Harivamsa · Chapter 88

kṛṣṇena hriyamāṇāṃ tu rukmī śrutvā tu rukmiṇīm
pratijñām akarot kruddhaḥ samakṣaṃ bhīṣmakasya ha //

ahatvā yudhi govindam anānīya ca rukmiṇīm
kuṇḍinaṃ na pravekṣyāmi satyam etad bravīmi te //

āsthāya sa rathaṃ vīraḥ samudagrāyudhadhvajam
javena prayayau kruddho balena mahatā vṛtaḥ //

tam anvayur nṛpāś caiva dakṣiṇāpathavāsinaḥ
krātho 'ṃśumāñ śrutarvā ca veṇudāriśca vīryavān //

bhīṣmakasya sutaś cāpi rathena rathināṃ varaḥ
krathakaiśikamukhyāśca sarva eva mahārathāḥ //

te gatvā dūram adhvānaṃ saritaṃ narmadām anu
govindaṃ dadṛśuḥ kruddhāḥ sahaiva priyayā sthitam //

avasthāpya ca tat sainyaṃ rukmī balamadānvitaḥ
ādāya niśitaṃ bāṇam idamāha janārdanam ||
are gopakadāyāda paradārapradharṣaṇa |
vimucyatām iyaṃ bālā sthātavyaṃ ca kṣaṇāntaram |
śiraśchetsyāmi te bāṇaiḥ sthito 'si yadi matpuraḥ |
ityuktvā niśitaṃ bāṇaṃ saṃdadhe dhanuṣi prabho |
cikīrṣur dvairathaṃ yuddham abhyayān madhusūdanam //

sa vivyādha catuḥṣaṣṭyā govindaṃ niśitaiḥ śraiḥ
taṃ pratyavidhyat saptatyā bāṇair yudhi janārdanaḥ //

yatamānasya ciccheda dhvajaṃ cāsya mahābalaḥ
jahāra ca śiraḥ kāyāt sāratheś cāsya vīryavān //

taṃ kṛcchragatam ājñāya parivavrur janārdanam
dākṣiṇātyā jighāṃsanto rājānaḥ sarva eva te //

tam aṃśumān mahābāhur vivyādha daśabhiḥ śraiḥ
śrutarvā pañcabhiḥ kruddho veṇudāriś ca saptabhiḥ //

tato 'ṃśumantaṃ govindo bibhedorasi vīryavān
niṣasāda rathopasthe vyathitaḥ sa narādhipaḥ //

śrutarvaṇo jaghānāśvāṃś caturbhiś caturaḥ śaraiḥ
veṇudārer dhvajaṃ chittvā bhujaṃ vivyādha dakṣiṇam //

tathaiva ca śrutarvāṇaṃ śarair vivyādha pañcabhiḥ
śiśriye sa dhvajaṃ klānto nyaṣīdacca vyathānvitaḥ //

muñcantaḥ śaravarṣāṇi vāsudevaṃ tato 'bhyayuḥ
krathakaiśikamukhyās te rathavaṃśena sarvaśaḥ //

bāṇair bāṇāṃś ca ciccheda teṣāṃ yudhi janārdanaḥ
jaghāna caiṣāṃ saṃrabdho yatamānāṃś ca tāñ śarān //

punar anyāṃś catuḥṣaṣṭyā jaghāna niśitaiḥ śaraiḥ
kruddhān ādravato vīrān ādravat sa mahābalaḥ //

vidrutaṃ svabalaṃ dṛṣṭvā rukmī krodhavaśaṃ gataḥ
pañcabhir niśitair bāṇair vivyādhorasi keśavam //

sārathiṃ cāsya vivyādha sāyakair niśitais tribhiḥ
ājaghāna dhvajaṃ cāsya śareṇa nataparvaṇā //

keśavaś cāpi taṃ ṣaṣṭyā kruddho vivyādha mārgaṇaiḥ
dhanuś ciccheda cāpy asya yatamānasya rukmiṇaḥ //

athānyad dhanur ādāya rukmī kṛṣṇajighāṃsayā
prāduś cakāra divyāni dīptāny astrāṇi vīryavān //

astrair astrāṇi saṃvārya tasya kṛṣṇo mhābalaḥ
punaś ciccheda taṃ cāpaṃ ratheṣāṃ ca tribhiḥ śaraiḥ //

sa cchinnadhanvā virathaḥ khaḍgam ādāya carma ca
utpapāta rathād vīro garutmān iva vīryavān //

tasyābhipatataḥ khaḍgaṃ ciccheda yudhi keśavaḥ
nārācaiś ca tribhiḥ kruddho bibhedainam athorasi //

sa papāta mahābāhur vasudhām anunādayan
visaṃjño mūrchito rājā vajreṇeva hato giriḥ //

tāṃś ca rājñaḥ śaraiḥ sarvān punarvivyādha keśavaḥ
sāśvadhvajarathāṃś caiva sasūtānsapadānugān |
rukmiṇaṃ patitaṃ dṛṣṭvā vyadravanta narādhipāḥ //

viveṣṭamānaṃ bhūmau taṃ bhrātaraṃ vīkṣya rukmiṇī
pādayor nyapatad bhartur bhrātur jīvitakāṅkṣiṇī //

tāmutthāpya pariṣvajya sāntvayāmāsa keśavaḥ
abhayaṃ rukmiṇe dattvā prayayau svāṃ purīṃ tataḥ //

vṛṣṇayo 'pi jarāsaṃdhaṃ bhaṅktvā tāṃś cāpi pārthivān
jitvā tu sātyakirvīraḥ śiśupālaṃ mahābalam |
baladevo 'pi vārṣṇeyo jitvā magadhapuṃgavam |
te 'pi vīrā yathāyogaṃ jitvā tān yādavottamāḥ |
prayayur dvārakāṃ hṛṣṭāḥ puraskṛtya halāyudham //

prayāte puṇḍarīkākṣe śrutarvābhyetya saṃyuge
rukmiṇaṃ ratham āropya prayayau svapuraṃ tataḥ //

anānīya svasāraṃ tu rukmī vīryamadānvitaḥ
hīnapratijño naicchat sa praveṣṭuṃ kuṇḍinaṃ puram //

vidarbheṣu ca vāsārthaṃ nirmame 'nyat puraṃ mahat
tadbhojakaṭam ity eva babhūva bhuvi viśrutam //

tatraujasā mahātejasāḥ so 'nvaśād dakṣiṇāṃ diśam
bhīṣmakaḥ kuṇḍine caiva rājovāsa mahāmanāḥ //

dvārakām abhisaṃprāpte rāme vṛṣṇibalānvite
rukmiṇyāḥ keśavaḥ pāṇiṃ jagrāha vidhivat prabhuḥ //

tataḥ saha tayā reme priyayā prīyamāṇayā
sītayeva purā rāmaḥ paulomy eva puraṃdaraḥ //

sā hi tasyābhavaj jyeṣṭhā patnī kṛṣṇasya bhāminī
pativratā guṇopetā rūpaśīlaguṇānvitā //

tasyām utpādayāmāsa putrān daśa mahārathān
cārudeṣṇaṃ sudeṣṇaṃ ca pradyumnaṃ ca mahābalam //

suṣeṇaṃ cāruguptaṃ ca cārubāhuṃ ca vīryavān
cāruvindaṃ sucāruṃ ca bhadracāruṃ tathaiva ca //

cāruṃ ca balināṃ śreṣṭhaṃ sutāṃ cārumatīṃ tathā
dharmārthakuśalās te tu kṛtāstrā yuddhadurmadāḥ //

mahiṣīḥ sapta kalyāṇīs tato 'nyā madhusūdanaḥ
upayeme mahābāhur guṇopetāḥ kulodbhavāḥ //

kālindīṃ mitravindāṃ ca satyāṃ nāgnajitīm api
sutāṃ jāmbavataś cāpi rohiṇīṃ kāmarūpiṇīm //

madrarājasutāṃ cāpi suśīlāṃ śubhalocanām
satrājitīṃ satyabhāmāṃ lakṣmaṇāṃ cāruhāsinīm
śaibyāṃ sudattāṃ rūpeṇa śriyā hy apsarasopamām //

strīsahasrāṇi cānyāni ṣoḍaśātulavikramaḥ
upayeme hṛṣīkeśaḥ sarvā bheje sa tāḥ samam
parārdhyavastrābharaṇāḥ kāmaih sarvaiḥ samedhitaḥ //

jajñire tasya putrāś ca tāsu vīrāḥ sahasraśaḥ
aśītiṃ ca sahasrāṇi ṣoḍaśānyāni bhārata |
sarvāstrakuśalāḥ sarve balavanto mahārathāḥ
yajvānaḥ puṇyakarmāṇo mahābhāgā mahābalāḥ //