Īśvarapratyabhijñāvimarśinī · Chapter 2.4

eṣa cānantaśaktitvādevamābhāsayatyamūn /
bhāvānicchāvaśādeṣā kriyā nirmātṛtāsya sā //

jaḍasya tu na sā śaktiḥ sattā yadasataḥ sataḥ /
kartṛkarmatvatattvaiva kāryakāraṇatā tataḥ //

kāryakāraṇatā loke sāntarviparivartinaḥ /
ubhayendriyavedyatvaṃ tasya kasyāpi śaktitaḥ //

evam ekā kriyā saiṣā sakramāntarbahiḥ sthitiḥ /
ekasyaivobhayākārasahiṣṇorupapāditā //

bahistasyaiva tatkāryaṃ yadantaryadapekṣayā /
pramātrapekṣayā coktā dvayī bāhyāntarasthitiḥ //

mātaiva kāraṇaṃ tena sa cābhāsadvayasthitau /
kāryasya sthita evaikastadekasya kriyoditā //

ata evāṅkure'pīṣṭo nimittaṃ parameśvaraḥ /
tadanyasyāpi bījāderhetutā nopapadyate //

tathā hi kumbhakāro'sāvaiśvaryaiva vyavasthayā /
tattanmṛdādisaṃskārakrameṇa janayed ghaṭam //

yogināmapi mṛdbīje vinaivecchāvaśena tat /
ghaṭādi jāyate tattatsthirasvārthakriyākaram //

yoginirmāṇatābhāve pramāṇāntaraniścite /
kāryaṃ hetuḥ svabhāvo vāta evotpattimūlajaḥ //

bhūyastattatpramātrekavahnyābhāsādito bhavet /
parokṣādapyadhipaterdhūmābhāsādi nūtanam //

kāryamavyabhicāryasya liṅgamanyapramātṛgāt /
tadābhāsastadābhāsādeva tvadhipateḥ paraḥ //

asmin satīdamastīti kāryakāraṇatāpi yā /
sāpyapekṣāvihīnānāṃ jāḍānāṃ nopapadyate //

na hi svātmaikaniṣṭhānāmanusandhānavarjinām /
sadasattāpade'pyeṣa saptamyarthaḥ prakalpyate //

ata eva vibhaktyarthaḥ pramātrekasamāśrayaḥ /
kriyākārakabhāvākhyo yukto bhāvasamanvayaḥ //

parasparasvabhāvatve kāryakāraṇayorapi /
ekatvameva bhede hi naivānyonyasvarūpatā //

ekātmano vibhedaśca kriyā kālakramānugā /
tathā syāt kartṛtaivaivaṃ tathāpariṇamat tayā //

na ca yuktaṃ jaḍasyaivaṃ bhedābhedavirodhataḥ /
ābhāsabhedādekatra cidātmani tu yujyate //

vāstave'pi cidekatve na syādābhāsabhinnayoḥ /
cikīrṣālakṣaṇaikatvaparāmarśaṃ vinā kriyā //

itthaṃ tathā ghaṭapaṭādyābhāsajagadātmanā /
tiṣṭhāsorevamicchaiva hetutā kartṛtā kriyā //