Harivamsa · Chapter 53

ītiṃ vṛkānāṃ dṛṣṭvā tu vardhamānāṃ durāsadām
sastrīpuṃso 'tha ghoṣo vai samasto 'mantrayat tadā //

sthāneneha na naḥ kāryaṃ vrajāmo 'nyan mahad vanam
yan nirbhayaṃ sukhakaraṃ sukhasaṃcāramārutam |
yac chivaṃ ca sukhāḍhyaṃ ca gavāṃ caiva sukhāvaham //

adyaiva kiṃ cireṇa sma vrajāmaḥ saha godhanaiḥ
yāvad vṛkair vadhaṃ ghoraṃ na naḥ sarvo vrajo vrajet //

eṣāṃ dhūmrāruṇāṅgānāṃ daṃṣṭriṇāṃ mukhakarṣiṇām
vṛkāṇāṃ kṛṣṇavaktrāṇāṃ bibhīmo niśi garjatām //

mama putro mama bhrātā mama vatso 'tha gaur mama
vṛkair vyāpāditety evaṃ krandanti sma gṛhe gṛhe //

tāsāṃ ruditaśabdena gavāṃ hambhāraveṇa ca
vrajasyotthāpanaṃ cakrur ghoṣavṛddhāḥ samāgatāḥ //

teṣāṃ matam athājñāya gantuṃ vṛndāvanaṃ prati
vrajasya ca niveśāya gavāṃ caiva sukhāya ca //

vṛndāvananiveśāya jñātvā tān kṛtaniścayān
nandagopo bṛhadvākyaṃ bṛhaspatir ivādade //

adyaiva niścayaprāptir yadi gantavyam eva naḥ
śīghram ājñāpyatāṃ ghoṣaḥ sajjībhavata māciram //

tato 'vaghuṣyata tadā ghoṣe tatprākṛtair naraiḥ
śīghram gāvaḥ prakālyantāṃ yujyantāṃ śakaṭāni ca //

vatsayūthāni kālyantāṃ bhāṇd.aṃ samadhiropayatām
vṛndāvanam itaḥ sthānān niveśāya ca gamyatām //

tac chrutvā nandagopasya vacanaṃ sādhu bhāṣitam
tac chrutvā vacanaṃ tasya nandagopasya bhāṣitam |
udatiṣṭhad vrajaḥ sarvaḥ śīghraṃ gamanalālasaḥ //

prayāhy uttiṣṭha gacchāmaḥ kiṃ śeṣe yāhi yojaya
uttiṣṭhati vraje tasmin gopakolāhalo hy abhūt //

uttiṣṭhamānaḥ śuśubhe śakaṭīsaṃkaṭas tu saḥ
vyāghraghoṣamahāghoṣo ghoṣaḥ sāgaraghoṣavān //

gopīnāṃ gargarībhiś ca mūrdhni cottaṃsitair ghaṭaiḥ
niṣpapāta vrajāt paṅktis tārāpaṅktir ivāmbarāt //

nīlapītāruṇais tāsāṃ vastrair udgrathitocchritaiḥ
śakracāpāyate paṅktir gopīnāṃ mārgagāminī //

dāmanīdāmabhāraiś ca kecit kāyāvalambibhiḥ
gopā mārgagatā bhānti sāvarohā iva drumāḥ //

sa vrajo vrajatā bhāti śakaṭaughena bhāsvatā
oghaiḥ pavanavikṣiptair niṣpatadbhir ivārṇavaḥ //

kṣaṇena tadvrajasthānam iriṇaṃ samapadyata
dravyāvayanirdhūtaṃ kīrṇaṃ vāyasamaṇḍalaiḥ //

tataḥ krameṇa ghoṣaḥ sa prāpto vṛndāvanaṃ vanam
niveśaṃ vipulaṃ cakre niveśāya gavāṃ hitam //

śakaṭāvartaparyantaṃ candrārdhākārasaṃsthitam
madhye yojanavistāraṃ tāvad dviguṇam āyatam //

kaṇṭakībhiḥ pravṛddhābhis tathā kaṇṭakitair drumaiḥ
nikhātocchritaśākhāgrair abhiguptaṃ samantataḥ //

manthair āropyamānaiś ca manthabandhānukarṣaṇaiḥ
adbhiḥ prakṣālyamānābhir gargarībhis tatas tataḥ //

kilair āropyamāṇaiś ca dāmanīpāśapāśitaiḥ
stambhanībhir dhṛtaiś cāpi śakaṭaiḥ parivartitaiḥ //

niyogapāśair āsaktair gargarīstambhamūrdhasu
chādanārthaṃ prakīrṇaiś ca kaṭais tṛṇagṛhais tathā //

śākhāviṭaṅkair vṛkṣāṇāṃ kriyamāṇair itas tataḥ
śodhamānair gavāṃ sthānaiḥ sthāpyamānair udūkhalaiḥ //

prāṅmukhaiḥ sicyamānaiś ca saṃdīpyadbhiś ca pāvakaiḥ
savatsacarmāstaraṇaiḥ paryaṅkaiś cāvaropitaiḥ //

toyam uttārayantībhiḥ prokṣantībhiś ca tadvanam
śākhāś cākarṣamāṇābhir gopībhiś ca samantataḥ //

yuvabhiḥ sthaviraiś caiva gopair vyagrakarair bhṛśam
viśasadbhiḥ kuṭhāraiś ca kāṣṭhāny api tarūn api //

tad vrajasthānam adhikaṃ cakāśe kānanāvṛtam
ramyaṃ vananiveśaṃ vai svabhivṛṣṭyāmṛtopamam //

tās tu kāmadughā gāvaḥ sarvakālatṛṇaṃ vanam
vṛndāvanam anuprāptā nandanopamakānanam //

pūrvam eva tu kṛṣṇena gavāṃ satkārakāriṇā
śivena manasā dṛṣṭaṃ tadvanaṃ vanacāriṇā //

paścime tu tataḥ pakṣe gharmamāsi nirāmaye
varṣatīvāmṛtaṃ deve tṛṇaṃ tatravyavardhata //

na tatra vatsāḥ sīdanti na gāvo netare janāḥ
yatra tiṣṭhati lokānāṃ bhavāya madhusūdanaḥ //

tās tu gāvaḥ sa ghoṣaś ca sa ca saṃkarṣaṇo yuvā
kṛṣṇena vihitaṃ vāsaṃ tam adhyāsanta nirvṛtāḥ //