Jātakamālā, 1-8, 11-12, 19-20, 22, 24, 26, 32, 35 · Chapter 1
vividhakleśabhujaṅgāj jagad uddhartuṃ bhavaughapātālāt /
buddhatvāya viśālo na bhavaty amahātmanāṃ praṇidhiḥ //
yasyāmalasphaṭikabhittiṣu mandirāntaḥ karṇāvataṃsatilakapravilokinīnām /
hastāḥ prasādhanavidhau mṛdavo 'ṅganānāṃ nādarśadhāraṇapariśramaduḥkham ūhuḥ //
viśrāṇanāmbuparivardhitapuṇyabījaṃ yaṃ bāndhavā dadṛśur ambudharāyamāṇam /
yasyāsahanta balino 'py arayo na kopam ahnāya vaidyutam iva jvalanaṃ patantam //
asmābhir adrigahane kariṇāṃ samūhe dṛṣṭaḥ karī kumudarāśir ivāvadātaḥ
mūle navāmbudharavṛndatiraskṛtasya prāleyaśailaśikharasya sarūpamūrtiḥ //
atha gajapatim ārāt taṃ sthitaṃ yūthamadhye surabhiviśadagandhāṃ śallakīṃ khaṇḍayantam /
avanipatir apaśyad dānalekhopakaṇṭhabhramadalikulam īṣat karṇatālaiḥ kṣipantam //
anyonyapratighātabhinnamukhayor udvṛttapiṅgākṣayor ākṣepeṇa vikalpitaśravaṇayoḥ śvetāsitābhratviṣoḥ /
krodhād utkṣipatoḥ karau dviradayoḥ sthūlau calatpuṣkarau kiṃ cit pallavapāṭale gatavatī vyaktiṃ tayos tālunī //
śvetadvipādhipaviṣāṇavighaṭṭanena saṃbhūtavahnikaṇikāśabalīkṛtāni
tasyātha rājakariṇo radanāśrayāṇi jātāni lohavalayāni pariślathāni //
bhagne ca kṣitipagaje gajena tena vrīḍāvān abhavad adhomukhaḥ sa yantā
tadyūthaṃ punar adhigamya kuñjarendro gambhīro 'py avanipatiḥ savismayo 'bhūt //
sa hastidamako yāṃ yāṃ śikṣāṃ samupadiṣṭavān
svaśiṣya iva medhāvī tāṃ tāṃ jagrāha kuñjaraḥ //
tataḥ samānīya mahāmataṅgajaṃ mataṅgajānāṃ madadarpahāriṇam
vinamramūrdhā vinayāt kṛtāñjaliḥ kṣitīśam ādhoraṇa ūcivān idam //
ayaṃ sa dāntaḥ kṣitipāla vāraṇaḥ prakāmam anyakṣitipālavāraṇaḥ
gajendraśikṣāṃ samupetya sāṃprataṃ mado 'pi nainaṃ gamayaty asāṃpratam //
vināṅkuśenāpi vināpi veṇunā na vikriyāṃ yāti vināpi sādinā
mayā gṛhāṇeti punaḥ pracodito gajo 'yam adyāj jvalitān ayoguḍān //
tataḥ samāruhya parābhavanmadaṃ gajendram enaṃ tuhinācalopamaṃ
nanu svayaṃ ratnaparīkṣaṇakṣamaḥ parīkṣatāṃ jātakutūhalo bhavān //
atha sarasi salīlaṃ toyam aṅge kṣipantīṃ viśadanigaḍabhaṅgaṃ khaṇḍayantīṃ mṛṇālam
sa mṛdugatir apaśyad dantinīṃ dantirājaḥ sphuṭitaṃ abhimṛśantīṃ puṣkaraṃ puṣkareṇa //
kamalagahanamadhye tāṃ sa dṛṣṭvā kareṇuṃ gajapatir abhijaghne rāgaśalyena citte /
skhalitaparuṣavācā vāryamāṇo 'pi yantrā tvaritataram adhāvat sāpi bhītā pratasthe //
kariṇam anupatantaṃ prasthitāṃ tāṃ kareṇuṃ vidadhatam iva lekhāṃ pāṇḍarāṃ vigraheṇa /
tvaritam anupatantaḥ saptibhir vāyununnaṃ vahanam iva taṭasthāḥ kiṃ cid aikṣyanta bhṛtyāḥ //
na kadā cid ahaṃ tvayā nirastā kim idaṃ niṣkaruṇatvam īdṛśaṃ te /
iti ṣaṭcaraṇāvalī muhūrtaṃ rudatīvānujagāma tasya mārgam //
gajam aṅkuśapātabhinnakumbhaṃ sa niyantā na śaśāka taṃ niroddhum
puruṣo 'pi na śakyate niyantuṃ kim u tiryag madanāndhamandabuddhiḥ //
pakvodumbararāgapāṭalamukhacchāyaiḥ kṣaṇaṃ niścalair ghaṇṭāśabdakutūhalāt tarugataiḥ śākhāmṛgair vīkṣitaḥ /
mātaṅgaḥ patitāṅkuśaḥ kuśacayaśyāmāṃ vihāya sthalīm udgrīvaiś ca gṛhītaśaṣpakavalair dṛṣṭo muhūrtaṃ mṛgaiḥ //
yātasya dviradapater anokahānāṃ śākhāgrair vilulitakarṇacāmarasya
dūratvān nayanapathātigasya tāraṃ taṃ ghaṇṭādhvanim aśṛṇon na bhūmipālaḥ //
patitaḥ kva cit kṣitirajaḥparuṣe girigahvare pṛthuśilāviṣame
sa nirāyudho 'dya vasudhādhipatiḥ katham āgamiṣyati vanāt sabhayāt //
vinipātabhagnaśithilāṃsabhujaḥ sa tṛṣāthavā prabalayā glapitaḥ
kuśasūcibhinnamṛdupādatalaḥ katham adya pāsyati pipāsur apaḥ //
avitarkitāṃ sa gamitaḥ kariṇā katham āpadaṃ parivṛto 'pi janaiḥ
athavā sukhāsukhaphalasya vidher ativartate ka iva nāma pathaḥ //
yadi tasya kiṃ cid aśivaṃ nṛpater vayam apy abhīṣṭamaraṇā niyatam
hatayūthapaṃ na khalu kesariṇā kariṇīkulaṃ girivane ramate //
ādhoraṇaḥ samupagamya sa nāma diṣṭyā sa prāṇitīti kathayed vasudhātalendraḥ
bhūyo 'pi taṃ smitamanoharavaktracandraṃ paśyema nāma nṛpatiṃ śriyam udvahantam //
lulitavilūnasūtranicayacyutagurutaralaṃ parimalapāṇḍumauktikaguṇasthagitamṛdutṛṇam
upagiri hāram aikṣata tataḥ sa narapatijanaḥ sthitacakitātiśuklabhujagadyutimuṣam abhitaḥ //
dṛṣṭvā tatas tasya narādhipasya trāsān niyantāram udīrṇakampam
kopād abhūtāṃ nayane kṣaṇena vikośaraktotpalaraktarāge //
athābhinavagharmāṃśu saṃnibhād dantinaḥ puraḥ
ākṛṣya hutabhuṅmadhyān nyaveśayad ayoguḍān //
babhāṣe ca mahāmātraṃ mantribhiś cakitair vṛtaḥ
avatīrya gajaṃ dīptān ādayainān ayoguḍān //
sa tatheti pratiśrutya gṛhītvā veṇum agrataḥ
gṛhāṇety avadan nāgaṃ na cāsau vāmatāṃ yayau //
tam ayoguḍam āditsum ālokya ca mataṅgajam
saṃyātam abravīd rājā vāryatām iti kuñjaraḥ //
tena hastidamakena kuñjare vārite 'tha punar ūcivān nṛpaḥ
dehamātrakavinigrahe kṣamo na tv ayaṃ capalacittanigrahe //
kṛśīkṛtāṅgās tapasā phalāśinaḥ smareṇa nītā munayo 'pi vikriyām
manodamas tair api cen na śakyate prakartum anyena kathaṃ kariṣyate //
buddhā nāma jagannāthā bhūtā bhāvina eva ca
te hi svaparacetāṃsi śaktā damayituṃ nanu //
tasya buddha iti śrutvā vākyaṃ tasmān niṣādinaḥ
bahutvam iva saṃprāptaḥ prasādaḥ pulakodgamaiḥ //
avidyātimirāndhānāṃ punarbhavanivṛttaye
yat tadbodhyaṃ padaṃ śāntaṃ tad buddhaṃ tais tathāgataiḥ //
dānaśīlakṣamāvīrya dhyānaprajñāsamanvitaiḥ
ghaṭamānaiḥ prayatnena buddhatvaṃ prāpyate nṛbhiḥ //
tato 'ham āśu bhūyāsaṃ bhūyobhiḥ sattvaśāntaye
guṇair dānādibhir yukto buddho boddhavyakovidaḥ //
praṇidhim iti mahāntaṃ bodhisattve viśuddhe kṛtavati kṛtabuddhau buddhimanto nananduḥ /
svabalavilayacintāvāgurāmadhyavartī mṛga iva śaraviddho vivyathe puṣpaketuḥ //
manaḥkṣetre rūḍhaṃ praṇidhitarum ānanditajanaṃ samudbhūtaprāyaprathamakaruṇāpuṣpasamayam /
krameṇācchinnecchāvibhavamahatā dānapayasā phalārthī bhūpālaḥ pratidinam asiñcat tarum iva //
alaṃkurvāṇasya kṣitipacaritaṃ vyomavipulaṃ bibhitsor durbhedaṃ pihitajagadajñānatimiram /
vitene rājendoḥ praṇidhiśaradārambhavimalā bhṛśaṃ dānajyotsnā praṇayikumudānandajananī //
bhṛtyān bhṛśaṃ ca kalabhān iva pālayantaṃ lakṣmīṃ cirāya kariṇīm iva rañjayantam
dānārthinaḥ praṇayinaḥ parivavrur etya taṃ nṛpatiṃ madhukarā iva vāraṇendram //
durāsado vahnir ivābhavat purā ya eva saṃrambhavijihmitekṣaṇaḥ
sa eva bodhau vinibaddhaniścayo janasya jajñe hradavan narādhipaḥ //
apetamātsaryatamaḥ śarīriṇāṃ kramāt svabhāvāntaram eti mānasam
ya eva dhūmo nayanaprabādhanaḥ sa eva meghatvam upaiti saṃcitaḥ //
atidānaparāyaṇasya rājñaḥ pradadau bhṛtyajano 'pi tasya dānam
ṛtur eva sa tādṛśo hi kaś cit taravo bhūriphalā bhavanti yatra //
avalokya nṛpaṃ guṇānuraktaṃ prakṛtīnām api jāyate guṇecchā
śaśinaḥ prabhayānuvidhyamāno vimalaṃ vāri dadāti candrakāntaḥ //
saguṇena janena yujyamānaḥ sumanāḥ ko na bhaved guṇānurāgī
munigocaram etya mandabuddhis tyajati vyālamṛgo 'pi raudrabhāvam //
iti buddhaguṇānurūpavarṇāṃ giram ākarṇya manoharāṃ niyantuḥ
abhavad bhavabandhabhaṅgahetuḥ praṇidhiḥ prāktana eṣa śākyasūnoḥ //
Original text: Jātakamālā, 1-8, 11-12, 19-20, 22, 24, 26, 32, 35 · Edition: Michael Hahn: "How it all began: I. Haribhaṭṭa's Prabhāsajātaka", Journal of the Centre of Buddhist Studies, Sri Lanka 4 (2006), pp. 1-81 Hahn, Michael: Haribhaṭṭa in Nepal. Ten Legends from His Jātakamālā and the Anonymous Śākyasiṃhajātaka. Tokyo 2007 (Studia Philologica Buddhica, Monograph Series 22) Hahn, Michael: Poetical Visions of the Buddha's Former Lives : Seventeen Legends from Haribhatta · Data entry Michael Hahn Klaus Wille (Jat. 1) · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0