Harivamsa · Chapter 37

dānavānāṃ tu piprīṣuḥ kālanemiḥ sa dānavaḥ
vyavardhata mahātejās tapānte jalado yathā //

taṃ trailoyāntaragataṃ dṛṣṭvā te dānaveśvarāḥ
uttasthur apariśrāntāḥ prāpyevāmṛtam uttamam //

te vītabhayasaṃtrāsā mayatārapurogamāḥ
tārakāmayasaṃgrāme satataṃ jitakāśinaḥ |
rejur āyodhanagatā dānavā yuddhakaṅkṣiṇaḥ //

mantram abhyasyataṃ teṣāṃ vyūhaṃ ca paridhāvatām
prekṣatāṃ cābhavat prītir dānavaṃ kālaneminam //

ye tu tatra mayasyāsan mukhyā yuddhapuraḥsarāḥ
te'pi sarve bhayaṃ tyaktvā hṛṣṭā yoddhum upasthitāḥ //

mayas tāro varāhaś ca hayagrīvaś ca vīryavān
vipracittisutaḥ śvetaḥ kharalambāv ubhāv api //

ariṣṭo baliputraś ca kiśorāṣṭrau tathaiva ca
svarbhānuś cāmaraprakhyo vaktrayodhī mahāsuraḥ //

ete 'straviduṣaḥ sarve sarve tapasi saṃsthitāḥ
dānavāḥ kṛtino jagmuḥ kālaneminam uttamam //

te gadābhiś ca gurvībhiś cakraiś ca saparaśvaghaiḥ
kālakalpaiś ca musalaiḥ kṣepaṇīyaiś ca mudgaraiḥ //

aśmabhiś cāṭṭasadṛśair gaṇḍaśailaiś ca daṃśitaiḥ
paṭṭisair bhiṇḍipālaiś ca parighaiś cottamāyasaiḥ //

ghātanībhiś ca gurvībhiḥ śataghnībhis tathaiva ca
yugair yantraiś ca nirmuktair argalaiś cāgratāḍitaiḥ //

dorbhiś cāyatapīnābhiḥ prāsaiḥ pāśaiś ca mudgaraiḥ
sarpair lelihyamānaiś ca visarpadbhiś ca sāyakaiḥ //

vajraiḥ praharaṇīyaiś ca dīpyadbhiś cāpi tomaraiḥ
vikośaiś cāsibhis tīkṣṇaiḥ śūlaiś ca śitanirmalaiḥ //

te vai saṃdīptamanasaḥ pragṛhītottamāyudhāḥ
kālanemiṃ puraskṛtya tasthuḥ saṃgrāmamūrdhani //

sā dīptaśastrapravarā daityānāṃ śuśubhe camūḥ
dyaur nimīlitanakṣatrā ghananīlāmbudāgame //

devatānām api camūr mumude śakrapālitā
dīptā śītoṣṇatejobhyāṃ candrabhāskaratejasā //

vāyuvegavatī saumyā tārāgaṇapatākinī
toyadāviddhavasanā grahanakṣatrahāsinī //

yamendravaruṇair guptā dhanadena ca dhīmatā
saṃpradīptāgnipavanā nārāyaṇaparāyaṇā //

sā samudraughasadṛśī divyā devamahācamūḥ
rarājāstravatī bhīmā yakṣagandharvaśālinī //

tayoś camvos tadānīṃ tu babhūva sa samāgamaḥ
dvāvāpṛthivyoḥ saṃyogo yathā syād yugaparyaye //

tadyuddham abhavad ghoraṃ devadānavasaṃkulam
kṣamāparākramamayaṃ darpasya vinayasya ca //

niścakramur balābhyāṃ tu tābhyāṃ bhīmāḥ surāsurāḥ
pūrvāparābhyāṃ saṃrabdhāḥ sāgarābhyām ivāmbudāḥ //

tābhyāṃ balābhyāṃ saṃhṛṣṭāś cerus te devadānavāḥ
vanābhyāṃ pārvatīyābhyāṃ puṣpitābhyāṃ yathā gajāḥ //

samājaghnus tato bherīḥ śaṅkhān dadhmuś ca naikaśaḥ
sa dyāṃ divaṃ bhuvaṃ caiva diśaś ca samapūrayat //

jyāghātatalanirghoṣo dhanuṣāṃ kūjitāni ca
duṃdubhīnāṃ ca ninadā daityam antardadhuḥ svanam //

te 'nyonyam abhisaṃpetuḥ pātayantaḥ parasparam
babhañjur bāhubhir bāhūn dvaṃdvam anye yuyutsavaḥ //

devatās tv aśanīr ghorāḥ parighāṃś cottamāyasān
sasarjur ājau nistriṃśān gadā gurvīś ca dānavāḥ //

gadānipātair bhagnāṅgā bāṇaiś ca śakalīkṛtāḥ
paripetur bhṛśaṃ kecin nyubjāḥ kecic ca jajñire //

tato rathaiḥ saturagair vimānaiś cāśugāmibhiḥ
samīyus te susaṃrabdhā roṣād anyonyam āhave //

saṃvartamānāḥ samare vivartantas tathāpare
rathā rathair nirudhyante padātāś ca padātibhiḥ //

teṣāṃ rathānāṃ tumulaḥ sa śabdaḥ śabdavāhinām
nabhaḥ svasvāna hi yathā nabhasye jaladasvanaiḥ //

babhañjire rathān kecit kecit saṃmṛditā rathaiḥ
saṃbādham eke saṃprāpya na śekuś calituṃ rathāḥ //

anyonyam anye samare dorbhyām utkṣipya darpitāḥ
saṃhrādamānābharaṇā jaghnus tatrāsicarmiṇaḥ //

astrair anye vinirbhinnā raktaṃ vemur hatā yudhi
kṣarajjalānāṃ sadṛśā jaladānāṃ samāgame //

tadastraśastragrathitaṃ kṣiptotkṣiptagadāvilam
devadānavasaṃkṣubdhaṃ saṃkulaṃ yuddham ābabhau //

taddānavamahāmeghaṃ devāyudhavirājitam
anyonyabāṇavarṣaṃ tad yuddhadurdinam ābabhau //

etasminn antare kruddhaḥ kālanemiḥ sa dānavaḥ
vyavardhata samudraughaiḥ pūryamāṇa ivāmbudaḥ //

tasya vidyuccalāpīḍāḥ pradīptāśanivarṣiṇaḥ
gātrān nāgaśiraḥprakhyā viniṣpetur balāhakāḥ //

krodhān niḥśvasatas tasya bhrūbhedasvedavarṣiṇaḥ
sāgniniṣpeṣapavanā mukhān niścerur arciṣaḥ //

tiryag ūrdhvaṃ ca gagane vavṛdhus tasya bāhavaḥ
pañcāsyāḥ kṛṣṇavapuṣo lelihanta ivoragāḥ //

so 'strajālair bahuvidhair dhanurbhiḥ parighair api
divyam ākāśam āvavre parvatair ucchritair iva //

so 'niloddhūtavasanas tasthau saṃgrāmamūrdhani
saṃdhyātapagrastaśikhaḥ sākṣān merur ivācalaḥ //

ūruvegapratikṣiptaiḥ śailaśṛṅgāgrapādapaiḥ
apātayad devagaṇān vajreṇeva mahāgirīn //

bahubhiḥ śastranistriṃśaiś cchinnabhinnaśirorasaḥ
na śekuś calituṃ devāḥ kālanemihatā yudhi //

muṣṭibhir nihatāḥ kecit kecid dhi vidalīkṛtāḥ
yakṣagandharvapatagāḥ petuḥ saha mahoragaiḥ //

tena vitrāsitā devāḥ samare kālaneminā
na śekur yatnavanto 'pi yatnaṃ kartuṃ vicetasaḥ //

tena śakraḥ sahasrākṣaḥ saṃditaḥ śarabandhanaiḥ
airāvatagataḥ saṃkhye calituṃ na śaśāka ha //

nirjalāmbhodasadṛśo nirjalārṇavasaprabhaḥ
nirvyāpāraḥ kṛtas tena vipāśo varuṇo mṛdhe //

raṇe vaiśravaṇas tena parighaiḥ kāmarūpibhiḥ
vilapaṃl lokapāleśas tyājito dhanadakriyām //

yamaḥ sarvaharas tena mṛtyupraharaṇo raṇe
yāmyām avasthām amaro nītaḥ svāṃ diśam āviśat //

sa lokapālān utsādya hṛtvā teṣāṃ ca karma tat
dikṣu sarvāsu dehaṃ svaṃ caturdhā vidadhe tadā //

sa nakṣatrapathaṃ gatvā divyaṃ svarbhānudarśitam
jahāra lakṣmīṃ somasya taṃ cāsya viṣayaṃ mahat //

cālayāmāsa dīptāṃśuṃ svargadvārāt sa bhāskaram
sāyanaṃ cāsya viṣayaṃ jahāra dinakarma ca //

so 'gniṃ devamukhe dṛṣṭvā cakārātmamukheśayam
vāyuṃ ca tarasā jitvā cakārātmavaśānugam //

sa samudrān samānīya sarvāś ca sarito balāt
cakārātmavaśe vīryād dehabhūtāś ca sindhavaḥ //

āpaḥ sa vaśagāḥ kṛtvā divijātāś ca bhūmijāḥ
sthāpayām āsa jagatīṃ suguptāṃ dharaṇīdharaiḥ //

sa svayaṃbhūr ivābhāti mahābhūtapatir mahān
sarvalokamayo daityaḥ sarvalokabhayāvahaḥ //

sa lokapālaikavapuś candrasūryagrahātmavān
pāvakānilasaṃghāto rarāja yudhi dānavaḥ //

pārameṣṭhye sthitaḥ sthāne lokānāṃ prabhavāpyaye
taṃ tuṣṭuvur daityagaṇā devā iva pitāmaham //