Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jñānāmṛtasārasaṃhitā · Chapter 1.12

1.12.1

iti śrī-nārada-pañca-rātre jñānāmṛta-sāre prathamaika-rātre
mahotsava-darśanaṃ nāma ekādaśo 'dhyāyaḥ
prathamaika-rātre dvādaśo 'dhyāyaḥ
śuka uvāca
mahotsave suniṣpanne dānasyottara-kālataḥ /
kiṃ babhūva rahasyaṃ ca tan māṃ vyākhyātum arhasi

1.12.2

śrī-vyāsa uvāca
saṃprāpya dānaṃ devānāṃ gandharvaś copavarhaṇaḥ /
teṣāṃ ca purato bhaktyā vidayām āsa vai sadā

1.12.3

śrutvā tad vacanaṃ brahmā tam uvāca ca saṃsadi /
śambhunā ca samālocya brahmovāca vidhātā jagatām api

1.12.4

mathurā-gamanaṃ caiva kṛṣṇasya paramātmanaḥ /
vilāpaṃ gopa-gopīnāṃ śrāvayāsmāṃś ca sāmpratam

1.12.5

//
mahotsavaṃ kuru punaḥ śṛṇvantu munayaḥ surāḥ /
gāyantu tāś ca saṃgītaṃ nṛtyantv apsarāṃ gaṇāḥ

1.12.6

brahmaṇaś ca vacaḥ śrutvā nanṛtyuś cāpsarogaṇāḥ /
cakrus tāḥ sarasaṃ gītaṃ vidyādharyaś ca saṃsadi

1.12.7

māyināṃ caiva pravaro gandharvaś copavarhaṇaḥ /
jagau sandhāna-bhāvena mathurā-gamanaṃ hareḥ

1.12.8

vilāpaṃ gokula-sthānāṃ śrutvā viprāḥ surādayaḥ /
mūrcchāṃ prāpuś ca rurudur dadur dānaṃ punaḥ punaḥ

1.12.9

gopīnāṃ virahālāpair mūrcchitaś copavarhaṇaḥ /
visvareṇa vitanāt tu tāla-bhaṅgo babhūva ha

1.12.10

tat tāla-bhaṅgaṃ vijñāya devāś ca munayas tathā /
cukupuḥ sahasā sarve nirgatās tan mukhāgnayaḥ

1.12.11

tad dṛṣṭvā sahasā bhīto gandharvaś copavarhaṇaḥ /
sasmāra kṛṣṇaṃ svabhīṣṭaṃ paramātmānam īśvaram

1.12.12

dadṛśuḥ smṛti-mātreṇa tat-tejo nabhasi sthitam /
stambhitā devatāḥ sarvāśi-cakra-puttalikā yathā

1.12.13

stambhitā vahnayaḥ sarve munayaś ca vijṛmbhitāḥ /
hari-smṛtiś cābhayadā śubhadā vighna-nāśinī

1.12.14

dadṛśur devatāḥ sarvāḥ munayaś cāpi yoṣitaḥ /
gandharvāś ca tathaivānye tejo dṛśyaṃ sukha-pradam

1.12.15

paraṃ kuñjñaṭikākāraṃ koṭīndu-kiraṇa-prabham /
yojanāyata-vistīrṇaṃ susnigdhaṃ sumanoharam

1.12.16

tat tejo 'bhyantare sarve dadṛśū ratham uttamam /
gavyūtimānaṃ vistīrṇaṃ dhanuṣ-koṭi-samucchritam

1.12.17

śvetāśvānāṃ ca cakrāṇāṃ sahasreṇa samāvṛtam /
amūlya-ratna-racitam īśvarecchā-vinirmitam

1.12.18

nānā-citra-vicitrāḍhyaṃ manoyāyi mamoharam /
muktāmāṇikya-parama-hīrāhārair virājitam

1.12.19

ratna-darpaṇa-lakṣaiś ca tri-lakṣaiḥ śveta-cāmaraiḥ /
vahni-śuddhāṃśukānāṃ ca tri-lakṣaiḥ pariśobhitam

1.12.20

tri-koṭibhiś ca jvalitaṃ krīḍā-sundara-mandiraiḥ /
pārijāta-prasūnānāṃ mandarāṇāṃ manoharaiḥ

1.12.21

mālājālais tri-lakṣaiś ca mālatīnāṃ ca maṇḍitam /
evaṃbhūtaṃ rathaṃ dṛṣṭvā dadṛśus te tad-anantare

1.12.22

madhya-koṣṭhābhyantare ca kiśoraṃ śyāma-sundaram /
vahni-śuddhāṃśukenaiva pīta-varṇena śobhitam

1.12.

ratna-keyūra-valaya-ratna-mañjīra-rañjitam /
ratna-kuṇḍala-yugmena gaṇḍa-sthala-samujjvalam

1.12.24

23 //
īṣaddhāsya-prasannāsyaṃ nityopāsyaṃ surāsuraiḥ /
candanokṣita-sarvāṅgaṃ mālatī-mālya-maṇḍitam

1.12.25

maṇinā kaustubhendreṇa gaṇḍa-sthala-vibhūṣitam /
paraṃ pradhānaṃ paramaṃ paramātmānam īśvaram

1.12.26

stutaṃ brahmeśa-śeṣaiś ca rādhā-vakṣaḥ sthala-sthitam /
vedānirvacanīyaṃ ca svecchāmayam anīśvaram

1.12.27

nityaṃ nityaṃ nirguṇaṃ ca jyoti-rūpaṃ sanātanam /
prakṛteḥ param īśānaṃ bhaktānugrahakātaram

1.12.28

koṭi-kandarpa-lāvaṇya-līlā-dhāma-manoharam /
mayūra-puccha-cūḍaṃ ca varaṃ vaṃśī-dharaṃ paraṃ

1.12.29

dṛṣṭvā tam adbhutaṃ rūpaṃ tuṣṭāva kamalodbhavaḥ /
gaṇeśaḥ śeṣaḥ śambhuś ca tad-anye munayaḥ surāḥ

1.12.30

brahmovāca
paraṃ brahma paraṃ dhāma paramātmānam īśvaram /
vande vandyaṃ ca sarveṣāṃ sarva-kāraṇa-kāraṇam

1.12.31

sarveśvaraṃ sarva-rūpaṃ sarvādyaṃ sadbhir īḍitam /
vedāvedyaṃ ca vidvadbhir na dṛṣṭaṃ svapna-gocare

1.12.32

śrī-mahādeva uvāca
siddha-svarūpaṃ siddhādyaṃ siddha-bījaṃ sanātanam /
prasiddhaṃ siddhidaṃ śāntaṃ siddhānāṃ ca guror gurum

1.12.33

vande vandyaṃ ca mahatāṃ parāt parataraṃ vibhum /
svātmā-rāmaṃ pūrṇa-kāmaṃ bhaktānugrahakātaram

1.12.34

bhakti-priyaṃ ca bhakteśaṃ sva-bhakti-dāsyadaṃ param /
sva-pada-pradam ekaṃ ca dātāraṃ sarva-sampadām

1.12.35

ananta uvāca
vaktrāṇāṃ ca sahasreṇa kiṃ vā staumi śruti-śrutam /
koṭibhiḥ koṭibhir vaktraiḥ ko vā stotuṃ kṣamaḥ prabho

1.12.36

kim u stoṣyati śambhuś ca pañca-vaktreṇa vāñcchitam /
kartā caturṇāṃ vedānāṃ kiṃ stoṣyati catur-mukhaḥ

1.12.37

ṣaḍ-vaktro gaja-vaktraś ca devāś ca munayo 'pi vā /
vedā vā kiṃ veda-vidaḥ stuvanti prakṛteḥ param

1.12.38

vedānirvacanīyaṃ ca vedā nirvaktum akṣamāḥ /
veda-vijñāta-vākyena vidvāṃsaḥ kiṃ stuvanti tam

1.12.39

śrī-gaṇeśa uvāca
mūrkho vadati viṣṇāya budho vadati viṣṇave /
nama ity evam artham ca dvayor eva samaṃ phalam

1.12.40

yasmai dattaṃ ca yaj jñānaṃ jñāna-dātā hariḥ svayam /
jñānena tena sa stauti bhāva-grāhī janārdanaḥ

1.12.41

eka-vaktro 'neka-vaktro mūrkho vidvān sva-karmaṇā /
adhanī ca dhanī vāpi saputro vāpy aputrakaḥ

1.12.42

karmaṇā param īśaṃ ca stotuṃ ko vāpy anuttamam /
yathā-śakti stutiḥ pūjā vandanaṃ smaraṇaṃ hareḥ

1.12.43

saṃkīrtanaṃ ca bhajanaṃ japanaṃ buddhy-anukramam /
kurvanti santo 'santaś ca santataṃ paramātmanaḥ

1.12.44

kārtikeya uvāca
sarvāntarātmā bhagavān jñānaṃ ca sarva-jīvināṃ /
jñānānurūpaṃ stavanaṃ santo naiva hasanti tam

1.12.45

bhaveṣu tri-vidho loko 'py uttamo madhyamo 'dhamaḥ /
sarve sva-karma-vaśa-gā niṣekaḥ kena vāryate

1.12.46

sarveśvaraṃ ca saṃvīkṣya sarvo vadati mat-prabhum /
mad-īśvarasya samatā sarveṣu kiṃkareṣu ca

1.12.47

bhajanti kecit śuddhāntaṃ paramātmānam īśvaram /
kecit tad-aṃśāṃśaṃ prāpnuvanti krameṇa tam

1.12.48

dharma uvāca
ahaṃ sākṣī ca sarveṣāṃ vidhinā nirmitaḥ purā /
vidhātuś ca vidhātā tvaṃ sarveśvaraṃ namo 'stu te

1.12.49

devā ūcuḥ
yaṃ stotum asamarthaś ca sahasrāyuḥ svayaṃ vidhiḥ /
jñānādhidevaḥ śambhuś ca taṃ stotuṃ kiṃ vayaṃ kṣamāḥ

1.12.50

vedā ūcuḥ
kiṃ jānīmo vayaṃ ke vāpy ananteśasya yo guṇaḥ /
vayaṃ vedāś tvam asmākaṃ kāraṇasyāpi kārakaḥ

1.12.51

munayaḥ ūcuḥ
yadi vedā na jānanti māhātmyaṃ paramātmanaḥ /
na jānīmas tava guṇaṃ vedānusāriṇo vayam

1.12.52

sarasvaty uvāca
vidyādhidevatāhaṃ ca vedā vidyādhidevakāḥ /
vedādhidevo dhātā ca tad-īśaṃ staumi kiṃ prabho

1.12.53

padmovāca
yat pāda-padmaṃ padmeśaḥ śeṣāś cānye surās tathā /
dhyāyante munayo devā dhyāye taṃ prakṛteḥ param

1.12.54

sāvitry uvāca
sāvitrī veda-mātāhaṃ vedānāṃ janako vidhiḥ /
tvām eva dhatte dhātaraṃ namāmi tri-guṇāt param

1.12.55

śrī-pārvaty uvāca
tava vakṣasi rādhāhaṃ rāse vṛndāvane vane /
mahā-lakṣmīś ca vaikuṇṭhe pāda-padmārcane ratā

1.12.56

śveta-dvīpe sindhu-kanyā viṣṇor urasi bhū-tale /
brahma-loke ca brahmāṇī veda-mātā ca bhāratī

1.12.57

tavājñayā ca devānām avirbhūtā ca tejasi /
nihatya daityān devārīn datvā rājyaṃ surāya ca

1.12.58

tat-paścād dakṣa-kanyāham adhunā pārvatī hare /
tavājñayā hara-kroḍe tvad-bhaktā prati-janmani

1.12.59

nārāyaṇa-priyā śaśvat tena nārāyaṇī śrutau /
viṣṇor ahaṃ parā-śaktir viṣṇu-māyā ca vaiṣṇavī

1.12.60

ananta-koṭi brahmāṇḍaṃ mayā sammohitaṃ sadā /
viduṣāṃ rasanāgre ca pratyakṣaṃ hi sarasvatī

1.12.61

mahā-viṣṇoś ca mātāhaṃ viśvāni yasya lomasu /
rāmeśvarī ca sarvādyā sarva-śakti-svarūpiṇī

1.12.62

tad-rāse dhāraṇād rādhā vidvadbhiḥ parikīrtitā /
paramānanda-pādābjaṃ vande sānanda-pūrvakam

1.12.63

yat-pāda-padmaṃ dhyāyante paramānanda-kāraṇam /
pāda-padmeśa-śeṣādyā munayo manavaḥ surāḥ

1.12.64

yoginaḥ santataṃ santaḥ siddhāś ca vaiṣṇavās tathā /
anugrahaṃ kuru vibho buddhi-śaktir ahaṃ tava

1.12.65

iti saṃvṛtaṃ stotraṃ yaḥ paṭhet saṃyataḥ śuciḥ /
ihaiva ca sukhaṃ bhuṅkte yāty ante śrī-hareḥ padam

1.12.66

nivṛtteṣu ca vedeṣu devīṣu muni-puṅgave /
upavarhaṇa-gandharvaḥ stutiṃ kartuṃ samudyataḥ

1.12.67

atha gandharva-kṛta-stotram
gandharva uvāca
vande nava-ghana-śyāmaṃ pīta-kauśeya-vāsasam /
sānandaṃ sundaraṃ śuddhaṃ śrī-kṛṣṇaṃ prakṛteḥ param

1.12.68

rādheśaṃ rādhikā-prāṇa-vallabhaṃ vallavī-sutam /
rādhā-sevita-pādābjaṃ rādhā-vakṣaḥ-sthala-sthitam

1.12.69

rādhānurāgaṃ rādhikeṣṭaṃ rādhāpahṛta-mānasam /
rādhādharaṃ bhavādhāraṃ sarvādhāraṃ namāmi tam

1.12.70

rādhā-hṛt-padma-madhye ca vasantaṃ santataṃ śubham /
rādhā-saha-caraṃ śaśvat rādhājñā-pari-pālakam

1.12.71

dhyāyante yogino yogāt siddhāḥ siddheśvarāś ca yam /
taṃ dhyāye satataṃ śuddhaṃ bhagavantaṃ sanātanam

1.12.72

sevante santataṃ santo brahmeśa-śeṣa-saṃjñakāḥ /
sevante nirguṇaṃ brahma bhagavantaṃ sanātanam

1.12.73

nirliptaṃ ca nirīhaṃ ca paramātmānam īśvaram /
nityaṃ satyaṃ ca paraṃ bhagavantaṃ sanātanam

1.12.74

yaṃ sṛṣṭer ādi-bhūtaṃ ca sarva-bījaṃ parāt param /
yoginas taṃ prapadyante bhagavantaṃ sanātanam

1.12.75

bījaṃ nānāvatārāṇāṃ sarva-kāraṇa-kāraṇam /
vedāvedyaṃ veda-bījaṃ veda-kāraṇa-kāraṇam

1.12.76

yoginas taṃ prapadyante bhagavantaṃ sanātanam /
ity evam uktvā gandharvaḥ papāta dharaṇī-tale

1.12.77

nanāma daṇḍavad bhūmau deva-devaṃ parāt param /
iti tena kṛtaṃ stotraṃ yaḥ paṭhet prayataḥ śuciḥ

1.12.78

ihaiva jīvan-muktaś ca pare yāti parāṃ gatim /
hari-bhaktiṃ harer dāsyaṃ goloke ca nirāmayaḥ /
pārṣada-pravaratvaṃ ca labhate nātra saṃśayaḥ

Original text: Jñānāmṛtasārasaṃhitā (also called “Nāradapañcarātra”) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc