Language

ENहिગુ
Scripture Library

Kauśikapaddhati · Verses 1.6.26-1.7.7

6

]
tayorvyatikrame 'tvamagne vratapā asi' tṛcaṃ sūktam | 'kāmastadagre' iti pañcarcaṃ sūktam | ete cāraṇavaidyānāṃ paṭhyete | tasminneva tantra ājyaṃ juhoti śāntasamidho vādadhāti | sūktayorvikalpaḥ | darśapūrṇamāsavyatikrame prāyaścittam | sarvatra karmavyatikrame prāyaścittaṃ sarvaprāyaścittaṃ vā | sarvatra patite sarvaprāyaścittīyāñjuhoti | tasminneva tantra anyasmin tantre vā | 'tantramadhye sarve homāḥ' iti bhadramatam | tantraṃ samāptam ||
darśapūrṇamāsābhyāṃ pākayajñā vyākhyātāḥ | ājyatantre havirutsṛjyājyabhāgānta abhyātānāni bhavanti | 'karmaṇi karmaṇi' iti vacanāt | ājyatantrapākatantrayorabhyātānānāṃ kṛto viśeṣaḥ | śeṣaṃ samānamājyatantrapākatantrayoriti | atharvavedasya śaunakīyo maṇḍapaḥ sambhāralakṣaṇa uktaḥ | sambhārāśca tatraivoktāḥ.
'avyasaśca' (19.69.1) iti mantrāṇāṃ karmaṇyādau prayujyate.
'yasmātkośāt' (19.72) ityante ca etadācāryaśāsanam ||
lokapālebhyaḥ kartavyamaṣṭānāṃ digbaliṃ tataḥ.
vaṣaṭkāreṇa kartavyaṃ namaskāreṇa vā punaḥ ||
caturasro maṇiḥ prokto aṅguṣṭhaparvamātrataḥ.
sūtre protyaśca sampātya bandhyaḥ puṇyāhavācane ||
śāntavṛkṣamayī kāryā araṇiḥ śāntikarmasu.
mantreṇaiva pṛthak kuryāt kravyādaṃ ca vidhānataḥ ||
manthanaṃ ca śāntikalpa uktam | pūrṇāhutiḥ tathaiva ca | nābhicāre na sarvānāṃ na sāṅgrāmikeṣu ca | maṇḍapaṃ ca śāntyudakaṃ ca tatraiva na vidyate | punarvrataṃ sarvatra | ekarātrādayaḥ | prārambhaḥ sarvatra pūrṇamāsyamāvāsyayoḥ puṇye nakṣatre vā | ete trayaḥ kālāḥ sarveṣāṃ karmaṇāṃ smṛtāḥ | adbhutānāṃ sadākālamārambhaḥ sarvakarmaṇām ||
[sarvārthāḥ paribhāṣā]
atha sarvārthāḥ paribhāṣāḥ | vidhikarmārthā avidhikarmārthā ucchrayakarmārthā ucyante | medhājananādi piṇḍapitṛyajñāntaṃ (KauśS 10.89) yāvadvidhikarmāṇi | madhuparkādīndramahāntaṃ (KauśS 90-140) yāvadavidhikarmāṇi | pākayajñā vidhikarma | sūktena viniyogaṃ kṛtvā paścādṛcāṃ viniyogastānyucchrayakarmāṇi | trividhāni karmāṇi | upadadhītetyanādeśe - ājyaṃ, samit, puroḍāśaḥ, payaḥ, udaudanaḥ, pāyasaḥ, paśuḥ, vrīhiḥ, yavaḥ, tilaḥ, dhānāḥ, karambhaḥ, śaṣkulyaḥ, etāni trayodaśa havīṃṣi jānīyāt | sarvatra iyaṃ paiṭhīnasiparibhāṣā | sarvatra haviṣāṃ vikalpaḥ | yatra gaṇastatra sarvatra sūktānāṃ vikalpaḥ | yatrauṣadhigaṇastatrauṣadhīnāṃ vikalpaḥ | 'haviṣāṃ tvā juṣṭaṃ prokṣāmi' iti sarvadravyeṣu prokṣaṇam | 'sarvatrotpavanaṃ haviṣām' iti yuvākauśika ācāryo manyate avaśiṣṭāḥ paribhāṣāḥ purata ucyante sarvakarmārthāḥ | ājyatantrādi vaidikeṣu karmasu | sarvatra vṛddhiśrāddham | yatrodakena prayojanaṃ tatra sarvatra śāntyudakaṃ kuryāt caturbhirgaṇairekena vā gaṇena | sūktādigrahaṇe sūktaṃ jānīyāt | sarvatra sruvahome nityaṃ tantram | hastahome vikalpena tantram | ājyatantre sarvatra dhenurdakṣiṇā havirucchiṣṭaṃ cādhikaraṇaṃ ca.
ājyatantramucyate | 'avyasaśca' (19.69.1), barhirlavanaṃ, vediḥ, uttaravediḥ, agnipraṇayanam, agnipratiṣṭhāpanaṃ, vratagrahaṇaṃ, pavitrakaraṇaṃ, pavitreṇedhmaprokṣaṇam, idhmopasamādhānaṃ, barhiḥprokṣaṇaṃ, brahmāsanaṃ, brahmasthāpanaṃ, staraṇaṃ, stīrṇaprokṣaṇam, ātmāsanam, udapātrasthāpanam, ājyasaṃskāraḥ, sruvagrahaṇaṃ, grahagrahaṇaṃ, purastāddhomaḥ, ājyabhāgau, abhyātānāntaṃ pūrvatantram | atha uttaratantramucyate | abhyātānāni, pārvaṇahomaḥ, samṛddhihomāḥ, sannatihomāḥ, prajāpatihomaḥ, sviṣṭakṛddhomaḥ, sarvaprāyaścittīyahomāḥ, skannahomaḥ, punarmaitvindriyahomaḥ, skannāsmṛtihomau, saṃsthitahomāḥ, caturgṛhītahomaḥ, barhirhomaḥ, saṃsrāvahomaḥ, sruvasthāpanaṃ, samidādhānaṃ, viṣṇukramān, udapātrotthāpanaṃ, vratavisarjanaṃ, dakṣiṇādānaṃ, brahmotthāpanaṃ, 'yasmāt kośāt' (19.72) ityetaduttaratantram | uttaratantraṃ samāptam | ṣaṣṭhī kaṇḍikā

Original text: Kauśikapaddhati · Edition: Keśava's Kauśikapaddhati on the Kauśikasūtra of the Atharvaveda. Critically edited by V.P. Limaye, R.N. Dandekar, C.G. Kashikar, V.V. Bhide, S.S. Bahulkar, Pune: Tilak Maharashtra Vidyapeeth 1982. · Data entry Ketaki Gokhale · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc