Kalika Purana · Chapter 45
kālikāpurāṇam pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ ardhanārīśvaracaritavarṇanam
atha śrīkālikā purāṇa adhyāya ४५
// ṛṣaya ūcuḥ /
vicitramidamākhyānaṃ brahman kālīharāgamam /
puṇyaṃ pāpaharaṃ nityaṃ śrutisaukhyapradaṃ varam
bhūyaḥ kathaya śarvasya kālītanvārdhamuttamam /
kathaṃ jahāra gaurī vā kathambhūtātha kālikā
kena vā kāraṇenāśu kṛṣṇā gaurītvamāgatā /
tanna: kathaya tattvena muniśreṣṭha dvijottama
// mārkaṇḍeya uvāca //
idaṃ tu mahadākhyānaṃ kathayiṣyāmi vo'dhunā /
maharṣayastacchṛṇvantu tattvena śubhadaṃ param
etadaurva purā rājā sagaraḥ pṛṣṭavānmunim /
sa taṃ yathā samācaṣṭa tadvo'tha nigadāmyaham
purābhūt somavaṃśe ca sagaro nāma pārthivaḥ /
sa śrīmān balavān dakṣaḥ sarvaśāstrārthapāragaḥ
so'bhūdekarathenaiva jitvā sarvān mahībhujaḥ /
sārvabhaumo narapati: sarvarājaguṇairyutaḥ
taṃ prāptarājyaṃ rājānaṃ sagaraṃ pārthivottamam /
sabhājayitumatyarthaṃ munayaḥ samupāgatāḥ
prācyodīcyā mahātmāno dākṣiṇātyāstathottarāḥ /
munayo brāhmaṇāścaiva nṛpaṃ draṣṭuṃ samāgaman
āgateṣvatha sarveṣu mahātmā jvalanopamaḥ /
aurvo nāma muniḥ śrīmānāgato nandituṃ nṛpam
tamāgataṃ muniṃ dṛṣṭvā jvalantamiva pāvakam /
saparyayā mahatyā tu sagarastamapūjayat
pādyamācamanīyaṃ ca dattvaivārdhapurogamam /
niveśayāmāsa ca taṃ muniśreṣṭhaṃ varāsane
uvāca ca mahātmānamaurvaṃ sa sagaro nṛpaḥ /
praṇamya ca yathāyogyaṃ kuśalaṃ tu iti dvijam
sa ca prāha muniśreṣṭho nararāja sadā mama /
sarvatra kuśalaṃ tvāṃ tu draṣṭuṃ kuśalamutsahe
tvattaḥ konyo'sti kuśalī pṛthivyāṃ sarvarājasu /
ya ekaḥ sañjigāyāśu bhavān sakalapārthivān
kuśalaṃ vardhatāṃ nityaṃ tava rājavarottama /
yathā nītyā sadācāraiḥ pṛthivīṃ śādhi bhūpate
tava vṛddhau jagadvṛddhirvṛddhau ceṣṭāṃ tataḥ kuru /
śubhrāṃśuvṛddhau satataṃ sāgarasyeva vardhanam
prathamaṃ sadguṇairātmā kriyatāṃ nṛpa yojanam /
tataḥ svabhāryā mahiṣī kriyatāṃ tadguṇairyutā
nityā saṃyojitā cet syādvanitā svayameva hi /
svaguṇeṣu pravekṣyantī mahatyapi dhṛtavratā
śrūyate himavatputrī śambhusaṃgatamānasā /
kriyābhyupāyairbahubhiḥ śambhunā sā prayojitā
tato'timahatā premṇā śaṅkarasyātha pārvatī /
śarīramardhamaharattasyaivānumate satī
ardhanārīśvarastena tadā prabhṛti śaṅkaraḥ /
abhavan nṛpaśārdūla nānyāṃ bhāryāṃ gṛhītavān
tasmāt tvamapi rājendra svajāyāmātmanottare /
guṇaiḥ saṃyojaya laghu saṃyojaya tataḥ sutam
// mārkaṇḍeya uvāca //
ityaurvabhāṣitaṃ śrutvā sagaro'pi mudānvitaḥ /
idaṃ munimapṛcchat sa nṛpatiḥ smitasantataḥ
// sagara uvāca //
kathaṃ sā girijā devī kāyārdhamaharat satī /
śaṅkarasya dvijaśreṣṭha tadahaṃ śrotumutsahe
nītyā yayā vā yoktavyā svātmā bhāryā suto'thavā /
tāṃ nītiṃ ca sadācārasaṃhitāṃ śrotumutsahe
rājanītiṃ satāṃ nītimanyeṣāṃ ca kṛtātmanām /
pṛthak pṛthak śrotumicchurahaṃ tvāṃ nāthaye dvija
yadi guhyamidaṃ brahmanna tadā śrotumutsahe /
tathā nājñāpayāmi tvāṃ śrotumicchuśca tatsamam /
kṛpayā kathanīyaṃ cettadā kathaya tanmune
// mārkaṇḍeya uvāca //
ityevaṃ sagareṇoktamaurvo'pi dvijasattama /
pratyuvāca mahātmānaṃ kṛpālustatra bhūpatau
// aurva uvāca //
śṛṇu rājan pravakṣyāmi yad yat pṛṣṭamiha tvayā /
yathā harasya tanvardha bhūbhṛtputrī purāharat
yathā nītistvayā kāryā yatra yatra nṛpottama /
sarveṣāṃ ca sadācāraṃ kramād vakṣyāmi tacchṛṇu
yadoḍhā himavatputrī śaṅkareṇa mahātmanā /
kiyantaṃ sa tadā kālaṃ tatra ninye samomayā
ramamāṇastayā sārdhaṃ sānau kuñje darīṣu ca /
vijahāra ciraṃ tatra pārvatīṃ modayan haraḥ
atha kāle tu samprāpte śambhuḥ kailāsaparvatam /
sagaṇo bhāryayā sārdhamagacchattridivopamam
sa tayā krīḍamānaśca tyaktadhyānātmacintanaḥ /
tadvaktracandre netrāṇi cakorāniva cākarot
puṣpāṇi kvacidāhṛtya girijāṃ prati śaṅkaraḥ /
sarvāṅgasaṅginīṃ mālāṃ vidadhe'timanoharām
kadācidādarśatale yugapaccātmano mukham /
mukhaṃ tathaivāparṇāyāḥ vīkṣāñcakre vṛṣadhvajaḥ
kadācinmṛganābhīnāṃ vilepairgandhapatrakam /
tasyā ghanastanayuge vililekha smarāntakaḥ
gandhasāravilepena tilakānyambikātanau /
lalāṭe cākaroccāru candravadghanasandhiṣu
umāniryāsasaṃsaktakeśapāśeṣu citrakam /
candanāgurukastūrīkuṃkumasya vilepanaiḥ
cakāra yena tasyāstu keśapāśo vyarājata /
nartanāyāvatīrṇasya śikhipucchasya sāmyadhṛk
jāmbūnadamayāñ śuddhān kuṇḍalādyān manoharān /
alaṅkārānumā dehe samākārṣīd vṛṣadhvaja:
tairjāmbūnadasambhūtairyojitairgirijātanuḥ/
vibhāti jaladāpūrṇe kālikeva taḍidgaṇaiḥ
sarvairdivyairalaṅkārairnānāratnaiḥ sadaṃśukaiḥ /
sampūrṇamaṇḍitā kālī sādṛśyaṃ prakṛterdadhau // ४४ /
evaṃ sadā sānurāgastasyāṃ śambhurjagatpatiḥ /
jagaddhitāya cikrīḍa kālyā dayitayā saha
kālī ca jagatāṃ mātā mahāmāyā jaganmayī /
yoganidrā jagadbuddhirvidyāvidyātmikākhilā
prakṛtiḥ paramāmūrtiḥ sargāntasthitikāriṇī /
sammohya śaṅkaraṃ yatnājjagatāṃ ca hitaiṣiṇī /
reme tena samaṃ devī candrikeva sudhāṃśunā
athaikadā smaraharaḥ kailāsāgre sahomayā /
ramamāṇo mudā yukto dadṛśe'psarasaḥ śubhāḥ
rūpayauvanasampannāḥ sarvalakṣaṇasaṃyutāḥ /
tāsāṃ madhyagatā veśyā urvaśī ca manoharā
.
tā: sarvā raktagaurāṃgyaḥ sarvālaṅkārabhūṣitāḥ /
munīnāṃ ca mano'tyarthaṃ śaktā mohayituṃ haṭhāt
tāḥ praṇamya haraṃ dṛṣṭvā girijāṃ ca manoramām /
agre prāñjalayastasthustadbhītinatamastakāḥ // ५१ /
atha prāha tadā bhargaḥ pārvatīmidamadbhutam /
tāsāṃ samakṣaṃ tasyāṃ tu bhāṣituṃ syād yadapriyam
// bharga uvāca /
kāli bhinnāñjanaśyāme urvaśyādyapsarogaṇaiḥ /
tvayeha strīsvabhāvena saṃlāpaḥ kriyatāmiti
// aurva uvāca //
tacchrutvā vacanaṃ tasya yathāyogyaṃ ca sorvaśī /
apsarasaḥ samābhāṣya visṛṣṭā girijā tayā / / ५४ //
atha sā krodhavaśagā pārvatī bhargabhāvitāt /
kālī bhinnāñjanaśyāmetyuditā hyabhavat kṣaṇāt
sā cāpsarasāṃ purato varṇoddeśavikatthanam /
na sehe manyunā yuktā girijendukalābhṛtaḥ
atha sā roṣasaṃyuktā tyaktvā vṛṣabhavāhanam /
apahnute śailasānau roṣāpahnutimāgatā
mārgamāṇo'tha virahavyākulo vṛṣavāhanaḥ /
nāsasāda kiyatkālaṃ pārvatīṃ parvatottame
virahavyākulaṃ jñātvā svayaṃ sā pārvatī haram /
ātmānaṃ darśayāmāsa girasānāpahnute
tāmāsādya tataḥ śambhuḥ kimarthamabhajaḥ priye /
mānaṃ manonudaṃ devi viśīrṇa iva cābravīt
// śiva uvāca //
bharturāgaḥ purandhrīṇāṃ mānagrahaṇakāraṇam /
tadvinā grahaṇāttasya bhīru prāpnoti vācyatām
tasmāt kimarthamakaro roṣaṃ tvaṃ jalajānane /
tadācakṣva drutaṃ kānte mano me na prasīdati
// aurva uvāca //
ityuktvā śaṅkaro devīṃ tāmāliṅgitumudyataḥ /
kālī taṃ vārayāmāsa vacanaṃ cābravīdidam
// kālyuvāca //
na dṛṣṭapūrvā kimahaṃ yena bhinnāñjanopamā /
kriyate mayi bhūteśa bhavatāpsarasāṃ puraḥ
jātihīnaṃ vṛttihīnaṃ rūpahīnamadakṣiṇam /
hīnāṃgamatiriktāṅgaṃ tena doṣeṇa nākṣipet
iti brahmā purā prāha vaidaughārthāvaniścayam /
taṃ cāvamanya bhavatā parihāso'bhyabhāṣyata
yāvanna me śarīrasya bhavitrī svarṇagauratā /
na sameṣye tvayā tāvaditi satyaṃ bravīmi te
śarīragauratāṃ śambho na sameṣye tvayā vinā /
tatra me śṛṇu sandhāya ātmanaḥ śirasā śape
// aurva uvāca //
ityuktvā sā tadā devī tasyaiva purato yayau /
mahākoṣīprapātākhyaṃ himavatsānumuttamam
mahādevo'pi tāṃ bhāvyaṃ jñānena kṛtaniścayam /
arthaṃ jñātvā tadāparṇāṃ sarvajño nāpyavārayat
// kālītapavarṇana //
sā gatvā pūrvavattatra śambhusaṅgatamānasā /
śatamārādhayāmāsa varṣāṇi vṛṣabhadhvajam
ekaṃ pādaṃ samutkṣipya vāmenākramya sā kṣitim /
uttarābhimukhī bhūtvā nirāhārā nirantaram
vaiyāghracarmavasanā sordhvamūrddhānanā satī /
jyotirmayaṃ paraṃ śāntaṃ śivaṃ śivakaraṃ varam /
ātmasvarūpatattvajñā tattvenārādhayaddharam
tāṃ cintayantīṃ paramaniścalāṃ tattvamānasām /
mene munigaṇa: sthāṇuryo na jānāti tattvataḥ
evaṃ tasyāstapasyantyā jagmurvarṣāṇi vai śatām /
anyeṣāṃ ca yathā śaśvadekaṃ nṛpatisattama
tatastāṃ śatavarṣānta śaṅkaro yogatatparaḥ /
ātmānaṃ darśayāmāsa kramādekaṃ sa satrayam
prathamaṃ darśayāmāsa brahmāṇaṃ ca hariṃ tataḥ /
tatastu śāmbhavaṃ dehaṃ tatasteṣāmathaikatām
jyotirmayatvaṃ śuddhatvaṃ sarveṣāṃ hetutāṃ tathā
tatastu śambhurūpaṃ sa darśayāmāsa śaṅkaraḥ /
yoganidrāṃ mahāmāyāṃ yoginīṃ kālikāmbikām
prathamaṃ darśayitvā tu tasyāḥ prakṛtirūpatām /
paścāt sā pārvatītyeva kramāttasyā adarśayat
tapasā sambhṛtenāśu jñānamāsādya pārvatī /
antardṛṣṭyā bahirdṛṣṭyā tattvaṃ jñātvā yathātatham
śambhuṃ jaganmayaṃ mene tathātmānaṃ jaganmayīm /
brahmā viṣṇurharaścāpi tataḥ sarvamidaṃ jagat
ahaṃ samastaprakṛtiryoganidrā tathā satī /
iti dhyānena sā devī prāpya dhyānaṃ tadātyajat /
unmīlya nayanadvandvaṃ bahiḥ śambhuṃ dadarśa ca
sā dṛṣṭvā śaṅkaraṃ devaṃ devadevamumāpatim /
tuṣṭāva vāgbhiriṣṭābhiryaminaṃ yogatatparam
// pārvatyuvāca //
namaste jagatāṃ nātha namaste keśavāvyaya /
pradhānapuruṣātīta kāraṇatrayakāraṇa
yogamohamanorāga dharmādharmamayastathā /
vidyāvidyāsvarūpaśca śāmbhavaḥ kāya eṣa te
tvaṃ niḥśreyaḥ śreyasā yujyamāno
dṛśyo'dṛśyo yogamūrtirmanīṣī /
samyak śraddhā pauruṣe tattvarūpaṃ
tvaṃ vai jyotiḥ śāntirūpaṃ purastāt
brahmā viṣṇustvaṃ harastvaṃ mahendraḥ
sūrya: somo vāyuragnirdhaneśaḥ /
tvaṃ toyeśa: śamano rākṣasaśca
śeṣastvatto vidyate ko'pi nāsmin
tvaṃ bhūmirdyaurdyusadāṃ cāpi panthā-
stvaṃ sthāvaro jaṅgamo bhūrvalastha: /
jñānaṃ jñeyaṃ dhyānagamyaṃ ca tattvaṃ
parātparaṃ vyaktarūpaṃ pareṣām
tvaṃ puruṣa: paramātmā pradhānaṃ
tvaṃ hi jyāyānāgamo jñānagamyaḥ /
bhāvaḥ kṛtyaṃ pañcarūpī samastai-
rāsādyaste gocarāstadbhavāya
kīrtiḥ kīrtyaḥ stutyarūpī stutiśca
draṣṭā dṛśya: sthairyadhṛk sthāvaraśca /
nityo'nityo muktayogo viyogo
dānādāne bhedasāmaprayogaḥ
nītirneyo dīkṣito dakṣiṇāśca
sārāt sāra: saṃvidhātā vidheyaḥ /
āryo'nāryo rūpadhṛgrūpahīno
divyo devo mānuṣo'mānuṣaśca
sṛjya: sraṣṭā pālaka: pālyarūpa-
ścetā ceyo normiyuktastathormiḥ /
vidyāvidyāvedavādaikarūpo
rūpārūpastīkṣṇasaumyaikarūpaḥ
bhāvābhāvaḥ śobhanaḥ śuddharūpī
śaśvaddāntaḥ śāntirūgrā munīnām /
dvandvo'dvandva: sarvago'sarvagaśca
bhrānto' bhrāntaḥ siddhasiddhipradaśca
ekasthastvaṃ sarvagoptā sudeho
nirdehastvaṃ deha eka: surāṇām /
sthūlaḥ sūkṣmo nirvikāraḥ śarīrī
viśvātmā tvaṃ nāsti bhinno bhavattaḥ
kāryākārye yasya rūpe samaste
vyāpyāvyāpye bhogahīno'tipūrṇaḥ /
yogajñānasthātmakaṃ yasya nityaṃ
rūpaṃ yasya śrīda tasmai namaste
pradhānapuṃsorapi yo vidhātā
yaḥ kālarūpī puruṣa: pareśaḥ /
tamīśamugraṃ varadaṃ vareṇyaṃ
namāmi cinnītivitānakaṃ tvām
akṣayo yo'vyayaḥ sākṣī kṣetrajñaḥ kṣetradhṛgvaraḥ /
tasmai namaste viśvātman vṛṣadhvaja maheśvara
jñānāmṛtavinisyandi yasya ciccandramāḥ sadā /
tadrūpamekaṃ yaṃ jñeyaṃ bhaktimātraṃ namo'stu te
// aurva uvāca //
iti stuto mahādevaḥ sarvabhūtānukampakaḥ /
prasannavadanaḥ prāha pārvatīṃ pratiharṣayan
// īśvara uvāca //
prīto'smi devi bhadraṃ te varaṃ varaya vāñchitam /
tapasāpyāyitaścāhaṃ tvayā brahmā tathā hariḥ
tapasā tvatsamo nāsti śīlena ca guṇena ca /
tvāṃ vinā na hi tṛpyāmi priye kuru yathepsitam
tataḥ sā mohitā prāha māyayā himavatsutā /
jāmbunadābhagauro me deho bhavatu sāmpratam /
ananyakāntastvaṃ cāpi bhūyā matto vinā hara
evamukto mahādevaḥ pārvatyā pārvatī tataḥ /
ākāśagaṅgātoyaughe majjayāmāsa bhāminīm
sā nimajjya samuttīrṇā vidyudgaurī vyajāyata /
sitāmbhomadhyagā devī śāradābhre taḍidyathā //१०५/
śambhuścāṅgīcakarāśu nāhaṃ tvatto vinā priye /
manasāpi grahīṣyāmi nānyāṃ satyaṃ bravīmi te
// aurva uvāca //
atha toyāt samuttīrṇā pārvatī modasaṃyutā /
tapaḥ kleśaparityaktā candrikeva vidhoryathā
atha tāṃ pārvatīṃ devīmādāya vṛṣabhadhvajaḥ /
jagāma śailaṃ kailāsaṃ svamāśramapadaṃ laghu
tadā gatvā haro devīmadhivāsya vibhūṣya ca /
pūrvavanmodayāmāsa narmahāsakathādibhiḥ
sāpi sauvarṇagaurāṅgī vīkṣya rūpaṃ manoharam /
gṛhītasamayaṃ śambhuṃ prāpyātīva mumoda ha
evaṃ tayostu śivayoranyonyaramamāṇayoḥ /
jagāma suciraṃ kālaṃ kailāse parvatottame
athaikadā mahādevasamīpe himavatsutā /
āsīnā dadṛśe tasya svāṃ chāyāmurasi sthitām
sphaṭikābhrasame svacche hṛdi śambhormanohare /
yogijñānādarśatale cārvaṅgīṃ pratibimbitām
ātmacchāyāṃ girisutā vāmabhāge manohare /
dadarśa vanitārūpaṃ smitavaktrāṃ manoharām
bhrāntyā dṛṣṭyātha pārvatyāstadā jñānamajāyata /
kṛtasatyo'pi giriśaḥ kimanyāṃ vanitāṃ dadhau /
māyayā sthāpitāṃ gātre vīkṣantīṃ kuṭilaṃ ca mām
iti tasyāstadā vaktraṃ malinaṃ bhrukuṭīyutam /
babhūva vṛṣaketuśca śyāma utpātako yathā
sā dṛṣṭvātha tadā chāyāṃ viṣṇumāyā-vimohitā /
apahnutaṃ gire: śṛṅgaṃ mānādroṣādviveśa ha
atha tāṃ mārgamāṇastu śaṅkaro virahākulaḥ /
cirādapahnutāṃ devīmāsasāda tato haraḥ
tāmāsādya mahādevo vivarṇavadanāṃ priyām /
uvāca roṣaṇe hetuṃ jñātumicchuryathātatham
// īśvara uvāca //
kimarthastvaṃ varārohe mahyaṃ kupyasi kopane /
roṣahetumahaṃ vaktuṃ tavecchāmīha vallabhe
na tubhyamaparādhyāmi vācā vā mānasāthavā /
kāyena vā kathaṃ kopaṃ kartumarhasi bhāmini
// devyuvāca /
samayena mayā pūrvaṃ tathā samprārthito bhavān /
kathaṃ taṃ parihāya tvamanyāṃ bhāryāṃ samīhase
pratyakṣeṇa mayā dṛṣṭā tava hṛdyantare hara /
cārvaṅgī vanitā kācittoyaniryātabhasmani
bhavān sarvajñānamayaḥ sarvagaḥ parameśvaraḥ /
toṣito me tapovrātairna tuṣṭastvaṃ maheśvara
tasmādahaṃ tapastaptuṃ śaśvadgantuṃ samutsahe /
anujānīhi māṃ śambho mā vilambaṃ vṛthā kṛthāḥ
iti śrutvā vacastasyāḥ smitavistāritānanaḥ /
śaṅkaraḥ pārvatīṃ prāha sandigdhāmiva bhāminīm
// īśvara uvāca //
nāhamanyāṃ striyaṃ voḍhā nāhaṃ samayabhedakaḥ /
tava mithyāmatirjātā mugdhe mūḍhatayādhunā
tvamicchasi yadi śrotuṃ tatra hetuṃ ca pārvati /
tadahaṃ kathaye tattvaṃ mānaṃ mānini mā kṛthāḥ
mama vakṣasi vistīrṇe darpaṇasvacchabhāsini /
tavaiva vapuṣaśchāyābimbitālokitā tvayā
idānīmeva budhyasva tvāmṛte nāsti sā mayi /
nātra mānastvayā kāryoṃ hṛdayāntarasaṃsthite
// devyuvāca //
mayi sthitāyāṃ chāyāsti māmṛte nāsti sā punaḥ /
kathametanmayā jñeyaṃ tanme vada vṛṣadhvaja
// īśvara uvāca //
gavākṣābhyantare sthitvā tajjālena manohare /
paśya toyaughaniryātabhūtilepamuro mama
tathā tvaṃ maṇḍitaṃ dehaṃ vīkṣyādarśatale punaḥ /
maddhṛdāsannamāsādya tādṛkchāyāṃ vilokaya
yathā drakṣyasi dehe svaṃ tat kuru tvaṃ tathā mama /
ālokaya nijāṃ chāyāṃ tvāṃ vinā nāsti tat punaḥ
tvameva jñāsyasi cchāyāṃ madvakṣasi manohare /
jñātvā visṛjyamānaṃ māṃ tvaṃ cāpyupapatsyasi
// aurvva uvāca /
evamuktā hareṇātha pārvatīndukalābhṛtaḥ /
toyairnirdhāvya hṛdayaṃ svāṃ chāyāṃ punaraikṣata
dṛṣṭvādarśata vaktraṃ nijaṃ dehaṃ ca pārvatī /
ālokayāmāsa tadā śaśvacchaṃkaravakṣasi
yathā sā kurute devī kāpaṭyaṃ netravibhramam /
tathā sā kurute cchāyā karakampādikaṃ tathā
tataḥ punargavākṣasya jāle sthitvā himādrijā /
tathā vyalokayacchambhorhṛdayaṃ vītabhūtikam
tayā tatra tu pārvatyā vṛṣabhadhvajavakṣasi /
na kāpi dṛṣṭā vanitā dṛṣṭaṃ jālasya maṇḍalam
evaṃ bahuvidhairdevī tadopāyaistathetaraiḥ /
niryātasaṃśayā bhūtvā lajjāṃ prāpa varāṅganā
tāṃ lajjitāṃ girisutāmīṣaddhītāmadhomukhīm /
śambhurāliṃgya pāṇibhyāṃ mukhaṃ cāsyāścacumba ca /
sa tāmāha mahādevo devīmāśvāsayan muhuḥ
// mahādeva uvāca //
mā vrīḍasva mahābhāge bhrāntiḥ kasya na jāyate
mānastvayi varastrībhiḥ kāryaḥ premakaro yataḥ /
tvayāpi virala: kāryoṃ māno devi na sarvadā // १४४ / /
// aurva uvāca //
ityuktā devadevena mainākasahajāmbikā /
śaṅkaraṃ praṇayāt prāha sūnṛtaṃ madhuraṃ vacaḥ
// devyuvāca //
yathā tavāhaṃ satataṃ chāyevānugatā hara /
bhaveyaṃ sāhacaryeṇa tathā māṃ kartumarhasi
sarvagātreṇa saṃsparśa nityāliṅganavibhramam /
ahamicchāmi bhavatastattvaṃ cet kartumarhasi
// bhagavānuvāca /
rocate tanmahyamapi yastvamicchasi bhāmini /
tatropāyamahaṃ vakṣye yadi śaknoṣi taṃ kuru
ardhaṃ mama gṛhāṇa tvaṃ śarīrasya manohare /
ardhaṃ bhavatu me nārī athaivārdhaṃ pumāniti
yadi tvamapi śaknoṣi kartuṃ tadardhamīdṛśam /
tadāhaṃ hariṣyāmi śarīrārdhaṃ varānane
tavaivārdhaṃ tathā nārī hyardhaṃ bhavatu pūruṣaḥ /
vidyate tatra śaktirme tvamanujñātumarhasi
// devyuvāca //
tavaivāhaṃ hariṣyāmi śarīrārdhaṃ vṛṣadhvaja /
kiṃ tvahaṃ tvekamicchāmi taccettvaṃ kartumicchasi
yadāhamardhaṃ bhavato bhūtvā tiṣṭhāmi tāvatā /
tyajāmyahaṃ yadā te'rdhaṃ sampūrṇaṃ syāttadā dvayam
ityardhabhāgaharaṇaṃ bhavedyadi yathepsitam /
tavaivāhaṃ tadā śambho śarīrārdhaṃ harāmyaham
// īśvara uvāca //
evamastu bhavennityaṃ yathārthaṃ hartumarhasi /
śarīrasyārdhaharaṇaṃ bhūyastava yathepsitam
// aurvva uvāca //
atha gaurī tadā pūrvamanubhūtaṃ tapaḥ sthitau /
yoganidrāsvarūpaṃ tadātmano'cintayaddhiyā
haraṃ praṇamya prathamaṃ brahmāṇaṃ ca tataḥ param /
tatastrijagatāmīśaṃ hariṃ nārāyaṇaṃ prabhum
cintayitvā yadā teṣāmekatāṃ sā jaganmayī /
ātmānaṃ yoganidrāṃ ca cintayitvā tapasvinī
dakṣiṇe svaśarīrasya bhāgārdhaṃ śaśabhṛdbhṛtaḥ /
śarīrasya tadā vāmamatipremṇā nijaṃ hare
haro'pi svaśarīrārdhaṃ gaurīkāye tadā svayam /
premṇā nyaveśayattasyāścikīrṣuḥ priyamadbhutam
atha sthitvā tadā bhargaḥ kālyā saha ciraṃ tadā /
parityajya śarīrārdhaṃ pṛthageva babhau rucā // १६१/
kālī bhūtvā svarṇagaurī śarīrārddha ca śaṅkaram /
prāptamodā tadātmānaṃ santuṣṭā ca jaganmayī
evaṃ yadā śarīrārdhamādāya parameśvarī /
rahasye tiṣṭhati tadā rājate'tīva śobhanā / / १६३ //
arddhaṃ dhammillasaṃyuktaṃ jaṭājūṭārddhayojitam /
ekasmin śravaṇe bhogī bhāge jāmbūnadārcitam
kuṇḍalaṃ śravaṇe'nyasmin śīrṣe tasyā vyarājata /
arddhaṃ mṛgākṣi cānyārddhaṃ vṛṣabhākṣi vyajāyata
arddhaṃ sthūlanasaṃ cāru tilapuṣpanasaṃ param /
dīrghaśmaśru tathaivārddhamarddhaṃ śmaśruvivarjitam
āraktacārudarśanaṃ raktauṣṭhamekatastathā /
aparaṃ śuklavipulaṃ dīrghākṛtiradaṃ param
arddhanīlagalaṃ cārddhamaparaṃ hārasaṃyutam /
arddhaṃ kaṃkaṇakeyūrayuktabāhu tathāparam
nāgakeyūrasaṃyuktaṃ sthūlabāhunirūrmikam /
ardhaṃ vilolasubhujaṃ parihastabhujaṃ param
ekatra sormikāśākhā karasyānyatra tāṃ vinā /
ekastanaṃ tu hṛdayaṃ romāvalyardhasaṃyutam
rambhāstambhasamānorū supārṇitama mṛdupādakam /
ekaṃ tathāparaṃ sthūlaṃ saṃhatorupadāmbujam
ekaṃ cārumṛdusthūlajaghanaṃ sumanoharam /
tathāparaṃ dṛḍhakaṭi saṃhatorddhapadānvayam
ekaṃ vaiyāghracarmodyayuktaṃ bhūtivilepanam /
aparaṃ mṛdu kauśeyavasanaṃ candanokṣitam
evamarddhaṃ tathā jātaṃ yoṣillakṣaṇasaṃyutam /
aparaṃ balavad bhūri sugūḍhaṃ puruṣākṛti
evamarddhaṃ smarariporjahāra girijā satī /
hitāya sarvajagatāṃ kālikā kālikopamā
tasyāḥ śarīraṃ rājendra haratanvarddhasaṃyutam /
yenopameyaṃ tatrāsti mārgitaṃ bhuvanatraye
santānaḥ pārijāto vā ekāntaviśadastaruḥ /
amoghayā yathā vallyā tau cāpi yayaturnahi
bahudhā ca pṛthak tena tau remāte nareśvara /
arddhanārīśvaro bhūtvā sa tu reme kadācana
iti yadyapi bhūteśaḥ svayaṃ śaknoti kālikām /
gaurīṃ kartuṃ tadā sarvabhūtakāraṇakāraṇaḥ
tathāpi tāṃ girisutāṃ saṃyojya vividhaiḥ purā /
tapasyayojayad deva; kriyopāyairanekaśaḥ
taponirdhūtasarvāṅgī paścād gaurīmathākarot /
arddhaṃ ca pradadau tasyai śarīrasya maheśvaraḥ
naivāsya tattvaṃ jānanti śakrādyāḥ sakalāḥ surāḥ /
śarīrārddhapradānasya tapase yojanasya ca
etasya tattvaṃ jānanti mahātmāno mahābalāḥ /
nandī bhṛṅgī mahākālo vetālau bhairavastathā
aṅgabhūtā maheśasya vītabhītāstapodhanāḥ /
ye mānuṣaśarīreṇa prāpire tapaso balāt /
gaṇānāmādhipatyaṃ tu te jānanti haraṃ param
evaṃ sadā tvayā yojyāḥ sānugā nṛpasattama /
vanitā satkriyopāyaistato bhadramavāpsyasi
ya idaṃ śṛṇuyānnityamadbhutaṃ puṇyadāyakam /
śivayo: prītikaraṇaṃ śarīrārddhagrahaṃ tathā // १८६ /
gaurītvasādhanañcaiva kālikāyāḥ śubhāvaham
na tasya vighnā jāyante sa ca puṇyatamo mataḥ /
dīrghāyuḥ sa sukhī bhūyāt putrapautrasamanvitaḥ
satataṃ pariśṛṇvānaḥ śivayoścaritaṃ mahat /
śivalokamavāpnoti suciraṃ śivavallabhaḥ
// iti śrīkālikāpurāṇe'rddhanārīśvaracarite pañcacatvāriṃśodhyāyaḥ
kālikā purāṇa hindī anuvāda paḍhane ke lie dekheṃ-DP Karmakand
Original text: kālikāpurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0