Harivamsa · Chapter 51

kāle gacchati saumyau tau dārakau kṛtanāmakau
pañca saṃvatsarān prāptau śobhayānau vrajaṃ muhuḥ |
kṛṣṇasaṃkarṣaṇau cobhau riṅginau samapadyatām //

tāv anyonyagatau bālau bālyād evaikatāṃ gatau
ekamantradharau kāntau bālacandrārkavarcasau //

ekanirmāṇaniryuktāv ekaśayyāsanāśanau
ekaveṣadharāv ekaṃ puṣyamāṇau śiśuvratam //

ekakāryāntaragatāv ekadehau dvidhā kṛtau
ekacaryau mahāvīryāv ekasya śiśutāṃ gatau //

ekapramāṇau lokānāṃ devavṛttāntamānuṣau
kṛtsnasya jagato gopau saṃvṛttau gopadārakau //

anyonyavyatiṣaktābhiḥ krīḍābhir abhiśobhitau
anyonyakiraṇagrastau candrasūryāv ivāmbare //

visarpantau tu sarvatra sarpabhogabhujāv ubhau
rejatuḥ pāṃśudigdhāṅgau dṛptau kalabhakāv iva //

kvacid bhasmapradigdhāṅgau karīṣaprokṣitau kvacit
tau tatra paridhāvetāṃ kumārāv iva pāvakī //

kvacij jānubhir uddhṛṣṭaiḥ sarpamāṇau virejatuḥ
krīḍantau vatsaśālāsu śakṛddigdhāṅgamūrdhajau //

śuśubhāte śriyā juṣṭāv ānandajananau pituḥ
janaṃ ca vipra kurvāṇau hasantau ca kvacit kvacit //

tau bālakau lalitakau mūrdhajavyākulekṣaṇau
rejatuś candravadanau dārakau sukumārakau //

atiprasaktau tau dṛṣṭvā sarvavrajavicāriṇau
nāśaknuvad vārayitum nandagopaḥ sudurmadau //

tato yaśodā saṃkruddhā kṛṣṇaṃ kamalalocanam
uvāca śiśurūpeṇa carantaṃ jagataḥ prabhum |
ehi vatsa piba stanyaṃ durvoḍhuṃ mama saṃprati ||
etāvantam itaḥ kālaṃ kvā gato 'si gṛhād bahiḥ |
ity ādāya kare putraṃ gṛhān nirvāsya sā ruṣā |
ānāyya śakaṭīmūlaṃ bhartsayantī punaḥ punaḥ //

dāmnā caivodare baddhvā pratyabandhad udūkhale
yadi śaknoṣi gaccheti tam uktvā karma sākarot
vyagrāyām tu yaśodāyām nirjagāma tato 'ṅgaṇāt //

śiśulīlāṃ tataḥ kurvan kṛṣṇo vismāpayan vrajam
so 'ṅgaṇān niḥsṛtaḥ kṛṣṇaḥ karṣamāṇa udūkhalam //

sa yamābhyām pravṛddhābhyām arjunābhyāṃ caran vane
niścakrāma śiśur madhyāt karṣamāṇa udūkhalam //

tat tasya karṣato baddham tiryag gatam udūkhalam
lagnaṃ tābhyāṃ samūlābhyām arjunābhyāṃ cakarṣa ha //

tāv arjunau kṛṣyamāṇau tena bālena raṃhasā
samūlaviṭapau bhagnau sa tu madhye jahāsa vai //

nidarśanārthaṃ gopānāṃ divyaṃ svabalam āsthitaḥ
tad dāma tasya bālasya prabhāvād abhavad dṛḍham //

yamunātīramārgasthā gopyas taṃ dadṛśuḥ śiśum
krandantyo vismayantyaś ca yaśodānikaṭaṃ yayuḥ //

tās tu saṃbhrāntavadanā yaśodām ūcur aṅganāḥ
ehy āgaccha yaśodeti saṃbhrame kiṃ vilambase //

yau tāv arjunavṛkṣau tu vraje satyopayācitau
tāv etau tava putrasya patitāv upari drumau |
putrasyopari tāv etau patitau te mahīruhau //

dṛḍhena dāmnā tatraiva baddho vatsa ivodare
jahāsa madhye vṛkṣābhyāṃ tava putraḥ sa bālakaḥ //

uttiṣṭha gaccha durmedhe mūḍhe paṇḍitamānini
putram ānaya jīvantuṃ muktaṃ mṛtyumukhād iva //

sā bhītā sahasotthāya hāhākāraṃ prakurvatī
taṃ deśam agamad yatra patitau tau mahādrumau //

dadarśa tābhyāṃ sā madhye drumābhyām ātmajaṃ śiśum
dāmnā nibaddham udare karṣamāṇam udūkhalam //

sagopīgopavṛddhaś ca sayuvā ca vrajas tadā
paryagacchat tato draṣṭuṃ gopeṣu mahad adbhutam //

jajalpus te yathākāmaṃ gopā vanavicāriṇaḥ
jajalpur jātasaṃbhrāntā sarve vismitacetasaḥ |
kenemau pātitau vṛkṣau ghoṣasyaivāgrapādapau //

vinā vātaṃ vinā varṣaṃ vidyutprapatanaṃ vinā
vinā hastikṛtaṃ doṣam kenemau pātitau drumau //

aho bata na śobhetāṃ vimūlāv arjunāv imau
imau nipatitau bhūmau vitoyau jaladāv iva //

nandagopa prasannau te drumāv evaṃgatāv api
yatra te dārako mukto vimūlābhyām avikṣataḥ //

autpātikam idaṃ ghoṣe tṛtīyaṃ vartate tv iha
pūtanāyā nipātaś ca drumayoḥ śakaṭasya ca //

asmin sthāne niveśo 'yaṃ ghoṣasyāsya na vidyate
utpātā hy atra dṛśyante kathayanto naśobhanam //

nandagopas tu sahasā muktvā kṛṣṇam udūkhalāt
niveśya cāṅke suciraṃ mṛtaṃ punar ivāgatam //

tato yaśodāṃ garhan vai nandagopo viveśa ha
sa ca gopajanaḥ sarvo ghoṣam eva jagāma ha //

sa ca tenaiva nāmnā tu kṛṣṇo vai dāmabandhanāt
yena dāmnā nibaddho 'sāv udare sudṛḍhaṃ vraje |
ghoṣe dāmodara iti gopībhiḥ parigīyate //

etad āścaryabhūtaṃ hi bālasyāsīd viceṣṭitam
kṛṣṇasya bharataśreṣṭha ghoṣe nivasatas tadā //