Jnaneshwari · Chapter 3

tat kiṃ karmaṇi ghore māṃ niyojayasi keśava

tetha karma āṇi kartā / urecinā pāhatāṃ /
aiseṃ mata tujheṃ anaṃtā / niścita jarī

tarī māteṃ kevī harī / mhaṇasī pārthā saṃgrāmu karīṃ /
iye lājasīnā mahāghorīṃ / karmīṃ sutā

hāṃ gā karma tūṃci aśeṣa / nirākārāsī niḥśeṣa /
tarī majakaravīṃ heṃ hiṃsaka / kāṃ karavisī tūṃ

tarīṃ heṃci vicārīṃ hṛṣīkeśā / tūṃ mānu desī karmaleśā /
āṇi yesaṇī he hiṃsā / karavita ahāsī

devā tuvāṃci aiseṃ bolāveṃ / tarī āmhīṃ neṇatīṃ kāya karāveṃ /
ātā saṃpale mhaṇe pāṃ āghaveṃ / vivekāce

hāṃ gā upadeśu jarī aisā / tarī apabhraṃśu to kaisā /
ātāṃ puralā āmhāṃ dhiṃvasā / ātmabodhācā

vaidyu pathya vārūni jāye / maga jarī āpaṇaci viṣa suye /
tarī rogiyā kaiseni jiye / sāṃge maja

jaise āṃdhaḻe suīje āvhāṃṭā / kāṃ mājavaṇa dīje markaṭā /
taisā upadeśu hā gomaṭā / voḍhavalā āmhāṃ

mī ādhīṃci kāṃhī neṇeṃ / varī kavaḻiloṃ moheṃ yeṇeṃ /
kṛṣṇā viveku yā kāraṇeṃ / pusilā tuja

taṃva tujhī ekekī navāī / etha upadeśāmājīṃ gāṃvāī /
tarī anusaraliyā kāī / aiseṃ kīje

āmhīṃ tanumanujīveṃ / tujhiyā bolā voṭaṃgāveṃ /
āṇi tuvāṃci aiseṃ karāveṃ / tarī saraleṃ mhaṇe

ātāṃ aisiyāparī bodhisī / tarī nikeṃ āmhāṃ karisī /
etha jñānācī āsa kāyasī / arjuna mhaṇe

tarī ye jāṇivece kīra saraleṃ / parī āṇika eka aseṃ jāhaleṃ /
jeṃ thiteṃ heṃ ḍahuḻaleṃ / mānasa mājheṃ

tevīṃci kṛṣṇā heṃ tujheṃ / caritra kāṃhīṃ neṇije /
jarī citta pāhasī mājheṃ / yeṇe miṣeṃ

nā tarī jhakavitu āhāsī māteṃ / kī tatvaci kathileṃ dhvaniteṃ /
he avagamatāṃ niruteṃ / jāṇavenā

mhaṇoni āikeṃ devā / hā bhāvārthu ātāṃ na bolāvā /
maja viveku sāṃgāvā / mar‍hāṭā jī

mī atyaṃta jaḍa aseṃ / parī aisāhī nikeṃ pariyaseṃ /
kṛṣṇā bolāveṃ tuvāṃ taiseṃ / ekaniṣṭha

dekheṃ rogāteṃ jiṇāveṃ / auṣadha tarī dyāveṃ /
parī teṃ atirucya vhāveṃ / madhura jaiseṃ

taiseṃ sakaḻārthabharita / tatva sāṃgāve ucita /
parī bodhe mājheṃ citta / jayāparī

devā tuja aisā nijaguru / āṇi ārtīdhaṇī kāṃ na karūṃ /
etha bhīḍa kavaṇācī dharūṃ / tūṃ māya āmucī

hāṃ gā kāmadhenūceṃ dubhateṃ / deveṃ jāhaleṃ jarī āpaiteṃ /
tarī kāmanecī kāṃ tetheṃ / vānī kīje

jarī ciṃtāmaṇi hātāṃ caḍhe / tarī vāṃchece kavaṇa sāṃkaḍe /
kāṃ āpuleni suravāḍeṃ / icchāveṃ nā

dekheṃ amṛtasiṃdhūteṃ ṭhākāveṃ / maga tahānā jarī phuṭāveṃ /
maga sāyāsu kāṃ karāve / māgīla te

taisā janmāṃtarī bahutīṃ / upāsitā lakṣmīpatī /
tūṃ daiveṃ āji hātīṃ / jāhalāsī jarī

tarī āpuleyā savesā / kāṃ na magāvāsī pareśā /
devā sukāḻu hā mānasā / pāhalā ase

dekheṃ sakaḻārtīceṃ jiyāleṃ / āji puṇya yaśāsi āleṃ /
he manoratha jahāle / vijayī mājhe

jī jī paramamaṃgaḻadhāmā / devadevottamā /
tūṃ svādhīna āji āmhāṃ / mhaṇaūniyāṃ

jaisāṃ mātecāṃ ṭhāyīṃ / apatyā anavasaru nāhīṃ /
stanyālāgūni pāhīṃ / jiyāparī

taiseṃ devā tūṃte / pusijataseṃ āvaḍe teṃ /
āpuleni ārteṃ / kṛpānidhi

tarī pāratrikīṃ hita / āṇi ācaritāṃ tarī ucita /
te sāṃgeṃ eka niścita / pārthu mhaṇe

yā bolā acyutu / mhaṇatase vismitu /
arjunā hā dhvanitu / abhiprāvo

je buddhiyogu sāṃgatāṃ / sāṃkhyamatasaṃsthā /
prakaṭilī svabhāvatā / prasaṃge āmhīṃ

to uddeśu tūṃ neṇasī / mhaṇoni kṣobhalāsi vāyāṃci /
tarī ātā jāṇa myāṃci / ukta donhī

avadhārīṃ vīraśreṣṭhā / yeṃ lokīṃ yā donhī niṣṭhā /
majacipāsūni pragaṭā / anādisiddhā

eku jñānayogu mhaṇije / jo sāṃkhyīṃ anuṣṭhīje /
jetha oḻakhīsaveṃ pāvije / tadrūpatā

eka karmayogu jāṇa / jetha sādhakajana nipuṇa /
hovūniyā nirvāṇa / pāvatī veḻe

he mārgu tarī donī / pari ekavaṭatī nidānīṃ /
jaise siddhasādhyabhojanīṃ / tṛpti ekī

kāṃ pūrvāpara saritā / bhinnā disatī pāhatāṃ /
maga siṃdhūmiḻaṇīṃ aikyatā / pāvatī śekhīṃ

taisīṃ donī ye mateṃ / sūcitī ekā kāraṇāteṃ /
parī upāsti te yogyate - / ādhīna ase

dekheṃ utplavanāsarisā / pakṣī phaḻāsi jhoṃbe jaisā /
sāṃgeṃ naru kevīṃ taisā / pāve vegāṃ

to haḻūhaḻū ḍhāḻeṃḍhāḻeṃ / ketukeni eke veḻe /
mārgāceni baḻeṃ / niścita ṭhākī

taiseṃ dekha pāṃ vihaṃgamamateṃ / adhiṣṭhūni jñānāteṃ /
sāṃkhya sadya mokṣāteṃ / ākaḻitī

yera yogiye karmādhāreṃ / vihiteṃci nijācāreṃ /
pūrṇatā avasareṃ / pāvateṃ hotī

vāṃconi karmāraṃbha ucita / na karitāṃci siddhavata /
karmahīnā niścita / hoījenā

kāṃ prāptakarma sāṃḍije / yetuleni naiṣkarmyā hoīje /
heṃ arjunā vāyāṃ bolije / mūrkhapaṇeṃ

sāṃgeṃ pailatīrā jāveṃ / aiseṃ vyasana kāṃ jetha pāve /
tetha nāveteṃ tyajāveṃ / ghaḍe kevīṃ

nā tarī tṛpti icchije / tarī kaiseni pāku na kīje /
kīṃ siddhuhī na sevije / kevīṃ sāṃgeṃ

jaṃva nirārtatā nāhīṃ / taṃva vyāpāru ase pāhīṃ /
maga saṃtuṣṭīcāṃ ṭhāyīṃ / kuṃṭhe sahajeṃ

mhaṇoni āikeṃ pārthā / jayā naiṣkarmyapadīṃ āsthā /
tayā ucita karma sarvathā / tyājya nohe

āṇi āpulāliyā cāḍe / āpādile he māṃḍe /
kīṃ tyajileṃ heṃ karma sāṃḍe / aiseṃ āhe

heṃ vāyāci sairā bolije / ukalu tarī dekhoṃ pāhije /
parī tyajitāṃ karma na tyaje / nibhrāṃta mānī

jaṃva prakṛtīceṃ adhiṣṭhāna / taṃva sāṃḍī māṃḍī heṃ ajñāna /
ji ceṣṭā guṇādhīna / āpaisī ase

dekheṃ vihita karma jetuleṃ / teṃ saḻeṃ jarī vosaṃḍileṃ /
tarī svabhāva kāya nimāle / iṃdriyāṃce

sāṃge śravaṇīṃ aikāveṃ ṭheleṃ / kī netrīce teja geleṃ /
heṃ nāsāraṃdhra bujhāleṃ / parimaḻu neghe

nā tarī prāṇāpānagati / kī nirvikalpa jāhalī mati /
kī kṣudhātṛṣādi ārti / khuṃṭaliyā

he svapnāvabodhu ṭhele / kīṃ caraṇa cālo visarale /
he aso kāya nimāle / janmamṛtyū

heṃ na ṭhakeci jarī kāṃhī / tarī sāṃḍile teṃ kāyī /
mhaṇoni karmatyāgu nāhī / prakṛtimaṃtāṃ

karma parādhīnapaṇe / nipajatase prakṛtiguṇeṃ /
yerīṃ dharīṃ mokalīṃ aṃtaḥkaraṇeṃ / vāhije vāyāṃ

dekheṃ rathīṃ ārūḍhije / maga niścaḻā baisije /
maga caḻā hoūni hiṃḍije / parataṃtrā

kāṃ ucalileṃ vāyuvaśeṃ / caḻeṃ śuṣka patra jaiseṃ /
niceṣṭa ākāśe / paribhrame

taiseṃ prakṛtiādhāreṃ / karmeṃdriyavikāreṃ /
miṣkarmyuhī vyāpāre / niraṃtara

mhaṇaūni saṃgu jaṃva prakṛticā / taṃva tyāgu na ghaḍe karmācā /
aisiyāhi karūṃ mhaṇatī tayāṃcā / āgrahoci ureṃ

je ucita karma sāṃḍitī / maga naiṣkarmya hoūṃ pāhatī /
parī karmeṃdriyapravṛttī / nirodhūni

tayāṃ karmatyāgu na ghaḍe / jeṃ kartavya manīṃ sāpaḍe /
varī naṭatī teṃ phuḍe / daridra jāṇa

aise te pārthā / viṣayāsakta sarvathā /
voḻakhāve tatvatā / yetha bhrāṃti nāhīṃ

ātāṃ deī avadhāna / prasaṃge tuja sāṃgena /
yā nairāśyāce cinha / dhanurdharā

jo aṃtarī dṛḍhu / paramātmarūpīṃ gūḍhu /
bāhya tarī rūḍhu / laukika jaisā

to iṃdriyāṃ ājñā na karī / viṣayāṃce bhaya na dharī /
prāpta karma na avherī / ucita jeṃ jeṃ

to karmeṃdriyeṃ karmī / rāhāṭatāṃ tarī na niyamī /
parī tethiceni urmī / jhāṃkoḻenā

to kāmanāmātreṃ na ghepe / mohamaḻeṃ na liṃpe /
jaise jaḻīṃ jaḻeṃ na śiṃpeṃ / padmapatra

taisā saṃsargāmāji ase / sakaḻāṃsārikhā dise /
jaiseṃ toyasaṃge ābhāse / bhānubiṃba

taisā sāmanyatveṃ pāhije / tarī sādhāraṇuci dekhije /
yeravīṃ nirdhāritāṃ neṇije / soya jayācī

aisāṃ cinhīṃ cinhitu / dekhasī toci tarī muktu /
āśāpāśarahitu / voḻakha pāṃ

arjunā toci yogī / viśeṣije jo jagīṃ /
mhaṇoni aisā hoya yālāgīṃ / mhaṇipe tūṃte

tūṃ mānasā niyamu karīṃ / niścaḻu hoya aṃtarī /
maga karmeṃdriyeṃ hīṃ vyāpārīṃ / vartatu sukheṃ

mhaṇaśī naiṣkarmya hoāveṃ / tarī etha teṃ na saṃbhave /
āṇi niṣiddha kevīṃ rāhāṭāveṃ / vicārī pāṃ

mhaṇoni jeṃ jeṃ ucita / āṇi avasareṃkarūna prāpta /
teṃ karma heturahita / ācara tūṃ

pārthā āṇikahī eka / neṇasī tūṃ he kavatika /
jeṃ aiseṃ karma mocaka / āpaiseṃ ase

dekheṃ anukramādhāreṃ / svadharmu jo ācare /
to mokṣu teṇeṃ vyāpāreṃ / niścita pāve

svadharmu jo bāpā / toci nityayajñu jāṇa pāṃ /
mhaṇoni vartatāṃ tetha pāpā / saṃcāru nāhīṃ

hā nijadharmu jaiṃ sāṃḍe / kukarmī rati ghaḍe /
taiṃci baṃdhu paḍe / saṃsāriku

mhaṇoni svadharmānuṣṭhāna / te akhaṃḍa yajñayājana /
jo karī tayā baṃdhana / kahīṃca nāhīṃ

hā loku karmeṃ bāṃdhilā / jo parataṃtrā bhutalā /
to nityayajñāte cukalā / mhaṇoniyāṃ

ātāṃ yeciviśīṃ pārthā / tuja sāṃgena ekī mī kathā /
jaiṃ sṛṣṭyādi saṃsthā / brahmeni kelī

teṃ nityayāgasahiteṃ / sṛjilīṃ bhūteṃ samasteṃ /
parī neṇatīci tiye yajñāteṃ / sūkṣma mhaṇaūnī

teṃ veḻīṃ prajīṃ vinavilā brahmā / devā āśrayo kāya etha āmhāṃ /
taṃva mhaṇe to kamaḻajanmā / bhūtāṃprati

tumhāṃ varṇaviśeṣavaśeṃ / āmhīṃ hā svadharmuci vihilā ase /
yāteṃ upāsā maga āpaise / kāma puratī

tumhīṃ vrateṃ niyamu na karāve / śarīrāteṃ na pīḍāveṃ /
durī keṃhī na vacāve / tīrthāsī gā

yogādika sādhaneṃ / sākāṃkṣa ārādhaneṃ /
maṃtrayaṃtravidhāneṃ / jhaṇīṃ karā

devatāṃtarā na bhajāveṃ / heṃ sarvathā kāṃhīṃ na karāve /
tumhīṃ svadharmayajñīṃ yajāveṃ / anāyāseṃ

ahetukeṃ citteṃ / anuṣṭhāṃ pāṃ yayāteṃ /
pativratā patīteṃ / jiyāparī

taisā svadharmarūpa makhu / hāci sevya tumhāṃ eku /
aiseṃ satyalokanāyaku / mhaṇatā jahālā

dekhā svadharmāteṃ bhajāla / tarī kāmadhenu hā hoīla /
maga prajāho na saṃḍīla / tumateṃ sadā

jeṃ yeṇecikarūni samastāṃ / paritoṣu hoīla devatāṃ /
maga te tumhāṃ īpsītā / arthāṃte detī

yā svadharmapūjā pūjitāṃ / devatāgaṇāṃ samastāṃ /
yogakṣemu niścitā / karitī tumacā

tumhīṃ devatāṃte bhajāla / deva tumhāṃ tuṣṭitīla /
aisī paraspareṃ ghaḍela / prīti tetha

tetha tumhīṃ jeṃ karūṃ mhaṇāla / te āpaise siddhī jāīla /
vāṃchitahī purela / mānasīṃce

vācāsiddhī pāvāla / ājñāpaka hoāla /
mhaṇiye tumateṃ māgatīla / mahāṛddhi

jaiseṃ ṛtupatīṃce dvāra / vanaśrī niraṃtara /
voḻage phaḻabhāra / lāvaṇyeṃsī

taiseṃ sarva sukheṃsahita / daivaci mūrtimaṃta /
yeīla dekhā kāḍhata / tumhāpāṃṭhī

aise samasta bhogabharita / hoāla tumhī anārta /
jarī svadharmaikanirata / vartāla bāpā

kāṃ jāliyā sakala saṃpadā / jo anusarela iṃdriyamadā /
lubdha hoūniyāṃ svādāṃ / viṣayāṃciyā

tihīṃ yajñabhāvikīṃ surīṃ / je he saṃpatti didhalī purī /
tayāṃ svamārgīṃ sarveśvarīṃ / na bhajela to

agnimukhīṃ havana / na karīla devatāpūjana /
prāpta veḻe bhojana / brāhmaṇāṃce

vimukhu hoīla gurubhaktī / ādaru na karīla atithī /
saṃtoṣu nedīla jñātī / āpuliye

aisā svadharmakriyārahitu / āthilepaṇe pramattu /
kevaḻa bhogāsaktu / hoīla jo

tayā maga apāvo thoru āhe / jeṇeṃ teṃ hātīce sakaḻa jāye /
dekhā prāptahī na lāhe / bhoga bhogūṃ

jaiseṃ gatāyuṣīṃ śarīrīṃ / caitanya vāsu na karī /
kāṃ nidaivācāṃ gharīṃ / na rāhe lakṣmī

taisā svadharmu jarī lopalā / tarī sarva sukhāṃcā thārā moḍalā/
jaisā dīpāsave harapalā / prakāśu jāya

taisī nijavṛtti jetha sāṃḍe / tetha svataṃtrate vastī na ghaḍe /
āikā prajāho he phuḍeṃ / viraṃci mhaṇe

mhaṇaūni svadharmu jo sāṃḍīla / tayāteṃ kāḻu daṃḍīla /
coru mhaṇūni harīla / sarvasva tayāṃce

maga sakaḻa doṣa bhaṃvate / giṃvasoni ghetī tayāteṃ /
rātrisamayīṃ smaśānāteṃ / bhūteṃ jaiśī

taiśī tribhuvanīṃcī duḥkhe / āṇi nānāvidha pātakeṃ /
dainyajāta titukeṃ / tetheṃci vase

aiseṃ hoya tayā unmattā / maga na suṭe bāpāṃ rudatāṃ /
parī kalpāṃtīhīṃ sarvathā / prāṇigaṇa ho

mhaṇoni nijavṛtti he na saṃḍāvī / iṃdriye baraḻoṃ nedāvīṃ /
aiseṃ prajāṃte śikavī / caturānanu

jaiseṃ jaḻacarāṃ jaḻa sāṃḍe / āṇi tatkṣaṇīṃ maraṇa māṃḍe /
hā svadharmu teṇeṃ pāḍeṃ / visaṃboṃ naye

mhaṇoni tumhī samastīṃ / āpulāliyā karmīṃ ucitīṃ /
nirata vhāveṃ puḍhatapuḍhatī / mhaṇipata ase

dekhā vihita kriyavidhī / nirhetukā buddhī /
jo asatiye samṛddhī / viniyogu karī

guru gotra agni pūjī / avasarīṃ bhaje dvijīṃ /
nimitādikīṃ yajī / pitaroddeśa

yā yajñakriyā ucitā / yajñeśīṃ havana karitāṃ /
hutaśeṣa svabhāvataḥ / ure jeṃ jeṃ

teṃ sukhe āpulāṃ gharīṃ / kuṭuṃbesīṃ bhojana karī /
kīṃ bhogyaci teṃ nivārī / kalmaṣāteṃ

teṃ yajñāvaśiṣṭa bhogī / mhaṇoni sāṃḍije to adhīṃ /
jayāparī mahārogīṃ / amṛtasiddhī

kāṃ tatvaniṣṭhu jaisā / nāgave bhrāṃtileśā /
to śeṣabhogī taisā / nākaḻe doṣā

mhaṇoni svadharmeṃ jeṃ arjeṃ / teṃ svadharmeci viniyogije /
maga ure teṃ bhogije / saṃtoṣeṃsīṃ

heṃ vāṃcūni pārthā / rāhāṭoṃ naye anyathā /
aisī ādya hī kathā / murārī sāṃge

jeṃ dehaci āpaṇapeṃ māniti / āṇi viṣayāṃte bhogya mhaṇatī /
yāparateṃ na smaratī / āṇika kāṃhī

he yajñopakaraṇa sakaḻa / neṇasāṃte baraḻa /
ahaṃbuddhī kevaḻa / bhogūṃ pāhatī

iṃdriyarucīsārakhe / karavitī pāka nike /
te pāpiye pātakeṃ / sevitī jāṇa

je saṃpattijāta āghaveṃ / he havanadravya mānāveṃ /
maga svadharmayajñeṃ arpāveṃ / ādipuruṣī

heṃ sāṃḍoniyā mūrkha / āpaṇapeyāṃlāgīṃ dekha /
nipajavitī pāka / nānāvidha

jihīṃ yajñu siddhī jāye / pareśā toṣu hoye /
teṃ heṃ sāmānya anna na hoye / mhaṇoniyāṃ

heṃ na mhaṇāveṃ sādhāraṇa / anna brahmarūpa jāṇa /
je jīvanahetu kāraṇa / viśvā yayā

annastava bhūteṃ / praroha pāvati samasteṃ /
maga variṣu yā annāte / sarvatra prasave

tyā parjanyā yajñīṃ janma / yajñāte pragaṭī karma /
karmāsi ādi brahma / vedarūpa

maga vedāṃte parāpara / prasavatase akṣara /
mhaṇaūni he carācara / brahmabaddha

parī karmāciye mūrti / yajñīṃ adhivāsu śrutī /
aikeṃ subhadrāpatī / akhaṃḍa gā

aiśīṃ ādi he paraṃparā / saṃkṣepe tuja dhanurdharā /
sāṃgitalī yā adhvarā / lāgauniyāṃ

mhaṇūna samūḻa hā ucitu / svadharmarūpa kratu /
nānuṣṭhī jo mattu / lokīṃ iye

to pātakāṃcī rāśī / jāṇa bhāra bhūmīsī //
jo kukarmeṃ iṃdriyāṃsī / upegā gelā

teṃ janma karma sakaḻa / arjunā ati niṣphaḻa /
jaise kāṃ abhrapaṭaḻa / akāḻīṃce

kāṃ gaḻā stana ajece / taiseṃ jiyāleṃ dekheṃ tayāceṃ /
jayā anuṣṭhāna svadharmāceṃ / ghaḍecinā

mhaṇoni aikeṃ pāṃḍavā / hā svadharmu kavaṇe na saṃḍāvā /
sarvabhāveṃ bhajāvā / hāci eku

hāṃ gā śarīra jarī jāhaleṃ / tarī kartavya vogheṃ āle /
maga ucita kāṃ āpule / vosaṃḍāve

parisa pāṃ savyasācī / mūrtī lāhoni dehāci /
khaṃtī karitī karmācī / te gāvaṃḍhe gā

dekheṃ asateni dehakarmeṃ / etha toci eku na liṃpe karmeṃ /
jo akhaṃḍita rame / āpaṇapāṃci

je to ātmabodheṃ toṣalā / tarī kṛtakāryu dekheṃ jāhalā /
mhaṇoni sahaje sāṃḍavalā / karmasaṃgu

tṛptī jhāliyā jaisīṃ / sādhane saratī āpaisīṃ /
dekheṃ ātmatuṣṭīṃ taisīṃ / karme nāhī

mhaṇaūni tūṃ niyatu / sakaḻa kāmarahitu /
hoūniyāṃ ucitu / svadharmeṃ rahāṭeṃ

je svakarme niṣkāmatā / anusarale pārthā /
kaivalya para tatvatāṃ / pātale jagī

dekheṃ pāṃ janakādika / karmajāta aśekha /
na sāṃḍitā mokṣasukha / pāvate jāhale

yākāraṇe pārthā / hoāvī karmīṃ āsthā /
he āṇikāhī ekā arthā / upakārela

je ācaratā āpaṇapeyāṃ / dekhī lāgela lokā yayā /
tarī cukela hā apāyā / prasaṃgeci / १५४ //
dekheṃ prāptārtha jāhale / je niṣkāmatā pāvale /
tayāhī kartavya ase uraleṃ / lokāṃlāgīṃ

mārgīṃ aṃdhāsarisā / puḍhe dekhaṇāhī cāle jaisā /
ajñānā prakaṭāvā dharmu taisā / ācaroni

hāṃ gā aiseṃ jarī na kīje / tarī ajñānāṃ kāya voje /
tihīṃ kavaṇeparī jāṇije / mārgāṃte yā

etha vaḍīla jeṃ jeṃ karitī / tayā nāma dharmu ṭhevitī /
teṃci yera anuṣṭhitī / sāmānya sakaḻa

heṃ aiseṃ ase svabhāveṃ / mhaṇoni karma na saṃḍāve /
viśeṣeṃ ācarāveṃ / lāge saṃtī

ātā āṇikāciyā goṭhī / tuja sāṃgo kāya kirīṭī /
dekheṃ mīci iye rāhāṭī / vartata ase

kāya sāṃkaḍe kāṃhī māteṃ / kīṃ kavaṇeṃ ekeṃ ārteṃ /
ācareṃ mī dharmāteṃ / mhaṇasī jarī

tarī puratepaṇālāgī / āṇiku dusarā nāhīṃ jagīṃ /
aisī sāmugrī mājhāṃ aṃgī / jāṇasī tūṃ

mṛta gurūputra āṇilā / to tuvāṃ pavāḍā dekhilā /
tohī mī ugalā / karmīṃ varte

parī svadharmīṃ varteṃ kaisā / sākāṃkṣu kāṃ hoya jaisā /
tayāci ekā uddeśā - / lāgoniyāṃ

je bhūtajāta sakaḻa / ase āmhāṃci ādhīna kevaḻa /
te na vhāveṃ baraḻa / mhaṇoniyāṃ

āmhī pūrṇakāma hoūnī / jarī ātmasthitī rāhunī //
tarī he prajā kaiseni / nistarela

ihīṃ āmucī vāsa pāhāvī / maga vartatī parī jāṇāvī /
te laukika sthitī avaghī / nāsilī hoīla

mhaṇoni samarthu jo etheṃ / āthilā sarvajñate /
teṇe saviśeṣeṃ karmāteṃ / tyajāve nā

dekhe phaḻāciyā āśā / ācare kāmuku jaisā /
karmī baharu hoāvā taisā / nirāśāhī

je puḍhatapuḍhatī pārthā / he sakaḻa lokasaṃsthā /
rakṣaṇīya sarvathā / mhaṇaūniyāṃ

mārgādhāre vartāveṃ / viśva heṃ mohareṃ lāvāveṃ /
alaukika nohāveṃ / lokāṃprati

jeṃ sāyāseṃ stanya sevī / teṃ pakvānneṃ kevīṃ jevī /
mhaṇoni bāḻakā jaiśīṃ nedāvīṃ / dhanurdharā

taiśī karmīṃ jayā ayogyatā / tayāprati naiṣkarmyatā /
na pragaṭāvī kheḻatāṃ / ādikarūnī

tetheṃ satkriyāci lāvāvī / teci ekī praśaṃsāvī /
naiṣkarmīṃhī dāvāvī / ācaroni

tayā lokasaṃgrahālāgīṃ / vartatāṃ karmasaṃgī /
to karmabaṃdhu āṃgī / vājelanā

jaisī bahurūpiyācī rāvo rāṇī / strīpuruṣabhāvo nāhī manīṃ /
parī lokasaṃpādaṇī / taiśīca karitī

dekheṃ puḍhilāceṃ vojheṃ / jarī āpulā māthāṃ gheīje /
tarī sāṃge kāṃ na dāṭije / dhanurdharā

taisī śubhāśubheṃ karmeṃ / jiye niphajati prakṛtidharmeṃ /
tiyeṃ mūrkha matibhrameṃ / mī kartā mhaṇe

aisā ahaṃkārādhirūḍha / ekadeśī mūḍha /
tayā hā paramārtha gūḍha / pragaṭāvā nā

heṃ aso prastuta / sāṃgijela tuja hita /
teṃ arjunā deūni citta / avadhārī pāṃ

je tatvajñiyāṃcāṃ ṭhāyīṃ / to prakṛtibhāvo nāhīṃ /
jetha karmajāta pāhīṃ / nipajata ase

te dehābhimānu sāṃḍunī / guṇakarmeṃ volāṃḍunī /
sākṣibhūta hoūnī / vartatī dehīṃ

mhaṇūni śarīrī jarī hotī / tarī karmabaṃdhā nākaḻatī /
jaisā kāṃ bhūtaceṣṭā gabhastī / ghepavenā

etha karmī toca liṃpe / jo guṇasaṃbhrameṃ ghepe /
prakṛticeni āṭopeṃ / vartatu ase

iṃdriyeṃ guṇādhāreṃ / rāhāṭatī nijavyāpāreṃ /
teṃ parakarma balātkāreṃ / āpādī jo

parī ucite karmeṃ āghavīṃ / tuvā ācaroni maja arpāvīṃ /
parī cittavṛttī nyāsāvī / ātmarūpīṃ

heṃ karma mī kartā / kāṃ ācarena yā arthā /
aisā abhimānu jhaṇeṃ cittā / rigo desī

tuvāṃ śarīraparā nohāveṃ / kāmanājāta sāṃḍāveṃ /
maga avasarocita bhogāve / bhoga sakaḻa

ātāṃ kodaṃḍa gheūni hātīṃ / ārūḍha pāṃ iye rathīṃ /
deīṃ āliṃgana vīravṛttī / samādhāneṃ

jagīṃ kīrtī rūḍhavīṃ svadharmācā mānu vāḍhavīṃ /
maga bhārāpāsoni soḍavī / medinī he

ātāṃ pārthā niḥśaṃku hoī / yā saṃgrāmā citta deīṃ /
etha heṃ vāṃcūni kāṃhī / boloṃ naye

heṃ anuparodha mata mājheṃ / jihīṃ paramādare svīkārije /
śraddhāpūrvaka anuṣṭhije / dhanurdharā

tehī sakaḻa karmī vartatu / jāṇa pāṃ karmarahitu /
mhaṇoni heṃ niścitu / karaṇīya gā

nātarī prakṛtimaṃtu hoūnī / iṃdriyāṃ laḻā deūnī /
je heṃ mājhe mata avherunī / osaṃḍitī

je sāmānyatveṃ lekhitī / avajñā karūni dekhitī /
kāṃ hā arthavādu mhaṇatī / vācāḻapaṇeṃ

te mohamadirā bhramale / viṣayavikheṃ ghārale /
ajñānapaṃkī buḍāle / nibhrāṃta mānīṃ

dekheṃ śavācāṃ hātīṃ didhaleṃ / jaise kāṃ ratna vāyāṃ geleṃ /
nātarī jātyaṃdhā pāhaleṃ / pramāṇa nohe

kāṃ caṃdrācā udayo jaisā / upayogā navace vāyasā /
mūrkhā viveku hā taisā / rucela nā

taise te pārthā / je vimukha yā paramārthā /
tayāṃsī saṃbhāṣaṇa sarvathā / karāve nā

mhaṇoni te na mānitī / āṇi niṃdāhī karūṃ lāgatī /
sāṃge pataṃga kāya sāhatī / prakāśāteṃ

pataṃgā dīpīṃ āliṃgana / tetha tyāsī acūka maraṇa /
tevīṃ viṣayācaraṇa / ātmaghātā

mhaṇoni iṃdriye ekeṃ / jāṇateni purukheṃ /
lāḻāvīṃ nā kautukeṃ / ādikarūni

hāṃ gā sarpeṃsī kheḻoṃ yeīla / kīṃ vyāghrasaṃsarga siddhī jāīla /
sāṃge hāḻāhāḻa jirela / seviliyā

dekheṃ kheḻatāṃ agni lāgalā / maga to na sāṃvare jaisā udhavalā /
taisā iṃdriyā laḻā didhalā / bhalā nohe

er‍havīṃ tarī arjunā / yā śarīrā parādhīnā /
kāṃ nānā bhogaracanā / meḻavāvī

āpaṇa sāyāseṃkarūni bahuteṃ / sakaḻahi samṛddhijāteṃ /
udoastu yā dehāteṃ / pratipāḻāve kāṃ

sarvasveṃ śiṇoni etheṃ / arjavāvīṃ saṃpattijāteṃ /
teṇeṃ svadharmu sāṃḍunī dehāteṃ / pokhāveṃ kāī

maga heṃ taṃva pāṃcameḻāvā / śekhīṃ anusarela paṃcatvā /
te veḻīṃ kelā keṃ giṃvasāvā / śīṇu āpulā

mhaṇūni kevaḻa dehabharaṇa / te jāṇeṃ ughaḍī nāgavaṇa /
yālāgī etha aṃtaḥkaraṇa / deyāveṃ nā

er‍havīṃ iṃdriyāciyāṃ arthā - / sārikhā viṣayo pokhitāṃ /
saṃtoṣu kīra cittā / āpajela

parī to saṃvacorācā saṃgu / jaisā nāveka svasthu /
jaṃva nagarācā prāṃtu / sāṃḍijenā

bāpā viṣācī madhuratā / jhaṇe āvaḍī upaje cittā /
parī to pariṇāma vicāritāṃ / prāṇu harī

dekheṃ iṃdriyīṃ kāmu ase / to lāvī sukhadurāśe /
jaisā gaḻīṃ mīnu āmiṣeṃ / bhulavije gā

parī tayāmāji gaḻu āhe / jo prāṇāteṃ gheūni jāye /
to jaisā ṭhāuvā nohe / jhāṃkalepaṇeṃ

taiseṃ abhilāṣeṃ yeṇeṃ kījela / jarī viṣayācī āśā kījela /
tarī varapaḍā hoījela / krodhānaḻā

jaisā kavaḻoniyāṃ pāradhī / ghāteciye saṃdhī /
āṇi mṛgāteṃ buddhīṃ / sādhāvayā

etha taisīcī parī āhe / mhaṇūni saṃgu hā tuja nohe /
pārthā donhī kāmakrodha he / ghātuka jāṇeṃ

mhaṇaūni hā āśrayoci na karāvā / manīṃhī āṭhavo na dharāvā /
eku nijavṛttīcā volāvā / nāsoṃ nedīṃ

agā svadharmu hā āpulā / jari kāṃ kaṭhiṇu jāhalā /
tarī hāci anuṣṭhilā / bhalā dekheṃ

yerū ācāru jo parāvā / to dekhatāṃ kīra baravā /
pari ācarateni ācarāvā / āpulāci

sāṃge śūdragharīṃ āghavīṃ / pakvāne āhāti baravīṃ /
tīṃ dvijeṃ kevīṃ sevāvīṃ / durbaḻu jarī jāhalā

heṃ anucita kaiseni kīje / aprāpya kevīṃ icchije /
athavā icchileṃhī pāvije / vicārīṃ pāṃ

tarī lokāṃcīṃ dhavaḻāreṃ / dekhoniyāṃ manohareṃ /
asatīṃ āpulīṃ taṇāreṃ / moḍāvīṃ kevīṃ

heṃ aso vanitā āpulī / kurupa jarī jāhalī /
tarī bhogitāṃ teci bhalī / jiyāparī

tevīṃ āvaḍe sāṃkaḍu / ācaratā jarī duvāḍu /
tarī svadharmaci suravāḍu / pāratrikīcā

hāṃ gā sākara āṇi dūdha / heṃ gaulya kīra prasiddha /
parī kṛmīdoṣīṃ viruddha / ghepeṃ kevīṃ

aisenihī jarī sevijela / tarī te āḻukīcī urela /
je teṃ pariṇāmīṃ pathya navhela / dhanurdharā

mhaṇoni āṇikāṃsī je vihīta / āṇi āpaṇapeyāṃ anucita /
teṃ nācarāve jarī hita / vicārije

yā svadharmāteṃ anuṣṭhitāṃ / vecu hoīla jīvitā /
tohi nikā vara ubhayatāṃ / disatase

aiseṃ samastasuraśiromaṇī / bolile jetha śrīśārṅagapāṇī /
tetha arjuna mhaṇe vinavaṇī / ase devā

heṃ jeṃ tumhīṃ sāṃgitaleṃ / teṃ sakaḻa kīra myāṃ parisaleṃ /
pari pusena kāṃhī āpule / apekṣita

tarī devā heṃ aiseṃ kaiseṃ / je jñāniyāṃcīhī sthitīhī bhraṃśe /
mārga sāṃḍuni anārise / cālata dekhoṃ

sarvajñuhī je hotī / he upāyahī jāṇatī /
tehī paradharmeṃ vyabhicarati / kavaṇeṃ guṇeṃ

bījā āṇi bhusā / aṃdhu nivāḍu neṇe jaisā /
nāveka dekhaṇāhī taisā / baraḻe kāṃ pāṃ

je asatā saṃgu sāṃḍitī / teci saṃsargu karitā na dhātī /
vanavāsīhī sevitī / janapadāteṃ

āpaṇa tarī lapatī / sarvasveṃ pāpa cukavitī /
parī balātkāre suijatī / tayācimājī

jayāṃcī jīveṃ ghetī vivasī / teci jaḍoni ṭhāke jīveṃsīṃ /
cukavitī te giṃvasī / tayāteṃci

aisa balātkāru eku dise / to kavaṇācā etha āgraho ase /
heṃ bolāve hṛṣikeśeṃ / pārthu mhaṇe

taṃva hṛdayakamaḻārāmu / jo yogiyāṃcā niṣkāmakāmu /
to mhaṇatase puruṣottamu / sāṃgena āika

tarī he kama krodhu pāhīṃ / jayāṃte kṛpecī sāṭhavaṇa nāhīṃ /
heṃ kṛtāṃtācāṃ ṭhāyīṃ / mānijatī

he jñānanidhīce bhujaṃga / viṣayadarāṃce vāgha /
bhajanamārgīce māṃga / māraka je

he dehadurgīce dhoṃḍa / iṃdriyagrāmīce koṃḍa /
yāṃce vyāmohādika baṃḍa / jagāmāji

he rajoguṇa mānasāce / samūḻa āsuriyece /
dhāyapaṇa yayāṃce / avidyā kele

he rajāce kīra jāhale / parī tamāsī paḍhiyaṃte bhale /
teṇeṃ nijapada yāṃ didhale / pramādamoha

he mṛtyūcāṃ nagarīṃ / mānijati nikiyāparī /
je jīvitāce vairī / mhaṇaūniyāṃ

jayāṃsi bhukeliyāṃ āmiṣā / heṃ viśva na pureci ghāṃsā /
kuḻavāḍī yāṃcī āśā / cāḻita ase

kautukeṃ kavaḻitāṃ muṭhīṃ / jiye caudā bhuvaneṃ theṃkuṭīṃ /
teṃ bhrāṃti tiye dhākuṭī / vālhīdulhī

je lokatrayāceṃ bhātuke / kheḻatāci khāya kavatikeṃ /
ticyā dāsīpaṇāceni bikeṃ / tṛṣṇā jiye

heṃ aso mohe mānije / yāṃte ahaṃkāra ghepe dīje /
jeṇe jaga āpuleni bhojeṃ / nācavita ase

jeṇeṃ satyācā bhokasā kāḍhilā / maga akṛtya tṛṇakuṭā bharilā /
to daṃbhu rūḍhavilā / jagīṃ ihīṃ

sādhvī śāṃtī nāgavalī / maga māyā māṃgī śṛṃgārilī /
tiyekaravī viṭāḻavilī / sādhuvṛṃde

ihīṃ vivekācī trāya pheḍilī / vairāgyācī khālī kāḍhilī /
jitayā māna moḍilī / upaśamācī

ihīṃ saṃtoṣavana khāṃḍile / dhairyadurga pāḍile /
ānaṃdaropa sāṃḍile / upaḍūniyāṃ

ihīṃ bodhācī rope luṃcilī / sukhācī lipī pusalī /
jivhārīṃ āgī sūdalī / tāpatrayācī

he āṃgā tava ghaḍale / jīvīṃci āthī jaḍale /
parī nātuḍatī giṃvasale / brahmādikāṃ

heṃ caitanyāce śejārī / vasatī jñānācāṃ ekā hārīṃ /
mhaṇoni pravartale mahāmārī / sāṃvaratī nā

heṃ jaḻeṃvīṇa buḍavitī / āgīviṇa jāḻitī /
na bolatā kavaḻitī / prāṇiyāṃte

he śastreviṇa sādhitī / doreviṇa bāṃdhitī /
jñāniyāsī tarī vadhitī / paija gheūni

cikhaleṃvīṇa rovitī / pāśikeṃvīṇa goṃvitī /
he kavaṇājoge na hotī / āṃtauṭepaṇeṃ

jaisī caṃdanācī muḻī / giṃvasonī ghepe vyāḻīṃ /
nā tarī ulbācī khoḻī / garbhasthāsī

kāṃ prabhāvīṇa bhānu / dhūmeṃvīṇa hutāśanu /
jaisā darpaṇa maḻahīnu / kahīṃca nase

taiseṃ ihīviṇa ekaleṃ / āmhīṃ jñāna nāhī dekhileṃ /
jaiseṃ koṃḍeni pāṃ guṃtaleṃ / bīja nipaje

taiseṃ jñāna tarī śuddha / parī ihīṃ ase praruddha /
mhaṇoni teṃ agādha / hoūni ṭheleṃ

ādhī yāṃte jiṇāveṃ / maga teṃ jñāna pāvāveṃ /
taṃva parābhavo na saṃbhave / rāgadveṣāṃ

yāṃte sādhāvayālāgī / jeṃ baḻa jāṇije aṃgī /
teṃ iṃdhana jaiseṃ āgī / sāvāvo hoya

taise upāya kījatī je je / te yāṃsīci hotī viraje /
mhaṇoni haṭiyāṃte jiṇije / ihīṃci jagīṃ

aisiyāṃhī sāṃkaḍāṃ bolā / eka upāyo āhe āhe bhalā /
to karitāṃ jarī āṃgavalā / tarī sāṃgena tuja

yāṃcā pahilā kuruṭhā iṃdriyeṃ / ethūni pravṛtti karmāteṃ viyeṃ /
ādhī nirdaḻūni ghālīṃ tiyeṃ / sarvathaiva

maga manācī dhāṃva pāruṣela / āṇi buddhīcī soḍavaṇa hoīla /
itukeni thārā moḍela / yā pāpiyāṃcā

heṃ aṃtarīhūni jarī phiṭale / tarī nibhrāṃta jāṇa nivaṭale /
jaiseṃ raśmīvīṇa urale / mṛgajaḻa nāhī

taise rāgadveṣa jarī nimāle / tarī brahmīceṃ svarājya āleṃ /
maga to bhogī sukha āpuleṃ / āpaṇaci

je guruśiṣyāṃcī goṭhī / padapiṃḍācī gāṃṭhī /
tetha sthira rāhoni nuṭhīṃ / kavaṇe kāḻīṃ

aiseṃ sakaḻa siddhāṃcā rāvo / devī lakṣmīyecā nāho /
rāyā aika devadevo / bolatā jāhalā

ātāṃ punarapi to anaṃtu / ādya ekī mātu /
sāṃgela tetha paṃḍusutu / praśnu karīla

tayā bolācā hana pāḍu / kā rasavṛttīcā nivāḍu /
yeṇeṃ śrotayāṃ hoīla suravāḍu / śravaṇasukhācā

jñānadevo mhaṇe nivṛtticā / cāṃga uṭhāvā karūni unmeṣācā /
maga saṃvādu śrīharipārthācā / bhoga bāpā