Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jātakamālā · Verses 13-32

13

atha kadā cid anyatamo vyādho dhanvī pṛṣṭhāvāpī pragāḍhāvabaddhaparikaro mālutāvatānasaṃyatākulakeśabhārabhāsuraḥ śvāpadān abhidravaṃs taṃ deśam abhijagāma |
krodhāraktavilocanaṃ giriśilāśyāmāyatoraḥsthalaṃ
vallīkuṇḍalakāvabaddhakapilavyādhūtakeśāśivam |
dṛṣṭvā mṛtyum ivāpatantam atha taṃ tadgocarāḥ prāṇino
yātāḥ kvāpi vilaṅghya kaṇṭakalatānaddhān prapātān api

14

atha sa durātmā viphalaprayāsatayā sutarāṃ krodhāgninā pradīptamānasaḥ saśiraḥprakampaṃ niśvasya ca palāśikayāvagṛhya lalāṭapuṭaprasvedasalilaṃ tam evānukampamānaṃ taṃ vānarādhipatiṃ dadarśa pādapaikadeśāvasthitam | dṛṣṭvā ca bhṛśataraṃ krodhavahninā prajajvāla |
aśaknuvanto balinaḥ prabādhituṃ khalāḥ svadaurātmyavirūkṣadṛṣṭayaḥ |
akāraṇakrodhaviṣāśivāśivā bhavanti sādhuṣv apakāradāruṇāḥ

15

atha sa durātmā dhanuṣi niśitaṃ sāyakaṃ saṃdhāya vegena bodhisattvam abhidudrāva | sa ca mahātmā lobhanīyataraṃ vapur avetya mayi ca nāsyāyaṃ nirbandha iti | śakto 'pi pratyavasthātum apagatasaṃrambhamānasaḥ khaga iva mahatā javena tadbāṇapatham aticakrāma |
muṣṭiprahāreṇa sa śailaśṛṅgaṃ śakto 'pi saṃcūrṇayituṃ mahātmā |
jālmaṃ tam eva tv anukampamānas tadbāṇasaṃpātapathād vyatītaḥ

16

sa ca puruṣādhamas tīvratarasaṃrambhamanyuvegākulīkṛtāśayas tāṃ bodhisattvajananīṃ pratyākṛṣṭatīkṣṇabāṇāśanir abhisasāda |
abhyāsayogāt kaṭhinīkṛtāni manāṃsy anāryaiś caritaprasaṅgaiḥ |
pāpakriyāyām avicārya kāryaṃ caranti lokasya niraṅkuśāni

17

atha bodhisattvaḥ purāyaṃ me mātaraṃ vyāpādayatīty avigaṇitasvaprāṇātyayaḥ sasaṃbhramadrutataragatir abhigamya taṃ vyādhaṃ sānunayapraśamamadhuram ity abravīt |
tiṣṭha tiṣṭha mahāsattva mā vadhīr jananīṃ mama |
kas tavemāṃ guṇo hatvā vṛddhāṃ proṣitalocanām

18

tavāpi nūnam āyuṣman mātā hṛdayavallabhā |
ātmasnehānumānena mā vyātsīr mama mātaram

19

phalamūlajalāhārāṃ vasantīṃ vijane vane |
vyāpādayitum ambāṃ me sādhos tava na yujyate

20

spṛṣṭadṛṣṭāpacāre 'pi puruṣās tuṅgamānasāḥ |
praharanti na śauṭīrād dainyopahatacetasi

21

purātanair eva hatāṃ karmabhiḥ paruṣair imām |
ghnato niraparādhāṃ te kathaṃ notpadyate dayā

22

api cedaṃ mṛgendrāsṛkkalaṅkitamukhaṃ śaram |
na lajjase kathaṃ nāma muñcañ chākhāmṛgītanau

23

sphītāvalepau karimastakeṣu bhujāv imau jyākaṭhinaprakoṣṭhau |
niyujyamānau kṛpaṇāśrayeṣu daurbhāgyam udbhāvayataḥ sphuṭaṃ te

24

amuktapūrvo hariṇāṅganāsv apy akṣūṇalakṣas tava kaṅkapattraḥ |
śilīmukho 'yaṃ pratikuñjarīva niyujyamānaḥ kapidurgatāyām

25

abhyarthyamānā ripuṇāpi dhīrā bāṣpāmbuviṣyandivilocanena |
bhavanti tatkālavinīyamānakrodhoparāgādhikaramyaśobhāḥ

26

tasmād udvīkṣasva paraṃ ca lokam imāṃ ca vṛddhām aparāyaṇāṃ tvam |
mā gā vaśaṃ roṣaniśācarasya lokadvayānarthaśatāvahasya

27

evam apy asāv ucyamānaḥ krauryābhyāsakaṭhorahṛdayapāṣāṇas tad bodhisattvavacanam ākarṇyaivāvadhīrayām āsa |
pāpaprasaṅgaparuṣīkṛtamānaseṣu vyarthā giro guṇijanābhihitā bhavanti |
viprasrutā jaladharebhya ivāmbudhārā vajrāgnidagdhaśikhareṣu mahīruheṣu

28

atha vānareśvaras tam anāryakarmāṇam anunayavidhuram avagamya cintām āpede |
mātary ayaṃ yadi mama praharaty anāryaḥ saṃpaśyato mama vadhaḥ sakalaḥ sa eva |
tyaktvā svajīvitam ataḥ paripālayāmi vṛddhām imāṃ kumudinīdhavalāṃ ca kīrtim

29

kāmaṃ mṛte mayi mariṣyati viklaveyaṃ
hā putraketi kṛpaṇā karuṇaṃ rudantī |
yuktas tathāpi mama pūrvataraṃ vināśo
draṣṭuṃ guruvyasanam asti na me prabhutvam

30

jātaś ca nāma na vinakṣyati vety ayuktam utpāda eva niyamena nipātahetuḥ |
tulye ca nāma maraṇavyasanopatāpe mṛtyur varaṃ parahitāvahitāśayasya

31

tadgarbhasaṃdhāraṇasaṃbhṛtasya snehānubaddhasya pariśramasya |
asyāḥ krameṇaiva mamābhyupeto nirveśakālātiśayotsavo 'yam

32

duḥkhaṃ tu nirgārayatīva ceto mamaikam evāvinivāryavīryam |
ambā mṛtaṃ māṃ yad iyaṃ viditvā duḥkhena saṃtyakṣyati jīvalokam

13

bhavaduḥkhaśilīmukhakṣatānām api mateva piteva ca prajānām |
aham eva parāyaṇaṃ paraṃ syāṃ bhavaduḥkhāmburayapratīrabhūtaḥ

14

yāvad duḥkhābhibhūtaḥ praviśati na jano rogadaṃṣṭrākarālaṃ
kālāher āsyakośaṃ sakalajagadanugrāsasaṃbhogabhīmam |
tāvad dvandvānurāgaṃ tridaśapurapatiśrīsukhaṃ projjhya ramyaṃ
prāṇatyāgānurāgaṃ praṇayasukhakaraṃ bhūtabhṛtyai karomi

15

vyavasāyam iti jñātvā tasyātyadbhutakarmaṇaḥ |
tadviyogābhiśaṅkārtā vicukruśur athāmarāḥ

16

kṛpālo duḥkhitān asmān parityajya kva yāsyasi |
viṣamasthān iva pitā vatsalo bālaputrakān

17

saddharmasalilotsekair vardhayan pādapān iva |
asmān anāgasas tyaktvā mā yāsīḥ priyadarśana

18

viṣayāsvādacapalair hṛtān indriyavājibhīḥ |
svāmin māsmān parityākṣīḥ prapātāntānucāriṇaḥ

19

praṇāmalolānatamaulibandhanān pragāḍhaśokopanipātakātarān |
athāmarān aśrupariplutekṣaṇān sa sāntvayann ity avadan marutpatiḥ

20

na me na yuṣmāsv anurāgapeśalaṃ mano na cāyaṃ svahitodayādaraḥ |
vikāsinīnāṃ vipadāṃ mukhe sthitaṃ jagat paritrātum ayaṃ tu niścayaḥ

21

tad apramādaḥ kriyatāṃ sa eva vo dhruvaṃ samārtāyanatām upeṣyati |
visaṃvadanty eva samāgamāḥ priyair nipātaramyāḥ pariṇāmadāruṇāḥ

22

sthitvāpi kālam atulaṃ vividhopabhogasaṃbhogavistarasukhais tridaśādhivāse |
karmakṣayād vinipatanti surāḥ smarantaḥ saṃvartakānilahatā iva kalpavṛkṣāḥ

23

mandākinīm api vigāhya sahāpsarobhir unnidrahemakamalocchuritopakaṇṭhām |
kṣārodakāṃ jvalanadarbhakukūlakūlāṃ nighnāḥ punar yadi ca vaitaraṇīṃ bhajante

24

ko nāma teṣu matimān svamano nidadhyād utkṣepaṇīyakusumāvayavopameṣu |
svargopabhogajaniteṣu sukheṣu yeṣām anteṣv apāyavaḍavāmukhasaṃniveśaḥ

25

kalpadrumopavanabhūmiṣu naikaratnaprodbhāsyamānatatatalpaśilātalāsu |
sākaṃ priyābhir anubhūya sukhāni bhūyas tīkṣṇāsipattravanamadhyagatā bhavanti

26

saṃbhrāntabālahariṇekṣaṇacañcalāni vibhrāntakālapariṇāmakarāṇi buddheḥ |
yad dhīndriyārthaparibhogasukhāni tasmād yatnaṃ surāḥ kuruta puṇyaparigrahāya

27

edhobhir agnaya iva praśamaṃ vrajanti kāmāgnayo na viṣayair viṣapānakalpaiḥ |
tasmād upāddhvam anavadyasukhābhirāmāṃ tāthāgatīṃ pratipadaṃ vyasanopaśāntyai

28

anāthānāṃ dainyaglapitamanasāṃ duḥkhāśīviṣa-
gaṇopaghrātānāṃ paraśubhir ivotkṛttavapuṣām |
praśāntyai bhūtānāṃ vayam api tiraścām anukṛtiṃ
kariṣyāmo muktvā surabhavanasaṃbhogavasitām

29

avicalapratibandho dīrghakālānuṣaṅgī
mama jagadupakāraprārthanāsaṃniveśaḥ |
sucaritaparipākasyeti dṛṣṭvā prasiddhiṃ
na khalu kuśalavighnaṃ kartum arhanti santaḥ

30

atimānuṣam apy apāsya citraṃ mahimānaṃ kṛpayā vikṛṣyamāṇaḥ |
sa tu duḥkhakaro gatau tiraścāṃ paramāryaḥ pratisaṃdadhe mahātmā

31

karuṇāmṛtapeśalāśayānāṃ svasukhāsaṅgaviviktamānasānām |
prabhavā iva kalpapādapānām udayā lokahitāya sajjanānām

32

vinayānataratnamauliraśmicchuritās taṃ na marudgaṇapraṇāmāḥ |
manujātisukhaṃ samāpatantaṃ sthirasattvaṃ vinivartayāṃ babhūvuḥ

Original text: Jātakamālā · Edition: Ajātaśatrvavadāna = GoAś: edition by Michael Hahn. "Ajātaśatrvavadāna: A Gopadatta Story from Tibet", K.P. Jayaswal Commemoration Volume, Patna 1981, pp. 242-276. [von Hahn nach der Publ. von 1981 noch verbessert]; Bhavalubdhaka = GoBhl: edition by Ratna Handurukande. Five Buddhist Legends in the Campū Style - From a collection named Avadānasārasamuccaya. Bonn 1984 (Indica et Tibetica, 4); Kapīśva · Data entry Michael Hahn · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc