Language

ENहिગુ
Scripture Library

Kiratarjuniya · Chapter 10

10.1

atha parimalajām avāpya lakṣmīm avayavadīpitamaṇḍanaśriyas tāḥ
vasatim abhivihāya ramyahāvāḥ surapatisūnuvilobhanāya jagmuḥ //

10.2

drutapadam abhiyātum icchatīnāṃ gamanaparikramalāghavena tāsām
avaniṣu caraṇaiḥ pṛthustanīnām alaghunitambatayā ciraṃ niṣede //

10.3

nihitasarasayāvakair babhāse caraṇatalaiḥ kṛtapaddhatir vadhūnām
aviralavitateva śakragopair aruṇitanīlatṛṇolapā dharitrī //

10.4

dhvanir agavivareṣu nūpurāṇāṃ pṛthuraśanāguṇaśiñjitānuyātaḥ
pratiravavitato vanāni cakre mukharasam utsukahaṃsasārasāni //

10.5

avacayaparibhogavanti hiṃsraiḥ sahacaritāny amṛgāṇi kānanāni
abhidadhur abhito muniṃ vadhūbhyaḥ samuditasādhvasaviklavaṃ ca cetaḥ //

10.6

nṛpatimuniparigraheṇa sā bhūḥ surasacivāpsarasāṃ jahāra cetaḥ
upahitaparamaprabhāvadhāmnāṃ na hi jayināṃ tapasām alaṅghyam asti //

10.7

sacakitam iva vismayākulābhiḥ śucisikatāsv atimānuṣāṇi tābhiḥ
kṣitiṣu dadṛśire padāni jiṣṇor upahitaketur athāṅgalāñchanāni //

10.8

atiśayitavanāntaradyutīnāṃ phalakusumāvacaye 'pi tadvidhānām
ṛtur iva taruvīrudhāṃ samṛddhyā yuvatijanair jagṛhe muniprabhāvaḥ //

10.9

mṛditakisalayaḥ surāṅganānāṃ sasalilavalkalabhārabhugnaśākhaḥ
bahumatim adhikāṃ yayāv aśokaḥ parijanatāpi guṇāya sadguṇānām //

10.10

yamaniyamakṛśīkṛtasthirāṅgaḥ paridadṛśe vidhṛtāyudhaḥ sa tābhiḥ
anupamaśamadīptatāgarīyān kṛtapadapaṅktir atharvaṇeva vedaḥ //

10.11

śaśadhara iva locanābhirāmair gaganavisāribhir aṃśubhiḥ parītaḥ
śikharanicayam ekasānusadmā sakalam ivāpi dadhan mahīdharasya //

10.12

surasariti paraṃ tapo 'dhigacchan vidhṛtapiśaṅgabṛhajjaṭākalāpaḥ
havir iva vitataḥ śikhāsamūhaiḥ samabhilaṣann upavedi jātavedāḥ //

10.13

sadṛśam atanum ākṛteḥ prayatnaṃ tadanuguṇām aparaiḥ kriyām alaṅghyām
dadhad alaghu tapaḥ kriyānurūpaṃ vijayavatīṃ ca tapaḥsamāṃ samṛddhim //

10.14

ciraniyamakṛśo 'pi śailasāraḥ śamanirato 'pi durāsadaḥ prakṛtyā
sasaciva iva nirjane 'pi tiṣṭhan munir api tulyarucis trilokabhartuḥ //

10.15

tanum avajitalokasāradhāmnīṃ tribhuvanaguptisahāṃ vilokayantyaḥ
avayayur amarastriyo 'sya yatnaṃ vijayaphale viphalaṃ tapodhikāre //

10.16

munidanutanayān vilobhya sadyaḥ pratanubalāny adhitiṣṭhatas tapāṃsi
alaghuni bahu menire ca tāḥ svaṃ kuliśabhṛtā vihitaṃ pade niyogam //

10.17

atha kṛtakavilobhanaṃ vidhitsau yuvatijane harisūnudarśanena
prasabham avatatāra cittajanmā harati mano madhurā hi yauvanaśrīḥ //

10.18

sapadi harisakhair vadhūnideśād dhvanitamanoramavallakīmṛdaṅgaiḥ
yugapad ṛtugaṇasya saṃnidhānaṃ viyati vane ca yathāyathaṃ vitene //

10.19

sajalajaladharaṃ nabho vireje vivṛtim iyāya rucis taḍillatānām
vyavahitarativigrahair vitene jalagurubhiḥ stanitair digantareṣu //

10.20

parisurapatisūnudhāma sadyaḥ samupadadhan mukulāni mālatīnām
viralam apajahāra baddhabinduḥ sarajasatām avaner apāṃ nipātaḥ //

10.21

pratidiśam abhigacchatābhimṛṣṭaḥ kakubhavikāsasugandhinānilena
nava iva vibabhau sacittajanmā gatadhṛtir ākulitaś ca jīvalokaḥ //

10.22

vyathitam api bhṛśaṃ mano harantī pariṇatajambuphalopabhogahṛṣṭā
parabhṛtayuvatiḥ svanaṃ vitene navanavayojitakaṇṭharāgaramyam //

10.23

abhibhavati manaḥ kadambavāyau madamadhure ca śikhaṇḍināṃ nināde
jana iva na dhṛteś cacāla jiṣṇur na hi mahatāṃ sukaraḥ samādhibhaṅgaḥ //

10.24

dhṛtabisavalayāvalir vahantī kumudavanaikadukūlam āttabāṇā
śaradamalatale sarojapāṇau ghanasamayena vadhūr ivālalambe //

10.25

samadaśikhirutāni haṃsanādaiḥ kumudavanāni kadambapuṣpavṛṣṭyā
śriyam atiśayinīṃ sametya jagmur guṇamahatāṃ mahate guṇāya yogaḥ //

10.26

sarajasam apahāya ketakīnāṃ prasavam upāntikanīpareṇukīrṇam
priyamadhurasanāni ṣaṭpadālī malinayati sma vinīlabandhanāni //

10.27

mukulitam atiśayya bandhujīvaṃ dhṛtajalabinduṣu śādvalasthalīṣu
aviralavapuṣaḥ surendragopā vikacapalāśacayaśriyaṃ samīyuḥ //

10.28

aviralaphalinīvanaprasūnaḥ kusumitakundasugandhigandhavāhaḥ
guṇam asamayajaṃ cirāya lebhe viralatuṣārakaṇ.as tuṣārakālaḥ //

10.29

nicayini lavalīlatāvikāse janayati lodhrasamīraṇe ca harṣam
vikṛtim upayayau na pāṇḍusūnuś calati nayān na jigīṣatāṃ hi cetaḥ //

10.30

katipayasahakārapuṣparamyas tanutuhino 'lpavinidrasinduvāraḥ
surabhimukhahimāgamāntaśaṃsī samupayayau śiśiraḥ smaraikabandhuḥ //

10.31

kusumanagavanāny upaitukāmā kisalayinīm avalambya cūtayaṣṭim
kvaṇadalikulanūpurā nirāse nalinavaneṣu padaṃ vasantalakṣmīḥ //

10.32

vikasitakusumādharaṃ hasantīṃ kurabakarājivadhūṃ vilokayantam
dadṛśur iva surāṅganā niṣaṇṇaṃ saśaram anaṅgam aśokapallaveṣu //

10.33

muhur anupatatā vidhūyamānaṃ viracitasaṃhati dakṣiṇānilena
alikulam alakākṛtiṃ prapede nalinamukhāntavisarpi paṅkajinyāḥ //

10.34

śvasanacalitapallavādharoṣṭhe navanihiterṣyam ivāvadhūnayantī
madhusurabhiṇi ṣaṭpadena puṣpe mukha iva śālalatāvadhūś cucumbe //

10.35

prabhavati na tadā paro vijetuṃ bhavati jitendriyatā yad ātmarakṣā
avajitabhuvanas tathā hi lebhe sitaturage vijayaṃ na puṣpamāsaḥ //

10.36

katham iva tava saṃmatir bhavitrī samam ṛtubhir munināvadhīritasya
iti viracitamallikāvikāsaḥ smayata iva sma madhuṃ nidāghakālaḥ //

10.37

balavad api balaṃ mithovirodhi prabhavati naiva vipakṣanirjayāya
bhuvanaparibhavī na yat tadānīṃ tam ṛtugaṇaḥ kṣaṇam unmanīcakāra //

10.38

śrutisukham upavīṇitaṃ sahāyair aviralalāñchanahāriṇaś ca kālāḥ
avihitaharisūnuvikriyāṇi tridaśavadhūṣu manobhavaṃ vitenuḥ //

10.39

na dalati nicaye tathotpalānāṃ na ca viṣamacchadagucchayūthikāsu
abhiratum upalebhire yathāsāṃ haritanayāvayaveṣu locanāni //

10.40

munim abhimukhatāṃ ninīṣavo yāḥ samupayayuḥ kamanīyatāguṇena
madanam upadadhe sa eva tāsāṃ duradhigamā hi gatiḥ prayojanānām //

10.41

prakṛtam anusasāra nābhineyaṃ pravikasadaṅguli pāṇipallavaṃ vā
prathamam upahitaṃ vilāsi cakṣuḥ sitaturage na cacāla nartakīnām //

10.42

abhinayamanasaḥ surāṅganāyā nihitam alaktakavartanābhitāmram
caraṇam abhipapāta ṣaṭpadālī dhutanavalohitapaṅkajābhiśaṅkā //

10.43

aviralam alaseṣu nartakīnāṃ drutapariṣiktam alaktakaṃ padeṣu
savapuṣām iva cittarāgam ūhur namitaśikhāni kadambakesarāṇi //

10.44

nṛpasutam abhitaḥ samanmathāyāḥ parijanagātratirohitāṅgayaṣṭeḥ
sphuṭam abhilaṣitaṃ babhūva vadhvā vadati hi saṃvṛtir eva kāmitāni //

10.45

abhimuni sahasā hṛte parasyā ghanamarutā jaghanāṃśukaikadeśe
cakitam avasanoru satrapāyāḥ pratiyuvatīr api vismayaṃ nināya //

10.46

dhṛtabisavalaye nidhāya pāṇau mukham adhirūṣitapāṇḍugaṇḍalekham
nṛpasutam aparā smarābhitāpād amadhumadālasalocanaṃ nidadhyau //

10.47

sakhi dayitam ihānayeti sā māṃ prahitavatī kusumeṣuṇābhitaptā
hṛdayam ahṛdayā na nāma pūrvaṃ bhavadupakaṇṭham upāgataṃ viveda //

10.48

ciram api kalitāny apārayantyā parigadituṃ pariśuṣyatā mukhena
gataghṛṇa gamitāni satsakhīnāṃ nayanayugaiḥ samam ārdratāṃ manāṃsi //

10.49

acakamata sapallavāṃ dharitrīṃ mṛdusurabhiṃ virahayya puṣpaśayyām
bhṛśam aratim avāpya tatra cāsyās tava sukhaśītam upaitum aṅkam icchā //

10.50

tad anagha tanur astu sā sakāmā vrajati purā hi parāsutāṃ tvadarthe
punar api sulabhaṃ tapo 'nurāgī yuvatijanaḥ khalu nāpyate 'nurūpaḥ //

10.51

jahihi kaṭhinatāṃ prayaccha vācaṃ nanu karuṇāmṛdu mānasaṃ munīnām
upagatam avadhīrayanty abhavyāḥ sa nipuṇam etya kayācid evam ūce //

10.52

salalitacalitatrikābhirāmāḥ śirasijasaṃyamanākulaikapāṇiḥ
surapatitanaye 'parā nirāse manasijajaitraśaraṃ vilocanārdham //

10.53

kusumitam avalambya cūtam uccais tanur ibhakumbhapṛthustanānatāṅgī
tadabhimukham anaṅgacāpayaṣṭir visṛtaguṇeva samunnanāma kācit //

10.54

sarabhasam avalambya nīlam anyā vigalitanīvi vilolam antarīyam
abhipatitumanāḥ sasādhvaseva cyutaraśanāguṇasaṃditāvatasthe //

10.55

yadi manasi śamaḥ kim aṅga cāpaṃ śaṭha viṣayās tava vallabhā na muktiḥ
bhavatu diśati nānyakāminībhyas tava hṛdaye hṛdayeśvarāvakāśam //

10.56

iti viṣamitacakṣuṣābhidhāya sphuradadharoṣṭham asūyayā kayācit
agaṇitagurumānalajjayāsau svayam urasi śravaṇotpalena jaghne //

10.57

savinayam aparābhisṛtya sāci smitasubhagaikalasatkapolalakṣmīḥ
śravaṇaniyamitena taṃ nidadhya sakalam ivāsakalena locanena //

10.58

karuṇam abhihitaṃ trapā nirastā tadabhimukhaṃ ca vimuktam aśru tābhiḥ
prakupitam abhisāraṇe 'nunetuṃ priyam iyatī hy abalājanasya bhūmiḥ //

10.59

asakalanayanekṣitāni lajjā gatam alasaṃ paripāṇḍutā viṣādaḥ
iti vividham iyāya tāsu bhūṣāṃ prabhavati maṇḍayituṃ vadhūr anaṅgaḥ //

10.60

alasapadamanoramaṃ prakṛtyā jitakalahaṃsavadhūgati prayātam
sthitam urujaghanasthalātibhārād uditapariśramajihmitekṣaṇaṃ vā //

10.61

bhṛśakusumaśareṣupātamohād anavasitārthapadākulo 'bhilāpaḥ
adhikavitatalocanaṃ vadhūnām ayugapad unnamitabhru vīkṣitaṃ ca //

10.62

rucikaram api nārthavad babhūva stimitasamādhiśucau pṛthātanūje
jvalayati mahatāṃ manāṃsy amarṣe na hi labhate 'vasaraṃ sukhābhilāṣaḥ //

10.63

svayaṃ saṃrādhyaivaṃ śatamakham akhaṇḍena tapasā parocchittyā labhyām abhilaṣati lakṣmīṃ harisute
manobhiḥ sodvegaiḥ praṇayavihataidhvastarucayaḥ sagandharmā dhāma tridaśavanitāḥ svaṃ pratiyayuḥ //

Original text: Kirātārjunīya · Edition: the text commented on by Mallinātha, also as regards e.g. word-division; note that there are often other possible word-divisions (especially in the citra-verses of sarga 15) and quite a few variants in the texts of other commentators. · Data entry Harunaga Isaacson · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc