Jñānāmṛtasārasaṃhitā · Chapter 1.10
iti śrī-nārada-pañca-rātre jñānāmṛta-sāre prathamaika-rātre
nāradopadeśa-grahaṇaṃ nāma navamo 'dhyāyaḥ
prathamaika-rātre daśamo 'dhyāyaḥ
śrī-śuka uvāca
nārado hi mahā-jñānī devarṣir brahmaṇaḥ sutaḥ /
sarva-veda-vidāṃ śreṣṭho gariṣṭhaś ca variṣṭhakaḥ
kathaṃ sa nopadiṣṭaś ca jñāna-hīno mahā-muniḥ /
tan māṃ bodhaya vibho sandeha-bhañjanaṃ kuru
śrī-vyāsa uvāca
nārado brahmaṇaḥ putraḥ purā-kalpe babhūva saḥ /
sarva-jñānaṃ dadau tasmai vidhātā jagatām api
vedāṃś ca pāṭhayām āsa vedāṅgāny api suvrata /
siddha-vidyāṃ śilpa-vidyāṃ yoga-śāstraṃ purāṇakam
bhagavān ekadā putraṃ kathayām āsa saṃsadi /
sṛṣṭiṃ kuru mahā-bhāga kṛtvā dāra-parigraham
brahmaṇaś ca vacaḥ śrutvā kopa-raktāsya-locanaḥ /
uvāca pitaraṃ kopāt paraṃ kṛṣṇa-parāyanaḥ
śrī-nārada uvāca
sarveṣām api vandyānāṃ pitā caiva mahā-guruḥ /
jñāna-dātuḥ paro vandyo na bhūto na bhaviṣyati
stana-dātrī garbha-dhātrī sneha-kartrī sadāmbikā /
janma-dātānna-dātā syāt sneha-kartā pitā sadā
na kṣamau tau ca pitarau putrasya karma khaṇḍitum /
karoti sad-guruḥ śiṣya-karma-mūla-nikṛntanam
guruś ca jñānodgiraṇāt jñānaṃ syān mantra-tantrayoḥ /
tat tantraṃ sa ca mantraś ca kṛṣṇa-bhaktir yato bhavet
śrī-kṛṣṇa-vimukho bhūtvā viṣaye yasya mānasam /
viṣam atyamṛtaṃ tyaktvā sa ca mūḍho narādhamaḥ
sa guruḥ sa pitā vandyaḥ sā mātā sa patiḥ sutaḥ /
yo dadāti harau bhaktiṃ karma-mūla-nikṛntanī
śrī-kṛṣṇa-bhajanaṃ tāta sarva-maṅgala-maṅgalam /
karmopabhoga-rogaāṇām auṣadhaṃ tan-nikṛntanam
aho jagad-vidhātuś ca dharma-śāstur iyaṃ matiḥ /
svayaṃ māyā-mohitaś ca paraṃ bhraṣṭaṃ karoti ca
viṣṇus tvāṃ mohitām kṛtvā yuyoja sraṣṭum īśvaraḥ /
na dadau svātma-bhaktiṃ tāṃ sva-dāsyaṃ cāti-durlabham
mātā dadāti putrāya modakaṃ kṣun-nivārakam /
sa ca bālo na jānāti kathaṃbhūtaṃ ca modakam
bālakaṃ vañcanaṃ kṛtvā miṣṭaṃ dravyaṃ pradāya saḥ /
pitā prayāti kāryārthaṃ viṣṇunā mohitas tathā
saṃsāra-kūpa-patito viṣṇunā prerito bhavān /
na yuktaṃ patanaṃ tatra tad uddhāram abhīpsitam
jñānī guruś ca balavān bhavābdheḥ śiṣyam uddharet /
guruḥ svayam asiddhaś ca durbalaḥ katham uddharet
guror aty-avaliptasya kāryākāryam ajānataḥ /
utpatha-pratipannasya parityāgo vidhīyate
sa guruḥ paramo vairī yo dadāti hy asan-matim /
taṃ namas-kṛtya sat-śiṣyaḥ prayāti jñānadaṃ gurum
saṃsāra-viṣayonmatto guru-rārtaḥ sva-karmaṇi /
durbalo durvahaṃ bhāraṃ dadāti janakāya ca
nāradasya vacaḥ śrutvā kruddhaḥ putram uvāca saḥ /
kampitas tamasā dhātā kopa-raktāsya-locanaḥ
brahmovāca
jñānaṃ te bhavatu bhraṣṭaṃ strī-jito bhava pāmara /
sarva-jātiṣu gandharvaḥ kāmī so 'pi bhavān bhava
pañcāśat-kāminīnāṃ ca svayaṃ bhartā bhavācirāt /
tāsāṃ vaśaś ca satataṃ strīṇāṃ krīḍā mṛgo yathā
śṛṅgāra-śūro bhava re śaśvat-susthira-yauvanaḥ /
tāsāṃ nityaṃ yauvanānāṃ sundarīṇāṃ priyo bhava
kāma-bādhyo bhava ciraṃ divya-varṣa-sahasrakam /
nirjane nirjane ramye vane krīḍāṃ kariṣyasi
tato varṣa-sahasrānte mayā śaptaḥ sva-karmaṇā /
vipra-dāsyāṃ tu śūdrāyāṃ janiṣyasi na saṃśayaḥ
tato vaiṣṇava-saṃsargāt viṣṇor ucchiṣṭa-bhojanāt /
viṣṇu-mantra-prasādena viṣṇu-māyā-vimohitaḥ
tātasya vacanaṃ śrutvā cukopa nārado muniḥ /
śaśāpa pitaraṃ śighraṃ dāruṇaṃ ca yathocitam
apūjyo bhava duṣṭaṃ tvaṃ tvan-mantropāsakaḥ kutaḥ /
agamyāgamanecchā te bhaviṣyati na saṃśayaḥ
nāradasya tu śāpena so 'pūjyo jagatāṃ vidhiḥ /
dṛṣṭvā sva-kanyā-rūpaṃ ca paścād dhāvitavān purā
punaḥ sva-dehaṃ tatyāja bhartsitaḥ sanakādibhiḥ /
lajjitaḥ kāma-yuktaś ca punar brahmā babhūva saḥ
nāradas tu namas-kṛtya pitaraṃ kamalodbhavam /
vipra-dehaṃ parityajya gandharvaś ca babhūva saḥ
nava-yauvana-kālena balavān madanoddhataḥ /
jahāra kanyāḥ pañcāśat balāc citra-rathasya tu
gāndharvena vivāhena tā uvāha ca nirjane /
mūrcchāṃ prāpuś ca tāḥ kanyā dṛṣṭvā sundaram īśvaram
visaspuruś ca pitaraṃ mātaraṃ bhrātaraṃ tathā /
remire tena sārdhaṃ ca kāmukyaḥ kāmukena ca
kandarer kandare ramye ramye sundara-mandire /
śaile śaile surahasi kānane kānane tathā
puṣpodyane taru-dyāne nadyāṃ nadyāṃ nade nade /
saraḥśreṣṭhe saraḥśreṣṭhe vare candra-sarovare
sureśasyāpi nikaṭe subhadrasya taṭe taṭe /
agamye ca mahā-ghore gandha-mādana-gahvare
parijāta-taruṇāṃ ca puṣpitānāṃ manohare /
tad-antare sundare cāmodite puṣpa-vāyunā
malaye nilaye ramye sugandhe candanānvite /
candanokṣita-sarvāṅgaś candanāktena kāminā
ramya-campaka-śayyāsu candanāktāsu sasmitāḥ /
divāniśaṃ na jānanti kāminā sasmitena ca
visyandake śūrasene nandane puṣpa-bhadrake /
svāhā-vane kāmyake ca ramyake pāribhadrake
surandhake gandhake ca suraṅhre puṇḍrake 'pi ca /
kālañjare pañjare ca kāñcī-kāñcana-kānane
madhu-mādhava-māse ca madhūre madhu-kānane /
vane kalpa-tarūṇāṃ ca viśva-kāru-kṛta-sthale
ratnākarāṇāṃ nikare sundare sundarāntare /
suvele ca supārśve ca pravālāṃkura-kānane
mandāre mandire pūre gāndhāre ca yugandhare /
vane keli-kadambānāṃ ketakīnāṃ manohare
mādhavī-mālatīnāṃ ca yūthikānāṃ vane vane /
campakānāṃ palāśānāṃ kundānāṃ vipine tathā
nāgeśvara-lavaṅgānāṃ antare lalitālaye /
kumudānāṃ paṅkajānāṃ paṅkile komala-sthale
sthala-padma-prakāro ca bhūmi-campaka-kānane /
lāṅgalīnāṃ rasālānāṃ panasānāṃ sukha-prade
kadalī-badarīṇāṃ ca śrī-phalānāṃ ca śrī-yute /
jambīrāṇāṃ ca jambūnāṃ karañjānāṃ tathaiva ca
kṛtvā bihāraṃ tābhiś ca gandharvaś copavarhaṇaḥ /
divyaṃ varṣa-sahasraṃ ca svāśramaṃ punar āyayau
śrutvā vidhātur āhvānaṃ puṣkaraṃ ca yayau punaḥ /
dadarśa tatra brahmāṇam ratna-siṃhāsana-sthitam
devendraiś cāpi siddhendrair munīndraiḥ sankādibhiḥ /
samāvṛtaṃ sabhāyāṃ ca rakṣo-gandharva-kinnaraiḥ
suśobhitaṃ yathā candraṃ gagane bhagaṇaiḥ saha /
praṇanāma sabhā-madhye tābhiḥ sārdhaṃ jagad-vidhim
maheśaṃ ca gaṇeśaṃ ca dhaneśaṃ śeṣam īśvaram /
dharmaṃ dhanvantariṃ skandaṃ sūrya-soma-hutāśanam
upendrendraṃ viśva-kāruṃ varuṇaṃ pavanaṃ smaram /
yamam aṣṭau vasūn rudrān jayantaṃ nalakūvaram
sarvān devān namas-kṛtya nanāma muni-puṅgavam /
agastyaṃ ca pulastyaṃ ca pulahaṃ ca pracetasam
sarva-śreṣṭhaṃ vasiṣṭhaṃ ca dakṣaṃ ca kardamaṃ tathā /
sanakaṃ sanandaṃ ca tṛtīyaṃ ca sanātanam
sanat-kumāraṃ yogīśaṃ jñānināṃ ca guror gurum /
voḍhuṃ pañca-śikhaṃ saṅkhaṃ bhṛgum aṅgirasaṃ tathā
āsuriṃ kapilaṃ kautsaṃ kratuṃ nārāyaṇaṃ naram /
marīciṃ kaśyapaṃ kaṇvaṃ vyāsaṃ durvāsasaṃ kavim
bṛhaspatiṃ ca cyavanaṃ mārkaṇḍeyaṃ ca lomaśam /
vālmīkiṃ paraśu-rāmaṃ saṃvartaṃ ca vibhāṇḍakam
devalaṃ ca vāma-devam ṛśayaśṛṅgaṃ parāśāram /
etān sarvān namas-kṛtya tasthau sa purato vidheḥ
tuṣṭāva sarvān devāṃś ca munīndrāṃś ca tathaiva ca /
tam uvāca sabhā-madhye vidhātā jagatām api /
sasmitaḥ suprasannaś ca gandharvam upavarhaṇam
brahmovāca
śrī-kṛṣṇa-rasa-saṅgītaṃ vīṇā-dhvani-samanvitam /
kuru vatsādhunātraiva śṛṇvantu munayaḥ surāḥ
gopīnāṃ vastra-haraṇaṃ haraṃ rāsa-mahotsavam /
tābhiḥ sārdhaṃ jala-krīḍāṃ harer utkīrtanaṃ kuru
kṛṣṇa-saṅkīrtanaṃ tūrṇaṃ punāti śruti-mātrataḥ /
śrotāraṃ ca pravaktāraṃ puruṣaiḥ saptabhiḥ saha
yatraiva prabhaved vatsa tan-nāma-guṇānukīrtanam /
tatra sarvāṇi tīrthāni puṇyāni maṅgalāni ca
tat-kīrtana-dhvaniṃ śrutvā sarvāṇi pātakāni ca /
dūrād eva palāyante vainateyam ivoragāḥ
tad dinaṃ saphalaṃ dhanyaṃ yaśasyaṃ sarva-maṅgalam /
śrī-kṛṣṇa-kīrtanaṃ yatra tatraiva nāyuṣo vyayaḥ
saṃkīrtana-dhvaniṃ śrutvā ye ca nṛtyanti vaiṣṇavāḥ /
teṣāṃ pāda-rajaḥ-sparśāt sadyaḥ pūtā vasundharā
tat-kīrtanaṃ bhaved yatra kṛṣṇasya paramātmanaḥ /
sthānaṃ tac ca bhavet tīrthaṃ mṛtānāṃ tatra muktidam
nātra pāpāni tiṣṭhanti puṇyāni susthirāṇi ca /
tapasvināṃ ca vratināṃ vratānāṃ tapasāṃ sthalam
vartate pāpināṃ dehe pāpāni tri-vidhāni ca /
mahā-pāpopapāpātipāpāny eva smṛtāni ca
hantā yo vipra-bhikṣūṇāṃ yatīnāṃ brahma-cāriṇāṃ /
strīṇāṃ ca vaiṣṇavānāṃ ca sa mahā-pātakī smṛtaḥ
bhrūṇā-ghnaś cāpi go-ghnaś ca śūdra-ghnaś ca kṛta-ghnakaḥ /
viśvāsa-ghātī viḍ-bhojī sa eva hy upapātakī
agamyāgamino ye ca sura-vipra-svahāriṇaḥ /
atipātakinaś caite veda-vidbhiḥ prakīrtitāḥ
kṛṣṇa-saṃkīrtna-dhyānāt tan-mantra-grahaṇād aho /
mucyante pātakais tais taiḥ pāpinas tri-vidhāḥ smṛtāḥ
tapo-yajña-kṛtī pūtas tīrtha-snāta-vratī tathā /
bhikṣur yatir brahma-cārī vāna-prasthaś ca tāpasaḥ
pavitraḥ paramo vahniḥ supavitraṃ jalaṃ yathā /
ete sarve vaiṣṇavānāṃ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm
viṣṇu-pādodakocchiṣṭaṃ bhuñjate ye ca nityaśaḥ /
paśyanti ca śilā-cakraṃ pūjāṃ kurvanti nityaśaḥ
jīvan-muktās ca te dhanyā hari-dāsāś ca bhārate /
pade pade 'śvamedhasya prāpnuvanti phalaṃ dhruvam
nahi teṣāṃ parābhūtāḥ puṇyavanto jagat-traye /
teṣāṃ ca pāda-rajasā tīrthaṃ pūtaṃ tathā dharā
//
teṣāṃ ca darśanaṃ sparśaṃ vāñchanti munayaḥ surāḥ /
puruṣāṇāṃ sahasraṃ ca pūtaṃ taj-janma-mātrataḥ
ity uktvā jagatāṃ dhātā tatra tūṣṇīṃ babhūva saḥ /
āścaryaṃ menire śrutvā devāś ca munayas tathā
etasminn antare tatra vidyā-dharyaḥ samāgatāḥ /
gandharvāś cāpi vividhā nanṛtuḥ kinnarā jaguḥ
rambhor vaśī ghṛtācī ca menakā ca tilottamā /
sudhāmukhī pūrṇa-cittī mohinī kalikā tathā
campāvatī candra-mukhī padmā padma-mukhīti ca /
etāś cānyāś ca bahvyaś ca śvaśvat susthira-yauvanāḥ
bṛhan-nitamba-śroṇīkāstanabhāraiḥ samānatāḥ /
īṣaddhāsyāḥ prasannāsyāḥ kāmārtāś ca samāyayuḥ
veda-jñā mūrtimantaś ca vedāś cātvāra eva ca /
brāhmaṇā bhikṣavaḥ siddhā yatayo brahma-cāriṇaḥ
samāyayus tathā mandā daiva-jñāḥ stuti-pāṭhakāḥ /
lakṣmī sarasvatī durgā sāvitrī rohiṇī ratiḥ
tulasī pṛthivī gaṅgā svāhā ca yamunā tathā /
vāruṇī manasendrāṇī tāḥ sarvā deva-yoṣitaḥ
muni-patnyaś ca gandharvyo harṣa-yuktāḥ samāyayuḥ /
aho mahotsavaṃ paramānanda-mānasāḥ /
vicitrāṃ ca brahma-sabhāṃ puṣkaraṃ tīrtham āyayuḥ
Original text: Jñānāmṛtasārasaṃhitā (also called “Nāradapañcarātra”) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0