Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jātakamālā 1-15 · Chapter 3

3.1

tad evaṃ duṣkaraśatasamudānīto 'yam asmadarthaṃ tena bhagavatā saddharma iti satkṛtya śrotavyaḥ /
tathāgatamāhātmye pūrvavac ca karuṇāvarṇe 'pi vācyam ihaiva puṇyaphalapradarśane caivaṃ satkṛtyopacitāni puṇyānīhaiva puṣpamātram ātmaprabhāvasya kīrtisaṃtatimanoharaṃ pradarśayantīti //
śibijātakaṃ dvitīyam //
3. Kulmāṣapiṇḍījātakam
cittaprasādodgataṃ pātrātiśayapratipāditaṃ ca nālpakaṃ nāma dānam asti vipākamahattvāt //
tadyathānuśrūyate / bodhisattvabhūtaḥ kilāyaṃ bhagavān kośalādhipatir babhūva / tasyotsāhamantraprabhāvaśaktisaṃpatprabhṛtīnāṃ prakarṣiṇām api rājaguṇānāṃ vibhūtim atiśiśye daivasaṃpadguṇaśobhā /
guṇās tasyādhikaṃ rejur daivasaṃpadvibhūṣaṇāḥ /
kiraṇā iva candrasya śaradunmīlitaśriyaḥ

3.2

tatyāja dṛptān api tasya śatrūn rakteva reme tadapāśriteṣu /
ity āsa tasyānyanarādhipeṣu kopaprasādānuvidhāyinī śrīḥ

3.3

dharmātmakatvān na ca nāma tasya paropatāpāśivam āsa cetaḥ /
bhṛtyānurāgas tu tathā jajṛmbhe dviṣatsu lakṣmīr na yathāsya reme

3.4

so 'nantarātītāṃ svāṃ jātim anusasmāra / tadanusmaraṇāc ca samupajātasaṃvego viśeṣavattaraṃ śramaṇabrāhmaṇakṛpaṇavanīpakebhyaḥ sukhahetunidānaṃ dānam adāt / śīlasaṃvaraṃ cānavaraṃ poṣadhaniyamaṃ ca parvadivaseṣu samādade / abhīkṣṇaṃ ca rājaparṣadi svasmiṃś cāntaḥpure puṇyaprabhāvodbhāvanāl lokaṃ śreyasi niyoktukāmaḥ pratītahṛdayo gāthādvayam iti niyatārthaṃ babhāṣe /
na sugataparicaryā vidyate svalpikāpi pratanuphalavibhūtir yac chrutaṃ kevalaṃ prāk /
tad idam alavaṇāyāḥ śuṣkarūkṣāruṇāyāḥ phalavibhavamahattvaṃ paśya kulmāṣapiṇḍyāḥ

3.5

rathaturagavicitraṃ mattanāgendralīlaṃ balam akṛśam idaṃ me medinī kevalā ca /
bahu dhanam anuraktā śrīr udārāś ca dārāḥ phalasamudayaśobhāṃ paśya kulmāṣapiṇḍyāḥ

3.6

tam amātyā brāhmaṇavṛddhāḥ pauramukhyāś ca kautūhalāpūrṇamanaso 'pi na prasahante sma paryanuyoktuṃ kim abhisamīkṣya mahārājo gāthādvayam idam abhīkṣṇaṃ bhāṣata iti // atha tasya rājño vāllabhyād avyāhatataraviśrambhapraṇayaprasādā devī samutpannakautūhalā saṃkathāprastāvāgataṃ parṣadi paryapṛcchad enam /
niyatam iti narendra bhāṣase hṛdayagatāṃ mudam udgirann iva /
bhavati mama kutūhalākulaṃ hṛdayam idaṃ kathitena tena te

3.7

tad arhati śrotum ayaṃ jano yadi pracakṣva tat kiṃ nv iti bhāṣase nṛpa /
rahasyam evaṃ ca na kīrtyate kva cit prakāśam asmāc ca mayāpi pṛcchyate

3.8

atha sa rājā prītyatisnigdhayā dṛṣṭyā samavekṣya devīṃ smitapravikasitavadana uvāca //
avibhāvyanimittārthaṃ śrutvodgāram imaṃ mama /
na kevalaṃ tavaivātra kautūhalacalaṃ manaḥ

3.9

samagram apy etad amātyamaṇḍalaṃ kutūhalāghūrṇitalolamānasam /
puraṃ ca sāntaḥpuram atra tena me niśamyatāṃ yena mayaivam ucyate

3.10

svapnaprabuddha iva jātim anusmarāmi yasyām ihaiva nagare bhṛtako 'ham āsam /
śīlānvito 'pi dhanamātrasamucchritebhyaḥ karmābhirādhanasamārjitadīnavṛttiḥ

3.11

so 'haṃ bhṛtiṃ paribhavaśramadainyaśālāṃ trāṇāśayā svayam avṛttibhayād vivikṣuḥ /
bhikṣārthinaś ca caturaḥ śramaṇān apaśyaṃ vaśyendriyān anugatān iva bhikṣulakṣmyā

3.12

tebhyaḥ prasādamṛdunā manasā praṇamya kulmāṣamātrakam adāṃ prayataḥ svagehe /
tasyāṅkurodaya ivaiṣa yad anyarājacūḍāprabhāś caraṇareṇuṣu me niṣiktāḥ

3.13

tad etad abhisaṃdhāya mayaivaṃ devi kathyate /
puṇyair na ca labhe tṛptim arhatāṃ darśanena ca

3.14

atha devī praharṣavismayaviśālatarākṣī sabahumānam udīkṣamāṇā rājānam uvāca / upapannarūpaḥ puṇyānām ayam evaṃvidho vipākābhyudayaviśeṣaḥ / puṇyaphalapratyakṣiṇaś ca mahārājasya yad ayaṃ puṇyeṣv ādaraḥ / tad evam eva pāpapravṛttivimukhaḥ piteva prajānāṃ samyakparipālanasumukhaḥ puṇyaguṇārjanābhimukhaḥ /
yaśaḥśriyā dānasamṛddhayā jvalan pratiṣṭhitājñaḥ pratirājamūrdhasu /
samīraṇākuñcitasāgarāmbarāṃ ciraṃ mahīṃ dharmanayena pālaya

3.15

rājovāca / kiṃ hy etad devi na syāt /
so 'haṃ tam eva punar āśrayituṃ yatiṣye śreyaḥpathaṃ samabhilakṣitaramyacihnam /
lokaḥ praditsati hi dānaphalaṃ niśamya dāsyāmy ahaṃ kim iti nātmagataṃ niśāmya

3.16

atha sa rājā devīṃ devīm iva śriyā jvalantīm atisnigdham avekṣya śrīsaṃpattihetukutūhalahṛdayaḥ punar uvāca /
candralekheva tārāṇāṃ strīṇāṃ madhye virājase /
akṛthāḥ kiṃ nu kalyāṇi karmātimadhurodayam

3.17

devy uvāca / asti deva kiṃ cid aham api pūrvajanmavṛttam anusmarāmīti/ kathaya kathayedānīm iti ca sādaraṃ rājñā paryanuyuktovāca /
bālye 'nubhūtam iva tat samanusmarāmi dāsī satī yad aham uddhṛtabhaktam ekam /
kṣīṇāsravāya munaye vinayena dattvā supteva tatra samavāpam iha prabodham

3.18

etat smarāmi kuśalaṃ naradeva yena tvannāthatām upagatāsmi samaṃ pṛthivyā /
kṣīṇāsraveṣu na kṛtaṃ tanu nāma kiṃ cid ity uktavān asi yathaiva munis tathaiva

3.19

atha sa rājā puṇyaphalapradarśanāt puṇyeṣu samutpāditabahumānām abhiprasannamanasaṃ pariṣadaṃ vismayaikāgrām avetya niyatam īdṛśaṃ kiṃ cit samanuśaśāsa /
alpasyāpi śubhasya vistaram imaṃ dṛṣṭvā vipākaśriyaḥ syāt ko nāma na dānaśīlavidhinā puṇyakriyātatparaḥ /
naivaṃ draṣṭum api kṣamaḥ sa puruṣaḥ paryāptavitto 'pi san yaḥ kārpaṇyatamisrayāvṛtamatir nāpnoti dānair yaśaḥ

3.20

tyaktavyaṃ vivaśena yan na ca tathā kasmai cid arthāya yat tan nyāyena dhanaṃ tyajan yadi guṇaṃ kaṃ cit samudbhāvayet /
ko 'sau tatra bhajeta matsarapathaṃ jānan guṇānāṃ rasaṃ prītyādyā vividhāś ca kīrtyanusṛtā dānapratiṣṭhā guṇāḥ

3.21

dānaṃ nāma mahānidhānam anugaṃ caurādyasādhāraṇaṃ dānaṃ matsaralobhadoṣarajasaḥ prakṣālanaṃ cetasaḥ /
saṃsārādhvapariśramāpanayanaṃ dānaṃ sukhaṃ vāhanaṃ dānaṃ naikasukhopadhānasumukhaṃ sanmitram ātyantikam

3.22

vibhavasamudayaṃ vā dīptam ājñāguṇaṃ vā tridaśapuranivāsaṃ rūpaśobhāguṇaṃ vā /
yad abhilaṣati sarvaṃ tat samāpnoti dānād iti parigaṇitārthaḥ ko na dānāni dadyāt

3.23

sārādānaṃ dānam āhur dhanānām aiśvaryāṇāṃ dānam āhur nidānam /
dānaṃ śrīmat sajjanatvāvadānaṃ nālpaprajñaiḥ pāṃsudānaṃ sudānam

Original text: Jātakamālā 1-15 · Edition: Hanisch, Albrecht: Aryasuras Jatakamala. Philologische Untersuchungen zu den Legenden 1 bis 15. Teil 1: Einleitung, Textausgabe, Anhänge, Register. Marburg : 2005 (Indica et Tibetica 43/1) · Data entry Albrecht Hanisch Mitsuyo Demoto · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc