Jātakamālā · Verses 3-22
vayasi prathame 'pi vartamāno viṣayeṣv atibaddhamānaso 'sau |
atimānuṣaceṣṭitasvabhāvo jagatāṃ smayabhājanaṃ babhūva
so 'paryavasitakukāryaparyākulam upaśamavirodhiprakṛṣṭopāyāsam arthopārjanapradhānakāmarativyavahārāsārakarmadharmabhūyiṣṭham avinayakalahavairavigrahāyatanam īrṣyāmātsaryacauryādiniketabhūtaṃ śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsabahulaṃ māyāśāṭhyamadamānagahanaṃ sāhasāvalepādhiṣṭhitam anāryavyavahārānupravṛttijihmasattvabhāvaṃ pramādapadasthānam anekarūpaparibhavopasṛṣṭaṃ saṃnihitadainyam anabhibhūtaviṣādaṃ pratyāsannavighātabhayadaurgatyam aviṣahyopadravasamudraṃ kaṇṭakagarbhādabhraśvabhrapratibhayākaram apāsya gārhasthyam anyatamam aśramapadam abhyalaṃcakāra |
bahucchalaṃ so 'tha bahuvyalīkaṃ bahūpasargaṃ bahudoṣaduṣṭam |
apāsya gārhasthyam anarthamūlaṃ tapovanaṃ śāntam alaṃcakāra
sarobhir unnidrapalāśakoṣakuśeśayendīvaracitratoyaiḥ |
alaṃkṛtaṃ bālakaśerunīlapratīrasaṃsuptaśarārihaṃsaiḥ
mīnāvalīraśanayā saritopagūḍhaṃ snehād iva praṇayinaṃ priyayā prakāmam |
sarvartupuṣpaphaladaiḥ svajanair ivāntar bālapravālaharitais tarubhir niruddham
vyālais tapasvibhir ivākṛtimātrarūkṣaiḥ paryākulam jalatṛṇāṅkuratuṣṭacittaiḥ |
taṃ kānanāntam upagamya sa bodhisattvo dharmo 'vatīrṇa iva vigrahavān vyarājat
gṛhasthabhāve 'pe sa vartamāno janmāntarābhyastavivekavāsaḥ |
āgāradoṣair aparikṣatātmā viśeṣayām āsa tapovanasthān
– – ⏑ – – ⏑ ⏑ – ⏑ – – pramādināṃ kāpuruṣāśrayāṇām |
utkaṇṭhayanti pravivekayogyās ta eva śāntāḥ satataṃ vanāntāḥ
abhyastanaiṣkramyasukhotsavānāṃ satāṃ pravāsā iva gehavāsāḥ |
mṛgāṅganākuñcitapallavāni vanāni teṣāṃ bhavanottamāni
parigraheṣv eva vighātabuddhiḥ saṃtoṣa eva svadhanānurāgaḥ |
yeṣāṃ gṛhe cārakavāsasaṃjñā teṣāṃ na citro vanasaṃnivāsaḥ
tasya pūrvajanmaparamparābhyāsavāsanāghanasnehagauravaniratyayāś catvāraḥ sahāyā babhūvuḥ vāyasaḥ pārāvato bhujago mṛgaś ca | te tadājñāsaṃpādanaikatānamanasaḥ svayonividhinā dharmakriyāsauṣṭhavena jagaty abhilakṣitā babhūvuḥ |
chandopaghātavihateṣv aparāyaṇeṣu tiryakṣu mohabahuleṣv adhikaṃ vihbānti |
dharmānurāgaviśadāḥ pratipattiśobhās tāmisrapakṣarajanīṣv iva dīpamālāḥ
vismāpayanti sutarāṃ viguṇāśrayiṇyo dharmakriyāḥ karaṇapāṭavayogaramyāḥ |
grīṣmoṣmadurgamatarāsu vanasthalīṣu prodbhidyamānakamalā iva paṅkajinyaḥ
teṣām ekadā snehaniryantraṇaramaṇīyāvasthānapravṛttasaṃkathānām ayaṃ viniścayo babhūva | kiṃ nu khalu bhavanto 'tiśayena duḥkhaṃ manyante | teṣāṃ dakṣatām ivodbhāvayan prathamataraṃ vāyasaḥ provāca | nehāsti kṣudho 'nyat paramaṃ duḥkham | kutaḥ
na vyādhayo na ca jarā na suḥrdviyogo nāniṣṭasaṃgamamayā vyasanaprakārāḥ |
duḥkhāni tāny upaharanti janasya yāni hrī vipravāsaparitāpakarī jighatsoḥ
duruttarakṣārataraṅgamālinīm upāgatā vaitaraṇīṃ pramādinaḥ |
bubhukṣayā yan nigiranty ayoguḍān tato 'sti na kṣutsadṛśo 'paraḥ kaliḥ
kaḍevarāvaskaranirjharasravanmalopalepākamanīyadarśanaḥ |
rujā parīto 'pi pipāsati stanaṃ yad arbhakaḥ kṣudvyasanaṃ tato mahat
vinākṛtaḥ prāṇasamair api priyair gato 'pi śokasya vaśaṃ vidāhinaḥ |
yad aśrumiśrān kavaḍān niṣevate tato bhayaṃ kṣut paramaṃ jino 'bravīt
api ca bhadantāḥ
jātaḥ kule mahati mānamadāvalipte kṣudvikṣato 'bhyudayakāla iva praharṣāt |
uccheṣapiṇḍam api nāma nṛpasya bhuṅkte yat sārameya iva kaṣṭataraṃ kim anyat
pratyantavāsaratayas tṛṇamātratuṣṭā yat tāpasā iva paravyasanānabhijñāḥ |
lakṣyībhavanti hariṇāḥ paritaḥ śarāṇāṃ kṣudduḥkham atra niyamena paraimi hetum
marmacchidāpi pavanena viśasyamānā hikkāsphuradgala ka kaṇṭhavikāradehāḥ |
āhārayanti picunā pi yad annaleśān na kṣutsamaṃ vyasanam asti tataḥ prajānām
api ca sādhavaḥ
āsannānnabhujo nabhastalacarā devā ivābhāsvarāḥ
sattvāḥ prāthamakalpikāḥ svakiraṇajvālāvalīmālinaḥ |
āhārapraṇayaprasaṅgavihatās te tām avasthāṃ gatāḥ
yat pretā iva vartayanti kṛpaṇāḥ kṛcchropalabdhāśanāḥ
kṣudduḥkhopanipātadīnamanasaḥ śuṣkāni kāṣṭhāny api
klinnāni krimisaṃkulāni vighṛṇāḥ khādanty amedhyāni ca |
kakṣaiḥ ke cana yāpayanti paruṣair lālājalakleditair
anye 'sthīni cirojjhitāny adhṛtayaḥ kṣudvikṣatā bhuñjate
Original text: Jātakamālā · Edition: Ajātaśatrvavadāna = GoAś: edition by Michael Hahn. "Ajātaśatrvavadāna: A Gopadatta Story from Tibet", K.P. Jayaswal Commemoration Volume, Patna 1981, pp. 242-276. [von Hahn nach der Publ. von 1981 noch verbessert]; Bhavalubdhaka = GoBhl: edition by Ratna Handurukande. Five Buddhist Legends in the Campū Style - From a collection named Avadānasārasamuccaya. Bonn 1984 (Indica et Tibetica, 4); Kapīśva · Data entry Michael Hahn · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0