Jātakamālā 1-15 · Chapter 4
atha sā parṣat tasya rājñas tadgrāhakaṃ vacanaṃ sabahumānam abhinandya pradānādiguṇapratipattyabhimukhī babhūva //
tad evaṃ cittaprasādodgataṃ pātrātiśayapratipāditaṃ ca nālpakaṃ nāma dānam asti vipākamahattvād iti
prasannacittenānuttare puṇyakṣetra āryasaṃghe dānaṃ dadatā parā prītir utpādyā / adūre mamāpy evaṃvidhā ato viśiṣṭataraś ca saṃpattaya iti //
kulmāṣapiṇḍījātakaṃ tṛtīyam //
4. Śreṣṭhijātakam
atyayam apy avigaṇayya ditsanti satpuruṣāḥ /
kena nāma svasthena na dātavyaṃ syāt //
tadyathānuśrūyate / bodhisattvabhūtaḥ kilāyaṃ bhagavān bhāgyātiśayaguṇād utthānasaṃpadā cādhigatavipuladhanasamṛddhir aviṣamavyavahāraśīlatvāl lokabahumānaniketabhūta udārābhijanavān anekavidyākalāvikalpādhigamavimalataramatir guṇamāhātmyād rājñā samupahṛtasaṃmānaḥ pradānaśīlatvāl lokasādhāraṇavibhavaḥ śreṣṭhī babhūva /
arthibhiḥ prītahṛdayaiḥ kīrtyamānam itas tataḥ /
tyāgaśauryonnataṃ nāma tasya vyāpa diśo daśa
dadyān na dadyād iti tatra nāsīd vicāradolācalamānaso 'rthī /
khyātāvadāne hi babhūva tasmin viśrambhadhṛṣṭapraṇayo 'rthivargaḥ
nāsau jugopātmasukhārtham arthaṃ na spardhayā lobhaparābhavād vā /
sa tv arthiduḥkhaṃ na śaśāka soḍhuṃ nāstīti vaktuṃ ca tato jugopa
atha kadā cit tasya mahāsattvasya bhojanakāle snātānuliptasya kuśalasūdopakalpite samupasthite varṇagandharasasparśādiguṇasamudite vicitre bhakṣyabhojyādividhau tatpuṇyasaṃbhāravivṛddhikāmo jñānāgninirdagdhasarvakleśendhanaḥ pratyekabuddhas tadgṛham abhijagāma bhikṣārthī / samupetya ca dvārakoṣṭhake vyatiṣṭhata /
aśaṅkitācañcaladhīrasaumyam avekṣamāṇo yugamātram urvyāḥ /
tatrāvatasthe praśamābhijātaḥ sa pātrasaṃsaktakarāgrapadmaḥ
atha māraḥ pāpīyān bodhisattvasya tāṃ dānasaṃpadam amṛṣyamāṇas tadvighnārtham antarā ca taṃ bhadantam antarā ca dvāradehalīṃ jvālākarālodaram anekapauruṣam atigambhīraṃ bhayānakadarśanaṃ pratibhayanirghoṣaṃ narakam abhinirmame visphuradbhir anekair janaśatair ācitam // atha bodhisattvaḥ pratyekabuddhaṃ bhikṣārthinam abhigatam ālokya patnīm uvāca / bhadre svayam āryāya piṇḍapātaṃ dehīti / sā tathety asmai pratiśrutya praṇītaṃ bhakṣyabhojyam ādāya prasthitā / narakam ālokya dvārasamīpād bhayaviṣādacañcalākṣī sahasā nyavartata / kim etad iti ca bhartrā paryanuyuktā samāpatitasādhvasāpihitakaṇṭhī tat kathaṃ cid asya kathayām āsa // atha bodhisattvaḥ katham ayam āryo madgṛhād anavāptabhikṣa eva pratiyāsyatīti sasaṃbhramas tat tasyāḥ kathitam anādṛtya svayam eva praṇītaṃ bhakṣyabhojyam ādāya tasya mahātmanaḥ piṇḍapātaṃ pratipādayitukāmo dvārakoṣṭhakasamīpam abhigatas tam atibhīṣaṇam antarā narakaṃ dadarśa / tasya kiṃ svid idam iti samutpatitavitarkasya māraḥ pāpīyān bhavanabhitter niṣpatya saṃdṛśyamānadivyādbhutavapur antarikṣe sthitvā hitakāma iva nāmābravīt / gṛhapate mahārauravo nāmāyaṃ mahānarakaḥ /
arthipraśaṃsāvacanapralubdhā hiṃsanti dānavyasanena ye 'rthān /
śaratsahasrāṇi bahūni teṣām asmin nivāso 'sulabhapravāsaḥ
arthas trivargasya viśeṣahetus tasmin hate kena hato na dharmaḥ /
