Jñānāmṛtasārasaṃhitā · Chapter 1.3
iti śrī-nārada-pañca-rātre jñānāmṛta-sāre prathamaika-rātre brahma-sanat-kumāra-saṃvāde naivedya-praśaṃsanaṃ nāma dvitīyo 'dhyāyaḥ
prathamaika-rātre tṛtīyo 'dhyāyaḥ
sanat-kumāra uvāca
aho tāta kim āścaryaṃ kṛṣṇasya paramātmanaḥ /
paraṃ naivedya-māhātmyaṃ vistarād vada sāmpratam
atha śrī-kṛṣṇa-mahima-varṇanam
brahmovāca
ekadā brāhmaṇo hṛṣṭaḥ praphulla-vadanekṣaṇaḥ /
putreṇa sārdhaṃ prayayau bāndhavasya gṛhaṃ mudā
nimantrito vivāhena mahā-saṃbhāra-saṃbhṛtaḥ /
bhuktvā pītvā ca tad-gṛhe sva-gṛhaṃ prayayau mudā
saputro brāhmaṇo mārge kṣut-pipāsārditaḥ sutaḥ /
dadarśa candra-bhāgāṃ tāṃ nadīm ati-manoharām
uvāca putraḥ pitraṃ snātvā bhokṣyāmi ceti bhoḥ /
kṣut-pipāsā balavatī vardhate tāta vartmani
putrasya vacanaṃ śrutvā tam uvāca dvijaḥ svayam /
bhayaṃkaraṃ vanam idaṃ samīpe saritaḥ sutaḥ
suśīghraṃ gaccha grāmāntaṃ puro ramya-sarovaram /
tatra snātvā ca bhokṣyāvo gaccha vatsa yathāsukham
tātasya vacanaṃ śrutvā jahāsa ca cukopa ha /
pitaraṃ vaktum ārebhe rakta-paṇgkaja-locanaḥ
śiśur uvāca
bālo 'haṃ daśa-varṣīyas tvaṃ ca vṛddhaś ca jñānadaḥ /
pitā dadāti putrāya jñānaṃ sarvatra bhū-tale
aho duratyayaḥ kālo vṛdhho vadati bālavat /
kathaṃ prāktanam ullaṅghya brūhi tāta duratyayam
prāktanāt sukha-duḥkhaṃ ca rogaṃ śokaṃ bhayaṃ pitaḥ /
sumṛtyur apamṛtyur vā cirāyur alpa-jīvanaḥ
yatra kāle ca yan-mṛtyur bhavanaṃ śubha-karma ca /
nyūnādhikaṃ kṣaṇaṃ nāsti niṣekaḥ kena vāryate
yasya haste ca yan-mṛtyur vidhātrā likhitaḥ purā /
na ca taṃ khaṇḍituṃ śaktaḥ svayaṃ viṣṇuś ca śaṅkaraḥ
tāta vyartham adhītaṃ te durbuddher janma niṣphalam /
subuddheḥ saphalaṃ janma tat-kṣaṇam jīvanaṃ sukham
yena śuklī-kṛtā haṃsāḥ śukāś ca haritī-kṛtāḥ /
mayūrāś citritā yena sa me rakṣāṃ kariṣyati
yena kṛṣṇena viśvāni cāsaṃkhyāni kṛtāni ca /
carācaraṃ ca yo rakṣet sa me rakṣāṃ kariṣyati
ghorāraṇye sukhaṃ śete yo hi kṛṣṇena rakṣitaḥ /
nirbandho 'pi yasya maraṇaṃ tasya mandire
yaḥ śete nāga-śayyāsu prāktanān maṅgalāhitaḥ /
yo nāga-bhakṣito bhogāt sa bhṛto garuḍāntike
na samudre ca mriyate nāgni-rāśau viṣānale /
na śastreṇa na cāstreṇāyur-marmāṇi rakṣati
nāprāpta-kālo mriyate viddhaḥ śara-śatair api /
tṛṇāgreṇāpi saṃspṛṣṭaḥ prāpta-kālo na jīvati
kaścid garbhe ca mriyate kaścid bhūmiṣṭa-mātrataḥ /
kaścid yauvana-kāle ca kaścid eva hi vārddhake
kaścid cirāyu rogī cāpy arogī cāpi kaścana /
kaścid dhanī daridraś ca kaścid eva hi karmaṇā
kaścit kalpānta-jīvī ca cira-jīvī ca kaścana /
prāktanād amaraḥ kaścin niṣeko balavattaraḥ
kaścid yāti ca rājendro divya-yānena karmaṇā /
kaścit kīṭa-pataṅgeṣu kaścit paśvādi-yoniṣu
kaścid eva hi sannyāsī kaścic ca nara-ghātakaḥ /
kaścid gajendra-gāmī ca paśu-yāyī ca kaścana
kaścid sūkṣmāṃśukā-dhārī kaścij jīrṇa-paṭī janaḥ
kaścin nagno 'apy anāhārī sudhā-bhojī ca ca kaścana /
kaścic ca sundaraḥ śrīmān galat-kuṣṭī ca kaścana
kaścit kubjaś cāṅga-hīno badhiraḥ kāṇa eva ca /
kaścid dīrgho madhyamaś ca kaścit khañjaś ca vāmanaḥ
kaścit kṛṣṇaś ca gauraś ca śyāmalaś ca sva-karmaṇā /
kaścid bhaktyā ca prāpnoti kṛṣṇa-dāsyaṃ sudurlabham
brahmaṇaḥ paramaṃ sthānaṃ janma-mṛtyu-jarā-haram /
kaścit prāpnoti paramaṃ brahma-lokaṃ nirāmayam
kaścit svargam indra-padaṃ śiva-lokaṃ svakarmaṇā /
kaścit vargam indra-lokaṃ yama-lokaṃ ca kaścana
kaścic ca narake ghore prāpnoti kleśam ulvaṇam /
tādito yama-dūtena kṣudhitas tṛṣitaḥ sadā
bhuṅkte viṇ-mūtra-kīṭaṃ tan-malaṃ śleṣmaṃ garaṃ vasām /
kṣura-dhāre tapta-taile vahnau śite jale sthale
prāpnoti dāruṇaṃ duḥkham ākalpaṃ pātakī pitaḥ /
tathā bhogāvaśeṣe ca labdhā janma sva-karmaṇā
vyādhi-yuktaḥ pramucyeta tayā ced īśvarecchayā /
yad-bhayād vāti vāto 'yaṃ sūryas tapati yad-bhayāt
varṣatīndro dahaty agnir mṛtyuś carati jantuṣu /
yasyājñayā sṛṣṭi-vidhau mūrmo 'nantaṃ dadhāti ca
sa ca sarvaṃ ca brahmāṇḍaṃ līlayā ceśvarecchayā /
yasyājñayā mahā-bhītā sarvādhārā vasundharā
dharā sā sarvasyādyā ratnavāṃś ca himālayaḥ /
svayaṃ vidhātā bhagavān dhyāyate yam ahar-niśam
yaṃ dhyāyate ca bhajate svayaṃ mṛtuñjayaḥ śivaḥ /
sahasra-vaktro 'yaṃ stauti dhyāyate bhajate sadā
svayṃ sarasvatī stauti yam īśvaram abhīpsitam /
sevate pāda-padmaṃ ca svayaṃ padmālayā pitaḥ
māyā bhītā ca yaṃ stauti durgā durgati-nāśinī /
stuvanti vedāḥ satataṃ sāvitrī veda-mātṛkā
siddhendrāś ca munīndrāś ca yogīndrāḥ sanakādayaḥ /
rājendrāś cāsurendrāś ca surendrā manavas tathā
dhyāyante ca bhajante ca bhaktāḥ santo hi santatam /
kecid vidanti yaṃ brahmāṃ bhagavantaṃ sanātanam
kecit pradhānaṃ sarvādyaṃ kecic ca jyotir īśvaram /
kecic ca sarva-rūpaṃ ca sarva-kāraṇa-kāraṇam
kecit svecchābhayaṃ rūpaṃ bhaktānugraha-vigraham /
kecit suruciraṃ śyāma-sundaraṃ manoharam
sānandaṃ paramānandaṃ govindaṃ nanda-nandanam /
bhaja tāta paraṃ brahma smara śaśvat sureśvaram
ity evam uktvā pitaraṃ candra-bhāgā-nadī-jale /
snātvā papau jalaṃ svacchaṃ bubhuje miṣṭa-modakam
pitā tad-vacanaṃ śrutvā sānandāśru mumoca saḥ /
cucumba gaṇḍaṃ putrasya samāśleṣaṇa-pūrvakam
pitā snātvā samārebhe sandhyāṃ kartuṃ ca pūjanam /
susnātaṃ pitaraṃ dṛṣṭvā putraḥ sa prayayau vanam
patraṃ bhojana-pātrārtham arhatuṃ cañcalaḥ śiśuḥ /
cakāra cayanaṃ tūrṇaṃ praśastaṃ patra-pañcakam
sundaraṃ kusumaṃ vanyaṃ pūjanārthaṃ pitus tathā /
dadarśa purato bālaḥ supakvaṃ vadarī-phalam
cakāra cayanaṃ tāni phalāni śobhanāni ca /
dhātrī-phalaṃ supakvaṃ ca pakvam āmrātakaṃ tathā
supakvaṃ ca kadambaṃ ca cakāra cayanaṃ punaḥ /
supakvaṃ sundaraṃ ramyaṃ dāḍimaṃ śrī-phalaṃ tathā
ramyaṃ jambu-phalaṃ caiva kharjūraṃ sumanoharam /
karañjakaṃ ca jāmbīraṃ sundaraṃ cikuraṃ tathā
tat sarvaṃ cayanaṃ kṛtvā dadarśa purataḥ saraḥ /
sunirmalaṃ jalaṃ svacchaṃ śveta-padmaṃ manoharam
ruciraṃ rakta-kahlāraṃ prasphuṭaṃ ca jalāntike /
vihāya tāni sarvāṇi saraḥ-śirasi susthale
papau saraḥ-svaccha-toyaṃ jahāra padmam ulvaṇam /
kiṃcit surakta-kahlāraṃ pakvaṃ padma-phalaṃ tathā
sarvam āharaṇaṃ kṛtvā pitaraṃ gantum udyataḥ /
praphulla-vadanaḥ śrīmān sasmito dvija-bālakaḥ
praphulla-campaka-taruṃ dadarśa purataḥ śiśuḥ /
mallikā-mālatī-kundayūthikā-mādhavī-latāḥ
cakāra cayanaṃ sphītaḥ puṣpāṇi sundarāṇi ca /
puṣpeṇa phala-patreṇa tasya bhāro babhūva ha
bālo voḍhum aśakyantaś ca yayau gamana-mantharaḥ /
na phalaṃ bubhuje so 'pi dharmādharma-bhayena ca
puro dadarśa sa śiśur ghoraṃ vyāghrālayaṃ bhiyā /
tāta tāteti śabdaṃ ca cakāra ha punaḥ punaḥ
na dadarśa ca tātaṃ ca śārdulaṃ ca dadarśa saḥ /
bhiyā sasmāra govinda-pādāravaindam īpsitam
hariṃ nara-hariṃ rāmaṃ kṛṣṇaṃ viṣṇuṃ ca mādhvam /
dāmodaraṃ hṛṣīkeśaṃ mukundaṃ madhu-sūdanam
etāni daśa nāmāni japan vipra-śiśur bhiyā /
prayayau purataḥ śīghraṃ punar eva sarovaram
saraso nirmale tīre puṣpāṇi ca phalāni ca /
dadau bhaktyā bhagavate kṛṣṇāya paramātmane
śrī-kṛṣṇa-pūjāṃ kurvantaṃ dhyānamānāṃ padāmbujam /
nikaṭaṃ na yayau vyāghro dṛṣṭvā bālaṃ ca dūrataḥ
vyāghraṃ dadarśa bālaś ca prakaṭāsyaṃ bhayānakam /
vikṛtākāra-daśanaṃ vikaṭākṣaṃ mahodaram
dṛṣṭvā ca durato vyāghram uvāsa sarasas taṭe /
dadhyau kṛṣṇa-padāmbhojaṃ janma-mṛtyu-jarā-haram
mūlādhāraṃ svādhiṣṭhānaṃ maṇipūram anāhatam /
viśuddhaṃ ca tathājñākhyaṃ ṣaṭ-cakraṃ ca vibhāvya ca
kuṇḍalinyā sva-śaktyā ca sahitaṃ parameśvaram /
sahasra-dala-padma-sthaṃ hṛdaye svātmanaḥ prabhum
dadarśa dvibhujaṃ kṛṣṇaṃ pīta-kauśeya-vāsasam /
sasmitaṃ sundaraṃ śuddhaṃ navīna-jalada-prabham
koṭi-kandarpa-saundarya-līlā-dhāma-manoharam /
koṭi-pārvaṇa-pūrṇendu-prabhā-juṣṭaṃ ca sundaram
sukha-dṛśyaṃ surūpaṃ ca bhaktānugraha-kārakam /
candanokṣita-sarvāṅgaṃ ratna-bhūṣaṇa-bhūṣitam
praphulla-padma-nayanaṃ rādhā-vakṣaḥ-sthala-sthitam /
mālatī-mālya-sambaddha-cūḍā-cāru-suśobhanam
dhṛta-ratnaṃ ratna-padmaṃ dakṣiṇena kareṇa ca /
vāmena maṇi-nirmāṇa-dīpta-darpaṇam ujjvalam
ratna-kuṇḍāla-yugmena gaṇḍa-sthala-virājitam /
kausthubhena maṇīndreṇa cāru-vakṣaḥ-sthalojjvalam
muktārāji-vinindaika-danta-rāji-virājitam /
ājānu-mālatī-mālā-vana-mālā-vibhūṣitam
vedānana-sarasvatyā stutaṃ brahmeśa-vanditam /
padmāpadmālayā-māyā-saṃsevita-padāmbujam
pari-pūrṇatamam brahma paramātmānam īśvaram /
nirliptaṃ sākṣi-bhūtaṃ ca bhagavantaṃ sanātanam
sarveśāṃ sarva-rūpaṃ ca sarva-kāraṇa-kāraṇam /
puruṣaṃ paramātmaikaṃ pareśaṃ prakṛteḥ paraṃ
evaṃ bhūtaṃ vibhuṃ dṛṣṭvā manasā praṇanāma tam /
tuṣṭāva parayā bhaktyā tam īśaṃ sampuṭāñjaliḥ
śrī-subhadra uvāca
he nātha darśnaṃ dehi māṃ bhaktaṃ śaraṇāgatam /
śrīda śrīśa śrī-nivāsa śrī-nidhe śrī-niketana
śriyā sevita-pādābja śrī-samutpatti-kāraṇa /
vedānirvacaniyeśa nirīha nirguṇādhipa
sarvādya sarva-nilaya sarva-bīja sanātana /
śānta sarasvatī-kānta nitānta sarva-karmasu
sarvādhāra nirādhāra kāma-pūra parāt para /
duṣpārāsāra-saṃsāra-karṇa-dhāra namo 'stu te
ity evam uktvā sa śiśu ruroda ca punaḥ punaḥ /
dhyāyena tat-padāmbhojaṃ śaraṇaṃ ca cakāra saḥ
iti viprakṛtaṃ stotraṃ tri-sandhyaṃ yaḥ paṭhen naraḥ /
mucyate sarva-pāpebhyo viṣṇu-lokaṃ sa gacchati
Original text: Jñānāmṛtasārasaṃhitā (also called “Nāradapañcarātra”) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0