Harivamsa · Chapter 50

tatra tasyāsataḥ kālaḥ sumahān atyavartata
govraje nandagopasya ballavatvaṃ prakurvataḥ //

dārakau kṛtanāmānau vavṛdhāte sukhaṃ ca tau
jyeṣṭhaḥ saṃkarṣaṇo nāma yavīyān kṛṣṇa eva tu //

meghakṛṣṇas tu kṛṣṇo 'bhūd dehāntaragato hariḥ
vyavardhata gavāṃ madhye sāgarasya ivāmbudaḥ //

śakaṭasya tv adhaḥ suptaṃ kadācit putragṛddhinī
yaśodā taṃ samutsṛjya jagāma yamunāṃ nadīm //

śiśulīlāṃ tataḥ kurvan svahastacaraṇau kṣipan
aṅguṣṭham āsye nikṣipya pādābhyāṃ paricikṣipan |
hāsyaṃ kurvañ śiśuḥ kṛṣṇo netrābhyāṃ parivibhraman ||
karaṃ kareṇa saṃpīḍya pādaṃ pādena pīḍayan |
anekābhiḥ sa līlābhir lokāṃs tadgatamānasān |
kalmaṣaṃ kṣālayan viṣṇus tadgatāsaktacetasām |
ruroda madhuraṃ kṛṣṇaḥ pādāv ūrdhvaṃ prasārayan //

sa tatraikena pādena śakaṭaṃ paryavartayat
añjanena parikṣiptaṃ mukham unnamayan hariḥ |
nyubjaṃ payodharākāṅkṣī cakāra ca ruroda ca //

etasminn antare prāptā yaśodā śīghragāminī
snātā prasnavadigdhāṅgī baddhavatseva saurabhī //

sā dadarśa viparyastaṃ śakaṭaṃ vāyunā vinā
hāheti kṛtvā tvaritā dārakaṃ jagṛhe tadā //

na sā bubodha tat tena śakaṭaṃ parivartitam
svasti me dārakāyeti prītyā bhītā ca sābhavat //

kiṃ nu vakṣyati te putra pitā paramakopanaḥ
tvayy adhaḥ śakaṭe supte śakaṭe ca viloḍite //

kiṃ me snānena duḥsnānaṃ kiṃ ca me gamane nadīm
paryaste śakaṭe putra yā tvā paśyāmy apāvṛtam //

etasminn antare gobhir ājagāma vanecaraḥ
kāṣāye vāsasī bibhran nandagopo vrajāntikam //

sa dadarśa viparyastaṃ bhinnabhāṇḍaghaṭīghaṭam
apāstadhūrvibhagnākṣaṃ śakaṭaṃ cakramāli vai //

bhītas tvaritam āgamya sahasā sāśrulocanaḥ
api me svasti putrāyety asakṛd vacanaṃ vadan //

pibantaṃ stanam ālakṣya putraṃ svastho 'bravīt punaḥ
vṛṣayuddhaṃ vinā kena paryastaṃ śakaṭaṃ mama //

pratyuvāca yaśodā taṃ bhītā gadgadabhāṣiṇī
na vijānāmy ahaṃ kena śakaṭaṃ pātitaṃ bhuvi //

ahaṃ gatā nadīm ārya cailaprakṣālanārthinī
āgatā ca viparyastam apaśyaṃ śakaṭaṃ bhuvi //

tayoḥ kathayator evam abruvaṃs tatra dārakāḥ
anena śiśunā yānam etat pādena pātitam
asmābhiḥ saṃpatadbhis tu dṛṣṭam etad yadṛcchayā //

āścaryam iti te sarve vismayotphullalocanāḥ
svasthāne śakaṭaṃ caiva cakrabandham akārayan //

dhātrī kaṃsasya bhojasya pūtaneti pariśrutā
pūtanā nāma śakunī thorā prāṇabhayaṃkarī |
ājagāmārdharātre vai pakṣau krodhād vidhunvatī |
tasmai stanaṃ durjaravīryam ulbaṇaṃ |
ghorāṅkam ādāya śiśor dadāv atha |
gāḍhaṃ karābhyāṃ bhagavān prapīḍya |
prāṇaiḥ samaṃ roṣasamanvito 'pibat ||
sā muñca muñca bālam iti prabhāṣiṇī |
niṣpīḍyamānākhilajīvamarmaṇi |
vivṛtya netre caraṇau bhujau muhur |
viklinnagātrā kṣipatī ruroda ha ||
tasyāḥ svanenātigabhīraraṃhasā |
sādrir mahī dyauś ca cacāla sagrahā |
rasā diśaś ca pratinedire janāḥ |
petuḥ kṣitau vajranipātaśaṅkayā ||
niśācarītthaṃ vyathitastanā vyasur |
vistārya keśāṃś caraṇau bhujāv api |
prasārya goṣṭhe nijarūpam āśritā |
vajrāhato vṛtra ivāpatan nṛpa ||
patamāno 'pi taddehas trigavyūtyantaradrumān |
cūrṇayām āsa rājendra mahad āsīt tad adbhutam ||
īṣāmātrogradaṃṣṭrāsyaṃ girikandaranāsikam |
gaṇḍaśailastanaṃ raudraṃ prakīrṇāruṇamūrdhajam |
andhakūpagabhīrākṣaṃ pulinārohabhīṣaṇam |
baddhasetubhujorvaṅghri śūnyatoyahradodaram |
bālaṃ ca tasyā urasi krīḍantam akutobhayam |
gopyas tūrṇaṃ samabhyetya jagṛhur jātasaṃbhramāḥ ||
yaśodārohiṇībhyāṃ tāḥ samaṃ bālasya sarvataḥ |
rakṣām vidadhire samyag gopucchabhramaṇādibhiḥ ||
gomūtreṇa snāpayitvā punar gorajasārbhakam |
rakṣāṃ cakruś ca śakṛtā dvādaśāṅgeṣu nāmabhiḥ |
tato 'rdharātrasamaye śakuniḥ pratyadṛśyata //

vyāghragambhīranirghoṣā vyāharantī punaḥ punaḥ
nililye śakaṭākṣe sā prasnavotpīḍavarṣiṇī //

dadau stanaṃ ca kṛṣṇāya tatra suptajane niśi
tasyāḥ stanaṃ papau kṛṣṇaḥ prāṇaiḥ saha nanāda ca //

tena śabdena vitrastās tato bubudhire janāḥ
sa nandagopo gopāś ca yaśodā ca suviklavā //

te tām apaśyan patitāṃ visaṃjñāṃ vipayodharām
śakuniṃ nihatāṃ bhūmau vajreṇeva vidāritām //

idaṃ kiṃ nv iti saṃtrastāḥ kasyedaṃ karma ceti ca
nandagopaṃ puraskṛtya gopās taṃ paryavārayan //

gateṣu teṣu gopeṣu vismiteṣu yathāgṛham
yaśodāṃ nandagopas tu papracchāgatasaṃbhramaḥ //

ko 'yaṃ vidhir na jānāmi vismayo me mahān ayam
putrasya me bhayaṃ bhīru bhīrutvaṃ samupāgatam //

yaśodā tv abravīd bhītā nārya jānāmi kiṃ nv idam
dārakeṇa sahānena suptā śabdena bodhitā //

yaśodāyām ajānantyāṃ nandagopaḥ sabāndhavaḥ
kaṃsād bhayaṃ cakārograṃ vismayaṃ ca jagāma ha //