Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jñānāmṛtasārasaṃhitā · Chapter 1.6

1.6.1

iti śrī-nārada-pañca-rātre jñānāmṛta-sāre prathamaika-rātre pañcamo 'dhyāyaḥ
prathamaika-rātre ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ
śrī-śuka uvāca
sanat-kumāro vaikuṇṭhaṃ brahma-lokaṃ ca brahmaṇi ?what?/
gate brahman kiṃ cakāra bhagavān nārado muniḥ

1.6.2

vyāso uvāca
munis tayoś ca gatayoḥ sa ruroda sarit-taṭe /
itas tataś ca babhrāma mad-viyoga-śucāspada

1.6.3

sva-mānase samālokya muni-śreṣṭhaḥ sa unmanāḥ /
dhyāyamāno hari-padaṃ śivaṃ draṣṭuṃ samutsukaḥ

1.6.4

praṇamya pitaraṃ bhaktyā kumāraṃ bhrātaraṃ tathā /
jagāma tapasa-sthānāt kailāsābhimukhe muniḥ

1.6.5

snātvā ca kṛta-mālāyāṃ saṃpūjya parameśvaram /
bhuktvā phalaṃ jalaṃ pītvā prayayau gandha-mādanam

1.6.6

dadarśa brāhmaṇaṃ tatra vaṭa-mūle manohare /
kaṭamastam dhyāyamānaṃ śrī-kṛṣṇa-caraṇāmbujam

1.6.7

dīrgaṃ nagnaṃ gaurāṅgaṃ dīrgha-lomabhir āvṛtam /
nimīlitākṣaṃ sānandaṃ sānandāśru-samanvitam

1.6.8

pādme padmeśa-śeṣādi-sura-pūjita-vandite /
śrī-pāda-padme śobhāḍhye śaśvat-saṃnyasta-mānasam

1.6.9

bāhya-jñāna-parityaktaṃ yoga-jñāna-viśāradam /
śivasya śiṣyaṃ sad-bhaktaṃ yogīndrāṇāṃ guror guroḥ

1.6.10

hṛt-padme padma-nābhaṃ ca paramātmānam īśvaram /
pradīpa-kalikākāraṃ brahma-jyotiḥ-sanātanam

1.6.11

sākṣi-svarūpaṃ paramaṃ bhagavantam adhokṣajam /
paśyantaṃ sasmitaṃ kṛṣṇaṃ pulakāṅkita-vigraham

1.6.12

sad-bhāvodrikta-cittaṃ ca sad-bhāvaṃ puruṣottame /
dṛṣṭvā maharṣi-pravaraṃ devarṣi-vismayam yayau

1.6.13

itas tataś ca babhrāma dadarśa svāśramaṃ muneḥ /
atīva surahaḥ-sthānaṃ ramyaṃ ramyaṃ navaṃ navam

1.6.14

susnigdhaṃ sundaraṃ śuddhaṃ paraṃ svacchaṃ sarovaram /
śveta-raktotpala-dalaiḥ kamalaiḥ kamanīyakam

1.6.15

guñjadindinda-varair ?what? makarandodarais tathā /
vyākulaiḥ saṃkulaiḥ śaśvad-rājitaiś ca virājitam

1.6.16

vanyair vṛkṣair bahu-vidhaiḥ phala-śākhā-suśobhitaiḥ /
karañjakaiś ca karajair bimbaiḥ śākhoṭikais tathā

1.6.17

tintiḍībhiḥ kapitthaiś ca vaṭa-śiṃśapā-candanaiḥ /
mandāraiḥ sindhu-vāraiś ca tāḍi-patraiḥ suśobhanaiḥ

1.6.18

guvākair nāriketaiś ca kharjuraiḥ panasais tathā /
tālaiḥ śālaiḥ piyālaiś ca hintālair vakulair api

1.6.19

āmrair āmrātakaiś caiva jambīrair dāḍimais tathā /
śrī-phalair vadarībhiś ca jambubhir nāgaraṅgakaiḥ

1.6.20

supakva-phala-śobhāḍyaiḥ susnigdhaiḥ sumanoharaiḥ /
taruṇais taru-rājais ca nānā-jātibhir īpsitam

1.6.21

mallikā-mālatī-kunda-ketakī-kusumaiḥ śubhaiḥ /
mādhavīnāṃ latā-jālaiś carcitaṃ cāru-campakaiḥ

1.6.22

kadambānāṃ kadambaiś ca svacchaiḥ śvetaiś ca puṣpitaiḥ /
nāgeśvarāṇāṃ vṛndaiś ca dīptaṃ mandārakair varaiḥ

1.6.23

haṃsa-kāraṇḍa-vakulaiḥ puṃs-kokila-kulais tathā /
santataṃ kūjitaṃ śuddhaṃ suvyaktaṃ sumanoharam

1.6.24

śārdūlaiḥ śarabhaiḥ siṃhair gaṇḍakair mahiṣaiḥ param /
manoharaiḥ kṛṣṇa-sāraiś camarabhir bhāva-bhūṣitam

1.6.25

mahā-muni-prabhāvena hiṃsā-doṣa-vivarjitam /
dasyu-caura-hiṃsra-jantu-bhaya-śoka-vivarjitam

1.6.26

supuṇyadaṃ tīrtha-varaṃ bhārate supraśaṃsitam /
siddha-sthalaṃ siddhidaṃ taṃ mantra-siddhi-karaṃ paraṃ

1.6.27

dṛṣṭvāśramaṃ muni-śreṣṭho jagāma muni-saṃsadi /
āsane ca samāsīnaṃ dhyāna-hīnaṃ dadarśa tam

1.6.28

samuttasthau sa vegena dṛṣṭvā devarṣi-puṅgavam /
datvāmalaṃ phalaṃ mūlaṃ saṃbhāṣāṃ sa cakāra ha

1.6.29

praśnaṃ cakāra sa muni-vīṇā-pāṇiṃ nāradam /
sasmitaḥ sasmitaṃ śuddhaṃ śuddha-vaṃśa-samudbhavam

1.6.30

sad-bhāgyopasthitaṃ dīptaṃ jvalantaṃ brahma-tejasā /
atithiṃ brāhmaṇa-varaṃ brahma-putraṃ ca pūjitaṃ

1.6.31

munir uvāca
kiṃ nāma bhavato vipra kva yāsīti kva cāgataḥ /
kva te pitā sa ko vāpi kva vāsaḥ kutra saṃbhavaḥ

1.6.32

māṃ vā mamāśramaṃ vāpi pūtaṃ kartum ihāgataḥ /
mūrtimad-brahma-tejo hi mama bhāgyād upasthitaḥ

1.6.33

atha vaiṣṇava-darśana-phalam
na hy ammayāni tīrthāni na devā mṛcchitāmayāḥ /
te punanty urukālena vaiṣṇavo darśanena ca

1.6.34

sadyaḥ pūtāni tīrthāni sadyaḥ pūtā sa-sāgarā /
sa-śaila-kānana-dvīpā pāda-sparśād vasundharā

1.6.35

dhanyo 'haṃ kṛta-kṛtyo 'haṃ saphalaṃ mama jīvanam /
sahasopasthito gehe brāhmaṇo vaiṣṇavo 'tithiḥ

1.6.36

pūjito vaiṣṇavo yena viśvaṃ ca tena pūjitam /
āśramaṃ vastu-sahitaṃ sarvaṃ tubhyaṃ niveditam

1.6.37

phalāni ca supakvāni bhuṅkṣva bhogāni sāmpratam /
suvāsitam piba svādu śītalaṃ nirmalaṃ jalam

1.6.38

dugdhaṃ ca surabhī-dattaṃ ramyaṃ madhuritaṃ madhu /
paripakvaṃ phala-rasaṃ piba svādu muhur muhuḥ

1.6.39

sukha-bījye sutalpe ca śayanaṃ kuru sundare /
suśīta-vāta-saugandhya-pūtena surabhī-kṛte

1.6.40

athātithi-pūjana-phalam
atithir yasya puṣṭo hi tasya puṣṭo hariḥ svayam /
harau tuṣṭe gurus tuṣṭo gurau tuṣṭe jagat-trayam

1.6.41

adhiṣṭhātātithir gehe santataṃ sarva-devatāḥ /
tīrthāny etāni sarvāṇi puṇyāni ca vratāni ca

1.6.42

tapāṃsi yajñāḥ satyaṃ ca śīlaṃ dharmaḥ sukarma ca /
apūjitair atithibhir sārdhaṃ sarve prayānti te

1.6.43

athātithi-vimukhe doṣāḥ
atithir yasya bhagnāśo gṛhāt pratinivartate /
pitaras tasya devāś ca puṇyaṃ dharma-vratāśanāḥ

1.6.44

yamaḥ pratiṣṭhā lakṣmīś cābhīṣṭa-devo gurus tathā /
nirāśāḥ pratigacchanti tyaktvā pāpaṃ ca pūruṣam

1.6.45

strī-ghnaiś caiva kṛta-ghnaiś ca brahma-ghnair guru-talpa-gaiḥ /
viśvāsa-ghātibhir duṣṭair mitra-drohibhir eva ca

1.6.46

satya-ghnaiś ca kṛta-ghnaiś ca pāpibhiḥ sthāpibhis tathā /
dānāpahāribhiś caiva kanyā-vikriyibhis tathā

1.6.47

sīmāpahāribhiś caiva mithyā-sākṣi-pradātṛbhiḥ /
brahma-svahāribhiś caiva tathā sthāpyasvahāribhiḥ

1.6.48

vṛṣa-vāhair devalaiś ca tathaiva grāma-yājibhiḥ /
śūdrānna-bhojibhiś caiva śūdra-śrāddhāha-bhojibhiḥ

