Jñānāmṛtasārasaṃhitā · Chapter 1.6
iti śrī-nārada-pañca-rātre jñānāmṛta-sāre prathamaika-rātre pañcamo 'dhyāyaḥ
prathamaika-rātre ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ
śrī-śuka uvāca
sanat-kumāro vaikuṇṭhaṃ brahma-lokaṃ ca brahmaṇi ?what?/
gate brahman kiṃ cakāra bhagavān nārado muniḥ
vyāso uvāca
munis tayoś ca gatayoḥ sa ruroda sarit-taṭe /
itas tataś ca babhrāma mad-viyoga-śucāspada
sva-mānase samālokya muni-śreṣṭhaḥ sa unmanāḥ /
dhyāyamāno hari-padaṃ śivaṃ draṣṭuṃ samutsukaḥ
praṇamya pitaraṃ bhaktyā kumāraṃ bhrātaraṃ tathā /
jagāma tapasa-sthānāt kailāsābhimukhe muniḥ
snātvā ca kṛta-mālāyāṃ saṃpūjya parameśvaram /
bhuktvā phalaṃ jalaṃ pītvā prayayau gandha-mādanam
dadarśa brāhmaṇaṃ tatra vaṭa-mūle manohare /
kaṭamastam dhyāyamānaṃ śrī-kṛṣṇa-caraṇāmbujam
dīrgaṃ nagnaṃ gaurāṅgaṃ dīrgha-lomabhir āvṛtam /
nimīlitākṣaṃ sānandaṃ sānandāśru-samanvitam
pādme padmeśa-śeṣādi-sura-pūjita-vandite /
śrī-pāda-padme śobhāḍhye śaśvat-saṃnyasta-mānasam
bāhya-jñāna-parityaktaṃ yoga-jñāna-viśāradam /
śivasya śiṣyaṃ sad-bhaktaṃ yogīndrāṇāṃ guror guroḥ
hṛt-padme padma-nābhaṃ ca paramātmānam īśvaram /
pradīpa-kalikākāraṃ brahma-jyotiḥ-sanātanam
sākṣi-svarūpaṃ paramaṃ bhagavantam adhokṣajam /
paśyantaṃ sasmitaṃ kṛṣṇaṃ pulakāṅkita-vigraham
sad-bhāvodrikta-cittaṃ ca sad-bhāvaṃ puruṣottame /
dṛṣṭvā maharṣi-pravaraṃ devarṣi-vismayam yayau
itas tataś ca babhrāma dadarśa svāśramaṃ muneḥ /
atīva surahaḥ-sthānaṃ ramyaṃ ramyaṃ navaṃ navam
susnigdhaṃ sundaraṃ śuddhaṃ paraṃ svacchaṃ sarovaram /
śveta-raktotpala-dalaiḥ kamalaiḥ kamanīyakam
guñjadindinda-varair ?what? makarandodarais tathā /
vyākulaiḥ saṃkulaiḥ śaśvad-rājitaiś ca virājitam
vanyair vṛkṣair bahu-vidhaiḥ phala-śākhā-suśobhitaiḥ /
karañjakaiś ca karajair bimbaiḥ śākhoṭikais tathā
tintiḍībhiḥ kapitthaiś ca vaṭa-śiṃśapā-candanaiḥ /
mandāraiḥ sindhu-vāraiś ca tāḍi-patraiḥ suśobhanaiḥ
guvākair nāriketaiś ca kharjuraiḥ panasais tathā /
tālaiḥ śālaiḥ piyālaiś ca hintālair vakulair api
āmrair āmrātakaiś caiva jambīrair dāḍimais tathā /
śrī-phalair vadarībhiś ca jambubhir nāgaraṅgakaiḥ
supakva-phala-śobhāḍyaiḥ susnigdhaiḥ sumanoharaiḥ /
taruṇais taru-rājais ca nānā-jātibhir īpsitam
mallikā-mālatī-kunda-ketakī-kusumaiḥ śubhaiḥ /
mādhavīnāṃ latā-jālaiś carcitaṃ cāru-campakaiḥ
kadambānāṃ kadambaiś ca svacchaiḥ śvetaiś ca puṣpitaiḥ /
nāgeśvarāṇāṃ vṛndaiś ca dīptaṃ mandārakair varaiḥ
haṃsa-kāraṇḍa-vakulaiḥ puṃs-kokila-kulais tathā /
santataṃ kūjitaṃ śuddhaṃ suvyaktaṃ sumanoharam
śārdūlaiḥ śarabhaiḥ siṃhair gaṇḍakair mahiṣaiḥ param /
manoharaiḥ kṛṣṇa-sāraiś camarabhir bhāva-bhūṣitam
mahā-muni-prabhāvena hiṃsā-doṣa-vivarjitam /
dasyu-caura-hiṃsra-jantu-bhaya-śoka-vivarjitam
supuṇyadaṃ tīrtha-varaṃ bhārate supraśaṃsitam /
siddha-sthalaṃ siddhidaṃ taṃ mantra-siddhi-karaṃ paraṃ
dṛṣṭvāśramaṃ muni-śreṣṭho jagāma muni-saṃsadi /
āsane ca samāsīnaṃ dhyāna-hīnaṃ dadarśa tam
samuttasthau sa vegena dṛṣṭvā devarṣi-puṅgavam /
datvāmalaṃ phalaṃ mūlaṃ saṃbhāṣāṃ sa cakāra ha
praśnaṃ cakāra sa muni-vīṇā-pāṇiṃ nāradam /
sasmitaḥ sasmitaṃ śuddhaṃ śuddha-vaṃśa-samudbhavam
sad-bhāgyopasthitaṃ dīptaṃ jvalantaṃ brahma-tejasā /
atithiṃ brāhmaṇa-varaṃ brahma-putraṃ ca pūjitaṃ
munir uvāca
kiṃ nāma bhavato vipra kva yāsīti kva cāgataḥ /
kva te pitā sa ko vāpi kva vāsaḥ kutra saṃbhavaḥ
māṃ vā mamāśramaṃ vāpi pūtaṃ kartum ihāgataḥ /
mūrtimad-brahma-tejo hi mama bhāgyād upasthitaḥ
atha vaiṣṇava-darśana-phalam
na hy ammayāni tīrthāni na devā mṛcchitāmayāḥ /
te punanty urukālena vaiṣṇavo darśanena ca
sadyaḥ pūtāni tīrthāni sadyaḥ pūtā sa-sāgarā /
sa-śaila-kānana-dvīpā pāda-sparśād vasundharā
dhanyo 'haṃ kṛta-kṛtyo 'haṃ saphalaṃ mama jīvanam /
sahasopasthito gehe brāhmaṇo vaiṣṇavo 'tithiḥ
pūjito vaiṣṇavo yena viśvaṃ ca tena pūjitam /
āśramaṃ vastu-sahitaṃ sarvaṃ tubhyaṃ niveditam
phalāni ca supakvāni bhuṅkṣva bhogāni sāmpratam /
suvāsitam piba svādu śītalaṃ nirmalaṃ jalam
dugdhaṃ ca surabhī-dattaṃ ramyaṃ madhuritaṃ madhu /
paripakvaṃ phala-rasaṃ piba svādu muhur muhuḥ
sukha-bījye sutalpe ca śayanaṃ kuru sundare /
suśīta-vāta-saugandhya-pūtena surabhī-kṛte
athātithi-pūjana-phalam
atithir yasya puṣṭo hi tasya puṣṭo hariḥ svayam /
harau tuṣṭe gurus tuṣṭo gurau tuṣṭe jagat-trayam
adhiṣṭhātātithir gehe santataṃ sarva-devatāḥ /
tīrthāny etāni sarvāṇi puṇyāni ca vratāni ca
tapāṃsi yajñāḥ satyaṃ ca śīlaṃ dharmaḥ sukarma ca /
apūjitair atithibhir sārdhaṃ sarve prayānti te
athātithi-vimukhe doṣāḥ
atithir yasya bhagnāśo gṛhāt pratinivartate /
pitaras tasya devāś ca puṇyaṃ dharma-vratāśanāḥ
yamaḥ pratiṣṭhā lakṣmīś cābhīṣṭa-devo gurus tathā /
nirāśāḥ pratigacchanti tyaktvā pāpaṃ ca pūruṣam
strī-ghnaiś caiva kṛta-ghnaiś ca brahma-ghnair guru-talpa-gaiḥ /
viśvāsa-ghātibhir duṣṭair mitra-drohibhir eva ca
satya-ghnaiś ca kṛta-ghnaiś ca pāpibhiḥ sthāpibhis tathā /
dānāpahāribhiś caiva kanyā-vikriyibhis tathā
sīmāpahāribhiś caiva mithyā-sākṣi-pradātṛbhiḥ /
brahma-svahāribhiś caiva tathā sthāpyasvahāribhiḥ
vṛṣa-vāhair devalaiś ca tathaiva grāma-yājibhiḥ /
śūdrānna-bhojibhiś caiva śūdra-śrāddhāha-bhojibhiḥ
śrī-kṛṣṇa-vimukhair viprair hiṃsrair nara-vighātibhiḥ /
gurāv abhaktai rogārtaiḥ śaśvan-mithyā-pravādibhiḥ
vipra-strī-gāmibhiḥ śūdrair mātṛ-gāmibhir eva ca /
aśvattha-ghātibhiś caiva patnībhiḥ pati-ghātibhiḥ
pitṛ-mātṛ-ghātibhiś ca śaraṇāgata-ghātibhiḥ /
brāhmaṇa-kṣatra-viṭ-śūdraiḥ śilā-svarṇāpahāribhiḥ
tulyo bhavati viprendrātithir eva tv anarcitaḥ /
itya evam uktvā muniḥ pūjayām āsa nāradam /
miṣṭaṃ ca bhojayām āsa śāyayām āsa bhaktitaḥ
śrī-nārada uvāca
nārado 'haṃ muni-śreṣṭha brāhmaṇo brahmaṇaḥ sutaḥ /
tapaḥ-sthalād āgato 'haṃ yāmi kailāsam īpsitam
ātmānaṃ pāvanaṃ kartuṃ tvāṃ ca draṣṭum ihāgataḥ /
punanti prāṇinaḥ sarve viṣṇu-bhakta-pradarśanāt
ko bhavān dhyāna-pūtaś ca nagnaś ca kaṭa-mastakaḥ /
kiṃ dhyāyase mahā-bhāga śreṣṭha-devaś ca ko guruh
munir uvāca
jīva-mukto bhavān eva punāsi bhuvana-trayam /
yasya tatra kule janma tasya tat-tad-vacomanaḥ
putre yaśasi toye ca kavitvena ca vidyayā /
pratiśhṭhāyāṃ ca jñāyeta sarveṣāṃ mānasaṃ nṛṇām
vidhātā jagatāṃ brahmā brahmaikatāna-mānasaḥ /
tat-putro 'si mahākhyāto devarṣi-pravaro mahān
lomaśo ' haṃ mahā-bhāga jagat-pāvana-pāvana /
nagno'lpāyur vivekī ca vāsasā kiṃ prayojanam
vṛkṣa-mūle nivāse me chatreṇa kiṃ gṛheṇa ca /
raudra-vṛṣṭi-vāraṇārthaṃ sāṃprataṃ kaṭa-mastakaḥ
jala-budbuda-vidyudvat-trailokyaṃ kṛtrimaṃ dvija /
brahmādi-tṛṇa-paryantaṃ sarvaṃ mithyāiva svapnavat
kiṃ kalatreṇa putreṇa dhanena saṃpadā śriyā /
kiṃ vittena ca rūpeṇa jīvanālpāyuṣā mune
indrasya patanenaiva lomakotpāṭanaṃ mama /
manoś ca patanaṃ tatra māyayā kiṃ prayojanam
sarva-lomakotpāṭanena keśaughotpāṭanena ca /
alpāyuṣo mama mune maraṇaṃ niścitaṃ bhavet
dhyāye śrī-pāda-padmaṃ tat-pādma-padmeśa-vanditam /
parasya prakṛtes tasya kṛṣṇasya paramātmanaḥ
tasya me 'bhīṣṭa-devasya sarveṣāṃ kāraṇasya ca /
gurur me jagatāṃ nātho yogīndrāṇāṃ guruḥ śivaḥ
mat-kaṇṭhe kavacaṃ yasya mad-guruḥ kathayiṣyati /
guror niṣedho yatrāste tad vaktuṃ kaḥ kṣamo bhuvi
guroś ca vacanaṃ yo hi pālanaṃ na karoti ca /
gurūktam uktvā pāpī sa brahma-hatyāṃ labhed dhruvam
sva-guruṃ śiva-rūpaṃ ca tad-bhinnaṃ manyate hi yaḥ /
brahma-hatyāṃ labhet so 'pi vighnas tasya pade pade
akartavyaṃ tu kartavyaṃ pālanīyaṃ guror vacaḥ /
apālane sarva-vighnaṃ labhate nātra saṃśayaḥ
āśiṣā pāda-rajasā cocchiṣṭāliṅgena ca /
mucyate sarva-pāpebhyo jīvan-mukto bhaven naraḥ
sva-guruṃ śaṅkaraṃ paśya gaccha kailāsam īpsitam /
mucyate vighna-pāpebhyo guroś caraṇa-darśanāt
Original text: Jñānāmṛtasārasaṃhitā (also called “Nāradapañcarātra”) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0