Harivaṃśa, Appendix I · Part 301320

juhvānam agniṃ vidhivad dhavyair medhyair jagatpatim //
garuḍāhṛtakāṣṭhaṃ tu jaṭilaṃ cīravāsasam /
cakreṇānītakusumaṃ khaḍgānītakuśaṃ tathā //
gadākṛtasamācāraṃ devadevaṃ janārdanam //
indrādyair devasaṃghaiś ca vṛtaṃ munigaṇaiḥ saha /
acintyaṃ sarvabhūtānāṃ dhyāyantaṃ kim api prabhum //
avaruhya vṛṣāc charvo bhagavān bhūtabhāvanaḥ /
tataḥ prītaḥ prasannātmā lalāṭākṣa umāpatiḥ /
tato bhūtapiśācāś ca rākṣasā guhyakās tathā /
munayo vipravaryāś ca jayaśabdaṃ pracakrire //
jaya deva jagannātha jaya rudra janārdana /
jaya viṣṇo hṛṣīkeśa nārāyaṇa parāyaṇa //
jaya rudra purāṇātmañ jaya deva hareśvara /
ādideva jagannātha jaya śaṃkara bhāvana //
jaya kaustubhadīptāṅga jaya bhasmavirājita /
jaya cakragadāpāṇe jaya śūliṃs trilocana //
jaya mauktikadīptāṅga jaya nāgavibhūṣaṇa /
iti te munayaḥ sarve praṇāmaṃ cakrire harim //
tata utthāya bhagavān dṛṣṭvā devam avasthitam /
vṛṣadhvajaṃ virūpākṣaṃ śaṃkaraṃ nīlalohitam /
tato hṛṣṭamanā viśṇus tuṣṭāva haram īśvaram //
namas te śitikaṇṭhāya nīlagrīvāya vedhase /
namas te astu śociṣe namas te upavāsine //
namas te astu mīḍhuṣe nams te gadine hara /
namas te viśvamūrtaye vṛṣāya vṛṣarūpiṇe //
upaniryāya ca namo vṛṣāya vṛṣrūpiṇe /
amūrtāya ca devāya namas te 'stu pinākine /
namo ghorāya ghorāya ghoraghorapriyāya ca /
nāmaḥ kubjāya kūpāya śivāya śivarūpiṇe //
namas tuṇḍāya tuṣṭāya namas tuṭituṭāya ca /
namaḥ śivāya śāntāya giriśāya ca te namaḥ //
namo harāya hiprāya namo hariharāya ca /
namo 'ghorāya ghorāya ghoraghorapriyāya ca //
namo 'ghaṇṭāya ghaṇṭāya namo ghaṭighaṭāya ca /
namaḥ śarvāya śāntāya bhūtādhipataye namaḥ //
namo namo virūpāya purāya purahāriṇe /
nama ādyāya bījāya śucaye bhasmarūpiṇe //
namaḥ pinākahastāya namaḥ śūlāsidhāriṇe /
namas te khaṭvahastāya namas te kṛttivāsase //
namas te vāmadevāya nama ākāśamūrtaye /

harāya harirūpāya namas te tigmatejase //
bhaktapriyāya bhaktāya bhaktānāṃ varadāyine /
namo 'bhramūrtaye deva jalamūrtidharāya ca //
namaś candrāya devāya sūryāya ca namo namaḥ /
namaḥ pradhānadevāya bhūtānāṃ pataye namaḥ //
namaḥ karālamuṇḍāya vikṛtāya kapardine /
ajāya ca namas tubhyaṃ bhūtabhāvana bhāvana //
namo 'stu harikeśāya piṅgalāya namo namaḥ /
namas te 'bhīśuhastāya bhīrubhīruharāya ca //
harāya bhītirūpāya ghorāṇāṃ bhītidāyine /
namo dakṣamakhaghnāya bhaganetrāpahāriṇe //
umāpate namas tubhyaṃ kailāsanilayāya ca /
ādidevāya devāya bhavāya bhavarūpiṇe //
namaḥ kapālahastāya namo 'jamathanāya ca /
tryambakāya namas tubhyaṃ tryakṣāya ca śivāya ca //
varadāya vareṇyāya namas te candraśekhara /
nama idhmāya haviṣe dhruvāya ca kuśāya ca //
namas te śatudyumnāya nāgapāśapriyāya ca /
virūpāya surūpāya bhadrapānapriyāya ca //
śmaśānarataye nityaṃ jayaśabdapriyāya ca /
kharapriyāya kharvāya kharāya khararūpiṇe //
bhadrapriyāya bhadrāya bhadrarūpadharāya ca /
virūpāya surūpāya mahāghorāya te namaḥ //
ghaṇṭāya ghaṇṭanādāya ghaṇṭabhūṣaṇabhūṣiṇe /
tīvrāya tīvrarūpāya tīvrarūpapriyāya ca //
nagnāya nagnarūpāya nagnarūpapriyāya ca /
bhūtāvāsa namas tubhyaṃ sarvāvāsa namo namaḥ //
namaḥ sarvātmane tubhyaṃ namas te bhūtidāyine /
nams te vāmadevāya mahādevāya te namaḥ //
kā nu vākstutirūpā te ko nu stotuṃ praśaknuyāt /
kasya vā sphurate jihvā stutau stutimatāṃ vara //
kṣamasva bhagavan deva bhakto 'haṃ dhyāhi māṃ hara /
sarvātman sarvabhūteśa dhyāhi māṃ satataṃ hara //
rakṣa deva jagannātha lokān sarvātmanā hara /
dhyāhi bhaktān sadā deva bhaktapriya sadā hara //
tato vṛṣadhvajo devaḥ śūlī sākṣād umāpatiḥ /
karaṃ kareṇa saṃspṛśya viṣṇoś cakradharasya ha //
provāca bhagavān rudraḥ keśavaṃ garuḍadhvajam /
śṛṇvatāṃ sarvadevānāṃ munīnāṃ bhāvitātmanām //
kim idaṃ devadeveśa cakrapāṇe janārdana /

tapaścaryā kim arthaṃ te prārthanā tava kā vibho /
svayaṃ viṣṇur bhavān nityas tapas tvaṃ tapasāṃ hare //
putrārthaṃ yadi te deva tapaścaryā janārdana /
putro datto mayā deva pūrvam eva jagatpate //
śṛṇu tatrāpi bhagavan kāraṇaṃ kāraṇātmaka //
tapaś cartuṃ pravṛtto 'ham kutaścit kāraṇād dhare /
varṣāyutaṃ mahāghoram purā kṛtayuge tadā //
bhavānī tatra me deva paricartuṃ tadābhavat /
pitrā niyuktā deveśa umaiṣā varavarṇinī /
bhīta indras tadā deva māraṃ māṃ praiṣayat tadā //
madhunā saha saṃyukto māro mām āgatas tadā /
lakṣyaṃ mām akarot tatra bāṇasya preṣitasya ha //
eṣā māṃ sevate tatra dānāt puṣpādinā hare //
tataḥ kruddho 'ham abhavaṃ dṛṣṭvā māraṃ tathāvidham /
krudhyato mama deveśa netrād agniḥ papāta ha //
so 'yam agnis tadā māraṃ bhasmasāt kṛtavāṃs tadā /
acintayaṃ tadā viṣṇo śakrasyaitac cikīrṣitam //
tataḥprabhṛti deveśa dayā taṃ prati vartate /
brahmaṇā ca niyukto 'smi prītas tatra janārdana //
niyuktaḥ putrarūpeṇa sa te deva jagatpate /
jyeṣṭhas tava suto deva pradyumnety abhiviśrutaḥ //
smaraṃ taṃ viddhi deveśa nātra kāryā vicāraṇā /
ity uktvā punar āhedaṃ yāthātmyaṃ darśayann iva /
munīnāṃ śrotukāmānāṃ yāthātmyaṃ tatra sattama //
añjaliṃ saṃpuṭaṃ kṛtvā viṣṇum uddiśya śaṃkaraḥ /
umayā sārdham īśāno yāthātmyaṃ vaktum aihata //
hare kurvati tatraivam añjaliṃ kurusattama /
munayo devagandharvāḥ siddhāś ca sahakiṃnarāḥ /
añjaliṃ cakrire viṣṇau devadeveśvare harau //
yat tat kāraṇam āhus tat sāṃkhyāḥ prakṛtisaṃjñitam /
tridhābhūtaṃ jagadyoniṃ pradhānaṃ kāraṇātmakam //
sattvaṃ rajas tamo viṣṇo jagadaṇḍaṃ janārdana /
tasya kāraṇam āhus tvāṃ sāṃkhyās tattvavido hare /
tadrūpeṇa bhavān viṣṇo pariṇamyādhitiṣṭhati //
tato mahān samutpannaḥ prakṛtir yasya kāraṇam /
tasmāt tu mahato ghorād ahaṃkāro mahān abhūt /
sa tvam ādau jagannātha pariṇāmas tathā hi saḥ //
ahaṃkārāt prabho deva kāraṇāni mahānti ca /
tanmātrāṇi tathā pañca bhūtāni prabhavanty uta //
tāni tvām āhur īśānaṃ bhūtānīti jagatpate /

pṛthivī vāyur ākāśam āpo jyotiś ca pañcamam //
cakṣur ghrāṇaṃ tathā sparṣo rasanā śrotram eva ca /
manaḥ ṣaṣṭhaṃ tathā deva prerakaṃ tatra tatra ha //
karmendriyāṇi cāpy āhuḥ pādādīni janārdana /
tvam eva tāni sarvāṇi karoṣi niyatātmavān //
sveṣu sveṣu jagannātha viṣayeṣu tathā hare /
niveśayasi deveśa yogyām indriyapaddhatim //
yadā tvaṃ rajasā yuktas tadā bhūtāni sṛṣṭavān /
yadā ca sattvayukto 'si tadā pātā jagattrayam //
yadā te tama utkṛṣṭaṃ tadā saṃharase jagat /
tribhir eva guṇair yuktaḥ sṛṣṭirakṣāvināśane //
vartase vividhāṃ bhūtim ādāya niyatātmavān /
indriyāṇīndriyārtheṣu niyojayasi mādhava //
prāṇinām upabhogārtham antaḥ sthitvā jagadguro /
tasmāt sarvatra bhūteṣu vartase sarvago bhavān //
brahmā tvaṃ sṛṣṭikāle tu sthitau viṣṇur asi prabho /
saṃhāre rudranāmāsi tridhāmā tvam iti prabho //
bhūmir āpo 'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhir eva ca /
etāḥ prakṛtayo deva bhinnāḥ sarvatra te hare //
sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt /
sahasrodarasāhasrī sahasrātmā divaspatiḥ //
bhūmiṃ sarvām imāṃ prāpya saptadvīpāṃ sasāgarām /
aṇuḥ sarvatrago bhūtvā atyatiṣṭhad daśāṅgulam //
tvam evedaṃ jagat sarvaṃ yad bhūtaṃ yad bhaviṣyati /
tvatto virāṭ prādur abhūt samrāṭ caiva janārdana //
tava vaktrāj jagannātha brāhmaṇo lokarakṣakaḥ /
prādur āsīt purāṇātman ṣaṭkarmanirataḥ sadā //
rājanyas tu tathā bāhvor āsīt saṃrakṣaṇe rataḥ /
ūrvor vaiśyas tathā viṣṇo pādāc chūdra udāhṛtaḥ /
evaṃ varṇā jagannātha tava dehāt sanātanāt //
manasas tava deveśa candramāḥ samapadyata /
sukhakṛt sarvabhūtānāṃ śītāṃśur amṛtaprabhaḥ //
akṣṇoḥ sūryaḥ samutpannaḥ sarvaprāṇivilocanaḥ /
yasya bhāsā jagat sarvaṃ bhāsate bhānumānasau //
mukhād indraś cāgniś ca prāṇād vāyur ajāyata /
nābher antarikṣam utpannaṃ tava deva janārdana //
dyaur āsīt tu mahāghorā śirasas tava gopate /
padbhyāṃ bhūmiḥ samutpannā diśaḥ śrotrāj jagatpate /
evaṃ sṛṣṭvā jagat sarvaṃ vyāpya sarvaṃ vyavasthitaḥ //
vyāpya sarvān imāṃl lokān sthitaḥ sarvatra keśava /

tataś ca viṣṇunāmāsi dhātor vyāpteś ca darśanāt //
nārā āpaḥ samākhyātās tāsām ayanam āditaḥ /
yatas tvaṃ bhūtabhavyeśa tan nārāyaṇaśabditaḥ //
vasanād devanād deva vāsudeveti śabditaḥ /
harasi prāṇino deva tato harir iti smṛtaḥ //
śaṃ karoṣi sadā deva tataḥ śaṃkaranāmavān /
bṛhattvād bṛṃhaṇatvāc ca tasmād brahmeti śabditaḥ /
madhur indriyanāmeti tato madhuniṣūdanaḥ //
hṛṣīkāṇīndriyāṇy āhus teṣām īśo yato bhavān /
hṛṣīkeśas tato viṣṇo khyāto vedeṣu paṭhyate //
ko brahmeti samākhyāta īśo 'haṃ sarvadehiṣu /
āvāṃ tavāṅge saṃbhūtau tataḥ keśavanāmavān //
mā vidyā ca hare proktā tasyā īśo yato bhavān /
tasmān mādhavanāmāsi dhavaḥ svāmīti śabditaḥ //
gaur eṣā tu yato vāṇī tāṃ ca veda yato bhavān /
govindas tu tato deva munibhiḥ kathyate bhavān //
trir ity eva trayo vedāḥ kīrtitā munisattamaiḥ /
kramate tāṃs tathā sarvāṃs trivikrama iti smṛtaḥ //
aṇur vāmananāmāsi yatasvaṃ vāmanākhyayā /
mananān munir evāsi yamanād yatir ucyase //
apaś carasi yasmāt tvaṃ tapasvīti ca śabditaḥ /
vasanti tvayi bhūtāni bhūtāvāsas tato hare //
īśas tvaṃ sarvabhūtānām īśvaro 'si tato hare /
praṇavaḥ sarvavedānāṃ gāyatrī chandasāṃ prabho //
akṣarāṇām akāras tvaṃ sphoṭas tvaṃ varṇasaṃśrayaḥ /
rudrāṇām aham evāsmi vasūnāṃ pāvako bhavān /
ādityānāṃ bhavān viṣṇur indro deveśvaro bhavān //
aśvattho vṛkṣajātīnāṃ brahmā lokagurur bhavān /
merus tvaṃ parvatendrāṇāṃ devarṣīṇāṃ ca nāradaḥ //
dānavānāṃ bhavān daityaḥ prahrādo bhaktavatsala /
sarpāṇām eva sarveṣāṃ bhavān vāsukisaṃjñakaḥ //
guhyakānāṃ ca sarveṣāṃ bhavān dhanada eva ca /
varuṇo yādasāṃ rājā gaṅgā tripathagā bhavān //
ādis tvaṃ sarvabhūtānāṃ madhyam antas tathā bhavān /
tvattaḥ samabhavad viśvaṃ tvayi sarvaṃ pralīyate //
ahaṃ tvaṃ sarvago deva tvam evāhaṃ janārdana /
āvayor antaraṃ nāsti śabdair arthair jagatpate //
nāmāni tava govinda yāni loke mahānti ca /
tāny eva mama nāmāni nātra kāryā vicāraṇā //
tvadupāsā jagannātha saivāstu mama gopate /

yaś ca tvāṃ dveṣṭi deveśa sa māṃ dveṣṭi na saṃśayaḥ //
tvadvistāro yato deva ahaṃ bhūtapatis tataḥ /
na tad asti vinā deva yat te virahitaṃ hare //
yad āsīd vartate yac ca yac ca bhāvi jagatpate /
sarvaṃ tvam eva deveśa vinā kiṃcit tvayā na hi //
stuvanti devāḥ satataṃ bhavantaṃ svair guṇaiḥ prabho /
ṛk ca tvaṃ yajur evāsi sāmāsi satataṃ vibho //
kiṃ ucyate mayā deva sarvaṃ tvaṃ bhūtabhāvanaḥ /
namaḥ sarvātmane deva munīn āha punaḥ śivaḥ /
evaṃ jānīta he viprā ye bhaktā draṣṭum āgatāḥ /
etad eva paraṃ vastu naitasmāt param asti vaḥ //
namaḥ sarvātmane deva viṣṇo mādhava keśava //
namas karomi sarvātman namas te 'stu sadā hare /
namaḥ puṣkaranābhāya vande tvām aham īśvara //
ity uktvā devadeveśaṃ munīn āha punaḥ śivaḥ /
evaṃ jānīta he viprā ye bhaktā draṣṭum āgatāḥ //
etad eva paraṃ vastu naitasmāt param asti vaḥ /
etad eva vijānīdhvam etad vaḥ paramaṃ tapaḥ //
etad eva sadā viprā dhyeyaṃ prathatamānasaiḥ /
etad vaḥ paramaṃ śreya etad vaḥ paramaṃ tapaḥ //
etad vo janmanaḥ kṛtyam etad vas tapasaḥ phalam /
eṣa vaḥ puṇyanicaya eṣa dharmaḥ sanātanaḥ //
eṣa vo mokṣavaśaga eṣa mārga udāhṛtaḥ /
eṣa puṇyapradaḥ sākṣād etad vaḥ karmaṇāṃ phalam //
etad eva praśaṃsanti vidvāṃso brahmavādinaḥ /
eṣā trayīgatir viprāḥ prārthyā brahmavidāṃ sadā //
etad eva praśaṃsanti sāṃkhyayogasamāśritāḥ /
eṣa brahmavidāṃ mārgaḥ kathito vedavādibhiḥ //
evam eva vijānīta nātra kāryā vicāraṇā /
harir ekaḥ sadā dhyeyo bhavadbhiḥ sattvasaṃsthitaiḥ //
nānyo jagati devo 'sti viṣṇor nārāyaṇāt paraḥ /
om ity evaṃ sadā viprāḥ paṭhadhvaṃ dhyāta keśavam /
tato niḥśreyasaprāptir bhaviṣyati na saṃśayaḥ //
evaṃ dhyāto hariḥ sākṣāt prasanno vo bhaviṣyati /
bhavanāśam ayaṃ devaḥ kariṣyati na saṃśayaḥ //
sadā dhyāta hariṃ viprā yadīcchā prāptum īśvaram /
eṣa saṃsāravibhavaṃ vinaṅkṣyati jagadguruḥ //
smaradhvaṃ sarvadā viṣṇuṃ paṭhadhvaṃ triśarīriṇam //
manaḥsaṃyamanaṃ viprāḥ kurudhvaṃ yatnataḥ sadā /
śuddhe 'ntaḥkaraṇe viṣṇuḥ prasīdati tapodhanāḥ //

dhyātvā māṃ sarvayatnena tato jānīta keśavam /
upāsyo 'yaṃ sadā viprā upāyo 'smi hare smṛtau //
upāyo 'yaṃ mayā prokto nātra saṃdeha ity api /
ayaṃ māyī sadā viprā yatadhvaṃ māyanāśane //
yathā vo buddhir akhilā śuddhā bhavati yatnataḥ /
tathā kuruta viprendrā yathā devaḥ prasīdati //
evam uktās tataḥ sarve yatayaḥ puṇyaśālinaḥ /
yathāvad upagṛhṇānā nirastāḥ saṃśayān nṛpa //
evam eveti te viprāḥ prāhuḥ prāñjalayo haram /
chinno naḥ saṃśayaḥ sarvo gṛhīto 'rthaḥ sa tādṛśaḥ //
etadarthaṃ samāyātā vayam adya tavālayam /
saṃgamād yuvayoḥ sarvo naṣṭo moho mahān iha /
yathā vadasi deveśa tathā naḥ śreyase param //
yathāha bhagavān rudro yatāmaḥ satataṃ harau /
iti te munayaḥ prītāḥ praṇemuḥ keśavaṃ harim //
tataḥ sa bhagavān rudraḥ sarvān vismāpayann iva /
stutyā pracakrame stotuṃ viṣṇuṃ viśveśvaraṃ harim /
arthyābhiḥ śrutiyuktābhir munīnāṃ śṛṇvatāṃ tadā //
namo bhagavate tubhyaṃ vāsudevāya dhīmate /
yasya bhāsā jagat sarvaṃ bhāsate nityam acyuta /
namo bhagavate deva nityaṃ sūryātmane namaḥ //
yaḥ śītayati śītāṃśur lokān sarvān imān prabhuḥ /
namas te viṣṇave deva tubhyaṃ somātmane namaḥ //
yaḥ prajāḥ prāṇayaty eko viśvātmā bhūtabhāvanaḥ /
namaḥ sarvātmane deva namo vāyvātmane hare //
yo dadhāra kareṇāsau kuśacīrādi yat sadā /
dadhāra vedān sarvāṃś ca tubhyaṃ brahmātmane namaḥ //
sarvān saṃharate yas tu saṃhāre viśvadṛk sadā /
krodhātmā viśvarūpo 'si tubhyaṃ rudrātmane namaḥ //
sṛṣṭau sraṣṭā samastānāṃ prāṇināṃ prāṇadāyine /
ajāya viṣṇave tubhyaṃ sraṣṭre viśvasṛje namaḥ //
ādau prakṛtimūlāya bhūtānāṃ prabhavāya ca /
namas te devadeveśa pradhānāya namo namaḥ //
pṛthivyāṃ gandharūpeṇa saṃsthitaḥ prāṇināṃ hare /
dṛḍhāya dṛḍharūpāya tubhyaṃ gandhātmane namaḥ //
apāṃ rasāya sarvatra prāṇināṃ sukhahetave /
namas te viśvarūpāya rasāya ca namo namaḥ //
tejasā bhāsvaro yas tu guṇo jantuhitaḥ sadā /
tasmai deva jagannātha namo bhāsvararūpiṇe //
vāyoḥ sparśo guṇo yatra śītoṣṇasukhaduḥkhadaḥ /

namas te vāyurūpāya namaḥ sparśātmane hare //
ākāśe 'vasthitaḥ śabdaḥ sarvaśrotraniveśanaḥ /
namas te bhagavan viṣṇo tubhyaṃ śabdātmane namaḥ //
yo dadhāra jagat sarvaṃ māyāmānuṣadehavān /
namas tubhyaṃ jagannātha māyine 'māyadāyine //
nama ādyāya bījāya nirguṇāya guṇātmane /
acintyāya sucintyāya tasmai cintyātmane namaḥ //
harāya harirūpāya brahmaṇe brahmavādine /
namo brahmavide tubhyaṃ brahmabrahmātmane namaḥ //
namaḥ sahasraśirase sahasracaraṇāya ca /
namaḥ sahasravaktrāya sahasranayanāya ca //
viśvāya viśvarūpāya viśvakartre namo namaḥ /
viśvahartre namo nityaṃ bhūtāvāsa namo namaḥ //
indriyāyendrarūpāya viṣayāya sadā hare /
namo 'śvaśirase tubhyaṃ vedāharaṇarūpiṇe //
agnaye 'gnipate tubhyaṃ jyotiṣāṃ pataye namaḥ /
namaḥ sūryāya bhadrāya tejasāṃ pataye namaḥ //
namaḥ somāya saumyāya namaḥ śītātmane hare /
rudrāya rudrarūpāya viṣayāya sadā hare /
namo vaṣaṭkṛte tubhyaṃ svadhāsvāhāsvarūpiṇe //
namo yajñāya ījyāya haviṣe havyasaṃskṛte /
namaḥ sruvāya pātrāya yajñāṅgāya parāya ca //
namaḥ praṇavadehāya kṣarāyāpy akṣarāya ca /
vedāya vedarūpāya akṣayyāya kṣayāya ca /
vedāya vedarūpāya śastriṇe śastrarūpiṇe //
gadine khaḍgine tubhyaṃ śaṅkhine cakriṇe namaḥ /
śūline carmiṇe nityaṃ varadāya namo namaḥ //
buddhapriyāya buddhāya prabuddhāya sukhāya ca /
haraye viṣṇave tubhyaṃ namaḥ sarvātmane guro //
namas te sarvalokeśa sarvakartre namo namaḥ /
namaḥ svabhāvaśuddhāya namas te yajñasūkara //
namo viṣṇo namo viṣṇo namo viṣṇo namo hare /
namas te vāsudevāya vāsudevāya dhīmate //
namaḥ kṛṣṇāya kṛṣṇāya sarvāvāsa namo namaḥ /
namo bhūyo namas te 'stu pāhi lokāñ janārdana //
iti stutvā jagannātham uvāca munisattamān /
idaṃ stotram adhīyānā nityaṃ vrajata keśavam /
śaraṇyaṃ sarvabhūtānāṃ tatra śreyo vidhāsyati //
ye cemaṃ dhārayiṣyanti stavaṃ pāpavimocanam /
teṣāṃ prītaḥ prasannātmā paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ hariḥ /

śreyo dāsyati sarvātmā nātra kāryā vicāraṇā //
avaśyaṃ manasā dhyāta keśavaṃ bhaktavatsalam /
śreyaḥ prāptuṃ yadīcchanti bhavantaḥ saṃśitavratāḥ //
ity uktvā bhagavān rudras tatraivāntaradhīyata /
sagaṇaḥ śaṃkaraḥ sākṣād umayā bhūtabhāvanaḥ //
tatas te munayaḥ sarve parāṃ nirvṛtim āpnuyuḥ /
tam eva paramaṃ tattvaṃ matvā nārāyaṇaṃ harim /
vismayaṃ paramaṃ gatvā menire svakṛtārthatām //
lokapālās tadā viṣṇuṃ namaskṛtya hariṃ tadā /
jagmuḥ svānyatha veśmāni gaṇaiḥ sarvair nṛpottama //
āruhya bhagavān viṣṇur garuḍaṃ pakṣipuṃgavam /
śaṅkhī cakrī gadī khaḍgī śārṅgī tūṇītalatravān //
yathāgataṃ jagannātho yayau badarikām anu /
sāyāhne puṇḍarīkākṣo nityaṃ muniniṣevitām //
tatra gatvā yathāyogaṃ viśramya harir īśvaraḥ /
arcito munibhiḥ sarvair niṣasāda sukhāsane //
etasminn eva kāle tu pauṇḍro nṛpavaro nṛpa /
balavān sattvasaṃpanno yoddhā vipulavikramaḥ //
vṛṣṇiśatrus tadā rājā kṛṣṇadveṣṭā balāt tadā /
nṛpān sarvān samāhūya provāca nṛpasaṃsadi //
jitā ca pṛthivī sarvā jitāś ca nṛpasattamāḥ /
vṛṣṇayas te balonmattāḥ kṛṣṇam āśritya garvitāḥ //
na dāsyanti karaṃ sarve mama te kṛṣṇasaṃśrayāt /
sa tu kṛṣṇaś ca balavān mām avajñāya tiṣṭhati //
ahaṃ cakrīti garvo 'bhūt tasya gopasya sarvadā /
śaṅkhī cakrī gadī śārṅgī tūṇīśarasahāyavān /
evamādir mahāgarvas tasya saṃprati vartate //
loke ca mama yan nāma vāsudeveti nityaśaḥ /
agṛhṇān mama tan nāma gopo madabalānvitaḥ //
tasya cakrasya yac cakraṃ mamāpi niśitaṃ mahat /
garvahantṛ sadā tasya bali nāmnā sudarśanam //
sahasrāraṃ mahāghoraṃ tasya cakrasya nāśanam /
anena mahatā cakraṃ gopakasya nṛpottamāḥ //
mamāpy etad dhanur divyaṃ śārṅgaṃ nāma mahāvaram /
nāśayāmi na saṃdehaś cakraṃ tasya yad adbhutam //
pāñcajanyo mahāśaṅkho mahānādaḥ sadā babhau /
tasya śaṅkhasya jetāsau paśyadhvaṃ nṛpasattamāḥ //
gadā kaumodakī nāma mameyaṃ mahatī dṛḍhā /
kālāyasasahasrasya bhāreṇa sukṛtā mayā //
khaḍgo nandakanāmāsau mamāyaṃ vipulo dṛḍhaḥ /

antakasyāntako ghoras tasya khaḍgasya nāśakaḥ //
tataś cāhaṃ gadī khaḍgī śārṅgī cakrī talatravān /
yudhi jetāsmi kṛṣṇasya nātra kāryā vicāraṇā //
māṃ ca brūta nṛpāś caivaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ tathā /
śaṅkhinaṃ śārṅgiṇaṃ vīraṃ brūta nityaṃ nṛpottamāḥ /
vāsudeveti māṃ brūta na tu gopaṃ yadūttamam //
eko 'haṃ vāsudevo hi hatvā taṃ gopadārakam /
sakhyur mama nihantāraṃ narakasya mahātmanaḥ //
māṃ tathā yadi na brūta daṇḍyā bhāraṃ śataṃ śatam /
suvarṇasya ca niṣkasya dhānyānāṃ bahuśas tathā //
tathā bruvati rājendre manasā duḥsahaṃ tadā /
kecil lajjāsamāyuktā āsate vīryavattarāḥ /
rasajñā balavīryasya keśavasya sadā nṛpāḥ //
apare tu nṛpā rājann evam eveti cukruśuḥ /
anye balamadotsiktā jeṣyāmaḥ keśavaṃ raṇe //
tataḥ kailāsaśikharān nirgato munisattamaḥ /
nāradaḥ sarvalokajñaḥ pauṇḍrasya nagaraṃ prati //
avatīrya nabhomārgāt pratyāgamya nṛpottamam /
dvāḥsthena ca samājñaptaḥ praviveśa gṛhottamam //
arghyādisamudācāraṃ nṛpāl labdhvā mahāmuniḥ /
niṣasādāsane śubhre svāstṛte śubhravāsasā //
kuśalaṃ pṛṣṭavān bhūyo nṛpasya munisattamaḥ /
uvāca nāradaṃ bhūyaḥ pauṇḍrako balagarvitaḥ //
bhavān sarvatra kuśalaḥ sarvakāryeṣu paṇḍitaḥ /
prathito devasiddheṣu gandharveṣu mahātmasu //
sarvatrago nirābādho gantā sarvatra sarvadā /
agamyaṃ tava viprendra brahmāṇḍe 'tra na kiṃcana //
nāradaivaṃ vada tvaṃ hi yatra yatra gataḥ sadā /
tatra tatra tapaḥsiddho loke prathitavīryavān //
pauṇḍra eva balī khyāto vāsudeveti śabditaḥ /
śaṅkhī cakrī gadī śārṅgī khaḍgī tūṇītalatravān //
vijetā rājasiṃhānāṃ dātā dānasya sarvadā /
bhoktā rājyasya sarvasya śāstā rājñāṃ balād balī /
ajeyaḥ śatrusainyānāṃ rakṣitā svajanasya ha //
yo 'nyo gopakanāmāsau vāsudeveti śabditaḥ /
tasya vīryabale na sto nāmnaś ca mama dhāraṇe //
sa hi gopo vṛthā bālyād dhārayaty eva nāma me /
idaṃ niścinu viprendra eka eva bhavāmy aham //
vāsudevo jagaty asmin nirjitya balinaṃ yadum /
vṛṣṇīn sarvān balāj jitvā nirdahiṣye ca tāṃ purīṃ //

dvārakāṃ vṛṣṇinilayāṃ yoddhā cāhaṃ mahāmate /
ete ca balinaḥ sarve nṛpā mama samāgatāḥ //
aśvāś ca veginaḥ santi rathā vāyujavā mama /
nāgā mattāḥ sahasraṃ ca śataṃ niyutam eva ca //
etenaiva balenājau haniṣye keśavaṃ raṇe /
tasmād evaṃ sadā vipra vada brahman pure mama //
indrasyāpi sadā vipra vada nārada sāṃpratam /
prārthanaiṣā mama vibho namasye tvāṃ tapodhana //
sarvatragaḥ sadā cāsmi yāvad brahmāṇḍasaṃsthitiḥ /
avāryaḥ sarvalokeṣu gamane kenacin nṛpa //
kiṃ tu vaktuṃ tathā rājan notsahe nṛpasattama /
mahīṃ śāsati deveśe cakrapāṇau janārdane //
viṣṇau sarvatrage deve duṣṭān hatvā sabāndhavān /
vāsudeveti ko nāma tiṣṭhaty asmin harāv iti /
ko nāma vaktum evaṃ hi kṛṣṇe śāsati gopatau //
ajñānād vaktum evaṃ cet samarthaḥ prākṛto janaḥ /
hariḥ sarvatrago viṣṇur darpaṃ te vyaneṣyati //
acintyavibhavo viṣṇuḥ śārṅgadhanvā gadādharaḥ /
ādidevaḥ purāṇātmā darpaṃ te vyapaneṣyati //
hāsyam etan mahārājan yac cakraṃ tava saṃsthitam /
śārṅgaṃ śaṅkhaṃ tathā rājan gadā ghoratarā hi te /
atīva hāsakālo 'yaṃ tava saṃprati vartate //
tataḥ kruddho mahārāja pauṇḍro balamadānvitaḥ /
nāradaṃ vipravaryaṃ taṃ provāca nṛpasaṃsadi //
mā maivaṃ vada devarṣe rājāhaṃ vijayī sadā /
gaccha tvaṃ kāmam adyaiva muniḥ śāpapradaḥ sadā /
bhītas tvatto mahābuddhe gaccha tvaṃ kāmam atra ha //
ity ukto nṛpavīryeṇa tūṣṇīm eva sa nāradaḥ /
jagāmākāśagamano yatra tiṣṭhati keśavaḥ /
sa gatvā viṣṇusakāśaṃ viṣṇoḥ sarvaṃ śaśaṃsa ha //
tac chrutvā bhagavān viṣṇur yatheṣṭaṃ vadatām iti /
garvaṃ tasyāpaneṣyāmi śvobhūte munisattama /
ity uktvā virarāmaiva tasmin badarikāśrame //
tataḥ pauṇḍro mahāvīryo balair bahubhir īśvaraḥ /
aśvair anekasāhasrair gajair bahubhir anvitaḥ //
saptakoṭirathair yukta īśvaraḥ satyasaṃgaraḥ /
anekaśatasāhasraiḥ pattibhiś ca samanvitaḥ /
ekalavyaprabhṛtibhī rājabhiś ca samanvitaḥ //
aṣṭau hayasahasrāṇi nāgānāṃ niyutaṃ tathā /
prayutaṃ pattisāhasraṃ tad balaṃ samapadyata //

etena tu balenājau prasphuran nṛpasattama /
virarāja mahārāja udayastho yathā raviḥ //
yayau madhyamarātreṇa nagarīṃ dvārakām anu /
pattayo dīpikāhastā rātrau mahati dāruṇe //
yayur vividhaśastraughāḥ saṃpatanto mahābalāḥ /
dvārakāṃ vīryasaṃpannāṃ mahāghorāṃ nṛpottamāḥ //
rathaṃ mahāntam āruhya śastraughaiś ca samanvitam /
paṭṭasāsisamākīrṇaṃ gadāparighasaṃkulam //
śaktitomarasaṃkīṛnaṃ dhvajamālāsamācitam /
kiṃkiṇījālasaṃyuktaṃ śarāsiprāsaśobhitam //
mahāghoraṃ mahāraudraṃ yugāntajaladopamam /
dhanurgadāsamākīrṇaṃ mahāvātajavopamam /
agnyarkasadṛśākāraṃ yayau dvāravatīm anu //
gṛhītadīpiko rājā vīryavān balavān nṛpa /
hantum aicchaj jagannāthaṃ vṛṣṇīṃś caiva samantataḥ //
ākarṣan balamukhyāṃs tān rājñaḥ sarvān mahādyutiḥ /
pūrvadvāraṃ samāgamya balaṃ saṃsthāpya yatnataḥ /
idaṃ provāca rājā tu nṛpān sarvān avasthitān //
tāḍyatām atra bherī tu nāma viśrāvya māmakam /
yudhyatāṃ yudhyatām atra deyaṃ vā pratidīyatām //
āgataḥ pauṇḍrarājo 'yaṃ yuddhārthī vīryavattaraḥ /
hantukāmaḥ samagrān vaḥ kṛṣṇabāhubalāśrayān //
iti te preṣitāḥ sarve samāghnaṃs tūryakān bahūn /
dīpikāś ca pradīpyante bahvyaḥ śatasahasraśaḥ //
itaś cetaś ca rājāno vartante yuddhalālasāḥ /
purīṃ te paritas tasthuḥ kṣatriyāḥ śastriṇas tathā //
siṃhanādaṃ prakurvantaḥ śastradhārāsamākulāḥ /
kuto nu vṛṣṇipravaraḥ kuto rājā jagatpatiḥ //
kutaś ca sātyakir vīraḥ kuto hārdikya eva ca /
kuto nu balabhadraś ca sarvayādavasattamaḥ /
ity evaṃ kathayanto vai rājānaḥ sarva eva tu //
ādāya śastrāṇi bahūni sarvataḥ @
śarāṃś ca cāpāni mahānti sarve |
yuddhāya saṃnāhanibaddhadṛṣṭayo @
yayuḥ purīṃ dvāravatīṃ nṛpottamāḥ ||
tataś ca yādavāḥ sarve dṛṣṭvā sainikasaṃcayam /
rātrau ca samanuprāptaṃ mahāśastrasamākulam //
mahāvātasamuddhūtaṃ kalpānte sāgaropamam /
acintyaṃ sarvabhūtānāṃ kālāntakayamopamam //
saṃnaddhāḥ samapadyanta śastriṇo yuddhalālasāḥ /

gṛhītadīpikāḥ sarve yādavāḥ śastrayodhinaḥ //
sātyakir balabhadraś ca hārdikyo niśaṭhas tathā /
uddhavo 'tha mahābuddhir ugraseno mahābalaḥ //
anye ca yādavāḥ sarve kavacapragrahe ratāḥ /
sāmantā yuddhakuśalā rātrau saṃnāhayodhinaḥ //
khaḍginaḥ śastriṇaś caiva sarve śastrasamākulāḥ /
yuddhāya samapadyanta bahavo bāhuśālinaḥ //
rathino gajinaś caiva sādinaḥ sāyudhās tathā /
nityayuktā mahātmāno dhanvinaḥ puruṣottamāḥ //
niryayur nagarāt tūrṇaṃ dīpikābhiḥ samantataḥ /
kutaḥ pauṇḍraka ity eva bruvantaḥ sarvasātvatāḥ //
dīpikādīpito deśo nistamāḥ samapadyata /
tato vitimiro deśaḥ samantāt pratyapadyata /
yuddhaṃ samabhavad ghoraṃ vṛṣṇīnāṃ kṣatriyaiḥ saha //
tato mahān samabhavat saṃnādo lomaharṣaṇaḥ /
hayā hayaiḥ samāyuktāḥ gajāś ca rathayūthapaiḥ //
rathā rathaiḥ samāyuktāḥ sādinaḥ sādibhis tathā /
khaḍgibhiḥ khaḍgino rājan gadibhir gadinas tathā //
parasparavyatikaro raṇa āsīt sudāruṇaḥ /
mahāpralayasaṃkṣobhaḥ śabdas teṣāṃ mahātmanām //
ādhāvata praharata drutaṃ viparidhāvata /
nighnataitān ity avocan vṛṣṇayaḥ sarvato nṛpān //
ayam eṣa mahābāhuḥ khaḍgī patati vīryavān /
ayam eṣa śarī ghoro vartate naḥ sudāruṇaḥ /
gadī cāyaṃ mahāvīryaḥ sarvān no bādhate nṛpaḥ //
ayaṃ rathī śarī cāpī gadī tūṇīravān prabho /
paṭṭasī sarvato yāti kuntapāṇir ayaṃ balī //
ayam atra mahāśūlī saṃsthitaḥ sarvatodiśam /
gajo 'yaṃ suviṣāṇāgro vartate sarvataḥ pathi //
aśvī sarvatragaḥ śūro vegavān vātasaṃnibhaḥ /
śarāñ śaraiḥ samāhanti daṇḍān daṇḍair jagatpate //
kuntān kuntaiḥ samājaghnur gadābhiś ca gadās tathā /
parighān parighaiś caiva śūlāñ śūlaiḥ samantataḥ //
evaṃ teṣāṃ mahārāja kurvatāṃ raṇam uttamam /
saṃgrāmaḥ sumahān āsīc chabdaḥ samabhavan mahān //
tūryāṇi subahūny ājau śabdavanti mahānti ca /
prādur āsan sahasrāṇi śaṅkhānāṃ caiva nisvanāḥ //
rātrau prādur abhūc chabdaḥ saṃgrāme lomaharṣaṇaḥ /
vartamāne mahāyuddhe vṛṣṇīnāṃ caiva taiḥ saha //
kecid dhatāḥ samāpetuḥ pṛthivyāṃ pṛthivīkṣitaḥ /

kecin mathitamastiṣkā viprakīrṇaśirodharāḥ /
petur urvyāṃ mahāvīryā rājānaḥ śastrapāṇayaḥ //
kecit tu bhinnavarmāṇaḥ samāpetus tatas tataḥ /
parasparaṃ samāhatya parasparavadhaiṣiṇaḥ //
nyastaśastrā mahātmānaḥ samāṃsāraktavigrahāḥ /
petur gatāsavaḥ kecid yamarāṣṭravivardhanāḥ /
evaṃ te nihatā rājan rājānaḥ sarva eva tu //
etasminn antare śūra ekalavyo niṣādapaḥ /
dhanur gṛhya mahāghoraṃ kālāntakayamopamam //
śarair anekasāhasrair ardayām āsa yādavān /
paraḥśataiḥ śarāṇāṃ tu niśitair marmabhedibhiḥ //
vṛṣṇivīrabalaṃ sarvaṃ pothayām āsa sarvataḥ /
yudhyataḥ śastrapāṇīṃś ca kṣatriyān vīryavattamān //
niśaṭhaṃ pañcaviṃśatyā śarāṇāṃ nataparvaṇām /
sāraṇaṃ daśabhir vidhvā hārdikyaṃ pañcabhiḥ śaraiḥ //
ugrasenaṃ navāśītyā vasudevaṃ ca saptabhiḥ /
uddhavaṃ daśabhiś caiva akrūraṃ pañcabhiḥ śaraiḥ //
evam ekaikaśaḥ sarvān nihatya niśitaiḥ śaraiḥ /
vidrāvya yādavīṃ senāṃ nāma viśrāvya vīryavān //
ekalavyo yadūn āha vīryavān balavān aham /
idānīṃ sātyakir vīraḥ kva yāsyati mahābalaḥ //
madamatto halī sākṣāt kva yātīha gadādharaḥ /
ity āha siṃhanādena sarvān vismāpayann iva //
vidruteṣu ca sainyeṣu vṛṣṇivīreṣu caiva hi /
bhīteṣv atha mahārāja hateṣu yudhi sarvataḥ //
dīpikāsu praśāntāsu niḥśabde sati sarvataḥ /
jitam ity eva tan matvā vṛṣṇīnāṃ balam uttamam //
tataḥ pauṇḍro mahāvīryo babhāṣe sainikān svakān /
śīghraṃ gacchata rājendrāṣ ṭaṅkaiḥ kuntaiḥ purīm imām //
kuṭhāraiḥ kuntalaiś caiva pāṣāṇaiḥ sarvatodiśam /
karpaṇasthaiś ca pāṣāṇaiḥ sarvato yāta bhūmipāḥ //
bhidyantāṃ prākāracayāḥ prāsādāś ca samantataḥ /
yoṣito vāramukhyāś ca nāgāś caiva samantataḥ /
gṛhyantām aśvamukhyāś ca dhanāni subahūni ca //
gṛhyantāṃ kanyakāḥ sarvā dāsyaś caiva samantataḥ /
gṛhyantām aśvamukhyāś ca dhanāni subahūny atha //
tatheti te mahātmāno rājānaḥ sarva eva tu /
kuṭhāraiḥ sarvataś caiva cicchiduḥ pauṇḍrakājñayā /
prākārāṃś caiva sarvatra prāsādān ratnasaṃcayān //
atha tatra mahāśabdaḥ prādur āsīt samantataḥ /

ṭaṅkeṣu pātyamāneṣu prākāreṣu mahābalaiḥ /
pūrvadvāre mahārāja bhinnāḥ prākārasaṃcayāḥ //
śrutvā śabdaṃ mahāghoraṃ sātyakiḥ krodhamūrchitaḥ /
mayi sarvaṃ samāropya keśavo yādaveśvaraḥ /
gataḥ kailāsaśikharaṃ draṣṭum īśvaram avyayam //
avaśyaṃ sarvathā rakṣyā purī dvāravatī mayā /
iti saṃcintya manasā dhanur ādāya satvaram //
rathaṃ mahāntam āruhya dārukasya mahātmanaḥ /
putreṇa saṃskṛtaṃ ghoraṃ yantā ca svayam eva ha //
dhanur mahat tam ādāya śarāṃś cāśīviṣopamān /
āmucya kavacaṃ ghoraṃ śastrasaṃpātaduḥsaham //
aṅgadī kuṇḍalī tūṇī śarī cāpī gadāsimān /
yayau yuddhāya vegena saṃsmaran kaiśavaṃ vacaḥ //
dīpikādīpite deśe yayau sātyakir uttamaḥ //
tathā ca baladevo 'pi ratham āruhya bhāsvaram /
gadī śarāsimān vīraḥ prāyād raṇacikīrṣayā //
siṃhanādaṃ prakurvaṃs tu vimuñcan bhairavaṃ ravam /
uddhavo 'pi balī sākṣād gajam āruhya satvaram //
mattaṃ mahāravaṃ ghoraṃ saṃgrāmaṃ nītimattaraḥ /
yayau nītiṃ vicinvānaḥ parāṃ prītiṃ mahābalaḥ //
anye 'pi vṛṣṇayaḥ sarve yayuḥ saṃgrāmalālasāḥ /
rathān gajān samāruhya hārdikyapramukhās tadā //
dīpikābhiś ca sarvatra purovṛttābhir īśvarāḥ /
siṃhanādaṃ prakurvantaḥ smarantaḥ kaiśavaṃ vacaḥ //
pūrvadvāri samāgamya vṛṣṇayo yuddhalālasāḥ /
te sametya yathāyogaṃ sthitās tatra mahābalāḥ //
sthite sainye mahāghore dīpikādīpite pathi /
śinir vīraḥ śarī cāpī gadī tūṇīrapāṇimān //
vāyavyāstraṃ samādāya yojayitvā mahāśaram /
ākarṇapūrṇam ākṛṣya dhanuḥ pravaram uttamam //
mumoca parasainyeṣu śinivīraḥ pratāpavān //
vāyavyāstreṇa te sarve tatrasthā nṛpasattamāḥ /
vidrutā hy astravīryeṇa yatra tiṣṭhati pauṇḍrakaḥ //
tatra gatvā sthitāḥ sarve nirdhūtā vātaraṃhasā /
yatra pūrvaṃ sthitāḥ sarve vidrutā rājasattamāḥ //
tatra sthitvā sa śaineyaḥ śaram ādāya satvaram /
niśitaṃ sarpabhogābhaṃ babhāṣe sātyakis tadā //
kvedānīṃ sa mahābāhuḥ pauṇḍrako rājasaṃjñakaḥ /
sthito 'smi vyavasāyena śarī cāpī mahābalaḥ //
yadi draṣṭā durātmānaṃ tato hantā nṛpādhamam /

bhṛtyo 'smi keśavasyāhaṃ jighāṃsuḥ pauṇḍrakaṃ sthitaḥ //
chittvā śiras tu tasyāhaṃ sarvakṣatrasya paśyataḥ /
dāsyāmi vaḷagṛdhrebhyaḥ śvabhyaś caiva durātmanaḥ //
ko nu nāmedṛśaṃ karma coravac ca samācaret /
supteṣu niśi sarvatra yādaveṣu mahātmasu //
coro 'yaṃ sarvathā rājā na hi rājā balānvitaḥ /
yadi śakto na kuryāc ca cauryam etan nṛpādhamaḥ //
aho 'sya bālatā rājñaś corakāryaṃ prakurvataḥ /
sarvathā gamanaṃ tasya na hi paśyāmi sāṃpratam //
ity uccaiḥ sātyakir vīraḥ prajahāsa mahāsvanam /
visphārya sudṛḍhaṃ cāpaṃ saṃdadhe kārmuke śaram //
ākarṇya vacanaṃ vīraḥ sātyakes tasya dhīmataḥ /
vāsudevo mahāvīryaḥ pauṇḍrako nṛpasattamaḥ //
ādāya niśitaṃ bāṇam āgatya purato yadoḥ /
babhāṣe vāsudevas tu hasan bahuvidhaṃ nṛpaḥ //
sātyake śṛṇu me vākyaṃ yadi yoddhuṃ vyavasthitaḥ /
kva nu kṛṣṇaḥ kva gopālaḥ kutaḥ sa iha vartate //
strīhantā paśuhantā ca kva ca svāmīti śabdyate /
sa idānīṃ kva varteta gṛhītvā mama nāma tat /
hantā sakhyur mahāvīryo narakasya mahātmanaḥ //
mamaiva nāma tad bhūyād dhate tasmin durātmani /
gaccha tvaṃ kāmato vīra yoddhuṃ na kṣamate bhavān //
atha vā tiṣṭha kiṃcit tu tato draṣṭāsi me balam /
śiras te pātayiṣyāmi śarair ghorair durāsadaiḥ //
hatasya tava vīrasya bhūmiḥ pāsyati śoṇitam /
śroṣyate sa tathā gopo hataḥ sātyakir ity api //
yo garvas tasya gopasya sarvadā vartate mahān /
vinaṅkṣyati sa tu kṣipraṃ hate tvayi yadūttama //
tvayi rakṣāṃ samādiśya gopaḥ kailāsaparvatam /
gata ity evam asmābhiḥ śrutaṃ pūrvaṃ mahāmate //
śaraṃ gṛhāṇa niśitaṃ yadi śaknoṣi matpuraḥ /
ity uktvā bāṇaṃ ādāya yoddhuṃ vyavasitaḥ kila //
tataḥ kruddho mahārāja sātyakir vṛṣṇipuṃgavaḥ /
uvāca vacanaṃ rājan vāsudevaṃ smayann iva //
mā voca īdṛśaṃ vākyaṃ vāsudevaṃ nṛpādhama /
ko nāma jagatāṃ nātham itthaṃ brūyāj jijīviṣuḥ //
mṛtyus tvāṃ sarvathā yāti vadantaṃ tādṛśaṃ vacaḥ /
jihvā te śatadhā dīryād vadatas tādṛśaṃ vacaḥ //
eṣa te pātayiṣyāmi śiraḥ kāyāc ca pauṇḍraka /
yan nāma vāsudeveti tava saṃprati vartate //

yāvat patati kāyāt tu śiras tāvat tu vartatām /
sa eva śvo hi bhagavān vāsudevo bhaviṣyati //
eka eva jagannāthaḥ kartā sarvasya sarvagaḥ /
durātman sarvathā devo bhaviṣyati na saṃśayaḥ //
eṣa te svaśiraḥ kāyāt pātayiṣyāmi rājaka /
yady asau bhagavān viṣṇur nāgamiṣyati sāṃpratam //
astraṃ vīryaṃ balaṃ caiva sarvaṃ darśaya sāṃpratam /
nātaḥ paraṃ balaṃ rājan vīryaṃ tava ca vartate //
sarvaṃ darśaya yatnena sthito 'smi vyavasāyavān /
śarī cāpī gadī khaḍgī sarvathāham upasthitaḥ //
neto nagaram āyāsi satyenaitad bravīmy aham /
sarvathā kṛtakṛtyo 'smi dṛṣṭvā tvāṃ vāsudevaka /
tavāṅgaṃ tilaśaḥ kṛtvā śvabhyo dāsyāmi rājaka //
ity uktvā bāṇam ādāya vāsudevaṃ mahābalam /
ākarṇapūrṇam ākṛṣya vivyādha niśitaṃ śaram //
sa tena viddho yadunā vāsudevaḥ pratāpavān /
vamañ śoṇitam atyuṣṇam aṅgān netrān nṛpottama //
tataś cukrodha sa nṛpo vāsudevaḥ pratāpavān /
navabhir daśabhiś caiva śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ /
vivyādha sātyakiṃ rājā nadaṃś ca bahudhā kila //
tato nārācam ādāya niśitaṃ yamasaṃnibham /
dhanur ākṛṣya balavān vāsudevo nṛpottamaḥ /
vivyādha sātyakiṃ bhūyo niśi prahlādayan svakān //
nārācena samāviddhaḥ sātyakiḥ satyasaṃgaraḥ /
lalāṭe sudṛḍhaṃ vīro vṛṣṇīnām agraṇīs tadā /
niṣasāda rathopasthe niśceṣṭa iva sattama //
tatas tat tatkṣaṇenaiva gatamohaḥ pratāpavān /
saṃkruddhaḥ śinivīro 'sau prahasann idam abravīt /
pātayiṣyāmi te vīryam ity uktvā bāṇam ādade //
tataḥ sa pauṇḍrako rājā vidhvā daśabhir āśugaiḥ /
sārathiṃ pañcaviṃśatyā hayāṃś ca caturo dṛḍham //
te hayā rudhirāktāṅgāḥ sārathiś ca samantataḥ /
vihvalāḥ samapadyanta vāsudevasya paśyataḥ /
vāsudevo rathī cāpī siṃhanādaṃ samādade //
tena nādena tatrābhūd vibuddhaḥ sātyakis tadā /
viddhān hayāṃs tathā dṛṣṭvā sārathiṃ ca tathāgatam //
śaineyo 'tha mahāvīryo ruṣito nṛpasattama /
are drakṣyāmi te vīryam ity uktvā bāṇam ādade /
vivyādha tena bāṇena vakṣasy enaṃ mahābalam //
tataś cacāla tenājau vāsudevaḥ śareṇa ha /

susruve rudhiraṃ ghoram atyuṣṇaṃ vakṣaso nṛpa //
rathopasthe papātāśu niḥśvasan bahuśo nṛpa /
kṛtyaṃ cāpi na jānāti kevalaṃ niṣasāda ha //
sātyakis tu rathaṃ vidhvā daśabhiḥ sāyakais tadā /
dhvajaṃ ciccheda bhallena vāsudevasya vṛṣṇipaḥ /
hayāṃś ca caturo hatvā bāṇaiḥ sārathim eva ca //
yuyudhāno 'tha rājendra bhallena niśitena ha /
sāratheś ca śiraḥ kāyād aharat sātyakis tadā //
rathagranthiṃ ca ciccheda hayāś ca vyasavo 'bhavan /
aśvāṃś ca caturo hatvā caturbhiḥ patribhis tadā //
cakraṃ ca tilaśaḥ kṛtvā bāṇair daśabhir añjasā /
jahāsa vipulaṃ rājan vāsudevo mahābalaḥ //
sātyakiś ca tadā rājan rathād āplutya satvaram /
dhanur ādāya vipulaṃ tasthau bhūmau yadūttamaḥ //
tato bhallena tīkṣṇena jyāṃ ca ciccheda satvaram /
nimeṣād iva vīras tu sātyakiḥ satyavikramaḥ /
dhanuś ciccheda bhallena sarvān vismāpayann iva //
tatas tyaktvā mahācāpam anyad ghoraṃ mahāmṛdhe /
anyat kārmukam ādāya vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ //
vāsudevo 'pi niḥśvasya dhanur ādāya satvaram /
śarāṃś ca katicid rājan gadāṃ khaḍgaṃ ca yatnataḥ /
yāvad balaṃ samādāya tato bhūmau vyatiṣṭhata //
bhūmiṣṭho vāsudevas tu sātyakiṃ satyavikramam /
śarair anekasāhasraiḥ ardayām āsa satvaram //
sātyaker dhvajavaṃśaṃ tu ciccheda raṇamūrdhani /
rathaṃ jaghāna niśitaiḥ śarair daśabhir āśugaiḥ //
sātyakiḥ krūrakarmāṇam indro vṛtravadhe yathā //
tataś ca yuyudhānas tu vāsudevaṃ nṛpottama /
daśabhir daśabhiś caiva pañcabhiḥ pañcabhis tathā //
ṣaḍbhiḥ ṣaḍbhis tathāṣṭābhir bibheda raṇamūrdhani /
yathā devāsure yuddhe baliṃ baliripur nṛpa //
sa ca cāpaṃ mahāghoraṃ pauṇḍro yaduvṛṣasya ha /
muṣṭideśe dvidhā kṛtvā bāṇair daśabhir añjasā /
jahāsa vipulaṃ rājan vāsudevo mahābalaḥ //
tato 'paraṃ mahac cāpaṃ sātyakir vṛṣṇipuṅgavaḥ /
sajyaṃ kṛtvā balī sākṣāt sarvakṣatrasya paśyataḥ /
śaraiḥ saptatisāhasraiḥ ardayām āsa satvaram //
te śarāḥ śalabhākārā nipetuḥ sarvatas tadā /
śirastaḥ pārśvataś caiva pṛṣṭhataḥ puratas tathā //
āsye caiva mahārāja jaṅghayor jaghane tathā /

vyathāṃ ca dadur atyantaṃ vāsudevasya marmagāḥ //
saṃbhrāntaḥ parvatākāro niścalaḥ samapadyata /
kevalaṃ dhairyanicayas tṛṣārtaḥ śaravān yathā /
yathā manasvī riktaś ca tathā tiṣṭhati pauṇḍrakaḥ //
tataś cukrodha balavān vāsudevaḥ pratāpavān /
ardhacandraṃ samādāya vivyādha yudhi sātyakim /
vidhvā saptabhir āyāntaṃ krodhena prasphurann iva //
viddho 'tha sātyakis tena śaraiḥ pañcabhir āśugaiḥ /
cāpaṃ ciccheda pauṇḍrasya siṃhanādaṃ vyanīnadat //
vāsudevo gadāṃ gṛhya bhrāmayitvā padātpadam /
tvaritaṃ pātayām āsa sātyaker vakṣasi prabho //
savyena tāṃ samākṛṣya kareṇa yadunandanaḥ /
śaraṃ pragṛhya vivyādha sātyakir yudhi pauṇḍrakam //
tam antare gṛhītvāśu vāsudevaḥ pratāpavān /
śaktibhir daśabhiś caiva sātyakiṃ nijaghāna ha //
tābhir viddho raṇe vīraḥ sātyakiḥ satyasaṃgaraḥ /
vāsudevaṃ jagannāthaṃ nyahanat satyasaṃgaraḥ /
apāsya dhanuratnaṃ tad gadām ādāya satvaram /
ājaghāna tadā vīro vṛṣṇīnām agraṇīr nṛpa //
tataḥ kruddho gadāpāṇiḥ sātyakir vṛṣṇinandanaḥ /
vāsudevaṃ jaghānāśu gadayā tīkṣṇayā nṛpa /
sātyakiṃ vāsudevas tu gadayābhyahanad balī //
tāv udyatagadau vīrau śuśubhāte tadā raṇe /
dṛptau yathā vane siṃhau parasparavadhaiṣiṇau //
tataḥ sa sātyakiḥ kruddhaḥ savyaṃ maṇḍalam āgamat /
jaghnatus tau tadā yuddhe gadābhyāṃ gadinau nṛpa //
stanayoḥ pārśvayoḥ pṛṣṭhe tāḍitau gadadhāriṇau /
ubhau tau rudhirāktāṅgau puṣpitāv iva kiṃśukau //
siṃhanādaṃ prakurvantau prāvṛṣīva mahāghanau /
tiṣṭha tiṣṭheti bhāṣantau parasparavadhaiṣiṇau //
dakṣiṇaṃ vāsudevas tu taṃ jaghāna stanāntare /
yuyudhāno 'tha vīras tu bāhvor madhyam atāḍayat //
dṛḍhaṃ sa tāḍito vīro jānubhyām apatad bhuvi /
tata utthāya bhūyas tu lalāṭe 'bhyahanad yadum //
viṣaṇṇaḥ kiṃcid āyastas tata utthāya satvaram /
gadayābhyahanad vīraḥ sātyakiḥ pauṇḍrasattamam //
vāsudevo balī vīraḥ sākṣān mṛtyur ivāparaḥ /
jaghāna gadayā vṛṣṇiṃ nirdahann iva cakṣuṣā //
sa tayā tāḍito vṛṣṇir gadayā bāhumuktayā /
ālambya bhūmiṃ sahasā mṛtyor aṅkagato yathā //

saṃjñāṃ punaḥ samālambya pāṇibhyāṃ dṛḍham eva ca /
gadāṃ tasya mahārāja gṛhītvā pragraheṇa ha //
dvidhā kṛtvā mahāgurvīṃ gadāṃ kālāyasīṃ śubhām /
utsṛjya sahasā vīraḥ siṃhanādaṃ vyanīnadat //
tata utplutya rājā tu vāsudevo mahābalaḥ /
savyena sātyakiṃ gṛhya dakṣiṇena kareṇa ha //
muṣṭiṃ kṛtvā mahāghorāṃ vāsudevaḥ pratāpavān /
tāḍayām āsa madhye tu stanayoḥ sātyakiṃ nṛpa //
śaineyo vṛṣṇivīras tu gadām utsṛjya satvaram /
talenābhyahanad vīro vāsudevaṃ raṇājire //
talena vāsudevo 'pi sātyakiṃ satyasaṃgaram /
tayor evaṃ mahāghoraṃ talayuddham avartata //
jānubhyāṃ muṣṭibhiś caiva bāhubhyāṃ śirasā tathā /
urasoraḥ samāhatya jānubhyāṃ śirasā tathā /
karābhyāṃ karam āhatya tau yuddhaṃ saṃpracakratuḥ //
tālayos tatra rājendra vṛkṣayoḥ saṃnikṛṣṭayoḥ /
vane yathāgnir utpannas tathaivāsīt sudāruṇaḥ //
tāv ājau prathitau vīrāv ubhau pauṇḍrakasātyakī /
niśi stimitamūkāyāṃ śastraṃ tyaktvā mahābalau /
yuyudhāte mahāraṅge mallau dvāv iva viśrutau //
ubhe sene mahārāja saṃśayaṃ jagmatus tadā /
kiṃ nu syāt sātyakir vīro hato 'nena durātmanā /
āhosvid vāsudevas tu hato 'nena bhaviṣyati //
atha vaitau mahāvīrau parasparavadhaiṣiṇau /
hatvā parasparaṃ vīrau vīrasvargaṃ gamiṣyataḥ /
anyathā noparamyetāṃ yuddhād vīrau suviśrutau //
aho vīryam aho dhairyam etayor balaśālinoḥ /
etau mahābhaṭau loke naitau prākṛtasaṃmatau //
naivaṃ yuddhaṃ mahāghoram āsīd devāsureṣv api /
na śruto na ca vā dṛṣṭaḥ saṃgrāmo 'yaṃ kadācana //
evaṃ te sainikā brūyuḥ senayor ubhayor api /
rātrau niśātame ghore dṛṣṭvā yuddhaṃ sudāruṇam //
atha tau bāhubhir ghoraiḥ saṃnipetatur ojasā /
daśabhir muṣṭibhir jaghne sātyakiḥ pauṇḍranandanam /
pañcabhiḥ sātyakiṃ pauṇḍraḥ samājaghne mahābalaḥ //
tayoś caṭacaṭāśabdo brahmāṇḍakṣobhaṇo mahān /
prādur āsīt tu sarvatra sarvān vismāpayann iva //
etasminn antare kruddha ekalavyo niṣādapaḥ /
balabhadram abhiprekṣya dhanur ādāya satvaram /
āruhya sa rathaṃ vīro yayau yatra halī sthitaḥ //