Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jātakamālā, 1-8, 11-12, 19-20, 22, 24, 26, 32, 35 · Chapter 4

4.1

tiryagyonigatair api sadbhiḥ prāṇāḥ parārtham utsṛṣṭāḥ /
ko nāma puruṣabhūtaḥ saktiṃ dhanamātrake kuryāt //

4.2

śāntau samānadharmāṇau samaduḥkhasukhodayau
tāv anyonyam apaśyantau na remāte suhṛttamau //

4.3

bālye śaśena rahitaḥ kaṃcit kālaṃ bhavaty anuṣṇāṃśuḥ /
na tu tena śaśākṛtinā kadācid api sa vratī suhṛdā //

4.4

sāptapadīnaṃ sakhyaṃ bhavati satāṃ prakṛtiśuddhacittānām /
kim utānyonyaguṇakathāviśrambhanibaddhabhāvānām //

4.5

bhavati śamābhiratānāṃ puṃsāṃ dharmāya pāṭavaṃ buddheḥ /
pratanumanasāṃ tiraścāṃ dharmārambhe kutaḥ saṃjñā //

4.6

śaśajātir aho kveyaṃ kvedaṃ vāksauṣṭhavaṃ kva ca śamo 'yam /
abhavad iti devatānāṃ śaśa eva savismayaṃ cetaḥ //

4.7

āsāreṇa vibhinnacandrakamaṇiṃ tanvan kalāpaṃ mudā lāsyaṃ lāsakavat purā viracayan stautīva yaṃ kekayā
tasminn eva śikhī nirambhasi ghane cakṣuḥpradānālasaḥ prāyeṇodayavantam eva bhajate svārthapravīṇo janaḥ //

4.8

nistoyā viralībhavanti jaladā vicchinnam aindraṃ dhanuḥ śrūyante na kalāpināṃ giriguhāsaṃsargadīrghā giraḥ
sarvaṃ vastu nisargabhaṅguram iti dhyātveva śokāc ciraṃ vidyullāsikayā vilāsamadhuraṃ lāsyaṃ parityajyate //

4.9

jātaṃ kṣīṇaphalaṃ phaladrumavanaṃ śoṣaṃ gatā vīrudhaḥ pramlānāni śanair bisāni bisinīpaṅke kharatvaṃ gate
yo 'py āsīd badareṅgudīphalacayaḥ svalpo mamātroṭaje kṣīṇaḥ so 'pi suduṣkarāya tapase yātrāṃ kariṣye katham //

4.10

āhāreṇa vinā pratikṣaṇam ayaṃ dehaḥ klamaṃ gacchati klāntyā cetasi yoginaḥ pratihate sthairyaṃ samādheḥ kutaḥ
prājñasyāpi samādhihīnamanasas tattvābhimukhyaṃ kutas tattvādarśanabaddhamohatimiraḥ paścād vṛthā śrāmyati //

4.11

tyaktvā tato 'jinakamaṇḍaluvalkalāni sthāsyāmi bāndhavajanena saha svagehe
durbhikṣadoṣam apavāhya punar vanānte vatsyāmi vatsala ciraṃ bhavatā sahātra //

4.12

ālānam unmūlya sukhābhikāṅkṣī yātaḥ kathaṃcid dvirado vanāntam
vismṛtya bhūyo 'ṅkuśapātaduḥkhaṃ janāntam evecchati gantum ajñaḥ //

4.13

śamena medhāvitayā tapoguṇaiḥ śrutena ca jñeyapathānugāminā
munīṃs tvam anyān abhibhūya vartase raviḥ pradīpān iva dūram aṃśubhiḥ //

4.14

iti tvam ālokitaśāstraniścayo 'py anandhakāreṇa vivekacakṣuṣā
praveṣṭukāmo viṣayārigocaraṃ kathaṃ pramādyann iva nāma lakṣyase //

4.15

tamovinirbhedi pathāṃ prakāśakaṃ manaḥprasādaṃ janayac charīriṇām
na vetti dhandhaḥ sudhiyāṃ subhāṣitaṃ prasādi jātyandha ivendumaṇḍalam //

4.16

svabuddhidīpena vinā tamasvinīṃ sukhānuṣaktiṃ tyajatīti kā kathā
gṛhasthatāyāṃ ramayanti yan mano viśuddhasattvās tad asāṃprataṃ mahat //

4.17

dvisandhyam ājyāhutigandhavāsitair niveśitāntarbadareṅgudīphalaiḥ
jalāśayālīnaśarārisārasais tarūpagūḍhair uṭajair alaṃkṛtāḥ //

4.18

tapasvikanyoddhṛtakumbhavāriṇā prasicyamānodgatabālapādapāḥ
taṭadrumacchāyaniruddhasindhavaḥ samucchvasatpuṣpasugandhivāyavaḥ //

4.19

paribhramattāpasaputrakānugaiḥ kvacin mṛgaiḥ khaṇḍitavīraṇāṅkurāḥ
japāc calacchmaśruniruddhakandharais tapodhanair āśritaśailagahvarāḥ //

4.20

aho dṛḍhasnehanibaddhacetasām asatsukhāsvādalavānuṣaṅgiṇām
na nāma paryutsukayanti rāgiṇām amedhasāṃ cittam upatyakā bhuvaḥ //

4.21

akuśalajanasevyaṃ kāpathaṃ prāpya mohāt skhalati niyatam ajñaḥ snehapāśān amuktvā
sukṛtibhir anuyāte saṃvidāno 'pi mārge yad arajasi na tiṣṭhaty etad aprāptam atra //

4.22

indriyārthavaśagasya kāminīḥ paśyataḥ smitavilāsabhūṣaṇāḥ
apy akhaṇḍaphalade tapovane rāgikasya hṛdayaṃ nivekṣyate //

4.23

mṛgo mṛgayugītena nīyate śaragocaram
viṣayāsvādalubdhānāṃ bhavanty eva vipattayaḥ //

4.24

śalabhaḥ prayāti patito vibhāvasau gurudāhaduḥkham upagamya pañcatām
kamanīyarūpahṛtacetasāṃ kathaṃ na bhaviṣyati vyasanam aṅgināṃ punaḥ //

4.25

yadi nādadīta baḍiśastham āmiṣaṃ śakalī ka enam udakāt samuddharet
sukhalubdhabuddhir anubaddham agrato na bhayaṃ vilokayati bāliśo janaḥ //

4.26

kamale nimīlati śilīmukhaḥ sthitaḥ samupaiti kṛcchram atigandhalālasaḥ
gajabandhakīm anusaran vanāt karī sahate pratodaniśitāṅkuśavyathām //

4.27

vipadāṃ padaṃ tanudhiyāṃ vimohanaṃ sthirabuddhibhiḥ parihṛtaṃ mahātmabhiḥ
yadi vaḥ sanātanasukhaspṛhāsty ato viṣavaj jahīta viṣayāhigocaram //

4.28

śaśa suhṛttama śīlayaśonidher bhavata eva guṇā nanu tādṛśāḥ
mama bhaviṣyati yair hṛtacetasaḥ punar ihāgamanaṃ śamam icchataḥ //

4.29

jambūvanaṃ kvacid anena phalābhirāmaṃ dṛṣṭaṃ bhavet kim athavā phalito 'tra cūtaḥ
pākābhitāmrasukumāraphalādhivāso śailāntare kvacid udumbarapādapo vā //

4.30

asminn abhuktavati sakṣudhi durbalāṅge śānte munau samasukhavyasane susakhyau
bhokṣye tṛṇaṃ katham ahaṃ haritaṃ vanānte pāsyāmi śītavimalaṃ salilaṃ kathaṃ vā //

4.31

yathārthinaḥ kṣudupaśamāya nirvyathas tyajāmy asūn hutabhuji cañcalārciṣi
tathā jagadvyasananirastikāriṇīṃ sudurlabhāṃ daśabalatām avāpnuyām //

4.32

muktaḥ svātmā parārthe pramuditamanasā cintayitveti tena kleśacchedāya śāntaṃ padam abhilaṣatā prāṇināṃ bāndhavena
śāntajvālākalāpaḥ sa ca vanadahanas tasya puṇyānubhāvāt preṅkhattoyormilekhaṃ pracaladalikulaṃ prāpa padmākaratvam //

4.33

adhiṣṭhitaṃ tena bhṛśaṃ śaśena rarāja tad vāriṇi puṇḍarīkam
śaratprasanne nabhasi prasannaṃ prakāśalakṣmeva śaśāṅkabimbam //

4.34

aho parārthapratipattidakṣiṇaṃ yaśonidheḥ karma tavedam adbhutam
acintyamāhātmyaviśeṣasaṃśrayo mahāmatiḥ ko 'pi śaśāyate bhavān //

4.35

ayaṃ pradīptaḥ kva samīrasārathiḥ kva cātra rājīvavanatvam īdṛśam
mahātmanāṃ puṇyabalair adhiṣṭhito viṣadrumo 'py oṣadhivṛkṣatām iyāt //

4.36

tato vavuḥ pracalitavāriśīkarāḥ samantataḥ kuṭajabhidaḥ samīraṇāḥ
virejire samuditapaṅktibhiḥ phalaiḥ śukāśritā girisahakārapādapāḥ //

4.37

samudgate madhukaraveṇunisvane mṛdaṅgavad dhvanati ca vārinirjhare
nanarta khaṃ navajaladaṃ vilokayan sthito girer upari mayūralāsakaḥ //

4.38

manoharaṃ dhanur avatatya vajriṇo nipātitasphuṭabahuśīkareṣavaḥ
vitenire sphuradaciraprabhāsayaḥ payodharāḥ kṣapitanidāghavidviṣaḥ //

4.39

paribhramadbhramaranipātakopitaḥ samucchvasatprataruṇaketakāśritaḥ
śvasann ayovalayasarūpavigrahaḥ punaḥ punaḥ phaṇam atanod bhujaṅgamaḥ //

4.40

dayitāvirahotsukotsukaiḥ pathikaiḥ śailapathadrumāśritaiḥ
pariśuśruvire 'lpayācināṃ jaladhārāntaracāriṇāṃ giraḥ //

4.41

dadṛśuḥ pathikāṅganāḥ sphurantīṃ taḍitaṃ vārimuci pravepitākṣyaḥ
upari dviradasya vāyununnāṃ dhvajabaddhām iva kauṅkumīṃ patākām //

4.42

śikhicandrakamiśrakāśavaṃśaṃ kvacid āvartaparibhramacchilīndhram
abhavaj jalam āvilaṃ nadīnāṃ taṭajambūphalapātabhinnaphenam //

4.43

jambūphalaiḥ śabalitāni sarittaṭāni paśyan bhuvaś ca mṛduśādvalaramyaśobhāḥ
parṇoṭaje kvaṇati vārikaṇābhighātāt tiṣṭhan saha pramumude sa muniḥ śaśena //

4.44

papraccha tam athānena vyavasāyena bhūyasā
sthānaṃ divyasukhākāṅkṣī kim aindraṃ vijigīṣase //

4.45

ācacakṣe śaśas tasmai dhīracetās tapasvine
buddhatvam aham icchāmi prāṇināṃ duḥkhaśāntaye //

4.46

sa munis tam uvācātha yadā buddho bhaviṣyasi
tadā syāṃ tava śiṣyo 'haṃ sa cāsmai pratyapadyata //

Original text: Jātakamālā, 1-8, 11-12, 19-20, 22, 24, 26, 32, 35 · Edition: Michael Hahn: "How it all began: I. Haribhaṭṭa's Prabhāsajātaka", Journal of the Centre of Buddhist Studies, Sri Lanka 4 (2006), pp. 1-81 Hahn, Michael: Haribhaṭṭa in Nepal. Ten Legends from His Jātakamālā and the Anonymous Śākyasiṃhajātaka. Tokyo 2007 (Studia Philologica Buddhica, Monograph Series 22) Hahn, Michael: Poetical Visions of the Buddha's Former Lives : Seventeen Legends from Haribhatta · Data entry Michael Hahn Klaus Wille (Jat. 1) · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc