Jñānāmṛtasārasaṃhitā · Chapter 1.12
iti śrī-nārada-pañca-rātre jñānāmṛta-sāre prathamaika-rātre
mahotsava-darśanaṃ nāma ekādaśo 'dhyāyaḥ
prathamaika-rātre dvādaśo 'dhyāyaḥ
śuka uvāca
mahotsave suniṣpanne dānasyottara-kālataḥ /
kiṃ babhūva rahasyaṃ ca tan māṃ vyākhyātum arhasi
śrī-vyāsa uvāca
saṃprāpya dānaṃ devānāṃ gandharvaś copavarhaṇaḥ /
teṣāṃ ca purato bhaktyā vidayām āsa vai sadā
śrutvā tad vacanaṃ brahmā tam uvāca ca saṃsadi /
śambhunā ca samālocya brahmovāca vidhātā jagatām api
mathurā-gamanaṃ caiva kṛṣṇasya paramātmanaḥ /
vilāpaṃ gopa-gopīnāṃ śrāvayāsmāṃś ca sāmpratam
//
mahotsavaṃ kuru punaḥ śṛṇvantu munayaḥ surāḥ /
gāyantu tāś ca saṃgītaṃ nṛtyantv apsarāṃ gaṇāḥ
brahmaṇaś ca vacaḥ śrutvā nanṛtyuś cāpsarogaṇāḥ /
cakrus tāḥ sarasaṃ gītaṃ vidyādharyaś ca saṃsadi
māyināṃ caiva pravaro gandharvaś copavarhaṇaḥ /
jagau sandhāna-bhāvena mathurā-gamanaṃ hareḥ
vilāpaṃ gokula-sthānāṃ śrutvā viprāḥ surādayaḥ /
mūrcchāṃ prāpuś ca rurudur dadur dānaṃ punaḥ punaḥ
gopīnāṃ virahālāpair mūrcchitaś copavarhaṇaḥ /
visvareṇa vitanāt tu tāla-bhaṅgo babhūva ha
tat tāla-bhaṅgaṃ vijñāya devāś ca munayas tathā /
cukupuḥ sahasā sarve nirgatās tan mukhāgnayaḥ
tad dṛṣṭvā sahasā bhīto gandharvaś copavarhaṇaḥ /
sasmāra kṛṣṇaṃ svabhīṣṭaṃ paramātmānam īśvaram
dadṛśuḥ smṛti-mātreṇa tat-tejo nabhasi sthitam /
stambhitā devatāḥ sarvāśi-cakra-puttalikā yathā
stambhitā vahnayaḥ sarve munayaś ca vijṛmbhitāḥ /
hari-smṛtiś cābhayadā śubhadā vighna-nāśinī
dadṛśur devatāḥ sarvāḥ munayaś cāpi yoṣitaḥ /
gandharvāś ca tathaivānye tejo dṛśyaṃ sukha-pradam
paraṃ kuñjñaṭikākāraṃ koṭīndu-kiraṇa-prabham /
yojanāyata-vistīrṇaṃ susnigdhaṃ sumanoharam
tat tejo 'bhyantare sarve dadṛśū ratham uttamam /
gavyūtimānaṃ vistīrṇaṃ dhanuṣ-koṭi-samucchritam
śvetāśvānāṃ ca cakrāṇāṃ sahasreṇa samāvṛtam /
amūlya-ratna-racitam īśvarecchā-vinirmitam
nānā-citra-vicitrāḍhyaṃ manoyāyi mamoharam /
muktāmāṇikya-parama-hīrāhārair virājitam
ratna-darpaṇa-lakṣaiś ca tri-lakṣaiḥ śveta-cāmaraiḥ /
vahni-śuddhāṃśukānāṃ ca tri-lakṣaiḥ pariśobhitam
tri-koṭibhiś ca jvalitaṃ krīḍā-sundara-mandiraiḥ /
pārijāta-prasūnānāṃ mandarāṇāṃ manoharaiḥ
mālājālais tri-lakṣaiś ca mālatīnāṃ ca maṇḍitam /
evaṃbhūtaṃ rathaṃ dṛṣṭvā dadṛśus te tad-anantare
madhya-koṣṭhābhyantare ca kiśoraṃ śyāma-sundaram /
vahni-śuddhāṃśukenaiva pīta-varṇena śobhitam
ratna-keyūra-valaya-ratna-mañjīra-rañjitam /
ratna-kuṇḍala-yugmena gaṇḍa-sthala-samujjvalam
23 //
īṣaddhāsya-prasannāsyaṃ nityopāsyaṃ surāsuraiḥ /
candanokṣita-sarvāṅgaṃ mālatī-mālya-maṇḍitam
maṇinā kaustubhendreṇa gaṇḍa-sthala-vibhūṣitam /
paraṃ pradhānaṃ paramaṃ paramātmānam īśvaram
stutaṃ brahmeśa-śeṣaiś ca rādhā-vakṣaḥ sthala-sthitam /
vedānirvacanīyaṃ ca svecchāmayam anīśvaram
nityaṃ nityaṃ nirguṇaṃ ca jyoti-rūpaṃ sanātanam /
prakṛteḥ param īśānaṃ bhaktānugrahakātaram
koṭi-kandarpa-lāvaṇya-līlā-dhāma-manoharam /
mayūra-puccha-cūḍaṃ ca varaṃ vaṃśī-dharaṃ paraṃ
dṛṣṭvā tam adbhutaṃ rūpaṃ tuṣṭāva kamalodbhavaḥ /
gaṇeśaḥ śeṣaḥ śambhuś ca tad-anye munayaḥ surāḥ
brahmovāca
paraṃ brahma paraṃ dhāma paramātmānam īśvaram /
vande vandyaṃ ca sarveṣāṃ sarva-kāraṇa-kāraṇam
sarveśvaraṃ sarva-rūpaṃ sarvādyaṃ sadbhir īḍitam /
vedāvedyaṃ ca vidvadbhir na dṛṣṭaṃ svapna-gocare
śrī-mahādeva uvāca
siddha-svarūpaṃ siddhādyaṃ siddha-bījaṃ sanātanam /
prasiddhaṃ siddhidaṃ śāntaṃ siddhānāṃ ca guror gurum
vande vandyaṃ ca mahatāṃ parāt parataraṃ vibhum /
svātmā-rāmaṃ pūrṇa-kāmaṃ bhaktānugrahakātaram
bhakti-priyaṃ ca bhakteśaṃ sva-bhakti-dāsyadaṃ param /
sva-pada-pradam ekaṃ ca dātāraṃ sarva-sampadām
ananta uvāca
vaktrāṇāṃ ca sahasreṇa kiṃ vā staumi śruti-śrutam /
koṭibhiḥ koṭibhir vaktraiḥ ko vā stotuṃ kṣamaḥ prabho
kim u stoṣyati śambhuś ca pañca-vaktreṇa vāñcchitam /
kartā caturṇāṃ vedānāṃ kiṃ stoṣyati catur-mukhaḥ
ṣaḍ-vaktro gaja-vaktraś ca devāś ca munayo 'pi vā /
vedā vā kiṃ veda-vidaḥ stuvanti prakṛteḥ param
vedānirvacanīyaṃ ca vedā nirvaktum akṣamāḥ /
veda-vijñāta-vākyena vidvāṃsaḥ kiṃ stuvanti tam
śrī-gaṇeśa uvāca
mūrkho vadati viṣṇāya budho vadati viṣṇave /
nama ity evam artham ca dvayor eva samaṃ phalam
yasmai dattaṃ ca yaj jñānaṃ jñāna-dātā hariḥ svayam /
jñānena tena sa stauti bhāva-grāhī janārdanaḥ
eka-vaktro 'neka-vaktro mūrkho vidvān sva-karmaṇā /
adhanī ca dhanī vāpi saputro vāpy aputrakaḥ
karmaṇā param īśaṃ ca stotuṃ ko vāpy anuttamam /
yathā-śakti stutiḥ pūjā vandanaṃ smaraṇaṃ hareḥ
saṃkīrtanaṃ ca bhajanaṃ japanaṃ buddhy-anukramam /
kurvanti santo 'santaś ca santataṃ paramātmanaḥ
kārtikeya uvāca
sarvāntarātmā bhagavān jñānaṃ ca sarva-jīvināṃ /
jñānānurūpaṃ stavanaṃ santo naiva hasanti tam
bhaveṣu tri-vidho loko 'py uttamo madhyamo 'dhamaḥ /
sarve sva-karma-vaśa-gā niṣekaḥ kena vāryate
sarveśvaraṃ ca saṃvīkṣya sarvo vadati mat-prabhum /
mad-īśvarasya samatā sarveṣu kiṃkareṣu ca
bhajanti kecit śuddhāntaṃ paramātmānam īśvaram /
kecit tad-aṃśāṃśaṃ prāpnuvanti krameṇa tam
dharma uvāca
ahaṃ sākṣī ca sarveṣāṃ vidhinā nirmitaḥ purā /
vidhātuś ca vidhātā tvaṃ sarveśvaraṃ namo 'stu te
devā ūcuḥ
yaṃ stotum asamarthaś ca sahasrāyuḥ svayaṃ vidhiḥ /
jñānādhidevaḥ śambhuś ca taṃ stotuṃ kiṃ vayaṃ kṣamāḥ
vedā ūcuḥ
kiṃ jānīmo vayaṃ ke vāpy ananteśasya yo guṇaḥ /
vayaṃ vedāś tvam asmākaṃ kāraṇasyāpi kārakaḥ
munayaḥ ūcuḥ
yadi vedā na jānanti māhātmyaṃ paramātmanaḥ /
na jānīmas tava guṇaṃ vedānusāriṇo vayam
sarasvaty uvāca
vidyādhidevatāhaṃ ca vedā vidyādhidevakāḥ /
vedādhidevo dhātā ca tad-īśaṃ staumi kiṃ prabho
padmovāca
yat pāda-padmaṃ padmeśaḥ śeṣāś cānye surās tathā /
dhyāyante munayo devā dhyāye taṃ prakṛteḥ param
sāvitry uvāca
sāvitrī veda-mātāhaṃ vedānāṃ janako vidhiḥ /
tvām eva dhatte dhātaraṃ namāmi tri-guṇāt param
śrī-pārvaty uvāca
tava vakṣasi rādhāhaṃ rāse vṛndāvane vane /
mahā-lakṣmīś ca vaikuṇṭhe pāda-padmārcane ratā
śveta-dvīpe sindhu-kanyā viṣṇor urasi bhū-tale /
brahma-loke ca brahmāṇī veda-mātā ca bhāratī
tavājñayā ca devānām avirbhūtā ca tejasi /
nihatya daityān devārīn datvā rājyaṃ surāya ca
tat-paścād dakṣa-kanyāham adhunā pārvatī hare /
tavājñayā hara-kroḍe tvad-bhaktā prati-janmani
nārāyaṇa-priyā śaśvat tena nārāyaṇī śrutau /
viṣṇor ahaṃ parā-śaktir viṣṇu-māyā ca vaiṣṇavī
ananta-koṭi brahmāṇḍaṃ mayā sammohitaṃ sadā /
viduṣāṃ rasanāgre ca pratyakṣaṃ hi sarasvatī
mahā-viṣṇoś ca mātāhaṃ viśvāni yasya lomasu /
rāmeśvarī ca sarvādyā sarva-śakti-svarūpiṇī
tad-rāse dhāraṇād rādhā vidvadbhiḥ parikīrtitā /
paramānanda-pādābjaṃ vande sānanda-pūrvakam
yat-pāda-padmaṃ dhyāyante paramānanda-kāraṇam /
pāda-padmeśa-śeṣādyā munayo manavaḥ surāḥ
yoginaḥ santataṃ santaḥ siddhāś ca vaiṣṇavās tathā /
anugrahaṃ kuru vibho buddhi-śaktir ahaṃ tava
iti saṃvṛtaṃ stotraṃ yaḥ paṭhet saṃyataḥ śuciḥ /
ihaiva ca sukhaṃ bhuṅkte yāty ante śrī-hareḥ padam
nivṛtteṣu ca vedeṣu devīṣu muni-puṅgave /
upavarhaṇa-gandharvaḥ stutiṃ kartuṃ samudyataḥ
atha gandharva-kṛta-stotram
gandharva uvāca
vande nava-ghana-śyāmaṃ pīta-kauśeya-vāsasam /
sānandaṃ sundaraṃ śuddhaṃ śrī-kṛṣṇaṃ prakṛteḥ param
rādheśaṃ rādhikā-prāṇa-vallabhaṃ vallavī-sutam /
rādhā-sevita-pādābjaṃ rādhā-vakṣaḥ-sthala-sthitam
rādhānurāgaṃ rādhikeṣṭaṃ rādhāpahṛta-mānasam /
rādhādharaṃ bhavādhāraṃ sarvādhāraṃ namāmi tam
rādhā-hṛt-padma-madhye ca vasantaṃ santataṃ śubham /
rādhā-saha-caraṃ śaśvat rādhājñā-pari-pālakam
dhyāyante yogino yogāt siddhāḥ siddheśvarāś ca yam /
taṃ dhyāye satataṃ śuddhaṃ bhagavantaṃ sanātanam
sevante santataṃ santo brahmeśa-śeṣa-saṃjñakāḥ /
sevante nirguṇaṃ brahma bhagavantaṃ sanātanam
nirliptaṃ ca nirīhaṃ ca paramātmānam īśvaram /
nityaṃ satyaṃ ca paraṃ bhagavantaṃ sanātanam
yaṃ sṛṣṭer ādi-bhūtaṃ ca sarva-bījaṃ parāt param /
yoginas taṃ prapadyante bhagavantaṃ sanātanam
bījaṃ nānāvatārāṇāṃ sarva-kāraṇa-kāraṇam /
vedāvedyaṃ veda-bījaṃ veda-kāraṇa-kāraṇam
yoginas taṃ prapadyante bhagavantaṃ sanātanam /
ity evam uktvā gandharvaḥ papāta dharaṇī-tale
nanāma daṇḍavad bhūmau deva-devaṃ parāt param /
iti tena kṛtaṃ stotraṃ yaḥ paṭhet prayataḥ śuciḥ
ihaiva jīvan-muktaś ca pare yāti parāṃ gatim /
hari-bhaktiṃ harer dāsyaṃ goloke ca nirāmayaḥ /
pārṣada-pravaratvaṃ ca labhate nātra saṃśayaḥ
Original text: Jñānāmṛtasārasaṃhitā (also called “Nāradapañcarātra”) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0