Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jaiminīyanyāyamālāvistara a metrical exposition · Chapter 3.3

3.3.1

tasminneva bhakṣamantre 'gāyatracchandasa indrapītasya' iti śrūyate |
'gāyatrameva chando yasya' iti mantrapade samāsābhidhānādekacchandoyukta aindre some bhakṣamantraḥ- iti cet |
maivam |
bahucchandoyukte 'pi bahuvrīheḥ samānatvāt |
evakāraṃ parityajya 'gāyatraṃ chando yasya' iti vigrahasaṃbhavāt |
ekacchandaskastu somo na kvāpyasti |
tasmānnānāchandaske soma aindrapradāna eva mantraḥ, nānyatra |
tadevaṃ kṛtvācintātrayaṃ samāptam |
dvividhakṛtvācintodghāṭanā tu prāgeva siddhāntinā darśitā || MJaiNyC_3,2.44-46 ||
iti śrīmādhavīye jaiminīyanyāyamālāvistare tṛtīyādhyāyasya dvitīyaḥ pādaḥ
atha tṛtīyādhyāyasya tṛtīyaḥ pādaḥ /
(prathame - uccaistvādīnāṃ vedadharmatādhikaraṇe sūtrāṇi 1-8) /
śruter jātādhikāraḥ syāt / Jaim_3,3.1 /
vedo vā prāyadarśanāt / Jaim_3,3.2 /
liṅgāc ca / Jaim_3,3.3 /
dharmopadeśāc ca na hi dravyeṇa saṃbandhaḥ / Jaim_3,3.4 /
trayīvidyākhyā ca tadvid dhi / Jaim_3,3.5 /
vyaktikrame yathāśrutīti cet / Jaim_3,3.6 /
na sarvasmin niveśāt / Jaim_3,3.7 /
vedasaṃyogān na prakaraṇena bādhyate / Jaim_3,3.8 /
START MJaiNy 3,3.1-3
tṛtīyapāde prathamādhikaraṇamāracayati-
kartavyamuccaiḥ sāmagarbhyāmupāṃśu yajuṣetyamī /
mantrāṇāṃ vātha vedānāṃ dharmā mantragatā yataḥ

3.3.2

vidhyuddeśe mantravāciśabdāḥ proktā ṛgādayaḥ /
ṛgvedo 'gneḥ samutpanna ityupakramavedagīḥ

3.3.3

asaṃjātavirodhātastadvaśādupasaṃhṛteḥ /
nayane sati vākyena dharmāṇāṃ vedagāmitā

3.3.4

jyotiṣṭome śrūyate- 'uccaiṛcā kriyate |
upāṃśu yajuṣā |
uccaiḥ sāmnā' iti |
tatra vidhivākye mantravācināmṛgādiśabdānāṃ prayogānmantradharmā uccaistvādayaḥ |
tathā sati yajurvedotpannā adhvaryuṇā prayujyamānā apyṛca uccaireva paṭhitavyāḥ- iti cet |
maivam |
asaṃjātavirodhitvena prabalamupakramamanusṛtya tadvaśenopasaṃhārasya naitavyatvāt |
upakrame hi vedaśabdaḥ śrutaḥ- 'trayo vedā asṛjyanta |
agneṛgvedaḥ |
vāyoryajurvedaḥ |
ādityātsāmavedaḥ' iti |
ata upakramagatavedānusāreṇa vidhyuddeśagatānāmapyṛgādiśabdānāṃ vedaparatve satyṛco 'pi yajurvedotpannā upāṃśu paṭhanīyāḥ |
nanu- upakramo 'trārthavādatvāddurbalaḥ |
upasaṃhāro vidhyuddeśatvātprabalaḥ- iti cet |
bāḍham |
labdhātmano hi vidhyuddeśasya prābalyam |
iha tu prathamato buddhyīṃtpādaka upakramaḥ |
tadānīmalabdhātmatvānna tasya bādhakatvam |
paścāttu vākyaikatvāya tadavirodhenaivā'tmānaṃ lapsyate |
tadevamupakramopasaṃhāraikavākyatābalena nirṇayādvākyaviniyogo 'yam || MJaiNyC_3,1.1-3 ||
(dvitīye-ādhāne gānasyopāṃśutādhikaraṇe sūtram) /
guṇamukhyavyatikrame tadarthatvān mukhyena vedasaṃyogaḥ / Jaim_3,3.9 /
START MJaiNy 3,3.4-6
dvitīyādhikaraṇamāracayati-
yajurvedasthamādhānaṃ tadaṅgaṃ sāma tatra kim /
uccairupāṃśu vā gānamuccaiḥ śīghrapratītitaḥ

3.3.5

utpatterviniyogo 'tra prabalo 'nusṛtiryataḥ /
mukhyasyāṅgena kartavyā tasmādgāna upāṃśutā

3.3.6

ādhānasyātra mukhyatvaṃ gānasya guṇatāthavā /
viniyogasya mukhyatvamutpatterguṇatāstviha

3.3.7

ādhāne vāmadevyādisāmānyaṅgatvena vihitāni |
tatra- yadyapyetāni yajurvedagatasyā'dhānasyāṅgāni, tathāpi sāmavede teṣāmutpannatvāt, utpatteśca śīghrabuddhihetutvātsāmavedadharmeṇa geyāni - iti cet |
na |
viniyogasya prabalatvāt |
sa ca yajurvede śrutaḥ- 'ya evaṃ vidvānvāmadevyaṃ gāyati' iti |
guṇena hi mukhyasyānusaraṇaṃ nyāyyam |
ko guṇaḥ, kiṃ mukhyam- iti cet |
atrāṅgitvādādhānaṃ mukhyam, sāmagānamaṅgatvena guṇaḥ |
tathā sāti 'dharmaḥ śiraḥ' - ityādaya ādhānāṅgabhūtā mantrā yathopāṃśu paṭhyante, tathā sāmānyapyādhānānusāreṇopāṃśu geyāni |
athavā viniyogo 'nuṣṭhāpakavidhitvānmukhyaḥ |
utpattividhiratathāvidhatvādguṇaḥ |
tasmāt- atra viniyogavedānusāreṇopāṃśugeyāni || MJaiNyC_3,1.4-6 ||
(tṛtīye jyotiṣṭomasya yājurvedikatādhikaraṇe sūtram -) /
bhūyastvenobhayaśruti / Jaim_3,3.10 /
START MJaiNy 3,3.7-8
tṛtīyādhikaraṇamāracayati-
jyotiṣṭomo yajuḥsāmavedayorasti tatra kim /
uccaistvamuta nīcaistvaṃ hetvabhāvādanirṇayaḥ

3.3.8

yajuṣyadhigate dravyadevate tatra tadvidhiḥ /
tadvaśātsvaranirṇīterupāṃśu syādanuṣṭhitiḥ

3.3.9

'jyotiṣṭomena svargakāmo yajeta' ityetadvākyaṃ vedadvaye samāmnātam |
tatra-'ko vidhiḥ, kaśca guṇavidhānāyānuvādaḥ, iti jijñāsāyāṃ niyāmakahetorapratimānāt 'etasya vedasya dharmo 'nuṣṭheyaḥ' ityanirṇayaḥ- iti cet |
na |
somadravyasya, indravāyvādidevatāyāśca yajurvede 'dhigatatvādaṅgabāhulyaśravaṇācca tatraiva vidhiḥ, iti - upāṃśuprayogaḥ || MJaiNyC_3,1.7-8 ||
(caturthe prakaraṇasya viniyojakatādhikaraṇe sūtram - )
asaṃyuktaṃ prakaraṇād iti kartavyatārthitvāt / Jaim_3,3.11 /
START MJaiNy 3,3.9-10
caturthādhikaraṇamāracayati -
na kratvaṅgaṃ prayājādi kratvaṅgaṃ vā na cāṅgatā /
prakriyāyā amānatvānnairākāṅkṣyeṇa vākyayoḥ

3.3.10

prayājādeḥ phale 'pekṣā kathaṃbhāve 'pi ca kratoḥ /
tena prakaraṇāmnānaṃ tasmādaṅgāṅgitā tayoḥ

3.3.11

sārdhapādadvaye viniyojakatvenoktāni yāni śrutiliṅgavākyāni, tebhyo 'tiriktaṃ prakaraṇanāmakaṃ kiṃcitpramāṇaṃ na vede paśyāmaḥ |
nahi padatatsāmarthyānvayairasaṃtṛṣṭaḥ kaścidvedabhāgaḥ kenacidāmnāyate |
ekavākyatāmāpanno vākyasamūhaḥ prakaraṇama-iti cet |
na |
vākyayoḥ satoḥ paścādekatākyatāyā abhāvāt |
na hi 'darśapūrṇamāsābhyāṃ svargakāmo yajeta' 'samidho yajati' ityanayorvākyayoḥ parasparākāṅkṣāsti, yena vākyaikavākyatā kalpyeta |
tasmāt - na prayājādīnāṃ darśapūrṇamāsāṅgatvam- iti prāpte, -
brūmaḥ- prayojādayaḥ phalahetavaḥ, puruṣapravṛttirūpatvāt, sevādivat |
darśapūrṇamāsāvupakaraṇairupakāryau, karaṇatvāt, pradīpopakṛtacakṣurvat |
tathā sati 'kiṃ prayājādeḥ phalam, kiṃvā darśapūrṇamāsayorupakaraṇam' ityākāṅkṣāyāṃ saṃpannavākyaikavākyatārūpaṃ prakaraṇam |
tena ca prayājādīnāmaṅgatvaṃ pratīyate || MJaiNyC_3,1.9-10 ||
(pañcame kramasya viniyojakatvādhikaraṇe sūtram - ) /
kramaś ca deśasāmānyāt / Jaim_3,3.12 /
START MJaiNy 3,3.11-14
pañcamādhikaraṇamāracayati-
dabdhirnāmeti mantro 'ṅgamupāṃśuyajaterna vā /
sādhāraṇatvālliṅgādermānābhāvādanaṅgatā

3.3.12

mantrāṇāṃ karmaṇāṃ cātra krameṇā'mnānamīkṣyate /
prakriyāvatkramo mānaṃ yathāsaṃkhyaṃ tato 'ṅgatā

3.3.13

kramaḥ samānadeśatvaṃ pāṭhādarthācca pāṭhataḥ /
yathāsaṃkhyaṃ saṃnidhiśca yathāsaṃkhyamudāhṛtam

3.3.14

śundhatvamiti sāṃnāyyapātrāṅgaṃ saṃnidhermatam /
paśudharmor'thasādeśyādagnīṣomīyato bhavet

3.3.15

darśapūrṇamāsayoryājamāne - mantrakāṇḍe kaścinmantra āmnāyate-'dabdhirasyadabdho bhūyāsam, amuṃ dabheyam' iti |
asya mantrasyopāṃśuyājāṅgatāyāṃ śrutivākye na vidyete |
brāhmaṇe viniyogamanāmnāyārthavivaraṇasyaivā'bhnānāt |
'etayā vai dabdhyā devā asurānadabhnuvan |
tayaiva bhrātṛvyaṃ dabhnoti' iti brāhmaṇam |
dabdhirdhātukamāyudham |
āgneyāgnīṣomīyayorapyaniṣṭanivārakatvālliṅgaṃ sādhāraṇam |
prakaraṇaṃ ca trayāṇāmekameva |
tato mānābhāvādayaṃ mantro nopāṃśuyājāṅgam - iti prāpte, -
brūmaḥ- ādhvaryave kāṇḍa āgneyopāṃśuyājāgnīṣomīyakarmāṇi krameṇā'mnātāni |
yājamāne ca kāṇḍe tadviṣayā mantrāḥ krameṇā'mnātāḥ- 'agnerahaṃ devayajyayānnādo bhūyāsam', 'dabdhirasyadabdho bhūyāsamamuṃ dabheyam','agniṣomayārehaṃ devayajyayā vṛtrahā bhūyāsam' iti |
tatra yathā vākyadvayānusaṃdhāna saṃpannaṃ prakaraṇaṃ pṛthakpramāṇam, tathā prakaraṇadvayānusaṃdhānasaṃpannaḥ kramaḥ kuto na mānaṃ syāt |
na cāsya prakaraṇe 'ntarbhāvaḥ |
dvayorvākyayoriva prakaraṇayorekavākyatvābhāvāt |
tasmātkramapramāṇena madhyavartina upāṃśuyājasya madhyavartī mantro 'ṅgam |
'samānadeśatvaṃ kramaḥ' iti kramasya svarūpam |
tacca dvividham- pāṭhakṛtamarthakṛtaṃ ca |
tatra pāṭhakṛtamapi dvividham- yathāsaṃkhyaṃ saṃnidhiśceti |
tayorādyasya dabdhimantra udāharaṇam |
"śundhadhvaṃ daivyāya karmaṇe"-ityayaṃ mantraḥ śodhanīyeṣu vastuṣu sādhāraṇobhāsate |
tatra sāṃnāyyapātrāṇi kumbhīśākhāpavitrādīnyanantareṣu 'mātariśvanaḥ'- ityādimantreṣvavabhāsanta iti saṃnidhinā tatpātraprokṣaṇe 'śundhadhvam' iti mantro viniyujyate |
anuṣṭhānasādeśyānpaśudharmāṇāmagnīṣo mīyāṅgatvam |
tadevaṃ kramasya traividhyaṃ draṣṭavyam || MJaiNyC_3,1.11-14 ||
(ṣaṣṭhe samākhyāyā viniyojakatādhikaraṇe sūtram / )
ākhyā caivaṃ tadarthatvāt / Jaim_3,3.13 /
START MJaiNy 3,3.15-16
ṣaṣṭhādhikaraṇamāracayati-
vedatrayoktadharmāṇāmṛtvigbhiḥ saṃgatistribhiḥ /
aniyatyā niyatyā vā niyatirnānirūpaṇāt

3.3.16

hautratvādisamākhyānaṃ niyatergamakaṃ svataḥ /
nirbādhaṃ cānyavattacca tenātra viniyojakam

3.3.17

yājyāpuronuvākyaṃpāṭhādayo dharmā ṛgvede proktāḥ |
dohananirvāpādayo yajurvede |
ājyastotrapṛṣṭhastotrādayaḥ sāmavede |
tatra 'asyaivaite dharmāḥ' iti niyāmakasya durnirūpatvādyena kenāpyṛtvijā yaḥ ko 'pi dharmaicchayāsaṃgacchate- iti cet |
maivam |
'hautram, ādhvaryavam, audrātram' iti samākhyānena niyatirbodhyate |
na ca samākhyānasya bādhakaṃ kiṃcitpaśyāmaḥ |
tasmādabodhakatvabādhitatvayoraprāmāṇyakāraṇayorabhāvācchruti liṅgādipañcakavatpramāṇena samākhyānena dharmā vyavasthāpyante || MJaiNyC_3,1.15-16 ||
(śrutyādīnāṃ pūrvapūrvabalīyastvādhikaraṇeṣu [7-12] sūtram) /
śruti-liṅga-vākya-prakaraṇa-sthāna-samākhyānāṃ samavāye pāradaurbalyam arthaviprakarṣāt / Jaim_3,3.14 /
START MJaiNy 3,3.17-19
saptamā(śrutiprābalyā)dhikaraṇamāracayati-
aindryopasthīyatāṃ vahniritīndrāgnyorvikalpanam /
samuccayo vote śakra evāgniḥ kevalo 'thavā

3.3.18

vikalpaḥ śrutiliṅgābhyāṃ guṇāvṛttyā samuccayaḥ /
śratiḥ śaktyanusāreti śakra eko 'tra liṅgataḥ

3.3.19

śaktiruktā śrutiḥ śīghrā liṅgaṃ kṣutyanumāpakam /
nairākāṅkṣyātmake bodhe śrutyāgnau kevale sthitiḥ

3.3.20

'aindyā gārhapatyamupatiṣṭhate' iti śrūyate |
'kadācana starīrasi nendra saścasi dāśuṣe' ityasāvṛgaindrī |
tatrendrasya prakāśanāt |
'bho indra, kadācidapi ghātako na bhavasi |
kiṃtvāhutiṃ dattavate yajamānāya prīyase' ityarthaḥ |
tatra-indraprakāśanasāmarthyarūpālliṅgānmantrasyendraviṣayakriyā sādhanatvaṃ gamyate |
yadyasau mantra indrapradhānakakriyāyāḥ sādhako na bhavet, tadānīmanena mantreṇendraprakāśanaṃ vyarthe syāt |
tasmāt 'etanmantrakaraṇakakriyāṃ pratīndraḥ pradhānam' ityetādṛśabuddhyīṃ- tpādanaṃ liṅgaviniyogaḥ |
'kāsau kriyā' iti viśeṣajijñāsāyām 'aindyopatiṣṭhate' ityanenāviruddhapada- dvayarūpeṇa vākyenopasthānakriyāyāṃ paryavasānaṃ kriyate |
tathāsati 'aindramantreṇendramupatiṣṭheta' ityayamarthaḥ paryavasyati |
tathā 'gārhapatyam' iti dvitīyāntapadarūpayā śrutyā gārhapatyasya prādhānyaṃ gamyate |
tacca guṇabhūtāṃ yatkiṃcitkaraṇakakriyāmantareṇa na saṃbhavati |
tataḥ 'tādṛśīṃ kāṃcitkriyāṃ prati gārhyatyaḥ pradhānam' ityetādṛśabuddhyīṃtpādanaṃ śrutiviniyogaḥ |
'aindyā, upatiṣṭhate' iti padadvayena mantraviśeṣakriyāviśeṣayoḥ paryavasānaṃ bhavati |
tathā sati 'aindreṇa mantreṇa gārhapatyamupatiṣṭhate' ityartho bhavati |
tadevaṃ śrutiliṅgayorvirodhe sati pramāṇatvāviśeṣādbrīhiyavavadvikalpaḥ- ityekaḥ pūrvapakṣaḥ |
indragārhapatyayoḥ pradhānatvāviśeṣadupasthānasya ca guṇatvāt 'pratipradhānaṃ guṇaḥ' iti nyāyenopasthānāvṛtyā śrutiliṅgayoḥ samuccayaḥ- iti dvitīyaḥ pūrvapakṣaḥ |
śrutirviniyuñjānā vastusāmathyamanukṛtyaiva viniyuṅkte |
anyathā 'vahninā siñcet' 'vāriṇā dahet' ityapi viniyujyeta |
tata upajīvyatvena liṅgasya prabalatvādindra eva mantreṇopastheyaḥ- iti tṛtīyaḥ pūrvapakṣaḥ |
aindramantrasya gārhapatye mukhyavṛttyā śaktyabhāve 'pi gauṇavṛttyā śaktirastīti 'niveśanaḥ'- ityasminnudāharaṇe pūrvameva darśitam |
tathā sati sāmarthyābhāvakṛtapratibandhābhāvānnirvighnā śrutiḥ śīghraṃ viniyuṅkte, liṅgaṃ tu vilambate |
mantrapadānyādau svābhidheyamarthe pratipādayanti |
tata ūrdhva mantrasya sāmarthye nirūpyate |
paścātsāmarthyavaśātsādhanatvavācinī prādhānyavācinī ca śrutiḥ kalpate |
sā ca śrutiḥ 'mantreṇendramupatiṣṭheta' iti viniyuṅkte |
tathā sati pratyakṣaśrutau svābhidheyapratipādanaviniyogayo rmadhyavartinau sāmarthyanirūpaṇa- śrutikalpanavyāpārau na sta iti prābalyāttayā liṅgaṃ bādhyate |
na ca - pratyakṣaśrutiviniyogavelāyāmalabdhātmakatvenāprāptaṃ liṅgaṃ kathaṃ bādhyeta- iti śaṅkanīyam |
bhaviṣyatpraptimatibandhasyaivātra bādhatvāt |
śrutyā viniyuktasya mantrasya punarviniyogākāṅkṣāyā anudayātkathaṃ viniyojakaṃ liṅgaṃ prāpsyati |
tasmāt - gārhapatyopasthāne mantraḥ pratyakṣaśrutyā viniyujyate || MJaiNyC_3,1.18-19 ||
START MJaiNy 3,3.20-22
aṣṭamā (vākyādyapekṣayā liṅgasya prābalyā) dhikaraṇamāracayati-
syonaṃ ta iti pūrvārdha tasminsīdeti cottaram /
sadane sādane cāyaṃ sarvai vār'dhe vyavasthite

3.3.21

tacchabdādekavākyatve bhavedādyaḥ śrutiṃ prati /
liṅgasya saṃnikṛṣṭatvādvākyabādhe vyavasthitiḥ

3.3.22

udāhṛtiriyaṃ vākyabādhe na tvaindriyetyasau /
bādhādūrdhva nirarthatvādaprāmāṇyaprasaṅgataḥ

3.3.23

darśapūrṇamāsayoḥ śrūyate- 'syonaṃ te sadanaṃ kṛṇomi ghṛtasya dhārayā supevaṃ kalpayāmi |
tasminsīdāmṛte pratitiṣṭha vrīhīṇāṃ megha sumanasyamānaḥ' iti |
'bhoḥ puroḍāśa, tava samīcīnaṃ sthānaṃ karomi |
tacca sthānaṃ ghṛtasya dhārayā suṣṭhu sevituṃ yogyaṃ kalpayāmi |
bho vrīhisārabhūta, tvaṃ samāhitamanaskastasminsamīcīne sthāna upaviśa |
tatra sthiro bhava' ityarthaḥ |
tatra-'tasmin' ityanena tacchabdena prakṛtavācinā pūrvottarārdhayorekavākyatve sati mantradvayābhāvātsarvo 'pyayaṃ mantraḥ sthānakaraṇe 'ṅgaṃ syāt |
mantraviniyojikā śrutirevaṃ kalpanīyā- 'sarveṇānena mantreṇa sthānaṃ kartavyam' iti |
tathā 'sarveṇa mantreṇa puroḍāśaḥ sthāpanīyaḥ, ityapi kalpanīyā |
sadanāṅgatvavatpratiṣṭhāpanāṅgatvasyāpi tadvākyabodhitatvāt |
tathā sati sadanasthāpanayorasya mantrasya vikalpaḥ samuccayo vā nijecchayā bhaviṣyati- iti prāpte,-
brūmaḥ- yadetatpūrvottarārdhayoḥ parasparānvayena saṃpannamekaṃ vākyam, tadetaduttarādhasya sadanakaraṇe śaktimakalpayitvā kṛtsnaṃ mantraṃ sadane viniyoktuṃ nārhati |
tathā pūrvārdhasya sthāpane śaktimakalpayitvā na tatra prabhavati |
ato liṅgakalpanavyavadhānena vākyaṃ śrutiṃ prati viprakṛṣyate |
pratyakṣaṃ tu liṅgadvayaṃ saṃnikṛṣyate |
tathā sati liṅgena vākyabādhādarthadvayamubhayorvyavasthitam |
nanu-'aindyā gārhapatyam |
ityatrāpi padadvayānvayarūpasya vākyasya viniyojakatvapratīterliṅgavākyavirodhāya tadevodāhniyatām- iti cet |
na |
tatra liṅgena vākye bādhite satyekaikapadasyārthapratyāyakatvābhāvena śrutikṛtaviniyogasyāpyasiddheraprāmāṇyamevodāhṛtasya prasajyeta |
iha tu mahāvākye bādhite 'pyavāntaravākyayorarthapratītau liṅgaviniyogaḥ sidhyatītyetadevodāharaṇam || MJaiNyC_3,1.20-22 ||
START MJaiNy 3,3.23-24
navamā(vākyasya prakaraṇādyapekṣayā prābalyā)dhikaraṇamāracayati-
agnīṣomāvidaṃ havyamajuṣetāmitīritāt /
apacchidyedamityādiḥ sarvaśeṣo bhavenna vā

3.3.24

prakriyāto mavenmaivaṃ prakriyāntaritā tribhiḥ /
vākyaṃ dvayantaritaṃ tena bhavetprakaraṇādbali

3.3.25

sūktavāke śrūyate- 'agniṣomāvidaṃ havirajuṣetām, avīvṛdhetām, mahojyāyo 'krātām |
indrāgnī idaṃ havirajuṣetām, avīvṛghetām, 'maho jyāyo 'krātām' iti |
tatra-devatāvācakamagnīṣomādipadaṃ paurṇamāsyādikāle yathādevataṃ vibhajya prayoktavyam- iti pūrvapāde nirṇītam |
yattu 'idaṃ haviḥ'- ityādikamavaśiṣṭaṃ padajātaṃ, tadagnīṣomamantragatamapyamāvāsyāyāmagnīṣomapadaparityāgena paṭhanīyam |
evam- indrāgnimantragatamapi paurṇamāsyāmindrāgnipadaparityāgena paṭhanīyam |
tathā satyeṣāṃ mantrabhāgāṇāṃ sarvaśeṣatvabodhako darśapūrṇamāsaprakaraṇapāṭho 'nugṛhyate- iti prāpte, brūmaḥ- agnīṣomamantraśeṣasyendrāgnipadānvayāśravaṇāt |
prakaraṇena prathame tadanvayarūpaṃ vākyaṃ kalpanīyam |
tena ca vākyenendrādiprakāśanasāmarthyarūpaṃ liṅgaṃ kalpyate |
tacca liṅgam 'anena mantrabhāgeṇendrāgniviṣayakriyānuṣṭheyā' iti viniyojikāṃ tṛtīyāśrutiṃ kalpayati |
tataḥ prakaraṇaviniyogayormadhye tribhirvyavadhānaṃ bhavati |
agnīṣomapadānvayarūpaṃ tu vākyaṃ śrūyamāṇatvālliṅgaśrutibhyāmeva vyavadhīyate |
tasmādvākyena prakaraṇasya bādhitatvāttaccheṣastatraiva vyavatiṣṭhate || MJaiNyC_3,1.23-24 ||
START MJaiNy 3,3.25-26
daśamā(prakaraṇasya kramādyapekṣayā prābalyā)dhikaraṇamāracayati-
rājasūye 'bhiṣecyākhyayāge ye devanādayaḥ /
taccheṣāste 'khilārthā vā taccheṣāstasya saṃnidheḥ

3.3.26

rājasūyakathaṃbhāvānuvṛtteḥ sarvaśeṣatā /
kalpyākāṅkṣābhiṣecyasya prakriyā prabalā tataḥ

3.3.27

rājasūye paśviṣṭhisomayāgā bahavaḥ pradhānabhūtāḥ |
tatrābhiṣecanīyākhyaḥ kaścitsomayāgaḥ |
tasya saṃnidhau devanādayaḥ śrūyante-'akṣairdīvyati |
rājanyaṃ jināti |
śaunaḥśepamākhyāpayati' iti |
jināti jayati |
bahvṛcabrāhmaṇe samāmnātaṃ śunaḥ śepaviṣayamupākhyānaṃ śaunaḥśepam |
tatra saṃnidhibalāddevanādayo 'bhiṣecanīyāṅgam- iti cet |
maivam |
rājasūyasya kathaṃbhāvākāṅkṣāyāmanuvṛttāyāṃ vihitā devanādayaḥ prakaraṇena rājasūyaśeṣāḥ |
rājasūyaśca bahuyāgātmaka iti tatratyasarvayāgaśeṣatvam |
na cābhiṣecanīyasya kācidākāṅkṣā devanādiṣvasti |
jyotiṣṭomavikṛtitvenātidiṣṭaiḥ prākṛtāṅgaireva tadākāṅkṣānivṛtteḥ |
saṃnihitavidhibalādākāṅkṣotthāpyate- iti cet |
ata evā'kāṅkṣārūpamavāntaraprakaraṇamādau parikalpya taddvārā vākyaliṅgaśrutīkalpanayā saṃnidhirviprakṛṣyate |
rājasūyākāṅkṣārūpaṃ tu mahāprakaraṇaṃ kḷptatvādekaryā kakṣayā saṃnikṛṣyate |
tasmāt-prakaraṇena saṃnidhibādhātsarvaśeṣā devanādayaḥ || MJaiNyC_3,1.25-26 ||
START MJaiNy 3,3.27-28
ekādaśā(kramasya samākhyāpekṣayā prābalyā)dhikaraṇamāracayati-
śundhadhvamiti mantro 'ṅgaṃ pauroḍāśikaśodhane /
sāṃnāyyapātraśuddhau vā prathamo 'stu samākhyayā

3.3.28

pauroḍāśikamityatra prakṛtyā taddhitena vā /
saṃnidhyanuktitaḥ kalpyaḥ kḷptatvāccaramaḥ kramāt

3.3.29

'śudhadhvaṃ daivyāya karmaṇe' ityayaṃ mantraḥ 'pauroḍāśikam' iti yājñikaiḥsamākhyāte kāṇḍe paṭhitatvātsamākhyayā puroḍāśakāṇḍoktānāmulūkhalajuhvādīnāmapi śodhane 'ṅgam- iti cet |
maivam |
'pauroḍāśikam' iti samākhyāyāṃ prakṛtiḥ puroḍāśamātramabhidhatte |
taddhitapratyayaśca kāṇḍam |
na caitāvatā kṛtsnapuroḍāśapātrāṇāṃ mantrasaṃnidhiḥ pratyakṣo bhavati, kiṃtvarthāpattyā kalpyate |
yadyuktasaṃnidhirna syāt, tadā mantrapratipādakagranthasya pauroḍāśikasamākhyā na syāt |
na hyagnyasaṃnihitānām 'iṣe tvā-' dimantrāṇāmāgneyakāṇḍasamākhyā bhavati |
saṃnihitānāṃ tu 'yuñjānaḥ prathamaṃ manaḥ'- ityādimantrāṇāṃ bhavatyeṣā samākhyā |
tasmāt- kāṇḍasamākhyayā saṃnidhiṃ parikalpya tatsaṃnidhyanyathānupapattyā parasparākāṅkṣārūpaṃ kṛtsnaṃ pātraprakaraṇaṃ kalpayitvā taddvārā vākyaliṅgaśrutīḥ kalpayitvā tayā śrutyā viniyoga iti samākhyāyā viprakarṣaḥ |
sāṃnāyyapātrāṇāṃ śodhane mantrasaṃnidhistu pratyakṣaḥ |
idhmābarhiḥ saṃpādanasya muṣṭinirvāpasya cāntarālaṃ sāṃnāyyapātrāṇāṃ deśa uktaḥ |
mantraśvedhmābarhirnirvāpaviṣayayormantrānuvākayomadhyoma'nuvāke paṭhyate |
tena ca pratyakṣasaṃnidhinā prakaraṇādīnāṃ caturṇāmeva kalpanātsaṃnidhiḥ saṃnikṛṣyate |
tasmāt- krameṇa samākhyāṃ bādhitvā 'sāṃnāyyapātraśodhanaśeṣo mantraḥ' ityayaṃ caramaḥ pakṣo 'bhyupeyaḥ || MJaiNyC_3,1.27-28 ||
START MJaiNy 3,3.29-30
dvādaśā(bādhayogyatā)dhikaraṇamāracayati-
bādho na yukto yukto vā prāptyaprāptyorna yujyate /
apravṛttaṃ prasaktaṃ yaddhiyā tasyāstu bādhyatā

3.3.30

pramāṇataḥ prasaktasya bādho dāśamiko 'tra tu /
vibhrameṇa prasaktasya tasmādapraptabādhanam

3.3.31

prāptasya pravṛttirastīti na tannivāraṇaṃ śakyam |
aprāptasya bādhaviṣayatvenāvasthānameva nāsti |
tasmāt-na yukto bādhaḥ- iti cet |
maivam |
buddhyāviṣayīkṛtasya vārayituṃ śakyatvāt |
na caitadatyantaṃ pravṛttam |
anuṣṭhānarūpaphalaparyavasānābhāvāt |
nāpyatyantamapravṛttam |
tadbuddherutpannatvāt |
ato noktadoṣadvayam |
daśame codakapramāṇenāvabuddhor'tho bādhyata iti prāptabādhaḥ |
iha tu pūrvapūrvapramāṇaviruddhairuttarottaraiḥ pramāṇābhāsairavabuddhasyetyaprāptabādhaḥ || MJaiNyC_3,1.29-30 ||
(trayodaśe dvādaśopasattāyā ahīnāṅgatādhikaraṇe(ahīnanyāye) sūtre-15-16) /
ahīno vā prakaraṇād gauṇaḥ / Jaim_3,3.15 /
asaṃyogāt tu mukhyasya tasmād apakṛṣyeta / Jaim_3,3.16 /
START MJaiNy 3,3.31-33
trayodaśādhikaraṇamāracayati-
tistra eva hi sāhne syurahīne dvādaśetyataḥ /
jyotiṣṭome dvādaśatvamathavāhagaṇe bhavet

3.3.32

astu prakaraṇādādyo nāhīmatvaṃ virudhyate /
prakṛtitvānna kenāpi hīno 'to 'tra vikalpyatām

3.3.33

sāhlādbhinnāhīnasaṃjñā rūḍhaipāhargaṇe bhavet /
ṣaṣṭhīśrutyā dvādaśatvaṃ prakriyāto 'pakṛṣyatām

3.3.34

jyotiṣṭomaprakaraṇe śrūyate-'tistra eva sāhnasyopasado dvādaśāhīnasya' iti |
ekenāhnā niṣpādyatvātsāhno jyotiṣṭomaḥ |
dīkṣādivasādūrdhve somābhiṣavadivasātpūrva kartavyā homā upasadaḥ |
tāsāṃ dvādaśatvaṃ prakaraṇabalājjyotiṣṭome niviśate |
ahīnaśabdaśca tasminneva kalpate |
jyotiṣṭomasya nikhilasomayāgaprakṛtitvena sarveṣāmaṅgānāṃ tatropadeśe sati tadupadeśavikalavikṛtīnāmiva hīnatvābhāvāt |
ato dvādaśatvatritvayorvikalpaḥ- iti prāpte, -
brūmaḥ- āvṛttasomayāgarūpo dvirātratrirātrādirahargaṇaḥ |
tasminnahīnaśabdo rūḍhaḥ |
yaugikatve tu 'na hīnaḥ' iti vigṛhya samāse kṛte satyayajñādiśabdabadādyudāttaḥ syāt |
madhyodāttastvāmnāyate |
rūḍhiśca vigrahanirapekṣatvācchīprabuddhihetuḥ |
ato jyotiṣṭomavācinaḥ sāhnaśabdādbhinneyamahīnasaṃjñā jyotiṣṭomādbhinnamahargaṇamabhidhatte |
tasminnahargaṇe ṣaṣṭhīśrutyā taduktaṃ dvādaśatvaṃ niveśyate |
tatsiddhaye prakaraṇādidamapanetavyam || MJaiNyC_3,1.31-33 ||
(caturdaśe kulāyādau pratipadaurutkarṣādhikaraṇe sūtrāṇi 17-19) /
dvitvabahutvayuktaṃ vā codanāt tasya / Jaim_3,3.17 /
pakṣeṇārthakṛtasyeti cet / Jaim_3,3.18 /
na prakṛter ekasaṃyogāt / Jaim_3,3.19 /
START MJaiNy 3,3.34-36
caturdaśādhikaraṇamāracayati-
yuvaṃ hīti dvayoḥ kartrorbahūnāṃ caita ityamūm /
kuryātpratipadaṃ jyotiṣṭome sāhargaṇe 'thavā

3.3.35

ekasya śaktirāhitye dvābhyāṃ bahubhireva vā /
jyotiṣṭomasya kāryatvātprakṛte 'traiva sā bhavet

3.3.36

yajamānasya nānātvaṃ sākṣādvikṛtiṣu śrutam /
utkṛṣya pratipattena kulāyādiṣu nīyatām

3.3.37

jyotiṣṭome śrūyate- 'yuvaṃ hi sthaḥ svarpatī'- iti dvayoryajamānayoḥ pratipadaṃ kuryāt |
ete asṛgramindavaḥ'- iti bahubhyo yajamānebhyaḥ' iti |
stotrasyopakrame paṭhanīyāmṛcaṃ pratipacchabdo 'bhidhatte |
sā codāhṛtā pratipatprakaraṇājjyotiṣṭome niviśate |
na ca tatra yajamāsadvitvabahutvayorasaṃbhavaḥ |
ekasya yajamānasya dravyalābhādinā tadaśaktau nityakarmaṇaḥ parityāgāsaṃbhavena dvābhyāṃ bahubhirvā tasyāvaśyakartavyatvāt- iti prāpte, -
brūmaḥ- yajamānadvitvaṃ kulāyanāmake yajñe sākṣādāmnātam-'etena rājapurohitau sāyujyakāmau yajeyātām' iti |
yajamānabahutvaṃ satreṣvāmnātam- 'caturviṃśatiparamāḥ sattramāsīran' iti |
tato dviśabdabahuśabdarūpābhyāṃ śrutibhyāṃ prakaraṇaṃ bādhitvā kulāyādiṣu yathoktapratipadorutkarṣaḥ kartavyaḥ |
na cāśaktāvapi yajamānadvitvabahutve saṃbhavataḥ |
aśaktena svīkṛtasya puruṣāntarasya pratividhitve yajamānatvābhāvāt |
'yajamānasya pratinidhirnāsti' iti vakṣyate |
yadyanyaḥ puruṣaḥ svayameva pravartate tadānīṃ svakīyameva prayogaṃ kuryāt, natvaśaktasya sāhāyyamācaret |
tasmāt- śrūyamāṇasya yajamānaikatvasya kālādivadanupādeyāṅgatvena tyaktumaśakyatvānna jyotiṣṭome yajamānasya dvitvabahutve saṃbhavataḥ || MJaiNyC_3,1.34-36 ||
(pañcadaśe jāghanyā anutkaṣārdhikaraṇe sūtrāṇi 20-23) /
jāghanī caikadeśatvāt / Jaim_3,3.20 /
codanā vāpūrvatvāt / Jaim_3,3.21 /
ekadeśa iti cet / Jaim_3,3.22 /
na prakṛter aśāstraniṣpatteḥ / Jaim_3,3.23 /
START MJaiNy 3,3.37-38
pañcadaśādhikaraṇamāracayati-
saṃyājayanti jāghanyā patnīretatpaśāvuta /
darśādau tatpaśau yuktaṃ jāghanyāḥ samavāyataḥ

3.3.38

jāghanī nāma bhāgo 'sau darśādau samavaiti hi /
notkraṣṭavyaṃ na saṃskāryā sādhanatvāttṛtīyayā

3.3.39

darśapūrṇamāsaprakaraṇe śrūyate-'jāghanyā patnīḥ saṃyājayanti' iti |
jāghanī paśoḥ puccham |
patnīśabdo 'trā'huticatuṣṭayātmakasya karmaṇo nāmadheyaikadeśaḥ |
ata eva śrūyate-'pañca prayājā ijyante, catvāraḥ patnīsaṃyājāḥ' iti |
tatra tṛtīyāhutau devapatnīnāṃ devatātvāttaddvārā karmanāmnaḥ patnīsaṃyājaśabdasya pravṛttiḥ |
tatra jāghanīmuddiśya patnīsaṃyājasaṃskāro vidhīyate |
jāghanī ca paśau samavetā na tu darśapūrṇamāsayoḥ |
ataḥ prakaraṇādutkṛṣya paśau niveśanam- iti prāpte, -
brūmaḥ- jāghanīśabdena paśorbhāmo 'bhidhīyate |
sa ca darśapūrṇamāsayoḥ paśuyāgatvābhāve 'pi krayādinā saṃpādayituṃ śakyate |
na cātra paśau vidyamānāyāṃ jāghanyāṃ patnīsaṃyājaiḥ saṃskāryatvam |
tṛtīyayā sādhanatvāvagamāt |
tasmāt-na prakaraṇādutkarṣaḥ || MJaiNyC_3,1.37-38 ||
(ṣoḍaśe saṃtardanasya saṃsthāniveśādhikaraṇe sūtrāṇi 24-31) /
saṃtardanaṃ prakṛtau krayaṇavadanarthalopāt syāt / Jaim_3,3.24 /
utkarṣo vā grahaṇād viśeṣasya / Jaim_3,3.25 /
kartṛto vā viśeṣasya tannimittatvāt / Jaim_3,3.26 /
kratuto vārthavādān upapatteḥ syāt / Jaim_3,3.27 /
saṃsthāś ca kartṛvad dhāraṇārthāviśeṣāt / Jaim_3,3.28 /
ukthyādiṣu vārthasya vidyamānatvāt / Jaim_3,3.29 /
aviśeṣāt stutir vyartheti cet / Jaim_3,3.30 /
syād anityatvāt / Jaim_3,3.31 /
START MJaiNy 3,3.39-40
ṣoḍaśādhikaraṇamāracayati-
saṃtṛdyeddīrghasome tatprakṛtau vikṛtābuta /
dīrghasya soma ityukte prakṛtāvastu tardanam

3.3.40

sāmānādhikaraṇyasya ṣaṣṭhīto balavattvataḥ /
dairdhyayuktaukthyasaṃsthādāvutkarṣo 'nyatra bādhanāt

3.3.41

jyotiṣṭome śrūyate- 'dīrghasome saṃtṛdyeddhṛtyai' iti |
somayāgaviśeṣo dīrghasomaḥ |
tasminsomābhiṣavādhārayoradhiṣavaṇaphalakayoḥ saṃtardanaṃ kāryam |
anyonyaviyogena śaithilyaṃ mā bhūditi dṛḍhasaṃśleṣaḥ saṃtardanam |
tadetatprakaraṇabalātprakṛtau niviśate |
na ca tatra dīrghasomatvānupapattiḥ |
'dīrghasya somaḥ' ityevaṃ dīrghaśabdasya yajamānaviśeṣaṇatvenāpyupapatteḥ- iti prāpte-
brūmaḥ- 'ṣaṣṭhīsamāsātkarmadhārayo balīyān' iti (niṣādasthapatyadhikaraṇe) vakṣyate |
tathā sati dīrghatvaṃ somasya dharmaḥ, na tu yajamānasya |
nanvevamapi prakṛtibhūtasya somasyeṣṭipaśvapekṣayā dīrghatvamastyeva - iti cet |
na |
somaśabdenaiva tadavagatau dīrghaśabdasya vaiyarthyāt |
na hīṣṭipaśvapekṣayā hrasvaḥ kaścitsomo 'sti, yasya vyāvṛttaye dīrghaśabdaḥ prayujyeta |
tasmātprakṛtirūpaṃ hrasvaṃ soyaṃ vyāvartayitumayaṃ dīrghaśabdaḥ |
vikṛtiṣūkthyādiṣu grahādhikyāddīrghatvam |
dvirātrādiṣu cā'vṛttyā dīrghatvam |
tasmādvākyena prakaraṇaṃ bādhitvā vikṛtiṣu tanniveśaḥ |
prakṛtau tu dīrghaśabdasya bādhaḥ pūrvamuktaḥ |
saṃtardanabādhaśca sākṣācchrūyate- 'hanū vā ete yajñasya yadadhiṣavaṇe na saṃtṛṇatti, asaṃtṛṣṇe hi han' iti |
tasmāt- na prakṛtau niveśaḥ || MJaiNyC_3,1.39-40 ||
(saptadaśe pravargyaniṣedhādhikaraṇe sūtre 32-33) /
saṃkhyāyuktaṃ kratoḥ prakaraṇāt syāt / Jaim_3,3.32 /
naimittikaṃ vā kartṛsaṃyogāl liṅgasya tannimittatvāt / Jaim_3,3.33 /
START MJaiNy 3,3.41-41
saptadaśādhikaraṇamāracayati-
na pravṛñjyādādyayajñe kratau so 'nuṣṭhitāvuta /
pratiṣedhaḥ kratau yukta uktā hyasyā'dyayajñatā

3.3.42

pravṛṇaktyupasadbhyaḥ prāgiti vākyātkratau vidheḥ /
ādyaprayoge prāthamyānniṣedhaḥ kvacideva saḥ

3.3.43

jyotiṣṭome pravargyākhyaṃ karma prakṛtya śrūyate- 'na prathamayajñe pravṛñjyāt' iti |
so 'yaṃ pratiṣedho jyotiṣṭomakratau draṣṭavyaḥ' na tu tadīyaprathamaprayoge |
kutaḥ |
'evavāva prathamo' yajño yajñānāṃ yajjyotiṣṭomaḥ' iti tasya prathamayajñatvāmidhānāt- iti cet maivam |
'purastādupasadāṃ pravargye pravṛṇakti' iti vākyena ktatau pravargyasya vihitatvāt |
na ca vidhiniṣedhavākyayoḥ samānabalatvādanirṇayaḥ |
niṣedhavākye prathamaśabdena niṣedhasya prayogaparatvanirṇayāt |
prathamadvitīyādiśabdāḥ kriyāyā āvṛttau mukhyāḥ, tatsaṃbandhādvastuṣūpacaryante |
prathamamadhyetavyatvātprathamaṃ kāṇḍam, tadanantaramadhyetavyatvāddvitīyaṃ kāṇḍam |
evam- ādāvutpannatvātprathamaḥ putraḥ, tadanantaramutpannatvāddvitīyaḥ |
tathā sati prayogakriyāyā āvṛttiviśeṣe prathamaśabdo mukhyaḥ |
tadāvṛttiviṣayatayā yajñe lākṣaṇikaḥ |
tvatpakṣe 'pi kratau mukhyo yajñaśabdaḥ, prayoge lākṣaṇikaḥ syāt- iti cet |
bāḍham |
tathāpyasaṃjātavirodhinilākṣaṇikatvakalpanādvaramuttara pade tatkalpanam |
tasmājjyotiṣṭomasya prathamaprayoge pravargyaniṣedhaḥ |
nanu-saptasaṃsthāyuktasya jyotiṣṭomasya prathamasaṃsthārūpo 'gniṣṭomaḥ, tatrāyaṃ niṣedhaḥ paryavasyati |
vidhiśca tatra śrūyate- agniṣṭome pravṛṇakti' iti |
evaṃ tarhyadhikāribhedena vidhiniṣedhayorvyavasthāstu |
tathā hi śrūyate- 'kāmaṃ tu yo 'nūcānaḥ syāt, tasya pravañjyāt' iti |
tasmāt- anūcānavyatiriktakartṛke 'gniṣṭomaprathamaprayoga evāyaṃ niṣedhaḥ || MJaiNyC_3,1.41-42 ||
(aṣṭādaśe pauṣṇapeṣaṇasya vikṛtau viniyogādhikaraṇe sūtram-) /
pauṣṇaṃ peṣaṇaṃ vikṛtau pratīyetācodanāt prakṛtau / Jaim_3,3.34 /
START MJaiNy 3,3.43-44
aṣṭādaśādhikaraṇamāracayati-
prapiṣṭabhāgaḥ pūṣeti prakṛtau vikṛtāvuta /
iṣṭiprakaraṇādeva prakṛtāviti yujyate

3.3.44

saṃtardanādivadvākyādvikṛtau pūṣasaṃbhavāt /
siddhasya punarapyuktiradhikasya vivakṣayā

3.3.45

darśapūrṇamāsaprakaraṇe śrūyat- 'tasmātpūṣā prapiṣṭabhāgo 'dantako hi' iti |
tatra- dantarahitasya pūṣṇaḥ piṣṭabhāgatvaṃ saṃtardanapratipadādivatsiddham |
tathāpyuttarā |
dhikaraṇe tasminneva viṣaye viśeṣaṃ vaktumiha prastūyate || MJaiNyC_3,1.43-44 ||
(ekonaviṃśe pauṣṇapeṣaṇasya carāveva niveśādhikaraṇe-sūtrāṇi 35-38) /
tatsarvārtham aviśeṣāt / Jaim_3,3.35 /
carau vārthoktaṃ puroḍāśe 'rthavipratiṣedhāt paśau na syāt / Jaim_3,3.36 /
carāv apīti cet / Jaim_3,3.37 /
na paktināmatvāt / Jaim_3,3.38 /
START MJaiNy 3,3.45-46
ekonaviṃśādhikaraṇamāracayati-
carau paśau puroḍāśe carāvevota peṣaṇam /
viśeṣādarśanādetatsarveṣvapi vidhīyate

3.3.46

prāptatvānna puroḍāśe hṛdādyākāranāśanāt /
na paśau pāriśeṣyeṇa carāveva hi peṣaṇam

3.3.47

'pauṣṇaṃ carumanunirvapet' iti carurvihitaḥ |
'pauṣṇaṃ śyāmamālametānnakāmaḥ' iti paśuvidhiḥ |
'paśumālabhya puroḍāśaṃ nirvapati' ityetaccodakena pauṣṇapaśau prāptam |
tatra- 'yaddevatyaḥ paśustaddevatyaḥ puroḍāśaḥ' iti nyāyena puroḍāśasya pūṣā devatā |
tatra pūrvoktaṃ peṣaṇaṃ viṣayīkṛtyocyamānāḥ saṃśayapūrvottarapakṣā vispaṣṭāḥ || MJaiNyC_3,1.45-46 ||
(viṃśe pauṣṇapeṣaṇasyaikadevatye niveśādhikaraṇe sūtrāṇi 39-46) /
ekasminn ekasaṃyogāt / Jaim_3,3.39 /
dharmavipratiṣedhāc ca / Jaim_3,3.40 /
api vā sadvitīye syād devatānimittatvāt / Jaim_3,3.41 /
liṅgadarśanāc ca / Jaim_3,3.42 /
vacanāt sarvapeṣaṇaṃ taṃ prati śāstravatvād arthābhāvād vicarāv apeṣaṇaṃ bhavati / Jaim_3,3.43 /
ekasmin vārthadharmatvād aindrāgnav adubhayor na syād acoditatvāt / Jaim_3,3.44 /
hetumātram adantatvam / Jaim_3,3.45 /
vacanaṃ param / Jaim_3,3.46 /
START MJaiNy 3,3.47-48
viṃśādhikaraṇamāracayati-
dvidevake 'pi kiṃ piṃṣyāduta pūṣaikadaivake /
dvidevake 'pi tatpūṣṇaḥ sattvātpeṣaṇabhāginaḥ

3.3.48

devatā viphalatvena peṣaṇaṃ na prayojayet /
yāgasya tattve bhāgokterna yāgāntaragāmi tat

Original text: Jaiminīyanyāyamālāvistara a metrical exposition of Jaimini's Mīmāṃsāsūtra, with Mādhava's prose commentary · Edition: Pandit Sivadatta: Jaiminiyanyayamala, Poona 1892. (Anandasrama Sanskrit Series, 24) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc