Harivamsa · Chapter 74

tasminn ahani nirvṛtte dvitīye samupasthite
saṃkīryata mahāraṅgaḥ paurair yuddhadidṛkṣubhiḥ //

sacitrāṣṭāstricaraṇāḥ sārgaladvāravedikāḥ
sagavākṣārdhacandrāś ca satalottamabhūṣitāḥ //

prāṅmukhaiś cārunirmuktaiḥ mālyadāmāvataṃsitaiḥ
alaṃkṛtair virājadbhiḥ śāradair iva toyadaiḥ //

mañcāgāraiḥ suniryuktair yuddhārthaṃ suvibhūṣitaiḥ
samājavāṭaḥ śuśubhe sa meghaughair ivārṇavaḥ //

svakarmadravyayuktābhiḥ patākābhir nirantaram
śreṇīnāṃ ca gaṇānāṃ ca mañcā bhānty acalopamāḥ //

antaḥpuragatānāṃ ca prekṣāgārāṇy adūrataḥ
rejuḥ kāñcanacitrāṇi ratnajvālākulāni ca //

tāni ratnaughakḷptāni sasānupragrahāṇi ca
rejur javanikākṣepaiḥ sapakṣā iva khe nagāḥ //

tatra cāmarahāsaiś ca bhūṣaṇānāṃ ca śiñjitaiḥ
maṇīnāṃ ca vicitrāṇāṃ vicitrāś cerur arciṣaḥ //

gaṇikānāṃ pṛthaṅmañcāḥ śubhair āstaraṇāmbaraiḥ
śobhitā vāramukhyābhir vimānapratimaujasaḥ //

tatrāsanāni mukhyāni paryaṅkāś ca hiraṇmayaḥ
prakīrṇāś ca kuthāś citrāḥ sapuṣpastabakadrumāḥ //

sauvarṇāḥ pānakumbhāś ca pānabhūmyaś ca śobhitāḥ
phalāvadaṃśapūrṇāś ca cāṅger yaḥ pānayojitāḥ //

anye ca mañcā bahavaḥ kāṣṭhasaṃcayabandhanāḥ
rejuḥ prastaraśas tatra prakāśā mañcasaṃcayāḥ //

uttamāgārikāś cānye sūkṣmajālāvalokinaḥ
strīnāṃ prekṣāgṛhā bhānti rājahaṃsā ivāmbare //

prākhaṅmuś cāruniryukto meruśṛṅgasamaprabhaḥ
rukmapatranibhastambhaś citraniryogaśobhitaḥ //

prekṣāgāraḥ sa kaṃsasya pracakāśe 'dhikaṃ śriyā
śobhito mālyadāmaiś ca nivāsakṛtalakṣaṇaḥ //

tasminn ānājanākīrṇe janaughapratinādite
samājavāṭe saṃstabdhe kampamānārṇavaprabhe //

rājā kuvalayāpīḍo raṅgasya dvāri kuñjaraḥ
tiṣṭhatv iti samājñāpya prekṣāgāram athāyayau //

sa śukle vāsasī bibhrac chvetavyajanacāmaraḥ
śuśubhe śvetamukuṭaḥ śvetābhra iva candramāḥ //

tasya siṃhāsanasthasya sukhāsīnasya dhīmataḥ
rūpam apratimaṃ dṛṣṭvā paurāḥ procur jayāśiṣaḥ //

tataḥ praviviśur mallā raṅgam āvalgitāmbarāḥ
tisraś ca bhāgaśaḥ kakṣyāḥ prāviśan balaśālinaḥ //

tatas tūryaninādena kṣveḍitāsphoṭitena ca
vasudevasutau hṛṣṭau raṅgadvāram upasthitau //

tāv āpatantau tvaritau pratiṣiddhau varānanau
raṅgadvāraṃ samāsādya tasmin gajam avasthitam |
apaśyat kuvalayāpīḍaṃ kṛṣṇo 'mbaṣṭhapraṇoditam ||
baddhvā parikaraṃ śauriḥ samuhya kuṭilālakān |
uvāca hastipaṃ vācā meghanādagabhīrayā ||
ambaṣṭhāmbaṣṭha mārgaṃ nau dehy apākrama mā ciram |
no cet sakuñjaraṃ hatvā nayāmi yamasādanam ||
evaṃ nirbhartsito 'mbaṣṭhaḥ kupitaḥ kopitaṃ gajam |
codayām āsa kṛṣṇāya kālāntakayamopamam |
tena mattena nāgena codyamānena vai bhṛśam //

sa mattahastī duṣṭātmā kṛtvā kuṇḍalinaṃ karam
cakāra codito yatnaṃ nihantuṃ balakeśavau //

tataḥ prahasitaḥ kṛṣṇas trāsyamāno gajena vai
kaṃsasyamatsaraṃ caiva jagarhe sa durātmanaḥ //

tvarate khalu kaṃso 'yaṃ gantuṃ vaivasvatakṣayam
yo mām anena nāgena pradharṣayitum icchati //

saṃnikṛṣṭe tato nāge garjamāne yathā ghane
sahasotpatya govindaś cakre tālasvanaṃ prabhuḥ //

kṣveditāsphoṭitaravaṃ kṛtvā nāgasya cāgrataḥ
karaṃ ca śrīdharas tasya pratijagrāha vakṣasā //

viṣāṇāntarago bhṛtvā punaś caraṇamadhyagaḥ
babādhe taṃ gajaṃ kṛṣṇaḥ pavanas toyadaṃ yathā //

sa hastāc ca viniṣkrānto viṣāṇāgrāc ca dantinaḥ
vimuktaḥ pādamadhyāc ca kṛṣṇo dvipam amohayat //

so 'ntikāyas tu saṃmūḍho hantuṃ kṛṣṇam aśaknuvan
gajaḥ sveṣv eva gātreṣu mathyamāno rarāsa ha //

papāta bhūmau jānubhyāṃ daśanābhyāṃ tutoda ha
madaṃ susrāva roṣāc ca gharmāpāya yathā ghanaḥ //

kṛṣṇas tu tena nāgena krīḍitvā śiśunā yathā
nidhanāya matiṃ cakre kaṃsadviṣṭena cetasā //

sa tasya pramukhe pādaṃ kṛtvā kumbhād anantaram
dorbhyāṃ viṣāṇam utpāṭya tenaiva prāharat tadā //

sa tena vajrakalpena svena dantena kuñjaraḥ
hanyamānaḥ śakṛnmūtraṃ cakārārto rarāsa ha //

kṛṣṇajarjaritāṅgasya kuñjarasyārtacetasaḥ
kaṭābhyām atisusrāva vegavad bhūri śoṇitam //

lāṅgūlaṃ cāsya vegena niścakarṣa halāyudhaḥ
śailapṛṣṭhārdhasaṃlīnaṃ vainateya ivoragam //

tenaiva gajadantena kṛṣṇo hatvā tu kuñjaram
jaghānaikaprahāreṇa gajāroham atholbaṇam //

so 'rtanādaṃ mahat kṛtvā vidanto dantināṃ varaḥ
papāta samahāmātro vajrabhinna ivācalaḥ //

taṃ hatvā puṇḍarīkākṣo nadantaṃ dantināṃ varam
avatīrṇo 'rṇavākāraṃ samājaṃ sahapūrvajaḥ //