Harivamsa · Chapter 52

evaṃ tau bālyam uttīrṇau kṛṣṇasaṃkarṣalṇāvubhau
tasminn eva vrajasthāne saptavarṣau babhūvatuḥ //

nīlapītāmbaradharau pītaśvetānulepanau
babhūvatur vatsapālau kākapakṣadharāv ubhau //

parṇavādyaṃ śrutisukhaṃ vādayantau varānanau
gopavīthyāṃ sumadhuraṃ gāyantau kāmarūpiṇau |
śuśubhāte vanagatau triśīrṣāv iva pannagau //

mayūrāṅgadabāhū tau ballavāpīḍadhāriṇau
vanamālākṛtoraskau drumapotāv ivodgatau //

aravindakṛtāpīḍau rajjuyajñopavītinau
saśikyatumbakarakau gopaveṇaupravādakau //

kvacid dhasantāv anyonyaṃ krīḍamānau kvacit kvacit
dadhyodanaṃ prabhuñjānau kvacit kakṣavilambitam |
kvacic ca pānasaṃbhrāntau kvacit pāyasamoditau |
kvacid vṛkṣeṣu viśrāntau sthalīṣv iva yathāsukham |
parṇaśayyāsu saṃsuptau kvacin nidrāntaraiṣiṇau //

evaṃ vatsān pālayantau śobhayantau mahāvanam
evaṃ tu vatsapālau tau śobhayām āsatur vanam |
cañcūryantau ramantau sma kiśorāv iva cañcalau //

atha dāmodaraḥ śrīmān saṃkarṣaṇam uvāca ha
ārya nāsmin vane śakyaṃ gopālaiḥ saha krīḍitum //

avagītam idaṃ sarvam āvābhyāṃ bhuktabhojanam
prakṣīṇatṛṇakāṣṭhaṃ ca gopair mathitapādapam //

gahanānīha yāny āsan kānanāni vanāni ca
tāny ākāśanikāśāni dṛśyante 'dya yathāsukham //

govāteṣv api ye vṛkṣāḥ parivṛttārgaleṣu ca
sarve goṣṭhāgniṣu gatāḥ kṣayam akṣayavarcasaḥ //

saṃnikṛṣṭāni yāny āsan kāṣṭhāni ca tṛṇāni ca
tāni dūrāvakṛṣṭāni mārgitavyāni bhūmiṣu //

araṇyam idam alpodam alpakakṣaṃ nirāśrayam
anveṣitavyaviśrāmaṃ dāruṇaṃ viraladrumam
akarmaṇyeṣu vṛkṣeṣu sthitaviprasthitadvijam //

nirānandaṃ nirāsvādaṃ niṣprayojanam ārutam
nirvihaṃgam idaṃ śūnyaṃ nirvyañjanam ivāśanam //

vikrīyamāṇaiḥ kaṣṭhaiś ca śākaiś ca vanasaṃbhavaiḥ
utsannasaṃcayatṛṇo ghoṣo 'yaṃ nagarāyate //

śailānāṃ bhūṣaṇaṃ ghoṣo ghoṣāṇāṃ bhūṣaṇaṃ vanam
vanānāṃ bhūṣaṇaṃ gāvas tāś cāsmākaṃ parā gatiḥ |
tasmād anyad vanaṃ yāmaḥ pratyagravayasendhanam //

icchanty anupabhuktāni bhoktuṃ gāvas tṛṇāni ca
tasmād vanaṃ navatṛṇaṃ gacchantu dhanino vrajāḥ //

na dvārabandhāvaraṇā na gṛhakṣetriṇas tathā
praśastā vai vrajā loke yathā vai cakracāriṇaḥ //

śakṛnmūtreṣu teṣv eva jātaṃ kṣārarasāyanam
na tṛṇaṃ bhuñjate gāvo nāpi tatpayaso hitam //

sthalīprāyāsu ramyāsu navāsu vanarājiṣu
carāmaḥ sahitā gobhiḥ kṣipraṃ saṃvāhyatāṃ vrajaḥ //

śrūyate hi vanaṃ ramyaṃ paryāptatṛṇasaṃstaram
nāmnā vṛndāvanaṃ nāma svāduvṛkṣaphalodakam //

ajhillikaṇṭakavanaṃ sarvair vanaguṇair yutam
kadambapādapaprāyaṃ yamunātīrasaṃśritam //

snigdhaśītānilavanaṃ sarvartunilayaṃ śubham
gopīnāṃ sukhasaṃcāraṃ cārucitravanāntaram //

tasya govardhano nāma nātidūre girir mahān
bhrājate dīrghaśikharo nandanasyeva mandaraḥ //

madhye cāsya mahāśākho nyagrodho yojanocchritaḥ
bhāṇḍīro nāma śuśubhe nīlamegha ivāmbare //

madhyena cāsya kālindī sīmantamiva kurvatī
prayātā nandanasyeva nalinī saritāṃ varā //

tatra govardhanaṃ caiva bhāṇḍīraṃ ca vanaspatim
kālindīṃ ca nadīṃ ramyāṃ drakṣyāvaś carataḥ sukham //

tatrāyaṃ vasatāṃ ghoṣas tyajyatāṃ nirguṇaṃ vanam
saṃvāhayāma bhadraṃ te kiṃcid utpādya kāraṇam //

evaṃ kathayatas tasya vāsudevasya dhīmataḥ
prādurbabhūvuḥ śataśo raktamāṃsavasāśanāḥ //

ghorāś cintayatas tasya svatanūruhajās tadā
viniṣpetur bhayakarāḥ sarvataḥ śataśo vṛkāḥ //

vṛkān niṣpatitān dṛṣṭvā goṣu vatseṣv atho nṛṣu
gopīṣu ca yathākāmaṃ vraje trāso 'bhavan mahān //

te vṛkāḥ pancabaddhāś ca daśabaddhās tathāpare
triṃśadviṃśatibaddhāś ca śatabaddhās tathāpare //

niścerus tasya gātrād dhi śrīvatsakṛtalakṣaṇāḥ
kṛṣṇasya kṛṣṇavadanā gopānāṃ bhayavardhanāḥ //

bhakṣayadbhiś ca tair vatsāṃs trāsayadbhiś ca govrajān
niśi bālān haradbhiś ca vṛkair utsādyate vrajaḥ //

na vanaṃ śakyate gantuṃ na gāś ca parirakṣitum
na vanāt kiṃcid āhartuṃ na ca vā tarituṃ nadīm //

evaṃ vṛkair udīrṇais tu vyāghratilyaparākramaiḥ
vrajo niṣpandaceṣṭaḥ sa ekasthānacaraḥ kṛtaḥ //