Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jñānāmṛtasārasaṃhitā · Chapter 1.10

1.10.1

iti śrī-nārada-pañca-rātre jñānāmṛta-sāre prathamaika-rātre
nāradopadeśa-grahaṇaṃ nāma navamo 'dhyāyaḥ
prathamaika-rātre daśamo 'dhyāyaḥ
śrī-śuka uvāca
nārado hi mahā-jñānī devarṣir brahmaṇaḥ sutaḥ /
sarva-veda-vidāṃ śreṣṭho gariṣṭhaś ca variṣṭhakaḥ

1.10.2

kathaṃ sa nopadiṣṭaś ca jñāna-hīno mahā-muniḥ /
tan māṃ bodhaya vibho sandeha-bhañjanaṃ kuru

1.10.3

śrī-vyāsa uvāca
nārado brahmaṇaḥ putraḥ purā-kalpe babhūva saḥ /
sarva-jñānaṃ dadau tasmai vidhātā jagatām api

1.10.4

vedāṃś ca pāṭhayām āsa vedāṅgāny api suvrata /
siddha-vidyāṃ śilpa-vidyāṃ yoga-śāstraṃ purāṇakam

1.10.5

bhagavān ekadā putraṃ kathayām āsa saṃsadi /
sṛṣṭiṃ kuru mahā-bhāga kṛtvā dāra-parigraham

1.10.6

brahmaṇaś ca vacaḥ śrutvā kopa-raktāsya-locanaḥ /
uvāca pitaraṃ kopāt paraṃ kṛṣṇa-parāyanaḥ

1.10.7

śrī-nārada uvāca
sarveṣām api vandyānāṃ pitā caiva mahā-guruḥ /
jñāna-dātuḥ paro vandyo na bhūto na bhaviṣyati

1.10.8

stana-dātrī garbha-dhātrī sneha-kartrī sadāmbikā /
janma-dātānna-dātā syāt sneha-kartā pitā sadā

1.10.9

na kṣamau tau ca pitarau putrasya karma khaṇḍitum /
karoti sad-guruḥ śiṣya-karma-mūla-nikṛntanam

1.10.10

guruś ca jñānodgiraṇāt jñānaṃ syān mantra-tantrayoḥ /
tat tantraṃ sa ca mantraś ca kṛṣṇa-bhaktir yato bhavet

1.10.11

śrī-kṛṣṇa-vimukho bhūtvā viṣaye yasya mānasam /
viṣam atyamṛtaṃ tyaktvā sa ca mūḍho narādhamaḥ

1.10.12

sa guruḥ sa pitā vandyaḥ sā mātā sa patiḥ sutaḥ /
yo dadāti harau bhaktiṃ karma-mūla-nikṛntanī

1.10.13

śrī-kṛṣṇa-bhajanaṃ tāta sarva-maṅgala-maṅgalam /
karmopabhoga-rogaāṇām auṣadhaṃ tan-nikṛntanam

1.10.14

aho jagad-vidhātuś ca dharma-śāstur iyaṃ matiḥ /
svayaṃ māyā-mohitaś ca paraṃ bhraṣṭaṃ karoti ca

1.10.15

viṣṇus tvāṃ mohitām kṛtvā yuyoja sraṣṭum īśvaraḥ /
na dadau svātma-bhaktiṃ tāṃ sva-dāsyaṃ cāti-durlabham

1.10.16

mātā dadāti putrāya modakaṃ kṣun-nivārakam /
sa ca bālo na jānāti kathaṃbhūtaṃ ca modakam

1.10.17

bālakaṃ vañcanaṃ kṛtvā miṣṭaṃ dravyaṃ pradāya saḥ /
pitā prayāti kāryārthaṃ viṣṇunā mohitas tathā

1.10.18

saṃsāra-kūpa-patito viṣṇunā prerito bhavān /
na yuktaṃ patanaṃ tatra tad uddhāram abhīpsitam

1.10.19

jñānī guruś ca balavān bhavābdheḥ śiṣyam uddharet /
guruḥ svayam asiddhaś ca durbalaḥ katham uddharet

1.10.20

guror aty-avaliptasya kāryākāryam ajānataḥ /
utpatha-pratipannasya parityāgo vidhīyate

1.10.21

sa guruḥ paramo vairī yo dadāti hy asan-matim /
taṃ namas-kṛtya sat-śiṣyaḥ prayāti jñānadaṃ gurum

1.10.22

saṃsāra-viṣayonmatto guru-rārtaḥ sva-karmaṇi /
durbalo durvahaṃ bhāraṃ dadāti janakāya ca

1.10.23

nāradasya vacaḥ śrutvā kruddhaḥ putram uvāca saḥ /
kampitas tamasā dhātā kopa-raktāsya-locanaḥ

1.10.24

brahmovāca
jñānaṃ te bhavatu bhraṣṭaṃ strī-jito bhava pāmara /
sarva-jātiṣu gandharvaḥ kāmī so 'pi bhavān bhava

1.10.25

pañcāśat-kāminīnāṃ ca svayaṃ bhartā bhavācirāt /
tāsāṃ vaśaś ca satataṃ strīṇāṃ krīḍā mṛgo yathā

1.10.26

śṛṅgāra-śūro bhava re śaśvat-susthira-yauvanaḥ /
tāsāṃ nityaṃ yauvanānāṃ sundarīṇāṃ priyo bhava

1.10.27

kāma-bādhyo bhava ciraṃ divya-varṣa-sahasrakam /
nirjane nirjane ramye vane krīḍāṃ kariṣyasi

1.10.28

tato varṣa-sahasrānte mayā śaptaḥ sva-karmaṇā /
vipra-dāsyāṃ tu śūdrāyāṃ janiṣyasi na saṃśayaḥ

1.10.29

tato vaiṣṇava-saṃsargāt viṣṇor ucchiṣṭa-bhojanāt /
viṣṇu-mantra-prasādena viṣṇu-māyā-vimohitaḥ

1.10.30

tātasya vacanaṃ śrutvā cukopa nārado muniḥ /
śaśāpa pitaraṃ śighraṃ dāruṇaṃ ca yathocitam

1.10.31

apūjyo bhava duṣṭaṃ tvaṃ tvan-mantropāsakaḥ kutaḥ /
agamyāgamanecchā te bhaviṣyati na saṃśayaḥ

1.10.32

nāradasya tu śāpena so 'pūjyo jagatāṃ vidhiḥ /
dṛṣṭvā sva-kanyā-rūpaṃ ca paścād dhāvitavān purā

1.10.33

punaḥ sva-dehaṃ tatyāja bhartsitaḥ sanakādibhiḥ /
lajjitaḥ kāma-yuktaś ca punar brahmā babhūva saḥ

1.10.34

nāradas tu namas-kṛtya pitaraṃ kamalodbhavam /
vipra-dehaṃ parityajya gandharvaś ca babhūva saḥ

1.10.35

nava-yauvana-kālena balavān madanoddhataḥ /
jahāra kanyāḥ pañcāśat balāc citra-rathasya tu

1.10.36

gāndharvena vivāhena tā uvāha ca nirjane /
mūrcchāṃ prāpuś ca tāḥ kanyā dṛṣṭvā sundaram īśvaram

1.10.37

visaspuruś ca pitaraṃ mātaraṃ bhrātaraṃ tathā /
remire tena sārdhaṃ ca kāmukyaḥ kāmukena ca

1.10.38

kandarer kandare ramye ramye sundara-mandire /
śaile śaile surahasi kānane kānane tathā

1.10.39

puṣpodyane taru-dyāne nadyāṃ nadyāṃ nade nade /
saraḥśreṣṭhe saraḥśreṣṭhe vare candra-sarovare

1.10.40

sureśasyāpi nikaṭe subhadrasya taṭe taṭe /
agamye ca mahā-ghore gandha-mādana-gahvare

1.10.41

parijāta-taruṇāṃ ca puṣpitānāṃ manohare /
tad-antare sundare cāmodite puṣpa-vāyunā

1.10.42

malaye nilaye ramye sugandhe candanānvite /
candanokṣita-sarvāṅgaś candanāktena kāminā

1.10.43

ramya-campaka-śayyāsu candanāktāsu sasmitāḥ /
divāniśaṃ na jānanti kāminā sasmitena ca

1.10.44

visyandake śūrasene nandane puṣpa-bhadrake /
svāhā-vane kāmyake ca ramyake pāribhadrake

1.10.45

surandhake gandhake ca suraṅhre puṇḍrake 'pi ca /
kālañjare pañjare ca kāñcī-kāñcana-kānane

1.10.46

madhu-mādhava-māse ca madhūre madhu-kānane /
vane kalpa-tarūṇāṃ ca viśva-kāru-kṛta-sthale

1.10.47

ratnākarāṇāṃ nikare sundare sundarāntare /
suvele ca supārśve ca pravālāṃkura-kānane

1.10.48

mandāre mandire pūre gāndhāre ca yugandhare /
vane keli-kadambānāṃ ketakīnāṃ manohare

1.10.49

mādhavī-mālatīnāṃ ca yūthikānāṃ vane vane /
campakānāṃ palāśānāṃ kundānāṃ vipine tathā

1.10.50

nāgeśvara-lavaṅgānāṃ antare lalitālaye /
kumudānāṃ paṅkajānāṃ paṅkile komala-sthale

1.10.51

sthala-padma-prakāro ca bhūmi-campaka-kānane /
lāṅgalīnāṃ rasālānāṃ panasānāṃ sukha-prade

1.10.52

kadalī-badarīṇāṃ ca śrī-phalānāṃ ca śrī-yute /
jambīrāṇāṃ ca jambūnāṃ karañjānāṃ tathaiva ca

1.10.53

kṛtvā bihāraṃ tābhiś ca gandharvaś copavarhaṇaḥ /
divyaṃ varṣa-sahasraṃ ca svāśramaṃ punar āyayau

1.10.54

śrutvā vidhātur āhvānaṃ puṣkaraṃ ca yayau punaḥ /
dadarśa tatra brahmāṇam ratna-siṃhāsana-sthitam

1.10.55

devendraiś cāpi siddhendrair munīndraiḥ sankādibhiḥ /
samāvṛtaṃ sabhāyāṃ ca rakṣo-gandharva-kinnaraiḥ

1.10.56

suśobhitaṃ yathā candraṃ gagane bhagaṇaiḥ saha /
praṇanāma sabhā-madhye tābhiḥ sārdhaṃ jagad-vidhim

1.10.57

maheśaṃ ca gaṇeśaṃ ca dhaneśaṃ śeṣam īśvaram /
dharmaṃ dhanvantariṃ skandaṃ sūrya-soma-hutāśanam

1.10.58

upendrendraṃ viśva-kāruṃ varuṇaṃ pavanaṃ smaram /
yamam aṣṭau vasūn rudrān jayantaṃ nalakūvaram

1.10.59

sarvān devān namas-kṛtya nanāma muni-puṅgavam /
agastyaṃ ca pulastyaṃ ca pulahaṃ ca pracetasam

1.10.60

sarva-śreṣṭhaṃ vasiṣṭhaṃ ca dakṣaṃ ca kardamaṃ tathā /
sanakaṃ sanandaṃ ca tṛtīyaṃ ca sanātanam

1.10.61

sanat-kumāraṃ yogīśaṃ jñānināṃ ca guror gurum /
voḍhuṃ pañca-śikhaṃ saṅkhaṃ bhṛgum aṅgirasaṃ tathā

1.10.62

āsuriṃ kapilaṃ kautsaṃ kratuṃ nārāyaṇaṃ naram /
marīciṃ kaśyapaṃ kaṇvaṃ vyāsaṃ durvāsasaṃ kavim

1.10.63

bṛhaspatiṃ ca cyavanaṃ mārkaṇḍeyaṃ ca lomaśam /
vālmīkiṃ paraśu-rāmaṃ saṃvartaṃ ca vibhāṇḍakam

1.10.64

devalaṃ ca vāma-devam ṛśayaśṛṅgaṃ parāśāram /
etān sarvān namas-kṛtya tasthau sa purato vidheḥ

1.10.65

tuṣṭāva sarvān devāṃś ca munīndrāṃś ca tathaiva ca /
tam uvāca sabhā-madhye vidhātā jagatām api /
sasmitaḥ suprasannaś ca gandharvam upavarhaṇam

1.10.66

brahmovāca
śrī-kṛṣṇa-rasa-saṅgītaṃ vīṇā-dhvani-samanvitam /
kuru vatsādhunātraiva śṛṇvantu munayaḥ surāḥ

1.10.67

gopīnāṃ vastra-haraṇaṃ haraṃ rāsa-mahotsavam /
tābhiḥ sārdhaṃ jala-krīḍāṃ harer utkīrtanaṃ kuru

1.10.68

kṛṣṇa-saṅkīrtanaṃ tūrṇaṃ punāti śruti-mātrataḥ /
śrotāraṃ ca pravaktāraṃ puruṣaiḥ saptabhiḥ saha

1.10.69

yatraiva prabhaved vatsa tan-nāma-guṇānukīrtanam /
tatra sarvāṇi tīrthāni puṇyāni maṅgalāni ca

1.10.70

tat-kīrtana-dhvaniṃ śrutvā sarvāṇi pātakāni ca /
dūrād eva palāyante vainateyam ivoragāḥ

1.10.71

tad dinaṃ saphalaṃ dhanyaṃ yaśasyaṃ sarva-maṅgalam /
śrī-kṛṣṇa-kīrtanaṃ yatra tatraiva nāyuṣo vyayaḥ

1.10.72

saṃkīrtana-dhvaniṃ śrutvā ye ca nṛtyanti vaiṣṇavāḥ /
teṣāṃ pāda-rajaḥ-sparśāt sadyaḥ pūtā vasundharā

1.10.73

tat-kīrtanaṃ bhaved yatra kṛṣṇasya paramātmanaḥ /
sthānaṃ tac ca bhavet tīrthaṃ mṛtānāṃ tatra muktidam

1.10.74

nātra pāpāni tiṣṭhanti puṇyāni susthirāṇi ca /
tapasvināṃ ca vratināṃ vratānāṃ tapasāṃ sthalam

1.10.75

vartate pāpināṃ dehe pāpāni tri-vidhāni ca /
mahā-pāpopapāpātipāpāny eva smṛtāni ca

1.10.76

hantā yo vipra-bhikṣūṇāṃ yatīnāṃ brahma-cāriṇāṃ /
strīṇāṃ ca vaiṣṇavānāṃ ca sa mahā-pātakī smṛtaḥ

1.10.77

bhrūṇā-ghnaś cāpi go-ghnaś ca śūdra-ghnaś ca kṛta-ghnakaḥ /
viśvāsa-ghātī viḍ-bhojī sa eva hy upapātakī

1.10.78

agamyāgamino ye ca sura-vipra-svahāriṇaḥ /
atipātakinaś caite veda-vidbhiḥ prakīrtitāḥ

1.10.79

kṛṣṇa-saṃkīrtna-dhyānāt tan-mantra-grahaṇād aho /
mucyante pātakais tais taiḥ pāpinas tri-vidhāḥ smṛtāḥ

1.10.80

tapo-yajña-kṛtī pūtas tīrtha-snāta-vratī tathā /
bhikṣur yatir brahma-cārī vāna-prasthaś ca tāpasaḥ

1.10.81

pavitraḥ paramo vahniḥ supavitraṃ jalaṃ yathā /
ete sarve vaiṣṇavānāṃ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

1.10.82

viṣṇu-pādodakocchiṣṭaṃ bhuñjate ye ca nityaśaḥ /
paśyanti ca śilā-cakraṃ pūjāṃ kurvanti nityaśaḥ

1.10.83

jīvan-muktās ca te dhanyā hari-dāsāś ca bhārate /
pade pade 'śvamedhasya prāpnuvanti phalaṃ dhruvam

1.10.84

nahi teṣāṃ parābhūtāḥ puṇyavanto jagat-traye /
teṣāṃ ca pāda-rajasā tīrthaṃ pūtaṃ tathā dharā

1.10.85

//
teṣāṃ ca darśanaṃ sparśaṃ vāñchanti munayaḥ surāḥ /
puruṣāṇāṃ sahasraṃ ca pūtaṃ taj-janma-mātrataḥ

1.10.86

ity uktvā jagatāṃ dhātā tatra tūṣṇīṃ babhūva saḥ /
āścaryaṃ menire śrutvā devāś ca munayas tathā

1.10.87

etasminn antare tatra vidyā-dharyaḥ samāgatāḥ /
gandharvāś cāpi vividhā nanṛtuḥ kinnarā jaguḥ

1.10.88

rambhor vaśī ghṛtācī ca menakā ca tilottamā /
sudhāmukhī pūrṇa-cittī mohinī kalikā tathā

1.10.89

campāvatī candra-mukhī padmā padma-mukhīti ca /
etāś cānyāś ca bahvyaś ca śvaśvat susthira-yauvanāḥ

1.10.90

bṛhan-nitamba-śroṇīkāstanabhāraiḥ samānatāḥ /
īṣaddhāsyāḥ prasannāsyāḥ kāmārtāś ca samāyayuḥ

1.10.91

veda-jñā mūrtimantaś ca vedāś cātvāra eva ca /
brāhmaṇā bhikṣavaḥ siddhā yatayo brahma-cāriṇaḥ

1.10.92

samāyayus tathā mandā daiva-jñāḥ stuti-pāṭhakāḥ /
lakṣmī sarasvatī durgā sāvitrī rohiṇī ratiḥ

1.10.93

tulasī pṛthivī gaṅgā svāhā ca yamunā tathā /
vāruṇī manasendrāṇī tāḥ sarvā deva-yoṣitaḥ

1.10.94

muni-patnyaś ca gandharvyo harṣa-yuktāḥ samāyayuḥ /
aho mahotsavaṃ paramānanda-mānasāḥ /
vicitrāṃ ca brahma-sabhāṃ puṣkaraṃ tīrtham āyayuḥ

Original text: Jñānāmṛtasārasaṃhitā (also called “Nāradapañcarātra”) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc