Kalika Purana · Chapter 46

kālikāpurāṇam ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ bhṛṅgī-mahākālajanmavarṇanam
atha śrīkālikā purāṇa adhyāya ४६
//ॐ bhaṃ bhadrakālikāyai āgaccha āgaccha bhaṃ ॐ namaḥ //
// krīṃ kālikāyai namaḥ //
kālikāpurāṇam
ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ bhṛṅgī-mahākālajanmavarṇanam
// sagara uvāca //
ko'sau bhairavanāmābhūt ko vā vetālasaṃjñakaḥ /
kathaṃ vā tau śarīreṇa mānuṣeṇa gaṇādhipau /
abhūtāṃ dvijaśārdūla tanme vada mahāmune

jānāmi nandinaṃ vipra sahāyaṃ śaśabhṛddhṛta /
yathābhavadgaṇādhyakṣastannāradamukhācchrutam

yathā bhṛṅgimahākālau viśrutau hi harātmajau /
kathaṃ vā tau samutpannau tvattaḥ śrotuṃ samutsahe

yo'sau śarabharūpasya mahādevasya vai purā /
kāyabhāgaḥ śrutaḥ pūrvaṃ sa mahābhairavāhvayaḥ

sa eva kiṃ bhairavākhyaḥ kiṃ vānyo dvijasattama /
vettuṃ tattvena tat sarvamicchāmi dvijasattama

kasya vā tanayau bhūtvā gaṇādhyakṣatvamāgatau /
taccāpi kathayasvādya yathā tau vānarānanau

// aurva uvāca //
śṛṇu rājan pravakṣyāmi mahākālasya bhṛṅgiṇaḥ /
bhairavasyāpi caritaṃ vetālasya mahātmanaḥ

yo'sau bhṛṅgī harasuto mahākālo'pi bhargajaḥ /
tāveva gaurīśāpena sambhūya narayonijau /
vetālabhairavau jātau pṛthivyāṃ nṛpaveśmani

yathā bhṛṅgimahākālāvyutpannau prāk tathā śṛṇu /
yo'sau mahābhairavākhyaḥ sa kāyaḥ śarabho haraḥ

bhairavaḥ pṛthagevāyaṃ gaṇādhyakṣo harātmajaḥ /
ūḍhāyāṃ himavatputryāṃ bhargeṇa sumahātmanā

tārakasya vadhārthāya devaiḥ śakrapurogamaiḥ /
stutibhirnatibhiḥ śambhuṃ santatiryācitā purā

sa yācito devagaṇairbhagavān vṛṣabhadhvajaḥ /
mahāmaithunamārebhe santānāyomayā saha

ārabdhe maithune tena naravaryeṇa vai yayuḥ /
dvātriṃśad vatsarā rājan kṣaṇavaccandradhāriṇaḥ

sa mahāmaithunaṃ kurvaṃstṛptiṃ nāpa maheśvaraḥ /
nāpyasya pracyutaṃ tejo na tṛptiṃ prāpa pārvatī

tanmahāsaṅgasamaye cakampe vasudhā sphuṭam /
ākulāḥ sakalā devā: syuḥ svargasthāśca ye'pare

sarvaṃ jagattadā bhūtamākulaṃ śivayostayoḥ /
tato nivṛttijātena mahāmaithunakarmaṇā

atha sendrāḥ surāḥ sarvaṃ brahmāṇaṃ jagatāṃ patim /
śaraṇyaṃ śaraṇaṃ jagmurbhītāḥ śaṅkarakelibhiḥ

te sambhūyātha dhātāraṃ praṇamya ca surottamāḥ /
ākulaṃ sarvamācakṣurharamaithunakarmaṇā

tataḥ sarvān devagaṇān paścāt kṛtvaiva vṛtrahā /
svayamāha vidhātāraṃ tatkālabhayabhāṣitam

.
// indra uvāca //
ākulāḥ sakalālokā haramaithunakarmaṇā /
ahaṃ mahadbhayaṃ prāpya śaraṇaṃ tvāmihāgataḥ

evambhūte saṅgame ca śaṅkarasyomayā saha /
yaḥ putro jāyate brahman sa māmabhibhaviṣyati

tatkriyādarśanādeva sūtpannādapi tatsutāt /
brahman jātaṃ bhayaṃ me'dya tārakādapi cādhikam

tasmādevaṃ tvaṃ vidhehi tatsuto māṃ surānyathā /
na bādheta tathā yatnāttārayāsmānmahābhayāt

// brahmovāca //
umāyāṃ jāyate putro yadi śaṅkaratejasā /
aśakyaḥ sarvalokeśaiḥ sendrairapi surāsuraiḥ

tasmāddharo yathomāyāṃ na prasūto bhaviṣyati /
tathāhaṃ saṃvidhāsyāmi gatvā devairharāntikam

tārakasya vighātaśca yathā syāddharatejasā /
taccāpyahaṃ kariṣyāmi vyetu te mānaso jvaraḥ

// aurva uvāca //
ityuktvā saha devaughaiḥ kailāsādri prajāpatiḥ /
jagāma reme giriśo giriputryā samaṃ bhṛśam

tatra gatvā mahādevaṃ brahmā lokapitāmahaḥ /
sarvaiḥ suragaṇaiḥ sārdhaṃ tuṣṭāva vṛṣabhadhvajam

// devā ūcuḥ //
prītaye yasya na ratirna kāmo yanmanobhavaḥ /
na yasya janmano hetustasmai tubhyaṃ namo namaḥ

yasya lokahitāyaiva jāto jāyāparigrahaḥ /
tryambakāya namastasmai sa śivo naḥ prasīdatu

yanmanmathaṃ vinā devaṃ śṛṅgārādyā viśanti ca /
svabalenaiva taṃ devaṃ tvāṃ vayaṃ praṇatā haram

hiraṇyaretāḥ svarṇābho yo hiraṇyabhujāhvayaḥ /
sa tvaṃ sargaharo devo nityaṃ no'bhiprasīdatu

jaganmayī yoganidrā viṣṇumāyā balīyasī /
tasyābhavat svayaṃ jāyā tasmai tubhyaṃ namo namaḥ

pañcabhūtamayaṃ yasya pañcaśīrṣaṃ virājate /
taṃ pañcavadanaṃ devaṃ bhaktyā tvāṃ praṇamāmahe

sadyojātamaghoraṃ ca vāmadevamumāpatim /
īśānaṃ praṇamāmo'dya yaṃ tatpuruṣamāha vai

yo'satāmaśivo nityaṃ yo vā bhaktimatāṃ śivaḥ /
śivāśivasvarūpāya namastasmai śivāya te

rūpaistribhirya: sthitisṛṣṭināśaṃ viṣṇvātmabhiḥ śambhuriti prasiddhaiḥ /
karoti śaśvajagatāṃ numastaṃ śivaṃ virūpākṣamamuṃ śiveśam

yaḥ śūlakhaṭvāṅgamṛgāṅkadhārī yo godhvajaḥ śaktimān pañcarūpī /
tasmai tubhyaṃ jātavedaḥ prabhāya bhūyo bhūyo no namaḥ śaṅkarāya

brahmarciṣmān bhogabhṛddaityahantā yantā yoddhā vītagarbho jagatyāḥ /
sa tvaṃ stuto naḥ prasīdatvananto nityodrekī muktarūpa: pradhānaḥ

parabrahmarūpī niyataikamuktaḥ parajyotirūpī niyatastvanantaḥ /
paraḥ pārarūpī niyatātmabhāgī sa no bhargarūpī giriśo'stu bhūtyai

umāpatiṃ mahāmāyaṃ mahādevaṃ jagatpatim /
śivaṃ śivakaraṃ śāntaṃ namāmaḥ sa prasīdatu

// aurva uvāca //
iti stuto mahādeva: śakrādyaistridaśaiḥ svayam /
umāsaṅgaṃ parityajya bhargo'gāttridivaukasaḥ

yena bhāvena sa tadā mahāmaithunatatparaḥ /
āsīt tenaiva bhāvena brahmādīnāṃ sasādaha

atha tān sa surān prāha mahādevastvaranniva /
kimarthamāgatā yūyaṃ tanme vadata nirjarāḥ /
tamūcustridaśāḥ sarve brahmaśakrapurogamāḥ

// brahmādayaḥ ūcuḥ //
tvanmahāmaithunāddharga vyākulaṃ sakalaṃ jagat /
pṛthivī kampate'tīva saśailavanakānanā

sāgarāḥ kṣubhitāḥ sarve nadā nadyaśca śaṅkara /
devāśca sarve dikpālāna śāntiṃ prāpnuvanti vai

tasmāt tvaṃ sarvalokeśa sakalānanukampaya /
tyaktvā mahāmaithunaṃ tu ratimātraṃ niyojaya

//aurva uvāca /
etacchrutvā vacastasya brahmaṇaḥ paramātmanaḥ /
uvāca śaṅkaro deva nātihṛṣṭamanā iva

// īśvara uvāca //
iyaṃ pravṛttirbhavatāṃ śivāyāmarasattamāḥ /
tyakte mahāmaithune tu ratimātraṃ prayojite /
nomāyāṃ bhavitā putrastadarthamayamudyamaḥ

umāśarīraja: putro yo bhavenmama tejasā /
sa eva tu ripūn hatvā tridaśān vardhayiṣyati

tasmānmahāmaithune me'tīva bhītāḥ surottamāḥ /
svaṃ svaṃ sthānaṃ pragacchantu ahaṃ tadanucintaye

// devā ūcuḥ //
umāśarīraja: putro yathā na bhavitā hara /
tathā kuru jagannātha tanmahāmaithunaṃ tyaja

// īśvara uvāca //
ratimātreṇa nomāyāṃ matputraḥ sambhaviṣyati /
mahāmaithunasantyāgāt syādaputrī tu pārvatī

tasmādahaṃ tu devānāṃ vacanād brahmaṇastathā /
tyakṣye mahāmaithunaṃ tu kiṃ tvekaṃ kurutāmarāḥ

yena me prasṛtaṃ tejo mahāmaithunakāraṇāt /
dhāryaṃ tejasvinaṃ devamānayantvamarāstu tam

yo niṣkampo nirvikāro bhūtvā tejograhīṣyati /
tanme vadantu tridaśāstyakṣye tejaḥ śarīrajam

// aurva uvāca //
vṛṣadhvajavacaḥ śrutvā devā brahmapurogamāḥ /
haratejograhāyātha vītihotraṃ yayurddhiyā

atha brahmāṇamāṃmantrya tathānujñāpya pāvakam /
sendrā devagaṇāḥ sarve haramūcuridaṃ vacaḥ

// devā ūcuḥ //
eṣa vaiśvānaraḥ śrīmān bhūritejamayo balī /
mahāmaithunabījaṃ tu tvattejaḥ saṃgrahīṣyati

// aurva uvāca //
ityuktvā tridaśāḥ sarve vītihotraṃ puraḥ sthitam /
tasmai nideśayāmāsuḥ śambhave sarvahetave

tataḥ ṣaḍaṅgaṃ svaṃ reto vyādite dahanānane /
utsasarja mahābāhurmahāmaithunakāraṇam

agnāvutsṛjyamānasya tejasa: śaśabhṛddhṛtaḥ /
advayamatisvalpaṃ giriprasthe papāta ha

tayostu kaṇayoḥ sadyaḥ sambhūtau śaṅkarātmajau /
eko bhṛṅgasamaḥ kṛṣṇo bhinnāñjananibho'paraḥ

bhṛṅgābhasya tadā brahmā nāma bhṛṅgīti cākarot /
mahākṛṣṇaikarūpasya mahākāleti lokabhṛt

tatastau pālayāmāsa śaṅkaraḥ pramathotkaraiḥ /
aparṇā cāpi tathā kramāt tāvati varddhitau

pravṛddhau tau mahātmānau haromāpratipālitau /
kramād gaṇeśau kṛtvā tau haro dvāri nyayojayat

// sagara uvāca //
utsṛṣṭamagnau yattejastat kiṃ vṛttaṃ dvijottama /
tadapyahaṃ śrotumicchuḥ saṃkṣepāt tadvadasva me

// aurva uvāca //
agnāvutsṛjya tejāṃsi tāvatkālaṃ vṛṣadhvajaḥ /
ākāśagaṅgāmuddiśya devānidamuvāca ha

// vṛṣadhvajovāca //
etat tejo durādharṣaṃ strībhiranyaiḥ surottamāḥ /
yoganidrāmṛte devīṃ śailaputrīmṛte'thavā

tasmādahaṃ pravakṣyāmi yathedaṃ tejasā sutaḥ /
yatra vā bhavitā devo yā ca vā tadgrahīṣyati

iyaṃ tvākāśagā gaṅgā śailarājasutāparā /
umāyā bhaginī jyeṣṭhā tato'patyaṃ hutāśanāt

janiṣyatyātmavīryeṇa tejasānupamadyutiḥ /
bhaviṣyati sa vaḥ śrīmān senāpatirarindamaḥ / / ७२ //
sa tārakaṃ vaḥ purato vijeṣyati śikhidhvajaḥ /
amoghayā mahāśaktyā mayaiva prativarddhitaḥ

// aurva uvāca //
ityuktvā sa mahādevo visṛjya sakalān surān /
pārvatīmabhisaṃmantrya śaucārthaṃ gatavāṃstadā

pārvatīvacanaṃ śrutvā devānāmapriyaṃ satī /
cukopa tridaśaughāya putrāśā parivarjitā

manyunā dahyamāneva sphuradoṣṭhādharā tadā /
idamāha surān dṛṣṭvā haraṃ ca tyaktamaithunam

// devyuvāca //
yasmādviyojitaḥ śambhuryuṣmābhirmama maithune /
ajātaputrā ca kṛtā vārastrīvāhammarditā

tasmāt sarve suragaṇā adyāvadhi nirantaram /
mahāmaithunavibhraṣṭā bhavantu nijayoṣiti

teṣāmapi tathā putrā na janiṣyanti me yathā /
bhāryāśca santvapatyena hīnā devyo varāṅganāḥ

yathāhaṃ paritapyāmi putrāśā parivarjitā /
tathā santu samastāstā devyaḥ putrāśayācyutāḥ

// aurva uvāca //
evaṃ surān girisutā śaśāpa kupitā bhṛśam /
tatkālāvadhi na svarge jāyante devaputrakāḥ /
nādyāpi samprajāyante putrāstāsu sudhāśinām

dahano'pi tathā kāle prāpte gaṅgodare svayam /
retaḥ saṃkrāmayāmāsa śāmbhavaṃ svarṇasannibham

sā tena retasā devī sarvalakṣaṇasaṃyutam /
ekaḥ skando viśākhākhyo dvitīyaścārurūpadhṛk /
śaktidvayadharau dvau tau tejaḥ kāntivivarddhitau

tāvekatvaṃ jagāmāśu viśākhaḥ skanda eva ca /
śiśuścāpyabhavad yāto yathānyasya sutastathā

tatastaṃ tanayaṃ jātaṃ tathā dṛṣṭvātivismitā /
madhye śaravaṇasyāśu gaṅgā taṃ vyasṛjaddhaṭhāt

visṛjya garbhaṃ taṃ gaṅgā bahulāyai svayaṃ tadā /
garbhavṛttāntamācakhyau jātaṃ ca vyasṛjad yathā

tacchrutvā bahulā jñātvā mahādevatanūdbhavam /
parigṛhya sutaṃ taṃ tu pālayāmāsa kṛttikā

umāyāḥ śaṅkarasyāpi vijñāpyānumate tayoḥ /
tato nītvā dadau devyai taṃ putramarimardanam

so'tivṛddhaḥ śaktidharo mahābalaparākramaḥ /
varddhitaḥ śaṅkareṇāśu devasenādhipo'bhavat

tataḥ surāriṃ sagaṇaṃ tārakaṃ lokatārakam /
śaktihasto harasutaḥ pramamātha mahābalam

evamagnau samutsṛṣṭaṃ tejo bhargeṇa saṅgatam /
yathā vṛttaṃ tathā te'dya kathitaṃ nṛpasattama

sāmprataṃ prastutaṃ śrāvyaṃ mahākālasya bhṛṅgiṇaḥ /
vṛttāntaṃ śṛṇu rājendra tau bhūtau manujau yathā

// iti śrīkālikāpurāṇe bhṛṅgīmahākālajanmavarṇananāma ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ

kālikā purāṇa hindī anuvāda paḍhane ke lie dekheṃ-DP Karmakand