Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jātakamālā · Verses 33-52

33

arthāya netravyasanaṃ tu jātam asyā na māṃ drakṣyati māryamāṇam |
yad asya tīkṣṇena durādhareṇa vyādhaprayuktena śilīmukhena

34

kṛtvā ca yat pāpam ayaṃ tapasvī duḥkhāni saṃprāpsyati dāruṇāni |
etan mano nirdahatīva mahyaṃ prāṇoparodhaṃ svam acintayitvā

35

dhig astu saṃkleśapiśācavaiśasaṃ pṛthagjanatvaṃ dhig anarthapaṇḍitam |
vipattipātālatale duruttare vṛthaiva yal lokam imaṃ vimuñcati

36

atha sa prakṛtiśuddhasattvas tadavastho 'py anabhijātaviṣādadainyasaṃbhramamanās taṃ vyādham abravīt |
amogho yad ayaṃ bāṇas tvayā tāta samudyataḥ |
mayi prahara niḥśaṅkaṃ mā kārṣīr mṛtamārikām

37

atha sā vṛddhā vānarī taṃ bodhisattvasyātiduṣkaraṃ hṛdayasaṃtāpakaraṃ vyavasāyam avetya pāṇibhyāṃ hṛdayam abhighnantī sāśrukaṇṭhā gadgadāyamānavacanā bodhisattvam āha |
putra mā sāhasaṃ kārṣīr mayy eva praharatv ayam |
mṛtayāpi mayā kiṃ syāj jarayāpītasārayā

38

yad ahaṃ tāta jīvāmi durmanā duḥkhabhāginī |
tvatsaṅgamasukhābhyāsaṃ rasāgraṃ na varaṃ hi tat

39

tvayi jīvati jīvanti bahavo dharmajīvinaḥ |
nimīlite tvayi vyaktaṃ diśaḥ sarvā nimīlitāḥ

40

jarājanitasaṃvegā viproṣitavilocanā |
mṛtyum evābhikāṅkṣāmi niśvāsaikaparāyaṇā

41

tvaṃ me hṛdayasarvasvaṃ putrakocchvasimi tvayā |
tvayi jīvati jīvantīṃ mām avehi mṛtām api

42

upāyāsi prapannāyā jarākāntāram āyatam |
viśrambhasthānavan mṛtyur bhāgyenaiva mamāgataḥ

43

atha bodhisattvo 'bhipraṇamyānuneṣyann anukampāśītalair api nirdahann iva vacobhir jananīṃ praty āha |
kṣudrajantor api kṛte jahyāṃ dehaśatāny api |
mātur arthe tyajed deham itaro 'pi gatavyathaḥ

44

kāyavraṇam imaṃ tīvravyasanāpātakātaram |
tavaiva paricaryāyai mātaḥ pariharāmy aham

45

na ca me kāyikaṃ duḥkhaṃ tathā janayati vyathām |
mānasenaiva duḥkhena yathā pīḍye vidāhinā

46

svakāyaparirakṣārtham adhyupekṣya vadhaṃ tava |
duḥkhaṃ manomayaṃ soḍhuṃ kathaṃ śakṣyāmi duḥsaham

47

api cāmba |
ucchrāyā vinipātinaḥ priyajanaśleṣā visaṃyoginaḥ
sarve saṃnicayāḥ kṣayāntavirasā dīpāḥ prabhāteṣv iva |
mṛtyor aprativāryavīryamahataḥ krīḍāmṛgāḥ prāṇinaḥ
saṃsārādhvani dehināṃ vicaratāṃ dharmānukṛtyaṃ param

48

atha sā bodhisattvajananī śītair ananyasattvasadṛśaiḥ karuṇāniṣyandabhūtaiḥ snehātiśayodgāribhiḥ svajīvitanirapekṣair aparimlāyamānagauravaprasādapeśalais tadvacobhiḥ sutarām ākleditahṛdayā vyāpinā svareṇa tad vanam āpūrayantī sakaruṇaṃ virurāva |
amūni tava vākyāni śītāny api dahanti mām |
himāpātā iva latāṃ pākapāṇḍupalāśinīm

49

hā mātṛvatsala ripuṣv api maitracitta
kṣudreṣv api prakṛtibhadra mṛdusvabhāva |
putrāpahāya kṛpaṇāṃ kva nu yāsyasi tvaṃ
mām adya duḥkhaśatabāṇaśaravyabhūtām

50

hā hā hatāsmi kṛpaṇā cyutabhāgadheyā daivena sādhujananirdayapauruṣeṇa |
saṃrakṣa māṃ suciram ekapade jahāsi kiṃ putrakādya nanu saiva tavāsmi mātā

51

yātāḥ kva te 'dya munayo jvalitaprabhāvāḥ
sakhyaḥ kva tāḥ pratigatā vanadevatās te |
dharmāya rakṣati jagat kila dharmajīvī
kasmāj jagan mama nimīlati putraśūnyam

52

śailā nirjhariṇaḥ kadambakakubhaśreṇīniruddhātapā
nadyaś ca sphuṭapadmareṇuharitakṣāmormimālādharāḥ |
saṃśāntā vanarājayaś ca śikhinā sudyotitāś candrakair
bhānor aṃśukarālitāś ca divasā rakṣantu me putrakam

33

virahavyasanopatāpadīnair nayanair bāṣpataraṅgadhūsarāntaiḥ |
dayitāḥ karuṇaṃ tam īkṣamāṇāḥ śucisattvaṃ na nivartayāṃ babhūvuḥ

34

svajaneṣu na tasya sānukampaṃ na mano dakṣiṇa eva sa prakṛtyā |
avagamya garīyasīṃ tathāpi prakṛtiṃ śvā sa tathā cakāra sādhuḥ

35

sa hitāvahitā rujāturāṇāṃ himavanmerugurur guruḥ prajānām |
puruṣātiśayo guṇaprakarṣān niyataṃ dūrataraṃ samutpapāta

36

tapobhir yāṃ dīrghair yamaniyamasaṃskāragurubhir
vyavasyanti prāptuṃ salilaphalamūlānilabhujaḥ |
vibhūtiṃ tām aindrīṃ tṛṇam iva parityajya kṛpayā
tiraścāṃ sābhāgyaṃ sa jagadupakārārtham agamat

37

śubhābhyāsād eva kṣapitakukṛtapratyayatayā
tathāgatena prāptā bhavagatisamākṣepavaśitā |
yathecchaṃ yatrecchaṃ parahitasamādhānaviduṣas
tathā hy abhūt janmavyasanaśamanāyaiva jagatām

38

svakāmakārānuvidhāyinīm śriyam paṭāntalagnām hutabhukśikhām iva |
na marṣayanti vyasanāturān janān dṛṣṭvā mahāntaḥ karuṇānibandhanāḥ

39

tasyopapattisamakālam athoccacāra lokaṃ sphuran dhvanir iti śravaṇopakārī |
yaḥ pāpy ayaṃ kuru puro bhajanaṃ ca tasya māṃsāsṛjau samupayujya śivaṃ bhajadhvam

40

śrutvātha dhvanim atimānuṣaṃ manuṣyāḥ sāṃhatyasvaritam upetya taṃ pradeśam |
ālokya kṣitidharapīvarātmabhāvaṃ taṃ sādhuṃ kṣamiṇam abhīyur udviṣāṇāḥ

41

āghūrṇasphuṭitakhaḍganiśātapāṇīn dṛṣṭvā tān abhipatato javena gatvā |
hāheti sphuṭavirasaṃ vilepur uccaiḥ pratyastapraśithilamaulayaḥ suraughāḥ

42

māṃ dṛṣṭvā ghanavipulāyatātmabhāvaṃ śrutvā vā surapuravāsināṃ pralāpān |
na kaś cit pratihatamānaso vasāsṛgmoko 'yaṃ kṣaṇam iti so 'bhavad vikārī

43

tān paurān suhṛda ivāvalokya tasya prītir yā manasi manasvino jṛmbhate |
tām eva kṣitidharasāradhīḥ sa mene paryāptaṃ phalam atiduṣkarasya tasya

44

lokānām abhilaṣitopakāramyaṃ matvāsāv upacitamāṃsam ātmabhavam |
ekāntavyasananipātalakṣyabhūte saṃsāre 'py abhiratim ābabandha sādhuḥ

45

ye dhvastāḥ parahitasaṃvidhānaśūnyās taddehāḥ kṣaṇabhidurā bhavaprabandhe |
tān manye sa parigaṇayya śailatuṅgān cchuddhyaiva svatanum upādadhe mahātmā

46

taṃ matvā vitatavikāram eva dhairyāt te tīkṣṇais tarum iva cicchiduḥ kuṭhāraiḥ |
niḥśaṅkā galitakṛpāśivair manobhiḥ so 'py āsīt tarur iva cāpanītamanyuḥ

47

tadraktavyatirekapāṭalāgrahastās tam khaḍgair araya ivāpare vicakruḥ |
so 'py āsīd abhimatakāryasaṃprasiddhyā prītyaiva sphuṭahṛdayo viśuddhakarmā

48

susrāva kṣatajam athāsya khaḍgadhārāc chedebhyaḥ sphuṭakaradhīrapuṣpatāmram |
saṃprāptaghanasamaye vicitrasānor vindhyādrer jalam iva dhātunirjharebhyaḥ

49

cakṣāra vraṇamukhakandarebhyo yat tasya kṣatajam iva kṣatāśayasya |
tenohur ghanapariṇāhaphenapuñjā viṣṭabdhā vipulasitavīcayaḥ sravantyaḥ

50

tat tasya praṇidhibalāvalambinīnām āśānāṃ katham api pūraṇāt sucetaḥ |
saṃprāpte 'py amrapure śarīrabhedāt prāmodyaṃ niratiśayopamaṃ babhāra

51

dadhvāna prapatadasṛkkadeharandhre vicchinne paraśutīkṣṇadhārayāsya |
pratyantajvalanaśikhāvalīḍhasānoḥ kuñjeṣu drutam iva kāncanaṃ sumeroḥ

52

tasyograir yugapad itas tataś ca śastrair niḥśaṅkaṃ śakalitakomalāśrayāṅge |
vicchinne sahananiviṣṭaśuddhabuddheḥ prītyārdre manasi tirodadhe viṣādaḥ

Original text: Jātakamālā · Edition: Ajātaśatrvavadāna = GoAś: edition by Michael Hahn. "Ajātaśatrvavadāna: A Gopadatta Story from Tibet", K.P. Jayaswal Commemoration Volume, Patna 1981, pp. 242-276. [von Hahn nach der Publ. von 1981 noch verbessert]; Bhavalubdhaka = GoBhl: edition by Ratna Handurukande. Five Buddhist Legends in the Campū Style - From a collection named Avadānasārasamuccaya. Bonn 1984 (Indica et Tibetica, 4); Kapīśva · Data entry Michael Hahn · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc