Harivamsa · Chapter 73

mahāmātraṃ tataḥ kaṃso babhāṣe hastijīvinam
hastī kuvalayāpīḍaḥ samājadvāri tiṣṭhatu //

balavān madalolākṣaś capalaḥ krodhano nṛṣu
dānotkaṭakaṭaś caṇḍaḥ prativāraṇaroṣaṇaḥ //

sa saṃcodayitavyas te tāv uddiśya vanaukasau
vasudevasutau nīcau yathā syātāṃ gatāyuṣau //

tvayā caiva gajendreṇa yadi tau goṣu jīvinau
bhavetāṃ ghātitau raṅge paśyeyam aham utkaṭau //

tatas tau patitau dṛṣṭvā vasudevaḥ sabāndhavaḥ
chinnamūlo nirālambaḥ sabhāryo vinaśiṣyati //

ye ceme yādavā mūrkhāḥ sarve kṛṣṇaparāyaṇāḥ
vinaśiṣyanti chinnāśā dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ nipātitam //

etau hatvā gajendreṇa mallair vā svayam eva vā
purīṃ niryādavāṃ kṛtvā vicariṣyāmy ahaṃ sukhī //

pitāpi me parityakto yo yādavakulodvahaḥ
śeṣāś ca me parityaktā yādavāḥ kṛṣṇapakṣiṇaḥ //

na cāham ugrasenena jātaḥ kila sutārthinā
mānuṣeṇālpavīryeṇa yathā mām āha nāradaḥ //

suyāmunaṃ nāma giriṃ mama mātā rajasvalā
prekṣituṃ saha sā strībhir gatā vanakutūhalāt //

sā tatra ramaṇīyeṣu ruciradrumasānuṣu
cacāra nagaśṛṅgeṣu kandareṣu nadīṣu ca //

kiṃnarodgītamadhurāḥ pratiśrutyānunāditāḥ
śṛṇvantī kāmajananīr vācaḥ śrotrasukhāvahāḥ //

barhiṇānāṃ ca virutaṃ khagānāṃ ca vikūjitam
abhīkṣṇam abhiśṛṇvantī strīdharmam abhirocayat //

etasminn antare vāyur vanarājiviniḥsṛtaḥ
hṛdyaḥ kusumagandhāḍhyo vavau manmathabodhanaḥ //

dvirephābharaṇāś caiva kadambā vāyughaṭṭitāḥ
mumucur gandham adhikaṃ saṃtatāsāramūrchitāḥ //

kesarāḥ puṣpavarṣaiś ca vavṛṣuḥ madabodhanāḥ
nīpā dīpā ivābhānti puṣpakaṇṭakadhāriṇaḥ //

mahī navatṛṇacchannā śakragopavibhūṣitā
yauvanastheva vanitā khaṃ dadhārārtavaṃ vapuḥ //

atha saubhapatiḥ śrīmān drumilo nāma dānavaḥ
ugrasenasya rūpeṇa mātaraṃ me pradharṣayat //

sā patisnigdhahṛdayā bhāvenopasasarpa tam
śaṅkitā cābhavat paścāt tasya gauravadarśanāt //

sā tam āhotthitā bhītā na tvaṃ mama patir dhruvam
kaś ca tvaṃ vikṛtākāro yenāsmi malinīkṛtā //

ekapatnīvratam idaṃ mama saṃdūṣitaṃ tvayā
patyur me rūpam āsthāya nīca nīcena karmaṇā //

kiṃ māṃ vakṣyanti ruṣitā bāndhavāḥ kulapāṃsanīm
jugupsitā ca vatsyāmi patipakṣair nirākṛtā //

dhik tvām īdṛśam akṣāntaṃ dauṣkulaṃ vyutthitendriyam
aviśvāsyam anāyuṣyaṃ paradārābhimarśanam //

sa tām āha prasajjantīṃ kṣiptaḥ krodhena dānavaḥ
ahaṃ vai drumilo nāma saubhasya patir ūrjitaḥ //

kiṃ māṃ kṣipasi doṣeṇa mūḍhe paṇḍitamānini
mānuṣaṃ patim āśritya hīnavīryaparākramam //

vyabhicārān na duṣyanti striyaḥ strīmān agarvite
ny hy āsīnn iyatā buddhir mānuṣīṇāṃ viśeṣataḥ //

śrūyante hi striyo bahvyo vyabhicāravyatikramaiḥ
prasūtā devasaṃkāśān putrān amitavikramān //

atīva tvaṃ hi loke 'smin patidharmavatī satī
śuddhā keśānvidhunvantī bhāṣase yad yad icchasi //

kasya tvam iti yac cāhaṃ tvayokto mattakāśinī
kaṃso nāma ripudhvaṃśī tava putro bhaviṣyati //

sā saroṣā punar bhūtvā nindatī tasya taṃ varam
uvāca vyathitā devī dānavaṃ duṣṭavādinam //

dhik te vṛttaṃ sudurvṛtta yaḥ sarvā nindase striyaḥ
santi striyo nīcavṛttāḥ santi caiva pativratāḥ //

yās tv ekapatnyaḥ śrūyante 'rundhatīpramukhāḥ striyaḥ
dhṛtās tābhis trayo lokāḥ sarve vai kulapāṃsana //

yas tvayā mama putro vai datto vṛttavināśanaḥ
na me bahumatas tv eṣa śṛṇu cāpi yad ucyate //

utpatsyati pumān nīca pativaṃśe mamāvyayaḥ
bhaviṣyati sa te mṛtyur yaś ca dattas tvayā sutaḥ //

drumilas tv evam uktas tu jagāmākāśam eva tu
tenaiva rathamukhyena divyenāpratigāminā |
jagāma ca purīṃ dīnā mātā tad ahar eva me //

kṣetrajo 'haṃ sutas tv evam ugrasenasya hastipa
mātāpitṛbhyāṃ saṃtyaktaḥ sthāpitaḥ svena tejasā //

ubhābhyāṃ cāpi vidviṣṭo bāndhavaiś ca viśeṣataḥ
tad imau ghātayitvā tu hastinā gopakilbiṣau |
badhvā ca pitaraṃ rājye sthito 'smi ca balīyasā |
etān api haniṣyami hatvā gopālakāv ubhau //

tad gaccha gajam āruhya sāṅkuśaprāsatomaraḥ
sthiro bhava mahāmātra samājadvāri mā ciram //