Harivamsa · Chapter 75
praviśantaṃ tu vegena mārutāvalgitāmbaram
pūrvajaṃ purataḥ kṛtvā kṛṣṇaṃ kamalalocanam //
gajadantakṛtollekhaṃ subhujaṃ devakīsutam
līlākṛtāṅgadaṃ vīraṃ madena rudhireṇa ca //
valgamānaṃ yathā siṃhaṃ garjamānaṃ yathā ghanam
bāhuśabdaprahāreṇa cālayantaṃ vasuṃdharām //
augraseniḥ samālokya dantidantodyatāyudham
kṛṣṇaṃ bhṛśāyastamukhaḥ saroṣaṃ samudaikṣata //
bhujāsaktena śuśubhe gajadantena keśavaḥ
candrārdhabimbasaṃyukto yathaikaśikharo giriḥ //
valgamāne govinde sa kṛtsno raṅgasāgaraḥ
janaughapratinādena pūryamāṇa ivābabhau //
kaṃsenāpi samājñaptaś cāṇūraḥ pūrvam eva tu
yodhavyaṃ saha kṛṣṇena tvayā yatnavateti vai //
sa roṣeṇa tu cāṇūraḥ kaṣāyīkṛtalocanaḥ
abhyavartata yuddhāya apāṃ pūrṇo yathā ghanaḥ //
avaghuṣṭe samāje tu niḥśabdastimite jane
yādavās tatra sahitā idaṃ vacanam abruvan //
bāhuyuddham idaṃ raṅge saprāśnikam akātaram
kriyābalasamājñātam aśastraṃ nirmitaṃ purā //
adbhiś cāpi śramo nityaṃ vineyaḥ kāladarśibhiḥ
karīṣeṇa ca mallasya satataṃ prakriyā smṛtā //
sthito bhūmigataś caiva yo yathāmārgataḥ sthitaḥ
sthitau bhūmigatau caiva yathā tau mārgam āsthitau |
niyudhyataś ca paryāyaḥ prāśnikaiḥ samudāhṛtaḥ //
bālo vā yadi vā madhyaḥ sthaviro vā kṛśo 'pi vā
balastho vā sthito raṅge jñeyaḥ kakṣyāntareṇa vai //
balataś ca kriyātaś ca bāhuyuddhavidhir yudhi
nirghātānantaraṃ kiṃcin na kartavyaṃ vijānatā //
tad idaṃ prastutaṃ raṅge yuddhaṃ kṛṣṇāndhramallayoḥ
bālaḥ kṛṣṇo mahān andhras tatra na syād vicāraṇā //
tataḥ kilakilāśabdaḥ samāje samavartata
prāvalgata ca govindo vākyaṃ cedam uvāca ha //
ahaṃ bālo mahān andhro vapuṣā parvatopamaḥ
yuddhaṃ mama sahānena rocate bāhuśālinā //
yuddhavyatikramaḥ kaścin na bhaviṣyati matkṛtaḥ
na hy ahaṃ bāhuyodhānāṃ dūṣayiṣyāmi yan matam //
yo 'yaṃ karīṣadharmaś ca toyadharmaś ca raṅgajaḥ
kaṣāyasya ca saṃsargaḥ samayo hy eṣa kalpitaḥ //
saṃyamaḥ sthiratā śauryaṃ vyāyāmaḥ matkriyā balam
reṅge ca niyatā siddhir etad yuddhamukhe vratam //
yad ayaṃ bāhubhir yuddhaṃ savairaṃ kartum udyataḥ
atra vai nigrahaḥ kāryas toṣayiṣyāmy ahaṃ jagat //
karūṣeṣu prasūto 'yaṃ cāṇūro nāma nāmataḥ
bāhuyodhī sarīreṇa karmabhiś cānucintyatām //
etena bahavo mallā nihatā yuddhadurmadāḥ
raṅgapratāpakāmena mallamārgaś ca dūṣitaḥ //
sastrasiddhis tu yodhānāṃ saṃgrāme śastrayodhinām
raṅgasiddhis tu mallānāṃ pratimallanighātajā //
raṇe vijayamānasya kīrtir bhavati śāśvatī
hatasyāpi raṇe sastrair nākapṛṣṭhaṃ vidhīyate //
raṇe hy ubhayataḥ siddhir hatasyāpi ghnato 'pi vā
sā hi prāṇāntikā yātrā mahadbhiḥ sādhu pūjitā //
ayaṃ tu mārgo balataḥ kriyātaś ca viniḥsṛtaḥ
mṛtasya raṅge kaḥ svargo jayato vā kuto ratiḥ //
ye tu kecit svadoṣeṇa rājñaḥ paṇḍitamāninaḥ
yotsyāma bālā balibhir bāhubhiḥ saha saṃkaṭe |
evam uktvā tataḥ kṛṣṇaś cāṇūraṃ samapadyata |
āsphoṭya bāhū rājendra cāṇūraḥ kṛṣṇam abhyayāt ||
tāv ubhau siṃhavikrāntau mattāv iva mahāgajau |
yuyudhāte tadānyonyam ebhir mallapariśramaiḥ |
pratāpārthe hatā mallā mallahantur vadho hi saḥ //
evaṃ saṃjalpatām eva tābhyāṃ yuddhaṃ sudāruṇam
ubhābhyām abhavad ghoraṃ vāraṇābhyāṃ yathā vane //
kṛtapratikṛtaiś citrair bāhubhiś ca sasaṃkaṭaiḥ
saṃnipātāvadhūtaiś ca pramāthonmathanais tathā //
kṣepaṇair muṣṭibhiś caiva varāhodbhūtanisvanaiḥ
kīlair vajranipātaiś ca prasṛṣṭābhis tathaiva ca //
śalākānakhapātaiś ca pādoddhūtaiś ca dāruṇaiḥ
jānubhiś cāsmanirghoṣaiḥ śirobhiś cāvaghaṭṭitaiḥ //
tad yuddham abhavad ghoram asastraṃ bāhutejasā
balaprāṇena śūrāṇāṃ samājotsavasaṃnidhau //
saṃrajyata janaḥ sarvaḥ sotkruṣṭaninadotthitaḥ
sādhu vādāṃś ca mañceṣu ghoṣayanty apare janāḥ //
tataḥ prasvinnavadanaḥ kṛṣṇapraṇihitekṣaṇaḥ
nyavārayata tūryāṇi kaṃsaḥ savyena pāṇinā //
pratiṣiddheṣu tūryeṣu mṛdaṅgādiṣu teṣu vai
khe saṃgatāny avādyanta devatūryāṇy anekaśaḥ //
yudhyamāne hṛṣīkeśe puṇḍarīkanibhekṣaṇe
svayam eva pravādyanta tūryaghoṣāś ca sarvaśaḥ //
antardhānagatā devā vimānaiḥ kāmarūpibhiḥ
cerur vidyādharaiḥ sārdhaṃ kṛṣṇasya jayakāṅkṣiṇaḥ //
jayasva kṛṣṇa cāṇūraṃ dānavaṃ malladehinam
iti saptarṣayaḥ sarve ūcuś caiva nabhogatāḥ //
cāṇūreṇa ciraṃ kālaṃ krīḍitvā devakīsutaḥ
balam āhārayāmāsa kaṃsasyābhāvadarśivān //
tataś cacāla vasudhā mañcāś caiva jughūrṇire
mukutāc cāpi kaṃsasya papāta maṇir uttamaḥ //
dorbhyām ānamya kṛṣṇas tu cāṇūraṃ pūrṇajīvitam
prāharan muṣṭinā mūrdhni vakṣasyāhatya jānunā //
niḥsṛte sāśrurudhire tasya netre sabandhane
tāpanīye yathā ghaṇṭe vakṣyopari vilambite //
sa papāta ca raṅgasya madhye niḥsṛtalocanaḥ
cāṇūro vigataprāṇo jīvitānte mahītale //
dehena tasya raṅgasya cāṇūrasya gatāyuṣaḥ
saṃniruddho mahāmārgaḥ sa śaileneva lakṣyate //
Original text: Harivaṃśa constituted text with star passages · Edition: Parashuram Lakshman Vaidya, Poona : Bhandarkar Oriental Research Institute 1969 (For details see the separate introduction on the Zürich server.) · Data entry Atul Agarwala J. Wayne Bass Julie Bélanger Peter Bisschop Horst Brinkhaus John Brockington Eva De Clercq André Couture James Fitzgerald Arlo Griffiths N. Hanemann Petteri Koskikallio Kreshi · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0