Kāvyaprakāśa · Chapter 2

evamasya kāraṇamuktvā svarūpamāha ----
tadadoṣau śabdārthau saguṇāvanalaṅkṛtī punaḥ kvāpi /
doṣaguṇālaṅkārāḥ vakṣyante / kvāpītyanenaitadāha yat sarvatra
sālaṅkārau kvacittu sphuṭālaṅkāravirahe 'pi na kāvyatvahāniḥ /
yathā
{yaḥ kaumaraharaḥ sa eva hi varastā eva caitrakṣapāste
conmīlitamālatīsurabhayaḥ prauḍhāḥ kadambānilāḥ /
sā caivāsmi tathāpi tatra suratavyāpāralīlāvidau
revārodhasi vetasītarutale cetaḥ samutkaṇṭhate

}
([Śīlābhaṭṭārikā], etc.)
atra sphuṭo na kaścidalaṅkāraḥ / rasasya ca prādhānyānnālaṅkāratā /
tadbhedān krameṇāha
idamuttamamatiśayini vyaṅgye vācyāddhvanirbudhaiḥ kathitaḥ // MKpr-
idamiti kāvyam / budhairvaiyākaraṇaiḥ pradhānabhūtasphoṭarūpavyaṅgyavyañjakasya śabdasya dhvanir iti vyavahāraḥ kṛtaḥ / tatastanmatānusāribhiranyairapi nyagbhāvitavācyavyaṅgyavyañjanakṣamasya śabdārthayugalasya /
yathā
{niḥśeṣacyutacandanaṃ stanataṭaṃ nirmṛṣṭarāgocharo
netre dūramanañjane pulakitā tanvī tavayaṃ tanuḥ /
mithyāvādini dūti bāndhavajanasyājñātapīḍāgame
vāpīṃ snātumito gatāsi na punastasyādhamasyāntikam

}
(Amaruśataka 105)
atra tadantikameva rantuṃ gatāsīti prādhānyenādhamapadena vyajyate

atādṛśi guṇībhūtavyaṅgyaṃ vyaṅgye tu madhyamam /
atādṛśi vācyādanatiśāyini / yathā ----
{grāmataruṇaṃ taruṇyā navavañjulamañjarīsanāthakaram /
paśyantyā bhavati muhurnitarāṃ malinā mukhacchāyā

}
(Rudraṭa's Kāvyālaṅkāra 7.39)
atra vañjulalatāgṛhe dattasaṃketā na gateti vyaṅgyaṃ guṇībhūtaṃ
tadapekṣayā vācyasyaiva camatkāritvāt //
śabdacitraṃ vācyacitramavyaṅgyaṃ tvavaraṃ smṛtam // MKpr-
citramiti guṇālaṅkārayuktam / avyaṅgyamiti sphuṭapratīyamānārtharahitam /
avaram adhamam / yathā ----
{svacchandocchaladacchakacchakuharacchātetarāmbucchaṭā-
mūrchanmohamaharṣiharṣavihitasnānāhnikāhnāya vaḥ /
bhidyādudyadudāradarduradarīdīrghādaridradruma-
drohodrekamahormimeduramadā mandākinī mandatām

}
(Govindaṭhakkura's Kāvyapradīpa)
{vinirgataṃ mānadamātmamandirād bhavatyupaśrutya yadṛcchayāpi yam /
sasaṃbhramendrradrutapātitārgalā nimīlitākṣīva bhiyāmarāvatī