Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jñānāmṛtasārasaṃhitā · Chapter 1.3

1.3.1

iti śrī-nārada-pañca-rātre jñānāmṛta-sāre prathamaika-rātre brahma-sanat-kumāra-saṃvāde naivedya-praśaṃsanaṃ nāma dvitīyo 'dhyāyaḥ
prathamaika-rātre tṛtīyo 'dhyāyaḥ
sanat-kumāra uvāca
aho tāta kim āścaryaṃ kṛṣṇasya paramātmanaḥ /
paraṃ naivedya-māhātmyaṃ vistarād vada sāmpratam

1.3.2

atha śrī-kṛṣṇa-mahima-varṇanam
brahmovāca
ekadā brāhmaṇo hṛṣṭaḥ praphulla-vadanekṣaṇaḥ /
putreṇa sārdhaṃ prayayau bāndhavasya gṛhaṃ mudā

1.3.3

nimantrito vivāhena mahā-saṃbhāra-saṃbhṛtaḥ /
bhuktvā pītvā ca tad-gṛhe sva-gṛhaṃ prayayau mudā

1.3.4

saputro brāhmaṇo mārge kṣut-pipāsārditaḥ sutaḥ /
dadarśa candra-bhāgāṃ tāṃ nadīm ati-manoharām

1.3.5

uvāca putraḥ pitraṃ snātvā bhokṣyāmi ceti bhoḥ /
kṣut-pipāsā balavatī vardhate tāta vartmani

1.3.6

putrasya vacanaṃ śrutvā tam uvāca dvijaḥ svayam /
bhayaṃkaraṃ vanam idaṃ samīpe saritaḥ sutaḥ

1.3.7

suśīghraṃ gaccha grāmāntaṃ puro ramya-sarovaram /
tatra snātvā ca bhokṣyāvo gaccha vatsa yathāsukham

1.3.8

tātasya vacanaṃ śrutvā jahāsa ca cukopa ha /
pitaraṃ vaktum ārebhe rakta-paṇgkaja-locanaḥ

1.3.9

śiśur uvāca
bālo 'haṃ daśa-varṣīyas tvaṃ ca vṛddhaś ca jñānadaḥ /
pitā dadāti putrāya jñānaṃ sarvatra bhū-tale

1.3.10

aho duratyayaḥ kālo vṛdhho vadati bālavat /
kathaṃ prāktanam ullaṅghya brūhi tāta duratyayam

1.3.11

prāktanāt sukha-duḥkhaṃ ca rogaṃ śokaṃ bhayaṃ pitaḥ /
sumṛtyur apamṛtyur vā cirāyur alpa-jīvanaḥ

1.3.12

yatra kāle ca yan-mṛtyur bhavanaṃ śubha-karma ca /
nyūnādhikaṃ kṣaṇaṃ nāsti niṣekaḥ kena vāryate

1.3.13

yasya haste ca yan-mṛtyur vidhātrā likhitaḥ purā /
na ca taṃ khaṇḍituṃ śaktaḥ svayaṃ viṣṇuś ca śaṅkaraḥ

1.3.14

tāta vyartham adhītaṃ te durbuddher janma niṣphalam /
subuddheḥ saphalaṃ janma tat-kṣaṇam jīvanaṃ sukham

1.3.15

yena śuklī-kṛtā haṃsāḥ śukāś ca haritī-kṛtāḥ /
mayūrāś citritā yena sa me rakṣāṃ kariṣyati

1.3.16

yena kṛṣṇena viśvāni cāsaṃkhyāni kṛtāni ca /
carācaraṃ ca yo rakṣet sa me rakṣāṃ kariṣyati

1.3.17

ghorāraṇye sukhaṃ śete yo hi kṛṣṇena rakṣitaḥ /
nirbandho 'pi yasya maraṇaṃ tasya mandire

1.3.18

yaḥ śete nāga-śayyāsu prāktanān maṅgalāhitaḥ /
yo nāga-bhakṣito bhogāt sa bhṛto garuḍāntike

1.3.19

na samudre ca mriyate nāgni-rāśau viṣānale /
na śastreṇa na cāstreṇāyur-marmāṇi rakṣati

1.3.20

nāprāpta-kālo mriyate viddhaḥ śara-śatair api /
tṛṇāgreṇāpi saṃspṛṣṭaḥ prāpta-kālo na jīvati

1.3.21

kaścid garbhe ca mriyate kaścid bhūmiṣṭa-mātrataḥ /
kaścid yauvana-kāle ca kaścid eva hi vārddhake

1.3.22

kaścid cirāyu rogī cāpy arogī cāpi kaścana /
kaścid dhanī daridraś ca kaścid eva hi karmaṇā

1.3.23

kaścit kalpānta-jīvī ca cira-jīvī ca kaścana /
prāktanād amaraḥ kaścin niṣeko balavattaraḥ

1.3.24

kaścid yāti ca rājendro divya-yānena karmaṇā /
kaścit kīṭa-pataṅgeṣu kaścit paśvādi-yoniṣu

1.3.25

kaścid eva hi sannyāsī kaścic ca nara-ghātakaḥ /
kaścid gajendra-gāmī ca paśu-yāyī ca kaścana

1.3.26

kaścid sūkṣmāṃśukā-dhārī kaścij jīrṇa-paṭī janaḥ

1.3.27

kaścin nagno 'apy anāhārī sudhā-bhojī ca ca kaścana /
kaścic ca sundaraḥ śrīmān galat-kuṣṭī ca kaścana

1.3.28

kaścit kubjaś cāṅga-hīno badhiraḥ kāṇa eva ca /
kaścid dīrgho madhyamaś ca kaścit khañjaś ca vāmanaḥ

1.3.29

kaścit kṛṣṇaś ca gauraś ca śyāmalaś ca sva-karmaṇā /
kaścid bhaktyā ca prāpnoti kṛṣṇa-dāsyaṃ sudurlabham

1.3.30

brahmaṇaḥ paramaṃ sthānaṃ janma-mṛtyu-jarā-haram /
kaścit prāpnoti paramaṃ brahma-lokaṃ nirāmayam

1.3.31

kaścit svargam indra-padaṃ śiva-lokaṃ svakarmaṇā /
kaścit vargam indra-lokaṃ yama-lokaṃ ca kaścana

1.3.32

kaścic ca narake ghore prāpnoti kleśam ulvaṇam /
tādito yama-dūtena kṣudhitas tṛṣitaḥ sadā

1.3.33

bhuṅkte viṇ-mūtra-kīṭaṃ tan-malaṃ śleṣmaṃ garaṃ vasām /
kṣura-dhāre tapta-taile vahnau śite jale sthale

1.3.34

prāpnoti dāruṇaṃ duḥkham ākalpaṃ pātakī pitaḥ /
tathā bhogāvaśeṣe ca labdhā janma sva-karmaṇā

1.3.35

vyādhi-yuktaḥ pramucyeta tayā ced īśvarecchayā /
yad-bhayād vāti vāto 'yaṃ sūryas tapati yad-bhayāt

1.3.36

varṣatīndro dahaty agnir mṛtyuś carati jantuṣu /
yasyājñayā sṛṣṭi-vidhau mūrmo 'nantaṃ dadhāti ca

1.3.37

sa ca sarvaṃ ca brahmāṇḍaṃ līlayā ceśvarecchayā /
yasyājñayā mahā-bhītā sarvādhārā vasundharā

1.3.38

dharā sā sarvasyādyā ratnavāṃś ca himālayaḥ /
svayaṃ vidhātā bhagavān dhyāyate yam ahar-niśam

1.3.39

yaṃ dhyāyate ca bhajate svayaṃ mṛtuñjayaḥ śivaḥ /
sahasra-vaktro 'yaṃ stauti dhyāyate bhajate sadā

1.3.40

svayṃ sarasvatī stauti yam īśvaram abhīpsitam /
sevate pāda-padmaṃ ca svayaṃ padmālayā pitaḥ

1.3.41

māyā bhītā ca yaṃ stauti durgā durgati-nāśinī /
stuvanti vedāḥ satataṃ sāvitrī veda-mātṛkā

1.3.42

siddhendrāś ca munīndrāś ca yogīndrāḥ sanakādayaḥ /
rājendrāś cāsurendrāś ca surendrā manavas tathā

1.3.43

dhyāyante ca bhajante ca bhaktāḥ santo hi santatam /
kecid vidanti yaṃ brahmāṃ bhagavantaṃ sanātanam

1.3.44

kecit pradhānaṃ sarvādyaṃ kecic ca jyotir īśvaram /
kecic ca sarva-rūpaṃ ca sarva-kāraṇa-kāraṇam

1.3.45

kecit svecchābhayaṃ rūpaṃ bhaktānugraha-vigraham /
kecit suruciraṃ śyāma-sundaraṃ manoharam

1.3.46

sānandaṃ paramānandaṃ govindaṃ nanda-nandanam /
bhaja tāta paraṃ brahma smara śaśvat sureśvaram

1.3.47

ity evam uktvā pitaraṃ candra-bhāgā-nadī-jale /
snātvā papau jalaṃ svacchaṃ bubhuje miṣṭa-modakam

1.3.48

pitā tad-vacanaṃ śrutvā sānandāśru mumoca saḥ /
cucumba gaṇḍaṃ putrasya samāśleṣaṇa-pūrvakam

1.3.49

pitā snātvā samārebhe sandhyāṃ kartuṃ ca pūjanam /
susnātaṃ pitaraṃ dṛṣṭvā putraḥ sa prayayau vanam

1.3.50

patraṃ bhojana-pātrārtham arhatuṃ cañcalaḥ śiśuḥ /
cakāra cayanaṃ tūrṇaṃ praśastaṃ patra-pañcakam

1.3.51

sundaraṃ kusumaṃ vanyaṃ pūjanārthaṃ pitus tathā /
dadarśa purato bālaḥ supakvaṃ vadarī-phalam

1.3.52

cakāra cayanaṃ tāni phalāni śobhanāni ca /
dhātrī-phalaṃ supakvaṃ ca pakvam āmrātakaṃ tathā

1.3.53

supakvaṃ ca kadambaṃ ca cakāra cayanaṃ punaḥ /
supakvaṃ sundaraṃ ramyaṃ dāḍimaṃ śrī-phalaṃ tathā

1.3.54

ramyaṃ jambu-phalaṃ caiva kharjūraṃ sumanoharam /
karañjakaṃ ca jāmbīraṃ sundaraṃ cikuraṃ tathā

1.3.55

tat sarvaṃ cayanaṃ kṛtvā dadarśa purataḥ saraḥ /
sunirmalaṃ jalaṃ svacchaṃ śveta-padmaṃ manoharam

1.3.56

ruciraṃ rakta-kahlāraṃ prasphuṭaṃ ca jalāntike /
vihāya tāni sarvāṇi saraḥ-śirasi susthale

1.3.57

papau saraḥ-svaccha-toyaṃ jahāra padmam ulvaṇam /
kiṃcit surakta-kahlāraṃ pakvaṃ padma-phalaṃ tathā

1.3.58

sarvam āharaṇaṃ kṛtvā pitaraṃ gantum udyataḥ /
praphulla-vadanaḥ śrīmān sasmito dvija-bālakaḥ

1.3.59

praphulla-campaka-taruṃ dadarśa purataḥ śiśuḥ /
mallikā-mālatī-kundayūthikā-mādhavī-latāḥ

1.3.60

cakāra cayanaṃ sphītaḥ puṣpāṇi sundarāṇi ca /
puṣpeṇa phala-patreṇa tasya bhāro babhūva ha

1.3.61

bālo voḍhum aśakyantaś ca yayau gamana-mantharaḥ /
na phalaṃ bubhuje so 'pi dharmādharma-bhayena ca

1.3.62

puro dadarśa sa śiśur ghoraṃ vyāghrālayaṃ bhiyā /
tāta tāteti śabdaṃ ca cakāra ha punaḥ punaḥ

1.3.63

na dadarśa ca tātaṃ ca śārdulaṃ ca dadarśa saḥ /
bhiyā sasmāra govinda-pādāravaindam īpsitam

1.3.64

hariṃ nara-hariṃ rāmaṃ kṛṣṇaṃ viṣṇuṃ ca mādhvam /
dāmodaraṃ hṛṣīkeśaṃ mukundaṃ madhu-sūdanam

1.3.65

etāni daśa nāmāni japan vipra-śiśur bhiyā /
prayayau purataḥ śīghraṃ punar eva sarovaram

1.3.66

saraso nirmale tīre puṣpāṇi ca phalāni ca /
dadau bhaktyā bhagavate kṛṣṇāya paramātmane

1.3.67

śrī-kṛṣṇa-pūjāṃ kurvantaṃ dhyānamānāṃ padāmbujam /
nikaṭaṃ na yayau vyāghro dṛṣṭvā bālaṃ ca dūrataḥ

1.3.68

vyāghraṃ dadarśa bālaś ca prakaṭāsyaṃ bhayānakam /
vikṛtākāra-daśanaṃ vikaṭākṣaṃ mahodaram

1.3.69

dṛṣṭvā ca durato vyāghram uvāsa sarasas taṭe /
dadhyau kṛṣṇa-padāmbhojaṃ janma-mṛtyu-jarā-haram

1.3.70

mūlādhāraṃ svādhiṣṭhānaṃ maṇipūram anāhatam /
viśuddhaṃ ca tathājñākhyaṃ ṣaṭ-cakraṃ ca vibhāvya ca

1.3.71

kuṇḍalinyā sva-śaktyā ca sahitaṃ parameśvaram /
sahasra-dala-padma-sthaṃ hṛdaye svātmanaḥ prabhum

1.3.72

dadarśa dvibhujaṃ kṛṣṇaṃ pīta-kauśeya-vāsasam /
sasmitaṃ sundaraṃ śuddhaṃ navīna-jalada-prabham

1.3.73

koṭi-kandarpa-saundarya-līlā-dhāma-manoharam /
koṭi-pārvaṇa-pūrṇendu-prabhā-juṣṭaṃ ca sundaram

1.3.74

sukha-dṛśyaṃ surūpaṃ ca bhaktānugraha-kārakam /
candanokṣita-sarvāṅgaṃ ratna-bhūṣaṇa-bhūṣitam

1.3.75

praphulla-padma-nayanaṃ rādhā-vakṣaḥ-sthala-sthitam /
mālatī-mālya-sambaddha-cūḍā-cāru-suśobhanam

1.3.76

dhṛta-ratnaṃ ratna-padmaṃ dakṣiṇena kareṇa ca /
vāmena maṇi-nirmāṇa-dīpta-darpaṇam ujjvalam

1.3.77

ratna-kuṇḍāla-yugmena gaṇḍa-sthala-virājitam /
kausthubhena maṇīndreṇa cāru-vakṣaḥ-sthalojjvalam

1.3.78

muktārāji-vinindaika-danta-rāji-virājitam /
ājānu-mālatī-mālā-vana-mālā-vibhūṣitam

1.3.79

vedānana-sarasvatyā stutaṃ brahmeśa-vanditam /
padmāpadmālayā-māyā-saṃsevita-padāmbujam

1.3.80

pari-pūrṇatamam brahma paramātmānam īśvaram /
nirliptaṃ sākṣi-bhūtaṃ ca bhagavantaṃ sanātanam

1.3.81

sarveśāṃ sarva-rūpaṃ ca sarva-kāraṇa-kāraṇam /
puruṣaṃ paramātmaikaṃ pareśaṃ prakṛteḥ paraṃ

1.3.82

evaṃ bhūtaṃ vibhuṃ dṛṣṭvā manasā praṇanāma tam /
tuṣṭāva parayā bhaktyā tam īśaṃ sampuṭāñjaliḥ

1.3.83

śrī-subhadra uvāca
he nātha darśnaṃ dehi māṃ bhaktaṃ śaraṇāgatam /
śrīda śrīśa śrī-nivāsa śrī-nidhe śrī-niketana

1.3.84

śriyā sevita-pādābja śrī-samutpatti-kāraṇa /
vedānirvacaniyeśa nirīha nirguṇādhipa

1.3.85

sarvādya sarva-nilaya sarva-bīja sanātana /
śānta sarasvatī-kānta nitānta sarva-karmasu

1.3.86

sarvādhāra nirādhāra kāma-pūra parāt para /
duṣpārāsāra-saṃsāra-karṇa-dhāra namo 'stu te

1.3.87

ity evam uktvā sa śiśu ruroda ca punaḥ punaḥ /
dhyāyena tat-padāmbhojaṃ śaraṇaṃ ca cakāra saḥ

1.3.88

iti viprakṛtaṃ stotraṃ tri-sandhyaṃ yaḥ paṭhen naraḥ /
mucyate sarva-pāpebhyo viṣṇu-lokaṃ sa gacchati

Original text: Jñānāmṛtasārasaṃhitā (also called “Nāradapañcarātra”) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc