Kiratarjuniya · Chapter 9

vīkṣya rantumanasaḥ suranārīr āttacitraparidhānavibhūṣāḥ
tatpriyārtham iva yātum athāstaṃ bhānumān upapayodhi lalambe //

madhyamopalanibhe lasadaṃśāv ekataś cyutim upeyuṣi bhānau
dyaur uvāha parivṛttivilolāṃ hārayaṣṭim iva vāsaralakṣmīm //

aṃśupāṇibhir atīva pipāsuḥ padmajaṃ madhu bhṛśaṃ rasayitvā
kṣībatām iva gataḥ kṣitim eṣyaṃl lohitaṃ vapur uvāha pataṅgaḥ //

gamyatām upagate nayanānāṃ lohitāyāti sahasramarīcau
āsasāda virahayya dharitrīṃ cakravākahṛdayāny abhitāpaḥ //

muktamūlalaghur ujjhitapūrvaḥ paścime nabhasi sambhṛtasāndraḥ
sāmi majjati ravau na vireje khinnajihma iva raśmisamūhaḥ //

kāntadūtya iva kuṅkumatāmrāḥ sāyamaṇḍalam abhi tvarayantyaḥ
sādaraṃ dadṛśire vanitābhiḥ saudhajālapatitā ravibhāsaḥ //

agrasānuṣu nitāntapiśaṅgair bhūruhān mṛdukarair avalambya
astaśailagahanaṃ nu vivasvān āviveśa jaladhiṃ nu mahīṃ nu //

ākulaś calapatatrikulānām āravair anuditauṣasarāgaḥ
āyayāv aharidaśvavipāṇḍus tulyatāṃ dinamukhena dināntaḥ //

āsthitaḥ sthagitavāridapaṅktyā saṃdhyayā gaganapaścimabhāgaḥ
sormividrumavintānavibhāsā rañjitasya jaladheḥ śriyam ūhe //

prāñjalāv api jane natamūrdhni prema tatpravaṇacetasi hitvā
saṃdhyayānuvidadhe viramantyā cāpalena sujanetaramaitrī //

auṣasātapabhayād apalīnaṃ vāsaracchavivirāmapaṭīyaḥ
saṃnipatya śanakair iva nimnād andhakāram udavāpa samāni //

ekatām iva gatasya vivekaḥ kasyacin na mahato 'py upalebhe
bhāsvatā nidadhire bhuvanānām ātmanīva patitena viśeṣāḥ //

icchatāṃ saha vadhūbhir abhedaṃ yāminīvirahiṇāṃ vihagānām
āpur eva mithunāni viyogaṃ laṅghyate na khalu kālaniyogaḥ //

yacchati pratimukhaṃ dayitāyai vācam antikagate 'pi śakuntau
nīyate sma natim ujjhitaharṣaṃ paṅkajaṃ mukham ivāmburuhiṇyā //

rañjitā nu vividhās taruśailā nāmitaṃ nu gaganaṃ sthagitaṃ nu
pūritā nu viṣameṣu dharitrī saṃhṛtā nu kakubhas timireṇa //

rātrirāgamalināni vikāsaṃ paṅkajāni rahayanti vihāya
spaṣṭatārakam iyāya nabhaḥ śrīr vastum icchati nirāpadi sarvaḥ //

vyānaśe śaśadhareṇa vimuktaḥ ketakīkusumakesarapāṇḍuḥ
cūrṇamuṣṭir iva lambhitakāntir vāsavasya diśam aṃśusamūhaḥ //

ujjhatī śucam ivāśu tamisrām antikaṃ vrajati tārakarāje
dikprasādaguṇamaṇḍanam ūhe raśmihāsaviśadaṃ mukham aindrī //

nīlanīrajanibhe himagauraṃ śailaruddhavapuṣaḥ sitaraśmeḥ
khe rarāja nipatatkarajālaṃ vāridheḥ payasi gāṅgam ivāmbhaḥ //

dyāṃ nirundhad atinīlaghanābhaṃ dhvāntam udyatakareṇa purastāt
kṣipyamāṇam asitetarabhāsā śambhuneva karicarma cakāse //

antikāntikagatenduvisṛṣṭe jihmatāṃ jahati dīdhitijāle
niḥsṛtas timirabhāranirodhād ucchvasann iva rarāja digantaḥ //

lekhayā vimalavidrumabhāsā saṃtataṃ timiram indur udāse
daṃṣṭrayā kanakaṭaṅkapiśaṅgyā maṇḍalaṃ bhuva ivādivarāhaḥ //

dīpayann atha nabhaḥ kiraṇaughaiḥ kuṅkumāruṇapayodharagauraḥ
hemakumbha iva pūrvapayodher unmamajja śanakais tuhināṃśuḥ //

udgatendum avibhinnatamisrāṃ paśyati sma rajanīm avitṛptaḥ
vyaṃśukasphuṭamukhīm atijihmāṃ vrīḍayā navavadhūm iva lokaḥ //

na prasādam ucitaṃ gamitā dyair noddhṛtaṃ timiram adrivanebhyaḥ
diṅmukheṣu na ca dhāma vikīrṇaṃ bhūṣitaiva rajanī himabhāsā //

māninījanavilocanapātān uṣṇabāṣpakaluṣān pratigṛhṇan
mandamandam uditaḥ prayayau khaṃ bhītabhīta iva śītamayūkhaḥ //

śliṣyataḥ priyavadhūr upakaṇṭhaṃ tārakās tatakarasya himāṃśoḥ
udvamann abhirarāja samantād aṅgarāga iva lohitarāgaḥ //

preritaḥ śaśadhareṇa karaughaḥ saṃhatāny api nunoda tamāṃsi
kṣīrasindhur iva mandarabhinnaḥ kānanāny aviraloccatarūṇi //

śāratāṃ gamitayā śaśipādaiś chāyayā viṭapināṃ pratipede
nyastaśuklabalicitratalābhis tulyatā vasativeśmamahībhiḥ //

ātape dhṛtimatā saha vadhvā yāminīvirahiṇā vihagena
sehire na kiraṇā himaraśmer duḥkhite manasi sarvam asahyam //

gandham uddhatarajaḥkaṇavāhī vikṣipan vikasatāṃ kumudānām
ādudhāva parilīnavihaṅgā yāminīmarud apāṃ vanarājīḥ //

saṃvidhātum abhiṣekam udāse manmathasya lasadaṃśujalaughaḥ
yāminīvanitayā tatacihnaḥ sotpalo rajatakumbha ivenduḥ //

ojasāpi khalu nūnam anūnaṃ nāsahāyam upayāti jayaśrīḥ
yad vibhuḥ śaśimayūkhasakhaḥ sann ādade vijayi cāpam anaṅgaḥ //

sadmanāṃ viracanāhitaśobhair āgatapriyakathair api dūtyam
saṃnikṛṣṭaratibhiḥ suradārair bhūṣitair api vibhūṣaṇam īṣe //

na srajo rurucire ramaṇībhyaś candanāni virahe madirā vā
sādhaneṣu hi rater upadhatte ramyatāṃ priyasamāgama eva //

prasthitābhir adhināthanivāsaṃ dhvaṃsitapriyasakhīvacanābhiḥ
māninībhir apahastitadhairyaḥ sādayann iva mado 'valalambe //

kāntaveśma bahu saṃdiśatībhir yātam eva rataye ramaṇībhiḥ
manmathena pariluptamatīnāṃ prāyaśaḥ skhalitam apy upakāri //

āśu kāntam abhisāritavatyā yoṣitaḥ pulakaruddhakapolam
nirjigāya mukham indum akhaṇḍaṃ khaṇḍapatratilakākṛti kāntyā //

ucyatāṃ sa vacanīyam aśeṣaṃ neśvare paruṣatā sakhi sādhvī
ānayainam anunīya kathaṃ vā vipriyāṇi janayann anuneyaḥ //

kiṃ gatena na hi yuktam upaituṃ kaḥ priye subhagamānini mānaḥ
yoṣitām iti kathāsu sametaiḥ kāmibhir bahurasā dhṛtir ūhe //

yoṣitaḥ pulakarodhi dadhatyā gharmavāri navasaṃgamajanma
kāntavakṣasi babhūva patantyā maṇḍanaṃ lulitamaṇḍanataiva //

śīdhupānavidhurāsu nigṛhṇan mānam āśu śithilīkṛtalajjaḥ
saṃgatāsu dayitair upalebhe kāminīṣu madano nu mado nu //

dvāri cakṣur adhipāṇi kapolau kīvitaṃ tvayi kutaḥ kalaho 'syāḥ
kāminām iti vacaḥ punaruktaṃ prītaye navanavatvam iyāya //

sāci locanayugaṃ namayantī rundhatī dayitavakṣasi pātam
subhruvo janayati sma vibhūṣāṃ saṃgatāv upararāma ca lajjā //

savyalīkam avadhīritakhinnaṃ prasthitaṃ sapadi kopapadena
yoṣitaḥ suhṛd iva sma ruṇaddhi prāṇanātham abhibāṣpanipātaḥ //

śaṅkitāya kṛtabāṣpanipātām īrṣyayā vimukhitāṃ dayitāya
māninim abhimukhāhitacittāṃ śaṃsati sma ghanaromavibhedaḥ //

loladṛṣṭi vadanaṃ dayitāyāś cumbati priyatame rabhasena
vrīḍayā saha vinīvi nitambād aṃśukaṃ śithilatām upapade //

hrītaya agalitanīvi nirasyann antarīyam avalambitakāñci
maṇḍalīkṛtapṛthustanabhāraṃ sasvaje dayitayā hṛdayeśaḥ //

ādṛtā nakhapadaiḥ parirambhāś cumbitāni ghanadantanipātaiḥ
saukumāryaguṇasambhṛtakīrtir vāma eva surateṣv api kāmaḥ //

pāṇipallavavidhūnanam antaḥ sītkṛtāni nayanārdhanimeṣāḥ
yoṣitāṃ rahasi gadgadavācām astratām upayayur madanasya //

pātum āhitaratīny abhileṣus tarṣayanty apunaruktarasāni
sasmitāni vadanāni vadhūnāṃ sotpalāni ca madhūni yuvānaḥ //

kāntasaṃgamaparājitamanyau vāruṇīrasanaśāntavivāde
māninījana upāhitasaṃdhau saṃdadhe dhanuṣi neṣum anaṅgaḥ //

kupyatāśu bhavatānatacittāḥ kopitāṃś ca varivasyata yūnaḥ
ity aneka upadeśa iva sma svādyate yuvatibhir madhuvāraḥ //

bhartṛbhiḥ praṇayasambhramadattāṃ vāruṇīm atirasāṃ rasayitvā
hrīvimohavirahād upalebhe pāṭavaṃ nu hṛdayaṃ nu vadhūbhiḥ //

svāditaḥ svayam athaidhitamānaṃ lambhitaḥ priyatamaiḥ saha pītaḥ
āsavaḥ pratipadaṃ pramadānāṃ naikarūparasatām iva bheje //

bhrūvilāsasubhagān anukartuṃ vibhramān iva vadhūnayanānām
ādade mṛduvilokapalāśair utpalaiś caṣakavīciṣu kampaḥ //

oṣṭhapallavavidaṃśarucīnāṃ hṛdyatām upayayau ramaṇānām
phullalocanavinīlasarojair aṅganāsyacaṣakair madhuvāraḥ //

prāpyate guṇavatāpi guṇānāṃ vyaktam āśrayavaśena viśeṣaḥ
tat tathā hi dayitānanadattaṃ vyānaśe madhu rasātiśayena //

vīkṣya ratnacaṣakeṣv atiriktāṃ kāntadantapadamaṇḍanalakṣmīm
jajñire bahumatāḥ pramadānām oṣṭhayāvakanudo madhuvārāḥ //

locanādharakṛtāhṛtarāgā vāsitānanaviśeṣitagandhā
vāruṇī paraguṇātmaguṇānāṃ vyatyayaṃ vinimayaṃ nu vitene //

tulyarūpam asitotpalam akṣṇoḥ karṇagaṃ nirupakāri viditvā
yoṣitaḥ suhṛd iva pravibheje lambhitekṣaṇarucir madarāgaḥ //

kṣīṇayāvakaraso 'py atipānaiḥ kāntadantapadasambhṛtaśobhaḥ
āyayāv atitarām iva vadhvāḥ sāndratām adharapallavarāgaḥ //

rāgajāntanayaneṣu nitāntaṃ vidrumāruṇakapolataleṣu
sarvagāpi dadṛśe vanitānāṃ darpaṇeṣv iva mukheṣu madaśrīḥ //

baddhakopavikṛtīr api rāmāś cārutābhimatatām upaninye
vaśyatāṃ madhumado dayitānām ātmavargahitam icchati sarvaḥ //

vāsasāṃ śithilatām upanābhi hrīnirāsam apade kupitāni
yoṣitāṃ vidadhatī guṇapakṣe nirmamārja madirā vacanīyam //

bhartṛṣūpasakhi nikṣipatīnām ātmano madhumadodyamitānām
vrīḍayā viphalayā vanitānāṃ na sthitaṃ na vigataṃ hṛdayeṣu //

rundhatī nayanavākyavikāsaṃ sādito bhayakarā parirambhe
vrīḍitasya lalitaṃ yuvatīnāṃ kṣībatā bahuguṇair anujahre //

yoṣid uddhatamanobhavarāgā mānavaty api yayau dayitāṅkam
kārayaty anibhṛtā guṇadoṣe vāruṇī khalu rahasyavibhedam //

āhite nu madhunā madhuratve ceṣṭitasya gamite nu vikāsam
ābabhau nava ivoddhatarāgaḥ kāminīṣv avasaraḥ kusumeṣoḥ //

mā gaman madavimūḍhadhiyo naḥ projjhya rantum iti śaṅkitanāthāḥ
yoṣito na madirāṃ bhṛśam īṣuḥ prema paśyati bhayāny apade 'pi //

cittanirvṛtividhāyi viviktaṃ manmatho madhumadaḥ śaśibhāsaḥ
saṃgamaś ca dayitaiḥ sma nayanti prema kām api bhuvaṃ pramadānām //

dhārṣṭyalaṅghitayathocitabhūmau nirdayaṃ vilulitālakamālye
māninīratividhau kusumeṣur mattamatta iva vibhramam āpa //

śīdhupānavidhureṣu vadhūnāṃ vighnatām upagateṣu vapuḥṣu
īhitaṃ ratirasāhitabhāvaṃ vītalakṣyam api kāmiṣu reje //

anyonyaraktamanasām atha bibhratīnāṃ cetobhuvo harisakhāpsarasāṃ nideśam
vaibodhikadhvanivibhāvitapaścimārdhā sā saṃhṛteva parivṛttim iyāya rātriḥ //

nidrāvinoditanitāntaratiklamānām āyāmimaṅgalaninādavibodhitānām
rāmāsu bhāvivirahākulitāsu yūnāṃ tatpūrvatām iva samādadhire ratāni //

kāntājanaṃ suratakhedanimīlitākṣaṃ saṃvāhituṃ samupayān iva mandamandam
harmyeṣu mālyamadirāparibhogagandhān āviścakāra rajanīparivṛttivāyuḥ //

āmodavāsitacalādharapallaveṣu nidrākaṣāyitavipāṭalalocaneṣu
vyāmṛṣṭapattratilakeṣu vilāsinīnāṃ śobhāṃ babandha vadaneṣu madāvaśeṣaḥ //

gatavati nakhalekhālakṣyatām aṅgarāge samadadayitapītātāmrabimbādharāṇām
virahavidhuram iṣṭā satsakhīvaṅganānāṃ hṛdayam avalalambe rātrisambhogalakṣmīḥ //