Language

ENहिગુ
Scripture Library

Kiratarjuniya · Chapter 12

12.1

atha vāsavasya vacanena ruciravadanas trilocanam
klāntirahitam abhirādhayituṃ vidhivat tapāṃsi vidadhe dhanaṃjayaḥ //

12.2

abhiraśmimāli vimalasya dhṛtajayadhṛter anāśuṣaḥ
tasya bhuvi bahutithās tithayaḥ pratijagmur ekacaraṇaṃ niṣīdataḥ //

12.3

vapurindriyopatapaneṣu satatam asukheṣu pāṇḍavaḥ
vyāpa nagapatir iva sthiratāṃ mahatāṃ hi dhairyam avibhāvyavaibhavam //

12.4

na papāta saṃnihitapakti surabhiṣu phaleṣu mānasam
tasya śucini śiśire ca payasy amṛtāyate hi sutapaḥ sukarmaṇām //

12.5

na visismiye na viṣasāda muhur alasatāṃ nu cādade
sattvam urudhṛti rajastamasī na hataḥ sma tasya hataśaktipelave //

12.6

tapasā kṛśaṃ vapur uvāha sa vijitajagattrayodayam
trāsajananam api tattvavidāṃ kim ivāsti yan na sukaraṃ manasvibhiḥ //

12.7

jvalato 'nalād anuniśītham adhikarucir ambhasāṃ nidheḥ
dhairyaguṇam avajayan vijayī dadṛśe samunnatataraḥ sa śailataḥ //

12.8

japataḥ sadā japam upāṃśu vadanam abhito visāribhiḥ
tasya daśanakiraṇaiḥ śuśubhe pariveṣabhīṣaṇam ivārkamaṇḍalam //

12.9

kavacaṃ sa bibhrad upavīta padanihitasajyakārmukaḥ
śailapatir iva mahendradhanuḥ parivītabhīmagahano vididyute //

12.10

praviveśa gām iva kṛśasya niyamasavanāya gacchataḥ
tasya padavinamito himavān gurutāṃ nayanti hi guṇā na saṃhatiḥ //

12.11

parikīrṇam udyatabhujasya bhuvanavivare durāsadam
jyotir upari śiraso vitataṃ jagṛhe nijān munidivaukasāṃ pathaḥ //

12.12

rajanīṣu rājatanayasya bahulasamaye 'pi dhāmabhiḥ
bhinnatimiranikaraṃ na jahe śaśiraśmisaṃgamayujā nabhaḥ śriyā //

12.13

mahatā mayūkhanicayena śamitaruci jiṣṇujanmanā
hrītam iva nabhasi vītamale na virājate sma vapur aṃśumālinaḥ //

12.14

tam udīritāruṇajaṭāṃśum adhiguṇaśarāsanaṃ janāḥ
rudram anuditalalāṭadṛśaṃ dadṛśur mimanthiṣum ivāsurīḥ purīḥ //

12.15

marutāṃ patiḥ svid ahimāṃśur uta pṛthuśikhaḥ śikhī tapaḥ
taptum asukaram upakramate na jano 'yam ity avayaye sa tāpasaiḥ //

12.16

na dadāha bhūruhavanāni haritanayadhāma dūragam
na sma nayati pariśoṣam apaḥ susahaṃ babhūva na ca siddhatāpasaiḥ //

12.17

vinayaṃ guṇā iva vivekam apanayabhidaṃ nayā iva
nyāyam avadhaya ivāśaraṇāḥ śaraṇaṃ yayuḥ śivam atho maharṣayaḥ //

12.18

parivītam aṃśubhir udasta dinakaramayūkhamaṇḍalaiḥ
śambhum upahatadṛśaḥ sahasā na ca te nicāyitum abhiprasehire //

12.19

atha bhūtabhavyabhavadīśam abhimukhayituṃ kṛtastavāḥ
tatra mahasi dadṛśuḥ puruṣaṃ kamanīyavigraham ayugmalocanam //

12.20

kakude vṛṣasya kṛtabāhum akṛśapariṇāhaśālini
sparśasukham anubhavantam umā kucayugmamaṇḍala ivārdracandane //

12.21

sthitam unnate tuhinaśaila śirasi bhuvanātivartinā
sādrijaladhijalavāhapathaṃ sadigaśnuvānam iva viśvam ojasā //

12.22

anujānumadhyamavasakta vitatavapuṣā mahāhinā
lokam akhilam iva bhūmibhṛtā ravitejasām avadhinādhiveṣṭitam //

12.23

pariṇāhinā tuhinarāśi viśadam upavītasūtratām
nītam uragam anurañjayatā śitinā galena vilasanmarīcinā //

12.24

plutamālatīsitakapāla kamudam uparuddhamūrdhajam
śeṣam iva surasaritpayasāṃ śirasā visāri śaśidhāma bibhratam //

12.25

munayas tato 'bhimukham etya nayanavinimeṣanoditāḥ
pāṇḍutanayatapasā janitaṃ jagatām aśarma bhṛśam ācacakṣire //

12.26

tarasaiva ko 'pi bhuvanaika puruṣa puruṣas tapasyati
jyotiramalavapuṣo 'pi raver abhibhūya vṛtra iva bhīmavigrahaḥ //

12.27

sa dhanurmaheṣudhi nibharti kavacam asitam uttamaṃ jaṭāḥ
valkam ajinam iti citram idaṃ munitāvirodhi na ca nāsya rājate //

12.28

calane 'vaniś calati tasya karaṇaniyame sadiṅmukham
stambham anubhavati śāntamarud grahatārakāgaṇayutaṃ nabhastalam //

12.29

sa tadojasā vijitasāram amaraditijopasaṃhitam
viśvam idam apidadhāti purā kim ivāsti yan na tapasām aduṣkaram //

12.30

vijigīṣate yadi jaganti yugapad atha saṃjihīrṣati
prāptum abhavam abhivāñchati vā vayam asya no viṣahituṃ kṣamā rucaḥ //

12.31

kim upekṣase kathaya nātha na tava viditaṃ na kiṃcana
trātum alam abhayadārhasi nas tvayi mā sma śāsati bhavatparābhavaḥ //

12.32

iti gāṃ vidhāya virateṣu muniṣu vacanaṃ samādade
bhinnajaladhijalanādaguru dhvanayan diśāṃ vivaram andhakāntakaḥ //

12.33

badarītapovananivāsa niratam avagāta mānyathā
dhātur udayanidhane jagatāṃ naram aṃśam ādipuruṣasya gāṃ gatam //

12.34

dviṣataḥ parāsisiṣur eṣa sakalabhuvanābhitāpinaḥ
krāntakuliśakaravīryabalān madupāsanaṃ vihitavān mahat tapaḥ //

12.35

ayam acyutaś ca vacanena sarasiruhajanmanaḥ prajāḥ
pātum asuranidhanena vibhū bhuvam abhyupetya manujeṣu tiṣṭhataḥ //

12.36

surakṛtyam etad avagamya nipuṇam iti mūkadānavaḥ
hantum abhipatati pāṇḍusutaṃ tvarayā tad atra saha gamyatāṃ mayā //

12.37

vivare 'pi nainam anigūḍham abhibhavitum eṣa pārayan
pāpaniratir aviśaṅkitayā vijayaṃ vyavasyati varāhamāyayā //

12.38

nihate viḍambitakirāta nṛpativapuṣā ripau mayā
muktaniśitaviśikhaḥ prasabhaṃ mṛgayāvivādam ayam ācariṣyati //

12.39

tapasā nipīḍitakṛśasya virahitasahāyasampadaḥ
sattvavihitam atulaṃ bhujayor balam asya paśyata mṛdhe 'dhikupyataḥ //

12.40

iti tān udāram anunīya viṣamaharicandanālinā
gharmajanitapulakena lasad gajamauktikāvaliguṇena vakṣasā //

12.41

vadanena puṣpitalatānta niyamitavilambitamaulinā
bibhrad aruṇanayanena rucaṃ śikhipicchalāñchitakapolabhittinā //

12.42

bṛhadudvahañ jaladanādi dhanur upahitaikamārgaṇam
meghanicaya iva saṃvavṛte ruciraḥ kirātapṛtanāpatiḥ śivaḥ //

12.43

anukūlam asya ca vicintya gaṇapatibhir āttavigrahaiḥ
śūlaparaśuśaracāpabhṛtair mahatī vanecaracamūr vinirmame //

12.44

viracayya kānanavibhāgam anugiram atheśvarājñayā
bhīmaninadapihitorubhuvaḥ parito 'padiśya mṛgayāṃ pratasthire //

12.45

kṣubhitābhiniḥsṛtavibhinna śakunimṛgayūthaniḥsvanaiḥ
pūrṇapṛthuvanaguhāvivaraḥ sahasā bhayād iva rarāsa bhūdharaḥ //

12.46

na virodhinī ruṣam iyāya pathi mṛgavihaṅgasaṃhatiḥ
ghnanti sahajam api bhūribhiyaḥ samam āgatāḥ sapadi vairam āpadaḥ //

12.47

camarīgaṇair gaṇabalasya balavati bhaye 'py upasthite
vaṃśavitatiṣu viṣaktapṛthu priyabālavāladhibhir ādade dhṛtiḥ //

12.48

harasainikāḥ pratibhaye 'pi gajamadasugandhikesaraiḥ
svastham abhidadṛśire sahasā pratibodhajṛmbhamukhair mṛgādhipaiḥ //

12.49

bibharāṃbabhūvur apavṛtta jaṭharaśapharīkulākulāḥ
paṅkaviṣamitataṭāḥ saritaḥ karirugṇacandanarasāruṇaṃ payaḥ //

12.50

mahiṣakṣatāgurutamāla naladasurabhiḥ sadāgatiḥ
vyastaśukanibhaśilākusumaḥ praṇudan vavau vanasadāṃ pariśramam //

12.51

mathitāmbhaso rayavikīrṇa mṛditakadalīgavedhukāḥ
klāntajalaruhalatāḥ sarasīr vidadhe nidāgha iva sattvasamplavaḥ //

12.52

iti cālayann acalasānu vanagahanajān umāpatiḥ
prāpa muditahariṇīdaśana kṣatavīrudhaṃ vasatim aindrasūnavīm //

12.53

sa tam āsasāda ghananīlam abhimukham upasthitaṃ muneḥ
pitranikaṣaṇavibhinnabhuvaṃ danujaṃ dadhānam atha saukaraṃ vapuḥ //

12.54

kacchānte surasarito nidhāya senām anvatiḥ sakatipayaiḥ kirātavaryaiḥ
pracchannas tarugahanaiḥ sagulmajālair lakṣmīvān anupadam asya sampratasthe //

Original text: Kirātārjunīya · Edition: the text commented on by Mallinātha, also as regards e.g. word-division; note that there are often other possible word-divisions (especially in the citra-verses of sarga 15) and quite a few variants in the texts of other commentators. · Data entry Harunaga Isaacson · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc