Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jātakamālā, 1-8, 11-12, 19-20, 22, 24, 26, 32, 35 · Chapter 1

1.1

vividhakleśabhujaṅgāj jagad uddhartuṃ bhavaughapātālāt /
buddhatvāya viśālo na bhavaty amahātmanāṃ praṇidhiḥ //

1.2

yasyāmalasphaṭikabhittiṣu mandirāntaḥ karṇāvataṃsatilakapravilokinīnām /
hastāḥ prasādhanavidhau mṛdavo 'ṅganānāṃ nādarśadhāraṇapariśramaduḥkham ūhuḥ //

1.3

viśrāṇanāmbuparivardhitapuṇyabījaṃ yaṃ bāndhavā dadṛśur ambudharāyamāṇam /
yasyāsahanta balino 'py arayo na kopam ahnāya vaidyutam iva jvalanaṃ patantam //

1.4

asmābhir adrigahane kariṇāṃ samūhe dṛṣṭaḥ karī kumudarāśir ivāvadātaḥ
mūle navāmbudharavṛndatiraskṛtasya prāleyaśailaśikharasya sarūpamūrtiḥ //

1.5

atha gajapatim ārāt taṃ sthitaṃ yūthamadhye surabhiviśadagandhāṃ śallakīṃ khaṇḍayantam /
avanipatir apaśyad dānalekhopakaṇṭhabhramadalikulam īṣat karṇatālaiḥ kṣipantam //

1.6

anyonyapratighātabhinnamukhayor udvṛttapiṅgākṣayor ākṣepeṇa vikalpitaśravaṇayoḥ śvetāsitābhratviṣoḥ /
krodhād utkṣipatoḥ karau dviradayoḥ sthūlau calatpuṣkarau kiṃ cit pallavapāṭale gatavatī vyaktiṃ tayos tālunī //

1.7

śvetadvipādhipaviṣāṇavighaṭṭanena saṃbhūtavahnikaṇikāśabalīkṛtāni
tasyātha rājakariṇo radanāśrayāṇi jātāni lohavalayāni pariślathāni //

1.8

bhagne ca kṣitipagaje gajena tena vrīḍāvān abhavad adhomukhaḥ sa yantā
tadyūthaṃ punar adhigamya kuñjarendro gambhīro 'py avanipatiḥ savismayo 'bhūt //

1.9

sa hastidamako yāṃ yāṃ śikṣāṃ samupadiṣṭavān
svaśiṣya iva medhāvī tāṃ tāṃ jagrāha kuñjaraḥ //

1.10

tataḥ samānīya mahāmataṅgajaṃ mataṅgajānāṃ madadarpahāriṇam
vinamramūrdhā vinayāt kṛtāñjaliḥ kṣitīśam ādhoraṇa ūcivān idam //

1.11

ayaṃ sa dāntaḥ kṣitipāla vāraṇaḥ prakāmam anyakṣitipālavāraṇaḥ
gajendraśikṣāṃ samupetya sāṃprataṃ mado 'pi nainaṃ gamayaty asāṃpratam //

1.12

vināṅkuśenāpi vināpi veṇunā na vikriyāṃ yāti vināpi sādinā
mayā gṛhāṇeti punaḥ pracodito gajo 'yam adyāj jvalitān ayoguḍān //

1.13

tataḥ samāruhya parābhavanmadaṃ gajendram enaṃ tuhinācalopamaṃ
nanu svayaṃ ratnaparīkṣaṇakṣamaḥ parīkṣatāṃ jātakutūhalo bhavān //

1.14

atha sarasi salīlaṃ toyam aṅge kṣipantīṃ viśadanigaḍabhaṅgaṃ khaṇḍayantīṃ mṛṇālam
sa mṛdugatir apaśyad dantinīṃ dantirājaḥ sphuṭitaṃ abhimṛśantīṃ puṣkaraṃ puṣkareṇa //

1.15

kamalagahanamadhye tāṃ sa dṛṣṭvā kareṇuṃ gajapatir abhijaghne rāgaśalyena citte /
skhalitaparuṣavācā vāryamāṇo 'pi yantrā tvaritataram adhāvat sāpi bhītā pratasthe //

1.16

kariṇam anupatantaṃ prasthitāṃ tāṃ kareṇuṃ vidadhatam iva lekhāṃ pāṇḍarāṃ vigraheṇa /
tvaritam anupatantaḥ saptibhir vāyununnaṃ vahanam iva taṭasthāḥ kiṃ cid aikṣyanta bhṛtyāḥ //

1.17

na kadā cid ahaṃ tvayā nirastā kim idaṃ niṣkaruṇatvam īdṛśaṃ te /
iti ṣaṭcaraṇāvalī muhūrtaṃ rudatīvānujagāma tasya mārgam //

1.18

gajam aṅkuśapātabhinnakumbhaṃ sa niyantā na śaśāka taṃ niroddhum
puruṣo 'pi na śakyate niyantuṃ kim u tiryag madanāndhamandabuddhiḥ //

1.19

pakvodumbararāgapāṭalamukhacchāyaiḥ kṣaṇaṃ niścalair ghaṇṭāśabdakutūhalāt tarugataiḥ śākhāmṛgair vīkṣitaḥ /
mātaṅgaḥ patitāṅkuśaḥ kuśacayaśyāmāṃ vihāya sthalīm udgrīvaiś ca gṛhītaśaṣpakavalair dṛṣṭo muhūrtaṃ mṛgaiḥ //

1.20

yātasya dviradapater anokahānāṃ śākhāgrair vilulitakarṇacāmarasya
dūratvān nayanapathātigasya tāraṃ taṃ ghaṇṭādhvanim aśṛṇon na bhūmipālaḥ //

1.21

patitaḥ kva cit kṣitirajaḥparuṣe girigahvare pṛthuśilāviṣame
sa nirāyudho 'dya vasudhādhipatiḥ katham āgamiṣyati vanāt sabhayāt //

1.22

vinipātabhagnaśithilāṃsabhujaḥ sa tṛṣāthavā prabalayā glapitaḥ
kuśasūcibhinnamṛdupādatalaḥ katham adya pāsyati pipāsur apaḥ //

1.23

avitarkitāṃ sa gamitaḥ kariṇā katham āpadaṃ parivṛto 'pi janaiḥ
athavā sukhāsukhaphalasya vidher ativartate ka iva nāma pathaḥ //

1.24

yadi tasya kiṃ cid aśivaṃ nṛpater vayam apy abhīṣṭamaraṇā niyatam
hatayūthapaṃ na khalu kesariṇā kariṇīkulaṃ girivane ramate //

1.25

ādhoraṇaḥ samupagamya sa nāma diṣṭyā sa prāṇitīti kathayed vasudhātalendraḥ
bhūyo 'pi taṃ smitamanoharavaktracandraṃ paśyema nāma nṛpatiṃ śriyam udvahantam //

1.26

lulitavilūnasūtranicayacyutagurutaralaṃ parimalapāṇḍumauktikaguṇasthagitamṛdutṛṇam
upagiri hāram aikṣata tataḥ sa narapatijanaḥ sthitacakitātiśuklabhujagadyutimuṣam abhitaḥ //

1.27

dṛṣṭvā tatas tasya narādhipasya trāsān niyantāram udīrṇakampam
kopād abhūtāṃ nayane kṣaṇena vikośaraktotpalaraktarāge //

1.28

athābhinavagharmāṃśu saṃnibhād dantinaḥ puraḥ
ākṛṣya hutabhuṅmadhyān nyaveśayad ayoguḍān //

1.29

babhāṣe ca mahāmātraṃ mantribhiś cakitair vṛtaḥ
avatīrya gajaṃ dīptān ādayainān ayoguḍān //

1.30

sa tatheti pratiśrutya gṛhītvā veṇum agrataḥ
gṛhāṇety avadan nāgaṃ na cāsau vāmatāṃ yayau //

1.31

tam ayoguḍam āditsum ālokya ca mataṅgajam
saṃyātam abravīd rājā vāryatām iti kuñjaraḥ //

1.32

tena hastidamakena kuñjare vārite 'tha punar ūcivān nṛpaḥ
dehamātrakavinigrahe kṣamo na tv ayaṃ capalacittanigrahe //

1.33

kṛśīkṛtāṅgās tapasā phalāśinaḥ smareṇa nītā munayo 'pi vikriyām
manodamas tair api cen na śakyate prakartum anyena kathaṃ kariṣyate //

1.34

buddhā nāma jagannāthā bhūtā bhāvina eva ca
te hi svaparacetāṃsi śaktā damayituṃ nanu //

1.35

tasya buddha iti śrutvā vākyaṃ tasmān niṣādinaḥ
bahutvam iva saṃprāptaḥ prasādaḥ pulakodgamaiḥ //

1.36

avidyātimirāndhānāṃ punarbhavanivṛttaye
yat tadbodhyaṃ padaṃ śāntaṃ tad buddhaṃ tais tathāgataiḥ //

1.37

dānaśīlakṣamāvīrya dhyānaprajñāsamanvitaiḥ
ghaṭamānaiḥ prayatnena buddhatvaṃ prāpyate nṛbhiḥ //

1.38

tato 'ham āśu bhūyāsaṃ bhūyobhiḥ sattvaśāntaye
guṇair dānādibhir yukto buddho boddhavyakovidaḥ //

1.39

praṇidhim iti mahāntaṃ bodhisattve viśuddhe kṛtavati kṛtabuddhau buddhimanto nananduḥ /
svabalavilayacintāvāgurāmadhyavartī mṛga iva śaraviddho vivyathe puṣpaketuḥ //

1.40

manaḥkṣetre rūḍhaṃ praṇidhitarum ānanditajanaṃ samudbhūtaprāyaprathamakaruṇāpuṣpasamayam /
krameṇācchinnecchāvibhavamahatā dānapayasā phalārthī bhūpālaḥ pratidinam asiñcat tarum iva //

1.41

alaṃkurvāṇasya kṣitipacaritaṃ vyomavipulaṃ bibhitsor durbhedaṃ pihitajagadajñānatimiram /
vitene rājendoḥ praṇidhiśaradārambhavimalā bhṛśaṃ dānajyotsnā praṇayikumudānandajananī //

1.42

bhṛtyān bhṛśaṃ ca kalabhān iva pālayantaṃ lakṣmīṃ cirāya kariṇīm iva rañjayantam
dānārthinaḥ praṇayinaḥ parivavrur etya taṃ nṛpatiṃ madhukarā iva vāraṇendram //

1.43

durāsado vahnir ivābhavat purā ya eva saṃrambhavijihmitekṣaṇaḥ
sa eva bodhau vinibaddhaniścayo janasya jajñe hradavan narādhipaḥ //

1.44

apetamātsaryatamaḥ śarīriṇāṃ kramāt svabhāvāntaram eti mānasam
ya eva dhūmo nayanaprabādhanaḥ sa eva meghatvam upaiti saṃcitaḥ //

1.45

atidānaparāyaṇasya rājñaḥ pradadau bhṛtyajano 'pi tasya dānam
ṛtur eva sa tādṛśo hi kaś cit taravo bhūriphalā bhavanti yatra //

1.46

avalokya nṛpaṃ guṇānuraktaṃ prakṛtīnām api jāyate guṇecchā
śaśinaḥ prabhayānuvidhyamāno vimalaṃ vāri dadāti candrakāntaḥ //

1.47

saguṇena janena yujyamānaḥ sumanāḥ ko na bhaved guṇānurāgī
munigocaram etya mandabuddhis tyajati vyālamṛgo 'pi raudrabhāvam //

1.48

iti buddhaguṇānurūpavarṇāṃ giram ākarṇya manoharāṃ niyantuḥ
abhavad bhavabandhabhaṅgahetuḥ praṇidhiḥ prāktana eṣa śākyasūnoḥ //

Original text: Jātakamālā, 1-8, 11-12, 19-20, 22, 24, 26, 32, 35 · Edition: Michael Hahn: "How it all began: I. Haribhaṭṭa's Prabhāsajātaka", Journal of the Centre of Buddhist Studies, Sri Lanka 4 (2006), pp. 1-81 Hahn, Michael: Haribhaṭṭa in Nepal. Ten Legends from His Jātakamālā and the Anonymous Śākyasiṃhajātaka. Tokyo 2007 (Studia Philologica Buddhica, Monograph Series 22) Hahn, Michael: Poetical Visions of the Buddha's Former Lives : Seventeen Legends from Haribhatta · Data entry Michael Hahn Klaus Wille (Jat. 1) · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc