Īśvarapratyabhijñāvimarśinī · Chapter 2.3

idam etādṛgityevaṃ yad vaśād vyavatiṣṭhate /
vastu pramāṇaṃ tat so 'pi svābhāso 'bhinavodayaḥ //

so 'ntas tathāvimarśātmā deśakālādyabhedini /
ekābhidhānaviṣaye mitir vastuny abādhitā //

yathāruci yathārthitvaṃ yathāvyutpatti bhidyate /
ābhāso 'py artha ekasminn anusaṃdhānasādhite //

dīrghavṛttordhvapuruṣadhūmacāndanatādibhiḥ /
yathābhāsā vibhidyante deśakālāvibhedinaḥ //

tathaiva sadghaṭadravyakāñcanojjvalatādayaḥ /
ābhāsabhedā bhinnārthakāriṇaste padaṃ dhvaneḥ //

ābhāsabhedādvastūnāṃ niyatārthakriyā punaḥ /
sāmānādhikaraṇyena pratibhāsādabhedinām //

pṛthagdīpaprakāśānāṃ srotasāṃ sāgare yathā /
aviruddhāvabhāsānām ekakāryā tathaikyadhīḥ //

tatrāviśiṣṭe vahnyādau kāryakāraṇatoṣṇatā /
tattacchabdārthatādyātmā pramāṇād ekato mataḥ //

sā tu deśādikādhyakṣāntarabhinne svalakṣaṇe /
tātkālikī pravṛttiḥ syād arthinaḥ ................................ //

dūrāntikatayārthānāṃ parokṣādhyakṣatātmanā /
bāhyāntaratayā doṣairvyañjakasyānyathāpi vā //

bhinnāvabhāsacchāyānāmapi mukhyāvabhāsataḥ /
ekapratyavamarśākhyādekatvamanivāritam //

arthakriyāpi sahajā nārthānāmīśvarecchayā /
niyatā sā hi tenāsyā nākriyāto'nyatā bhavet //

rajataikavimarśe 'pi śuktau na rajatasthitiḥ /
upādhideśāsaṃvādād dvicandre 'pi nabho 'nyathā //

guṇaiḥ śabdādibhirbhedo jātyādibhirabhinnatā /
bhāvānāmitthamekatra pramātaryupapadyate //

viśvavaicitryacitrasya samabhittitalopame /
viruddhābhāvasaṃsparśe paramārthasatīśvare //

pramātari purāṇe tu sarvadā bhātavigrahe /
kiṃ pramāṇaṃ navābhāsaḥ sarvapramitibhāgini //

apravartitapūrvo'tra kevalaṃ mūḍhatāvaśāt /
śaktiprakāśeneśādivyavahāraḥ pravartyate //