Jātakamālā · Verses 13-32
atha kadā cid anyatamo vyādho dhanvī pṛṣṭhāvāpī pragāḍhāvabaddhaparikaro mālutāvatānasaṃyatākulakeśabhārabhāsuraḥ śvāpadān abhidravaṃs taṃ deśam abhijagāma |
krodhāraktavilocanaṃ giriśilāśyāmāyatoraḥsthalaṃ
vallīkuṇḍalakāvabaddhakapilavyādhūtakeśāśivam |
dṛṣṭvā mṛtyum ivāpatantam atha taṃ tadgocarāḥ prāṇino
yātāḥ kvāpi vilaṅghya kaṇṭakalatānaddhān prapātān api
atha sa durātmā viphalaprayāsatayā sutarāṃ krodhāgninā pradīptamānasaḥ saśiraḥprakampaṃ niśvasya ca palāśikayāvagṛhya lalāṭapuṭaprasvedasalilaṃ tam evānukampamānaṃ taṃ vānarādhipatiṃ dadarśa pādapaikadeśāvasthitam | dṛṣṭvā ca bhṛśataraṃ krodhavahninā prajajvāla |
aśaknuvanto balinaḥ prabādhituṃ khalāḥ svadaurātmyavirūkṣadṛṣṭayaḥ |
akāraṇakrodhaviṣāśivāśivā bhavanti sādhuṣv apakāradāruṇāḥ
atha sa durātmā dhanuṣi niśitaṃ sāyakaṃ saṃdhāya vegena bodhisattvam abhidudrāva | sa ca mahātmā lobhanīyataraṃ vapur avetya mayi ca nāsyāyaṃ nirbandha iti | śakto 'pi pratyavasthātum apagatasaṃrambhamānasaḥ khaga iva mahatā javena tadbāṇapatham aticakrāma |
muṣṭiprahāreṇa sa śailaśṛṅgaṃ śakto 'pi saṃcūrṇayituṃ mahātmā |
jālmaṃ tam eva tv anukampamānas tadbāṇasaṃpātapathād vyatītaḥ
sa ca puruṣādhamas tīvratarasaṃrambhamanyuvegākulīkṛtāśayas tāṃ bodhisattvajananīṃ pratyākṛṣṭatīkṣṇabāṇāśanir abhisasāda |
abhyāsayogāt kaṭhinīkṛtāni manāṃsy anāryaiś caritaprasaṅgaiḥ |
pāpakriyāyām avicārya kāryaṃ caranti lokasya niraṅkuśāni
atha bodhisattvaḥ purāyaṃ me mātaraṃ vyāpādayatīty avigaṇitasvaprāṇātyayaḥ sasaṃbhramadrutataragatir abhigamya taṃ vyādhaṃ sānunayapraśamamadhuram ity abravīt |
tiṣṭha tiṣṭha mahāsattva mā vadhīr jananīṃ mama |
kas tavemāṃ guṇo hatvā vṛddhāṃ proṣitalocanām
tavāpi nūnam āyuṣman mātā hṛdayavallabhā |
ātmasnehānumānena mā vyātsīr mama mātaram
phalamūlajalāhārāṃ vasantīṃ vijane vane |
vyāpādayitum ambāṃ me sādhos tava na yujyate
spṛṣṭadṛṣṭāpacāre 'pi puruṣās tuṅgamānasāḥ |
praharanti na śauṭīrād dainyopahatacetasi
purātanair eva hatāṃ karmabhiḥ paruṣair imām |
ghnato niraparādhāṃ te kathaṃ notpadyate dayā
api cedaṃ mṛgendrāsṛkkalaṅkitamukhaṃ śaram |
na lajjase kathaṃ nāma muñcañ chākhāmṛgītanau
sphītāvalepau karimastakeṣu bhujāv imau jyākaṭhinaprakoṣṭhau |
niyujyamānau kṛpaṇāśrayeṣu daurbhāgyam udbhāvayataḥ sphuṭaṃ te
amuktapūrvo hariṇāṅganāsv apy akṣūṇalakṣas tava kaṅkapattraḥ |
śilīmukho 'yaṃ pratikuñjarīva niyujyamānaḥ kapidurgatāyām
abhyarthyamānā ripuṇāpi dhīrā bāṣpāmbuviṣyandivilocanena |
bhavanti tatkālavinīyamānakrodhoparāgādhikaramyaśobhāḥ
tasmād udvīkṣasva paraṃ ca lokam imāṃ ca vṛddhām aparāyaṇāṃ tvam |
mā gā vaśaṃ roṣaniśācarasya lokadvayānarthaśatāvahasya
evam apy asāv ucyamānaḥ krauryābhyāsakaṭhorahṛdayapāṣāṇas tad bodhisattvavacanam ākarṇyaivāvadhīrayām āsa |
pāpaprasaṅgaparuṣīkṛtamānaseṣu vyarthā giro guṇijanābhihitā bhavanti |
viprasrutā jaladharebhya ivāmbudhārā vajrāgnidagdhaśikhareṣu mahīruheṣu
atha vānareśvaras tam anāryakarmāṇam anunayavidhuram avagamya cintām āpede |
mātary ayaṃ yadi mama praharaty anāryaḥ saṃpaśyato mama vadhaḥ sakalaḥ sa eva |
tyaktvā svajīvitam ataḥ paripālayāmi vṛddhām imāṃ kumudinīdhavalāṃ ca kīrtim
kāmaṃ mṛte mayi mariṣyati viklaveyaṃ
hā putraketi kṛpaṇā karuṇaṃ rudantī |
yuktas tathāpi mama pūrvataraṃ vināśo
draṣṭuṃ guruvyasanam asti na me prabhutvam
jātaś ca nāma na vinakṣyati vety ayuktam utpāda eva niyamena nipātahetuḥ |
tulye ca nāma maraṇavyasanopatāpe mṛtyur varaṃ parahitāvahitāśayasya
tadgarbhasaṃdhāraṇasaṃbhṛtasya snehānubaddhasya pariśramasya |
asyāḥ krameṇaiva mamābhyupeto nirveśakālātiśayotsavo 'yam
duḥkhaṃ tu nirgārayatīva ceto mamaikam evāvinivāryavīryam |
ambā mṛtaṃ māṃ yad iyaṃ viditvā duḥkhena saṃtyakṣyati jīvalokam
bhavaduḥkhaśilīmukhakṣatānām api mateva piteva ca prajānām |
aham eva parāyaṇaṃ paraṃ syāṃ bhavaduḥkhāmburayapratīrabhūtaḥ
yāvad duḥkhābhibhūtaḥ praviśati na jano rogadaṃṣṭrākarālaṃ
kālāher āsyakośaṃ sakalajagadanugrāsasaṃbhogabhīmam |
tāvad dvandvānurāgaṃ tridaśapurapatiśrīsukhaṃ projjhya ramyaṃ
prāṇatyāgānurāgaṃ praṇayasukhakaraṃ bhūtabhṛtyai karomi
vyavasāyam iti jñātvā tasyātyadbhutakarmaṇaḥ |
tadviyogābhiśaṅkārtā vicukruśur athāmarāḥ
kṛpālo duḥkhitān asmān parityajya kva yāsyasi |
viṣamasthān iva pitā vatsalo bālaputrakān
saddharmasalilotsekair vardhayan pādapān iva |
asmān anāgasas tyaktvā mā yāsīḥ priyadarśana
viṣayāsvādacapalair hṛtān indriyavājibhīḥ |
svāmin māsmān parityākṣīḥ prapātāntānucāriṇaḥ
praṇāmalolānatamaulibandhanān pragāḍhaśokopanipātakātarān |
athāmarān aśrupariplutekṣaṇān sa sāntvayann ity avadan marutpatiḥ
na me na yuṣmāsv anurāgapeśalaṃ mano na cāyaṃ svahitodayādaraḥ |
vikāsinīnāṃ vipadāṃ mukhe sthitaṃ jagat paritrātum ayaṃ tu niścayaḥ
tad apramādaḥ kriyatāṃ sa eva vo dhruvaṃ samārtāyanatām upeṣyati |
visaṃvadanty eva samāgamāḥ priyair nipātaramyāḥ pariṇāmadāruṇāḥ
sthitvāpi kālam atulaṃ vividhopabhogasaṃbhogavistarasukhais tridaśādhivāse |
karmakṣayād vinipatanti surāḥ smarantaḥ saṃvartakānilahatā iva kalpavṛkṣāḥ
mandākinīm api vigāhya sahāpsarobhir unnidrahemakamalocchuritopakaṇṭhām |
kṣārodakāṃ jvalanadarbhakukūlakūlāṃ nighnāḥ punar yadi ca vaitaraṇīṃ bhajante
ko nāma teṣu matimān svamano nidadhyād utkṣepaṇīyakusumāvayavopameṣu |
svargopabhogajaniteṣu sukheṣu yeṣām anteṣv apāyavaḍavāmukhasaṃniveśaḥ
kalpadrumopavanabhūmiṣu naikaratnaprodbhāsyamānatatatalpaśilātalāsu |
sākaṃ priyābhir anubhūya sukhāni bhūyas tīkṣṇāsipattravanamadhyagatā bhavanti
saṃbhrāntabālahariṇekṣaṇacañcalāni vibhrāntakālapariṇāmakarāṇi buddheḥ |
yad dhīndriyārthaparibhogasukhāni tasmād yatnaṃ surāḥ kuruta puṇyaparigrahāya
edhobhir agnaya iva praśamaṃ vrajanti kāmāgnayo na viṣayair viṣapānakalpaiḥ |
tasmād upāddhvam anavadyasukhābhirāmāṃ tāthāgatīṃ pratipadaṃ vyasanopaśāntyai
anāthānāṃ dainyaglapitamanasāṃ duḥkhāśīviṣa-
gaṇopaghrātānāṃ paraśubhir ivotkṛttavapuṣām |
praśāntyai bhūtānāṃ vayam api tiraścām anukṛtiṃ
kariṣyāmo muktvā surabhavanasaṃbhogavasitām
avicalapratibandho dīrghakālānuṣaṅgī
mama jagadupakāraprārthanāsaṃniveśaḥ |
sucaritaparipākasyeti dṛṣṭvā prasiddhiṃ
na khalu kuśalavighnaṃ kartum arhanti santaḥ
atimānuṣam apy apāsya citraṃ mahimānaṃ kṛpayā vikṛṣyamāṇaḥ |
sa tu duḥkhakaro gatau tiraścāṃ paramāryaḥ pratisaṃdadhe mahātmā
karuṇāmṛtapeśalāśayānāṃ svasukhāsaṅgaviviktamānasānām |
prabhavā iva kalpapādapānām udayā lokahitāya sajjanānām
vinayānataratnamauliraśmicchuritās taṃ na marudgaṇapraṇāmāḥ |
manujātisukhaṃ samāpatantaṃ sthirasattvaṃ vinivartayāṃ babhūvuḥ
Original text: Jātakamālā · Edition: Ajātaśatrvavadāna = GoAś: edition by Michael Hahn. "Ajātaśatrvavadāna: A Gopadatta Story from Tibet", K.P. Jayaswal Commemoration Volume, Patna 1981, pp. 242-276. [von Hahn nach der Publ. von 1981 noch verbessert]; Bhavalubdhaka = GoBhl: edition by Ratna Handurukande. Five Buddhist Legends in the Campū Style - From a collection named Avadānasārasamuccaya. Bonn 1984 (Indica et Tibetica, 4); Kapīśva · Data entry Michael Hahn · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0