dharmaṃ ca hatvārthanibarhaṇena kathaṃ nu na syān narakapratiṣṭhaḥ
dānaprasaṅgena ca dharmamūlaṃ ghnatā tvayārthaṃ yad akāri pāpam /
tvām attum abhyudgatam etad asmāj jvālograjihvaṃ narakāntakāsyam
tat sādhu dānād viniyaccha buddhim evaṃ hi sadyaḥ patanaṃ na te syāt /
viceṣṭamānaiḥ karuṇaṃ rudadbhir mā dātṛbhir gāḥ samatām amībhiḥ
pratigrahītā tu jano 'bhyupaiti nivṛttadānāpanayaḥ suratvam /
tat svargamārgāvaraṇād viramya dānodyamāt saṃyamam āśrayasva
atha bodhisattvo nūnam asyaitad durātmano maddānavighnāya viceṣṭitam ity avagamya svasattvāvaṣṭambhadhīravinayamadhurākṣarāvicchedaṃ niyatam ity avocad enam /
asmaddhitāvekṣaṇadakṣiṇena vidarśito 'yaṃ bhavatāryamārgaḥ /
yuktā viśeṣeṇa ca daivateṣu parānukampānipuṇā pravṛttiḥ
doṣodayāt pūrvam anantaraṃ vā yuktaṃ tu tacchāntipathena gantum /
gate prayāmaṃ hy apacāradoṣair vyādhau cikitsāpraṇayo vighātaḥ
idaṃ ca dānavyasanaṃ madīyaṃ śaṅke cikitsāviṣayavyatītam /
tathā hy anādṛtya hitaiṣitāṃ te na me manaḥ saṃkucati pradānāt
dānād adharmaṃ ca yad ūcivāṃs tvam arthaṃ ca dharmasya viśeṣahetum /
tan mānuṣī neyam avaiti buddhir dānād ṛte dharmapatho yathārthaḥ
nidhīyamānaḥ sa tu dharmahetuś cauraiḥ prasahyātha vilupyamānaḥ /
oghodarāntarvinimagnamūrtir hutāśanasyāśanatāṃ gato vā
yac cārthadātā narakaṃ prayāti pratigrahītā tu surendralokam /
vivardhitas tena ca me tvayāyaṃ dānodyamaḥ saṃyamayiṣyatāpi
ananyathā cāstu vacas tavedaṃ svargaṃ ca me yācanakā vrajantu /
dānaṃ hi me lokahitārtham iṣṭaṃ nedaṃ svasaukhyodayasādhanāya
atha māraḥ punar api bodhisattvaṃ hitaiṣīva dhīrahastenovāca /
hitoktim enāṃ mama cāpalaṃ vā samīkṣya yenecchasi tena gaccha /
sukhānvito vā bahumānapūrvaṃ smartāsi māṃ vipratisāravān vā
bodhisattva uvāca / mārṣa marṣayatu bhavān /
kāmaṃ patāmi narakaṃ sphuradugravahniṃ jvālāvalīḍhaśithilāvanatena mūrdhnā /
na tv arthināṃ praṇayadarśitasauhṛdānāṃ saṃmānakālam avamānanayā hariṣye
ity uktvā bodhisattvaḥ svabhāgyabalāvaṣṭabdho jānānaś ca niratyayatāṃ dānasya nivāraṇaikarasam avadhūya svajanaparijanaṃ sādhvasānabhibhūtamatir abhivṛddhadānābhilāṣo narakamadhyena prāyāt /
puṇyānubhāvād atha tasya tasminn apaṅkajaṃ paṅkajam udbabhūva /
avajñayevāvajahāsa māraṃ yac chuklayā kesaradantapaṅktyā
atha bodhisattvaḥ padmasaṃkrameṇa svapuṇyātiśayanirjātenābhigamya pratyekabuddhaṃ prasādasaṃharṣāpūrṇahṛdayaḥ piṇḍapātam asmai prāyacchat //
manaḥprasādapratibodhanārthaṃ tasyātha bhikṣur viyad utpapāta /
varṣañ jvalaṃś caiva sa tatra reje savidyududdyotapayodalakṣmyā
avamṛditamanorathas tu māro dyutiparimoṣam avāpya vaimanasyāt /
tam abhimukham udīkṣituṃ na sehe saha narakeṇa tatas tirobabhūva
Original text: Jātakamālā 1-15 · Edition: Hanisch, Albrecht: Aryasuras Jatakamala. Philologische Untersuchungen zu den Legenden 1 bis 15. Teil 1: Einleitung, Textausgabe, Anhänge, Register. Marburg : 2005 (Indica et Tibetica 43/1) · Data entry Albrecht Hanisch Mitsuyo Demoto · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0