1.6.49

śrī-kṛṣṇa-vimukhair viprair hiṃsrair nara-vighātibhiḥ /
gurāv abhaktai rogārtaiḥ śaśvan-mithyā-pravādibhiḥ

1.6.50

vipra-strī-gāmibhiḥ śūdrair mātṛ-gāmibhir eva ca /
aśvattha-ghātibhiś caiva patnībhiḥ pati-ghātibhiḥ

1.6.51

pitṛ-mātṛ-ghātibhiś ca śaraṇāgata-ghātibhiḥ /
brāhmaṇa-kṣatra-viṭ-śūdraiḥ śilā-svarṇāpahāribhiḥ

1.6.52

tulyo bhavati viprendrātithir eva tv anarcitaḥ /
itya evam uktvā muniḥ pūjayām āsa nāradam /
miṣṭaṃ ca bhojayām āsa śāyayām āsa bhaktitaḥ

1.6.53

śrī-nārada uvāca
nārado 'haṃ muni-śreṣṭha brāhmaṇo brahmaṇaḥ sutaḥ /
tapaḥ-sthalād āgato 'haṃ yāmi kailāsam īpsitam

1.6.54

ātmānaṃ pāvanaṃ kartuṃ tvāṃ ca draṣṭum ihāgataḥ /
punanti prāṇinaḥ sarve viṣṇu-bhakta-pradarśanāt

1.6.55

ko bhavān dhyāna-pūtaś ca nagnaś ca kaṭa-mastakaḥ /
kiṃ dhyāyase mahā-bhāga śreṣṭha-devaś ca ko guruh

1.6.56

munir uvāca
jīva-mukto bhavān eva punāsi bhuvana-trayam /
yasya tatra kule janma tasya tat-tad-vacomanaḥ

1.6.57

putre yaśasi toye ca kavitvena ca vidyayā /
pratiśhṭhāyāṃ ca jñāyeta sarveṣāṃ mānasaṃ nṛṇām

1.6.58

vidhātā jagatāṃ brahmā brahmaikatāna-mānasaḥ /
tat-putro 'si mahākhyāto devarṣi-pravaro mahān

1.6.59

lomaśo ' haṃ mahā-bhāga jagat-pāvana-pāvana /
nagno'lpāyur vivekī ca vāsasā kiṃ prayojanam

1.6.60

vṛkṣa-mūle nivāse me chatreṇa kiṃ gṛheṇa ca /
raudra-vṛṣṭi-vāraṇārthaṃ sāṃprataṃ kaṭa-mastakaḥ

1.6.61

jala-budbuda-vidyudvat-trailokyaṃ kṛtrimaṃ dvija /
brahmādi-tṛṇa-paryantaṃ sarvaṃ mithyāiva svapnavat

1.6.62

kiṃ kalatreṇa putreṇa dhanena saṃpadā śriyā /
kiṃ vittena ca rūpeṇa jīvanālpāyuṣā mune

1.6.63

indrasya patanenaiva lomakotpāṭanaṃ mama /
manoś ca patanaṃ tatra māyayā kiṃ prayojanam

1.6.64

sarva-lomakotpāṭanena keśaughotpāṭanena ca /
alpāyuṣo mama mune maraṇaṃ niścitaṃ bhavet

1.6.65

dhyāye śrī-pāda-padmaṃ tat-pādma-padmeśa-vanditam /
parasya prakṛtes tasya kṛṣṇasya paramātmanaḥ

1.6.66

tasya me 'bhīṣṭa-devasya sarveṣāṃ kāraṇasya ca /
gurur me jagatāṃ nātho yogīndrāṇāṃ guruḥ śivaḥ

1.6.67

mat-kaṇṭhe kavacaṃ yasya mad-guruḥ kathayiṣyati /
guror niṣedho yatrāste tad vaktuṃ kaḥ kṣamo bhuvi

1.6.68

guroś ca vacanaṃ yo hi pālanaṃ na karoti ca /
gurūktam uktvā pāpī sa brahma-hatyāṃ labhed dhruvam

1.6.69

sva-guruṃ śiva-rūpaṃ ca tad-bhinnaṃ manyate hi yaḥ /
brahma-hatyāṃ labhet so 'pi vighnas tasya pade pade

1.6.70

akartavyaṃ tu kartavyaṃ pālanīyaṃ guror vacaḥ /
apālane sarva-vighnaṃ labhate nātra saṃśayaḥ

1.6.71

āśiṣā pāda-rajasā cocchiṣṭāliṅgena ca /
mucyate sarva-pāpebhyo jīvan-mukto bhaven naraḥ

1.6.72

sva-guruṃ śaṅkaraṃ paśya gaccha kailāsam īpsitam /
mucyate vighna-pāpebhyo guroś caraṇa-darśanāt

Original text: Jñānāmṛtasārasaṃhitā (also called “Nāradapañcarātra”) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc