Jātakamālā, 1-8, 11-12, 19-20, 22, 24, 26, 32, 35 · Chapter 2

yaḥ paraduḥkhair duḥkhī tadvicchittyai kṛtapratijñaś ca /
jagadartham īhamānaḥ sa eva sahate svaduḥkhāni //

dātavyam iti sarvebhyaḥ sarvadā sarvam eva ca
pratijñeyam abhūt tasya sarvasattvānukampinaḥ //

lokavyasanam ucchettum atyantaṃ kṛtacetasām
pratijñā sattvamahatī mahatām eva jāyate //

prahlāditajanas tyāgas tasya cetasi paprathe
indor iva śaratkāle dhvāntabhedī mahodayaḥ //

asmadartham ayaṃ dhatte bhogān puṇyabalārjitān
ity artheṣv arthinas tasya mamatām ālalambire //

asyām anena sudhiyā praṇidhānabījam uptaṃ manobhuvi jinatvaphalāya nūnam
prāg dānapāramitayeti sa puṇyakarmā sotkaṇṭhayeva sahasā ghanam āliliṅge //

na mokṣyaty ayam ahnāya dānapāramitām iti
śeṣāḥ pāramitās tasya tasthur utkaṇṭhitā iva //

phullātasīkusumasaṃstarasaṃnikāśam ākāśam āgatam ivodakatāṃ samantāt
bhāsvadbhujaṅgamaṇidīpasahasram antar gambhīradurgamajalaṃ jaladhiṃ jagāhe //

etaṃ sametya vimukho na gato 'rthivargaś ceto 'sya vairiṇi sute ca samānavṛtti
evaṃ guṇān abhidadhad guṇalālasasya sārthaṃ na taskaragaṇo 'pi mumoṣa tasya //

śuciśīlavibhūṣaṇe jane jagadarthapratibaddhacetasi
api dharmaparāṅmukho janaḥ suhṛdīvābhyupayāti bhadratām //

mahātmanas tasya parārthasaṃpadaḥ prayacchato dānam udāracetasaḥ
avandhyabhūripraṇayaiḥ samāgatair abhūd gṛhadvāram aśūnyam arthibhiḥ //

sarvo jantuḥ kāṅkṣati glānikāle khedārto vā cittasaukhyāya nidrām
eṣā dātur dānavighnaṃ karotīty āsīt sādhos tasya nidraiva duḥkham //

prayāsyatīyaṃ tanutāṃ krameṇa dānātirāgāt tava kośasampat
kṣapākṣaye kṣīṇaśaśāṅkaśobhe nivartamāneva samudravelā //

tvayi prayāsyanti tato gatodaye nipātya dṛṣṭiṃ vimukhatvam arthinaḥ
apāstakekāś cyutacārucandrikāś ciraṃ mayūrā iva śāradāmbude //

kṣayaṃ gatāyām iti kośasaṃpadi tvam arthinaḥ prāpya śucaṃ gamiṣyasi
iyaṃ tu ditsā bhavataḥ prathīyasī kadācid apy eṣyati naiva vikriyām //

gate kṣayaṃ dāruṇi cañcalārciṣaḥ kṣayaṃ prayāti dyutir āśuśukṣaṇeḥ
prakāmam abhyāsavivardhitodayā na caiva ditsā mahatāṃ vipatsv api //

ayaṃ parikṣīṇadhano 'pi nārthinaḥ karoti yācñāśrayabhaṅgakātarān
iti prakāśīkṛtaniścayo janair jano na kṛcchre 'pi jahāty udāratām //

iti tathyam ahaṃ bruve bhavantaṃ bhavavicchedi padaṃ gaveṣayantam
vyavasāyatanutram āśu baddhvā badaradvīpam upehi lokabhūtyai //

śṛṇu tatra mayopadiśyamānaṃ gamanaṃ bhūdharanāgayakṣabhīmam
bahubhiś ca payodhibhir niruddhaṃ yad alaṃ sādhayituṃ tvam eva śaktaḥ //

malayācalarohiṇī sudheti sthiravīryauṣadhir asti puṇyagandhā
haviṣā paripacya tām aśāna śramatṛṣṇābhibhavakṣudhākṣayāya //

pañcadvīpaśatāny atītya saritas tās tāś ca bhīmāmbhasas tīrtvā ca plavamadhyago jalanidhīn puṇyena vīryeṇa ca
tuṅgasyopari bhūbhṛto 'sti mahatī nāmnā mahaughauṣadhis tām ādāya mahābhujaṅgamaviṣacchedāya yāyās tataḥ //

suptasya jāgrata iva jvalitāgnidīpter yasyākṣiṇī tapanamaṇḍalatulyatāre
āpiṅgapakṣmapariveṣṭitavartmalekhe nidrākṣaye mukulite iva cāprakampe //

suptasya tasya ghananiśvasitānilena pramlānapāṇḍukusumās taravo bhavanti
jihvā viniṣpatati cāsyapuṭāt sphurantī vidyullatā jaladharād iva bhīmanādāt //

preryamāṇāḥ karuṇayā dhīrāḥ sattvahitaṃ prati
baddhvotsāhamayaṃ varma sādhayanti samīpsitam //

tato niryāsyanti stanakalaśabhāreṇa guruṇā prakāmaṃ klāmyantyaḥ sphuṭadaśanabhāsaḥ smitavaśāt
arālabhrūlekhāḥ kuvalayadalaśyāmanayanāś catasraḥ kinnaryas tanudhavaladivyāṃśukabhṛtaḥ //

vicintitaṃ tena ca puṇyakarmaṇā parārthaniṣpattinibaddhacetasā
parisphuran rāśir ivendurociṣāṃ sa cāśvarājas tvaritaṃ samāyayau //

sametya covāca sa mānuṣīṃ giraṃ dukūlasūtrākṛtisāndrakesaraḥ
itaḥ purāt sāgaraśailadurgamān nayāmi kaṃ tvāṃ viṣayaṃ vihāyasā //

taṃ supriyaḥ priyaguṇo guṇināṃ pravekaḥ provāca vājivaram indumarīciśubhram
mattadvirephaśabalopavanāntarālāṃ vārāṇasīṃ nayatu māṃ drutam aśvarājaḥ //

uktas turaṅgapatinātha sa dhīrasattvaḥ pṛṣṭhaṃ mamedam adhiruhya bhava sthirāṅgaḥ
ratnaṃ svavāsasi nibadhya ca śuddharaśmi taṃ pakṣirājasamaraṅghasam āruroha //

bhindan khuraiḥ praviralān kvacid ambuvāhān saudāmanīsamavabhāsapiśaṅgitāṅgaḥ
utpatya khaṃ stimitasāgaravārinīlaṃ vārāṇasīm avatatāra sa vājirājaḥ //

yad yad icchati yo dravyam iha mānuṣadurlabham
tat tac cintāmaṇir ayaṃ samyak tasmai prayacchatu //

kvacit tarupalāśeṣu skhalatā vyomapātinā
dhānyena mahatā bhūmir babhūva ca nirantarā //

tato vicitrā maṇayaḥ sphurattviṣaḥ śucidyutīny ābharaṇāni cāsakṛt
vikampitāny āpatatā nabhasvatā tanūni vāsāṃsi ca petur ambarāt //

atho vicitrābharaṇāmbarasrajaḥ pravṛttanānotsavatūryanisvanāḥ
savismayās taṃ janatānukampinaṃ puraskṛtaṃ tuṣṭuvur ittham arthinaḥ //

aho batātyadbhutam etad īhitaṃ paropakārāya gṛhītajanmanaḥ
aho yaśobhis tava kundapāṇḍubhis tiraskṛteyaṃ hasatīva medinī //

avaśyam asty eva janasya tādṛśī svabhāgyasaṃpat kuśalāvalambinaḥ
bhavādṛśānāṃ jagadarthakāriṇāṃ yad evam utpattir avandhyajanmanām //

nirvāsitamahāduḥkho dattākliṣṭamahāphalaḥ
vipāka iva dharmasya sukhahetus tvam arthinām //