Jātakamālā, 1-8, 11-12, 19-20, 22, 24, 26, 32, 35 · Chapter 19

jānāti kṣāntiphalaṃ ya eva rāgādiśāntim anvicchan /
kurute sa eva dhīraḥ praharaty api vairiṇi kṣāntim //

reje sa yūthapatir indumarīcigauro muktāvipāṇḍuradanaḥ pṛthupīnakumbhaḥ
puñjīkṛtaḥ paśupater iva nṛttakāle hāso mahān apahṛtakṣaṇadāndhakāraḥ //

vātāhatāni kusumāni samutsṛjantaḥ kiñjalkareṇuparipiñjarakesarāṇi
taṃ śākhinas tuhinaśailasitaṃ gajendraṃ bhaktyābhituṣṭuvur iva bhramarasvareṇa //

vihāya dūrāt kusumāni śākhināṃ hasatpalāśāni kuśeśayāni ca
kapolayos tasya madāmbudigdhayoḥ śanair alīyanta mudā śilīmukhāḥ //

nirantaraṃ pīnakapolaśobhitaṃ samantato vāsitadiṅmukhāntaram
sa yūthabhartā pibataḥ śanair madaṃ na karṇatālair bhramarān avārayat //

manoharam avicchinnaṃ prājyaṃ yācanakā iva
jagṛhuḥ ṣaṭpadās tasmād dānaṃ dānapater iva //

tasya bhadrā subhadrā ca prakṛtyā bhadracetasaḥ
dayite dayitakṣānter dve kareṇū babhūvatuḥ //

paribhramadbhṛṅgakulākulāntaraṃ sugandhikiñjalkavikīrṇakesaram
idaṃ hasaccārupalāśasaṃcayaṃ mudā pradāsyāmi mahākuśeśayam //

sā yatra dṛṣṭam ahani dviradena tena dattaṃ sugandhi vikacaṃ kamalaṃ sapatnyai
tatrerṣyayā parigatā na tṛṇaṃ jaghāsa nāmbhaḥ papau glapitamūrtir udanyayāpi //

asadvikalpanāhutyā ko nāma samanā janaḥ
īrṣyāvahniśikhām iddhām ātmadāhāya vardhayet //

te sukhaṃ śerate dhīrā nāmārgeṇa prayānti te
na manogṛham adhyāste yeṣām īrṣyābhujaṅgamī //

kṣiptābhir ūrdhvam atha vāśitayā sa bhāsvāṃs tābhir muniḥ kumudapaṅktibhir ābabhāse
udbhāsinībhir aciradyutibhāsitāṅgaḥ saṃdhyāpayodhara ivopari tārakābhiḥ //

utpetuḥ pracalitacandrakā mayūrāḥ śārdūlo dṛśam udamīlayat prasuptaḥ
saṃtrāsāt tṛṇakavalaṃ vihāya dūrād utkarṇaṃ mṛgakulam ākulaṃ babhūva //

naiṣa jvaro me haricandanena jīmūtaśītena na mārutena
prayāti śāntiṃ sphaṭikāmalena na cāṃśujālena niśākarasya //

vindhyācale 'sti dviradādhirājaḥ śvetāmbudābho guruṣaḍviṣāṇaḥ
mṛṇālaśukleṣu mahatsu tasya danteṣu santi kṣitipāla muktāḥ //

lipyeta tābhir yadi me śarīraṃ piṣṭābhir ambhaḥkaṇanirmalābhiḥ
taddantaśayyā yadi me kriyeta dāhajvarasyāsya tataḥ śamaḥ syāt //

dṛṣṭvā pravrajitaṃ śāntaṃ kāṣāyāmbaradhāriṇam
suśiṣya iva medhāvī praṇamyārcayati dvipaḥ //

paridhāya tataḥ samyak kāṣāye vāsasī tvayā
āhantavyaḥ śareṇāsau viṣadigdhena marmaṇi //

kāṣāyavasanaḥ ko 'pi sphuliṅgakapilekṣaṇaḥ
lohastambhavapuḥ sattvāṃs trāsayann iva lakṣyate //

apatrapā śāntipathasya sūcakaṃ dhvajo munīnāṃ madabhaṅgakāraṇam
kaṣāyaraktaṃ yadi dehabhūṣaṇaṃ janasya viśrambhanimittam ambaram //

taṃ saṃdadhānam ibharājavināśanāya jyāyāṃ śaraṃ śitaphalaṃ tucisāramayyām
śākhākaraiḥ kisalayāṅgulibhis tarūṇāṃ vindhyo nyavārayad iva śvasanāvadhūtaiḥ //

madamukulitanetraṃ karṇavinyastahastaṃ viṭapini nikaṣantaṃ dānadigdhaṃ kapolam
viditakuśalamārgaṃ mārgaṇena dvipendraṃ mṛgaripur upakaṇṭhaṃ vāyukumbhe jaghāna //

atha nipatitakārmukottarīyaṃ dviradagaṇena ruṣānugamyamānam
gajapatir upagūḍhavān mṛgāriṃ sutam iva taṃ parisāntvayan bhayārtam //

kva ripur ayam aho kṛtāpakāro dviradapateḥ karuṇā kva cedṛśīyam
kṣitidharagahanāntadevatānāṃ dhruvam iti cetasi vismayo babhūva //

niśitaśaravibhinne tatra mātaṅganāthe srutarudhiralavāṅkaṃ dhūnayaty āsyam īṣat
tad amucad ibhayūthaṃ śallakīnāṃ sugandhīn upagataguruśokaṃ pallavān ardhadaṣṭān //

tam ujjahārātha śaraṃ gṛhītvā kareṇa kiṃcinnatapuṣkareṇa
balāt subhadrā kariṇaḥ kareṇuḥ kopaṃ pateḥ kṣāntir iva sphurantam //

viṣādinī tasya gajādhipasya bāṇavraṇaṃ śoṇitaleśadigdham
vicchinnamuktāguṇasaṃnibhena siṣeca sā puṣkaraśīkareṇa //

vigāhamānaḥ salilaṃ pipāsayā madena ko me surabhīkariṣyati
iti sphuṭāvartataraṅganisvanā bhṛśaṃ vicukrośa śuceva narmadā //

tavādya kaccid viśikhakṣatodbhavā tanutvam āyāti gajendra vedanā
iti bhramantyaś caṭulāḥ kapolayoḥ śanair apṛcchann iva bhṛṅgapaṅktayaḥ //

visārikālāgurudhūmadhūsarair vilolavidyudvalayāṅkitodaraiḥ
ghanair lalāṭaṃtapam uṣṇadīdhitiṃ samāvṛṇot tasya sukhāya vāsavaḥ //

prasannarevājalasaṅgaśītalaḥ praphullanānākusumādhivāsitaḥ
samāgato bandhur iva dvipādhipaṃ śareṇa viddhaṃ vyajati sma mārutaḥ //

apakāriṇy api prema yathāsmin mṛgalubdhake
tathānenādya satyena kṣayam āyātu me viṣam //

dantārthaṃ dantināṃ nātha krūreṇākrūramānasa
āhato 'si hatadveṣa mayāpātreṇa pattriṇā //

iti śrutvā vacas tasya vyādhasya dviradādhipaḥ
uccakhāna viṣāṇāni kareṇādāya nirvyathaḥ //

babhāra sa karas tasya nibaddharudhirasrutiḥ
saktabandhūkamālāyāḥ puṇḍarīkasrajaḥ śriyam //

tenaiva satyavākyena tasya nāthasya dantinām
utpedire kṣaṇād dantāḥ śaṅkhacchedārjunāḥ punaḥ //

atha punāradanodbhavavismitaḥ karipateḥ sitavāridharatviṣaḥ
sa radanān upagṛhya vanāntarān mṛgaripuḥ kṣitipālagṛhaṃ yayau //

aho dhig īrṣyāṃ guṇapakṣaghātinīṃ yayā mayā mohitamandacittayā
vane vasaṃs tāpasaśāntamānasaḥ sa yūthabhartā gamito yamakṣayam //

mahātmanā yena cirāya pālitaṃ na śakyate smānyagajaiḥ prabādhitum
samākulaṃ tena vinādya dantinā kathaṃ nu tan nāgakulaṃ bhaviṣyati //

nirantaraṃ yasya madaṃ pipāsavaḥ paribhramanti sma muhuḥ kapolayoḥ
samākulās tena vinādya ṣaṭpadāś cirād upaiṣyanti mṛṇālinīvanam //

abhūn muhus tasya gajādhipasya yaḥ kapolakāṣeṇa parisphurattvacaḥ
cirāya taṃ tanmadaleśavāsitaṃ dhruvaṃ subhadrā na jahāti śākhinam //

samudravelāraśanāvibhūṣite samucchvasatkomalaśādvalāṃśuke
dadhāsi māṃ kiṃ patimukhyaghātinīṃ kṣite vidāraṃ na dadāsi kiṃ nu me //

atha vacanam idaṃ niśamya tasmān nṛpamahiṣī pramanāḥ punar babhūva
kṣitipatir api vismayaṃ jagāma dviradapateḥ karuṇāṃ muhur vicintya //