Language

ENहिગુ
Scripture Library

Harivaṃśa, Appendix I · Part 281300

ādikartaḥ purāṇātman brahmayone sanātana /
namas te sakaleśāya nirguṇāya guṇātmane /
bhaktapriyāya bhaktāya namo dānavanāśana //
acintyamūrtaye tubhyaṃ namas te sakaleśvara /
ity ādibhis tadā devaṃ vāgbhir īśānam avyayam /
tuṣṭuvur devagandharvā ṛṣayaḥ siddhacāraṇāḥ //
śṛṇvann eva jagannāthaḥ stutivākyāni tāni ca /
yayau sārdhaṃ suragaṇair munibhir vedapāragaiḥ //
yatra pūrvaṃ svayaṃ viṣṇus tapas tepe sudāruṇam /
lokavṛddhikaraḥ śrīmāṃl lokānāṃ hitakāmyayā //
varṣāyutaṃ tapas taptaṃ viṣṇunā prabhaviṣṇunā /
yatra viṣṇur jagannāthas tapas taptvā sudāruṇam /
dvidhākarot svam ātmānaṃ naranārāyaṇākhyayā //
gaṅgā yatra saricchreṣṭhā madhye dhāvati pāvanī /
yatra śakraḥ svayaṃ hatvā vṛtraṃ vedārthatattvagam //
brahmahatyā vināśārthaṃ tapo varṣāyutaṃ carat /
yatra siddhāś ca siddhāḥ syur dhyātvā devaṃ janārdanam //
yatra hatvā raṇe rāmo rāvaṇaṃ lokarāvaṇam /
etacchāsanam icchaṃś ca tapo ghoram atapyata //
devāś ca munayaś caiva siddhiṃ yānti śucivratāḥ /
yatra nityaṃ jagannāthaḥ sākṣād vasati keśavaḥ //
yatra yajñāḥ pravartante nityaṃ munigaṇaiḥ saha /
yasyāḥ smaraṇamātreṇa naraḥ svargaṃ gamiṣyati //
svargasopānam icchanti yāṃ puṇyāṃ munisattamāḥ /
śatravo mitratāṃ yānti yatra nityaṃ nṛpottama //
yām āhuḥ puṇyaśīlānāṃ sthānam uttamadharmiṇām /
yatra viṣṇuṃ samārādhya devāḥ svargaṃ samāyayuḥ //
siddhikṣetram idaṃ prāhur ṛṣayo vītamatsarāḥ /
viśālāṃ badarīṃ viṣṇus tāṃ draṣṭuṃ sakaleśvaraḥ //
sāyāhne cāmaragaṇair munibhis tattva darśibhiḥ /
praviveśa mahāpuṇyām ṛṣijuṣṭāṃ tapomayīm //
agnihotrākule kāle pakṣivyāhārasaṃkule /
nīḍastheṣu vihaṃgeṣu duhyamānāsu goṣu ca //
bṛsīṣv atha ca tiṣṭhatsu munivīreṣu sarvataḥ /
samādhistheṣu siddheṣu cintayatsu janārdanam //
adhiśriteṣu haviḥṣu jvālyamāneṣu cāgniṣu /
hūyamāneṣu tatraiva pāvakeṣu samantataḥ /
atithau pūjyamāne ca saṃdhyāviṣṭe jaganmaye //
sa tasyām atha velāyāṃ devaiḥ saha janārdanaḥ /
viveśa badarīṃ viṣṇur munijuṣṭāṃ tapomayīm //

āśramasyātha madhyaṃ tu praviśya harir īśvaraḥ /
garuḍād avaruhyātha dīpikādīpite tadā /
pradeśe puṇḍarīkākṣaḥ sthitas tāvat sahāmaraiḥ //
tato munigaṇā dṛṣṭvā devadevam avasthitam /
samāpya cāgnihotrāṇi saṃpūjyātithisattamān //
munayo dīrghatapasaḥ samādhau kṛtaniścayāḥ /
jaṭino muṇḍinaḥ kecic chirādhamanisaṃtatāḥ //
nirmajjānīrasāḥ kecid vetālā iva kecana /
aśmakuṭṭāśanaparāḥ parṇabhakṣās tathāpare //
vedavidyāvratasnātā nirāhārā mahātapāḥ /
smarantaḥ sarvadā viṣṇuṃ tadbhaktās tatparāyaṇāḥ //
āsannamuktayaḥ kecit kecid dhyānaikatatparāḥ /
dhyānena manasā viṣṇuṃ dṛṣṭavantas tapodhanāḥ //
saṃvatsarāśinaḥ kecit kecij jalavicāriṇaḥ /
śakrasya bhayadātāraḥ śrutismṛtiprāyaṇāḥ //
vasiṣṭho vāmadevaś ca raibhyo dhūmras tathaiva ca /
jābāliḥ kāśyapaḥ kaṇvo bharadvājo 'tha gautamaḥ //
atrir aśvaśirā bhadraḥ śaṅkhaḥ śaṇkhanidhiḥ kuṇiḥ /
pārāśaryaḥ pavitrākṣo yājñavalkyo mahāmanāḥ //
kakṣīvān aṅgirāś caiva munir dīrghatamās tathā /
asito devalas tāta vālmīkiś ca mahātapāḥ //
ete cānye ca munayo draṣṭum īśvaram avyayam /
ādāyārghyaṃ yathāyogam uṭajāt svāt samāyayuḥ //
te ca gatvā hariṃ kṛṣṇaṃ viṣṇum īśaṃ janārdanam /
bhaktinamrās tadā devaṃ praṇemur bhaktavatsalam //
namo 'stu kṛṣṇa krṣneti devadeveti keśavam /
praṇavātmañ jagannātha natāḥ sma śirasā hare //
viṣṇo jiṣṇo hṛṣīkeśa keśaveti ca sarvadā /
praṇām apraṇatā viprāḥ prāhur itthaṃ jagatpatim //
idam arghyam idaṃ pādyam idaṃ viṣṭaram eva ca /
kṛtārthāḥ sarvathā deva prasanno no jagatpatiḥ //
kiṃ kurmaḥ kiṃ nu naḥ kṛtyaṃ kaścid doṣaḥ prabho hare /
iti prāñjalayaḥ sarve sthitā devasya pārśvataḥ //
kṛṣno 'pi tad yathāyogam upayujya sahāmaraiḥ /
kṛtaṃ sarvaṃ munivarā vardhatāṃ tapa uttamam //
iti bruvan purāṇātmā prītas tena garutmatā /
āsanaṃ lambhayām āsa rātrau devo janārdanaḥ //
kuśalaṃ pṛṣṭavān bhūyo munīnāṃ bhāvitātmanām /
agnihotreṣu tapasi tathā kṛtyeṣu sarvaśaḥ //
evamādi jagannāthaḥ pṛṣṭavān īśvaras tadā /

sarvatra kuśalaṃ te tu brūyuḥ kṛṣṇasya tattvataḥ //
ātithyaṃ cakrire te tu nīvāraiḥ phalamūlakaiḥ /
devānām atha sarveṣāṃ viṣṇoḥ kṛṣṇasya yatnataḥ /
ātithyam upayuñjānas tataḥ prīto 'bhavad dhariḥ //
tataḥ sa bhagavān viṣṇur durvijñeyagatiḥ prabhuḥ /
yatra pūrvaṃ tapas taptam ātmanā yādaveśvaraḥ //
gaṅgāyāś cottare tīre deśaṃ draṣṭum upāgataḥ /
svayam eva hariḥ sākṣāt praviveśa tamālayam //
praviśya suciraṃ kālaṃ dadarśa ca manoramam /
niṣasāda tatas tasminn āśrame puṇyavardhane //
samādhau yojayām āsa manaḥ padmanibhekṣaṇaḥ /
kim apy eṣa jagannātho dhyātvā deveśvaraḥ sthitaḥ //
sthite devagurau tatra samādhau dīpavad dharau /
tatra śabdo mahān ghoraḥ prādur āsīt samantataḥ //
khāda khāda namo deva yāta yāta mṛgān imān /
preṣayeha śunaḥ sarvān prasādāc chārṅgadhanvanaḥ //
eṣa viṣṇur ayaṃ kṛṣṇo harir īśa ito 'cyutaḥ /
namo 'stu viṣṇo deveśa svāmin mādhava keśava //
ity ādiśabdaḥ sumahān āvir āsīt tadā niśi /
tataś ca sumahānādaḥ siṃhānāṃ mṛgavidviṣām /
dhāvatāṃ ca śunāṃ rajan mṛgān anu vinardatām //
mṛgāṇāṃ bhītiyuktānām ṛkṣāṇāṃ dvīpināṃ tathā /
gajānāṃ nardatāṃ rājan bṛṃhitāni tatas tataḥ //
mahāvātasamuddhūta+ kṣubhitasyeva vāridheḥ /
nādas trailokyavitrāsaḥ prādur āsīt tadā niśi //
śrutvā taṃ tu harir devas tādṛśaṃ tatra viṣṭhitaḥ /
samādhi kṣobhanipuṇaṃ niḥśvasya ca jagatpatiḥ //
tataḥ sa cintayām āsa ko 'yam eṣa mahāsvanaḥ /
kasyāyam īdṛśaḥ śabdaḥ stutiyukto mama tv iti //
āhosvin mṛgayā śabdaḥ śunāṃ saṃcaratāṃ vane /
mṛgāṇām atha sarveṣāṃ nādaś ca sumahān ayam /
vyāmiśraḥ stutiyuktābhir vāgbhir mama samantataḥ //
iti saṃcintya manasā diśo viprekṣya sarvataḥ /
tata āste haris tatra jñātuṃ tasya samudbhavam //
tato mṛgāḥ samāyānti yatra tiṣṭhati keśavaḥ /
tāṃś caivānucaro rājañ śvagaṇaḥ samapadyata //
atha vai dīpikā rājañ śataśo 'tha sahasraśaḥ /
tatas tamo 'pi vyanaśad diveva samapadyata //
tato 'nu bhūtasaṃghāś ca samadṛśyanta tatra ha /
piśācāś ca mahāghorā nardanto bahuvisvaram //

bhakṣayanto 'tha piśitaṃ pibanto rudhiraṃ bahu /
yatrāsau tiṣṭhate deva tāni tatraiva bhārata //
tato mṛgasahasrāṇi samudīrṇāni bhārata /
prādur āsan mahāghorāḥ piśācā vikṛtānanāḥ //
hanyamānā hatā rājan patantaḥ patitā mṛgāḥ /
itaś cetaś ca dhāvanto bāṇair viddhā mṛgadviṣaḥ //
tato mṛgasahasrāṇi samudīrṇāni bhārata /
yatrāsau tiṣṭhate devas tatra yātāni bhārata //
antarīkṛtya deveśaṃ sthitānīty anuśuśrumaḥ /
piśācyo vikṛtākārāḥ karālā lomaharṣaṇāḥ //
putravatyaḥ samāpetur yatra tiṣṭhati keśavaḥ /
śvagaṇas tatra rājendra caraty eva tatas tataḥ //
tataḥ sa bhagavān viṣṇuḥ sarvam ālokya viṣṭhitaḥ /
vismayaṃ paramaṃ gatvā paśyann āste sma keśavaḥ //
kasyaiṣa visṛto nādaḥ kasya vāyaṃ janaḥ patan /
ko nu māṃ stauti bhaktyā tu bhaviṣye prītimān aham //
kasya muktiḥ samāyātā prīte mayi sudurlabhā /
iti saṃcintya bhagavān āste prākṛtavad dhariḥ //
teṣām anu mahāghorau piśācau vikṛtānanau /
prāṃśū piṅgalalomānau dīrghajihvau mahāhanū //
lambakeśau virūpākṣau hīhīhāhetivādinau /
khādantau māṃsapiṭakaṃ pibantau śoṇitaṃ bahu //
āntraveṣṭitasarvāṅgau dīrghau kṛśakṛśodarau /
lambamānamahāpretau śūlaprotaśirodharau //
karṣantau śavayūthāni bāhubhyāṃ tatra tatra ha /
hasantau vividhaṃ hāsaṃ svajātisadṛśaṃ nṛpa //
vadantau bahurūpāṇi vacāṃsi prākṛtāni ca /
kampayantau mahāvṛkṣāv ūrupādapraghaṭṭanaiḥ //
sṛkkiṇī lelihantau ca dantān kaṭakaṭāyinau /
asthisnāyusamākīrṇau dhamanīrajjusaṃtatau //
vadantau kṛṣṇa kṛṣṇeti mādhaveti ca saṃtatam //
kadā nu drakṣyate viṣṇuḥ sa idānīṃ kva tiṣṭhati //
svāmī naḥ kutra vasati kuto draṣṭuṃ yatāmahe /
atra vā kutra deveśaḥ kuto nu sthāsyate hariḥ //
kutaḥ padmapalāśākṣaḥ sākṣād indrānujo hariḥ /
yam āhuḥ puṇḍarīkākṣaṃ brahma brahmavido janāḥ /
tam ajaṃ puruṣaṃ viṣṇuṃ draṣṭum abhyudyatā vayam //
antakāle jagannāthaṃ praviveśa jagattrayam /
tam ajaṃ viśvakartāraṃ kuto drakṣyāma sāṃpratam //
yasya vistāra evaiṣa lokaḥ prāṇinivāsitaḥ /

taṃ devaṃ draṣṭum īśānaṃ yatāmaḥ sāṃprataṃ harim //
daśā ghoratamā loke vidviṣṭā sarvajantubhiḥ /
paiśācīyaṃ samutpannā kathaṃ nau prāviśad balāt /
naramāṃsāsthikalilā sarvabhītipradāyinī //
aho nau duṣkṛtaṃ karma prāktane janmasaṃcaye /
atraiva mahatī prītir vartate sarvadā tadā //
yāvanno duṣkṛtaṃ karma tāvat sthāsyati tādṛśī /
daśā sā sarvavidviṣṭā prāṇipīḍanakāriṇī //
sarvathā duṣkṛtaṃ karma bahubhir janmasaṃcayaiḥ /
tathā hi tat phalaṃ ghoram adyāpi na nivartate //
yat tāḥ smaḥ prāṇino hantuṃ śvagaṇaiḥ saha sāṃpratam /
tathā hi prāṇino loke bālyam ādau samāsthitāḥ /
ajñānāvṛtacittāś ca kṛtyākṛtyaṃ na jānate //
tathā yauvanino mattā viṣayair bahulīkṛtāḥ /
yatante śreyase naiva tato viṣayasaṃsthitāḥ /
viṣayākṛṣṭacittā hi manuṣyā vijānate //
tathā ca vṛddhabhāve tu vyādhibhir bahubhir vṛtāḥ /
jarādibhir mahāghorair nānāduḥkhavidhāyibhiḥ /
yatante na hi vai śreyo vinaṣṭendriyagocarāḥ //
tato mṛtā garbhavāse vasanti satataṃ narāḥ /
viṇmūtrakalile ghore duḥkhair bahubhir ācitāḥ //
cyavante tu tato ghorād garbhāt saṃsāramaṇḍale /
parasparaṃ vihiṃsantaḥ kurvantaḥ karmasaṃcayam //
mahaty evaṃ sadā ghore saṃsāre duḥkhasaṃkule /
pāpāni bahurūpāṇi kurvate 'jñānataḥ sadā //
saṃsārasyaiṣa mahimā visṛtaḥ sarvajantuṣu /
acchedyaḥ śastrasaṃpātair upāyair bahubhiḥ sadā /
etasmān na nivartante martyāḥ prākṛtabuddhayaḥ //
imaṃ hatvā manuṣyendram idam asmād dharāmy aham /
corayitvā dhanam idaṃ hariṣyāmy adya yāmy aham //
nirbhartsyainam idaṃ śāntaṃ hariṣyāmi dhanaṃ balī /
ityādi vyākulā mūrkhā yatante prāṇipīḍanam /
asyaiva duḥkhamūlasya saṃsārasya sadā hariḥ //
bheṣajaṃ sarvathā devaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ /
ādidevaḥ purāṇātmā ātmā brahmavidāṃ sadā /
taṃ vayaṃ sarvayatnena drakṣyāmaḥ sarvathā harim /
itthaṃ piśācau bhāṣantau prādur āstāṃ hareḥ puraḥ //
tataḥ sa bhagavān viṣṇuḥ piśācau māṃsabhakṣakau /
dadarśātha mahāghorau dīpikāsthakarau hariḥ //
vilokayāṃ cakratus tau piśācau devakīsutam /

sthitaṃ sukhāsane viṣṇuṃ dṛṣṭvā lokeśvaraṃ harim //
tau ca gatvā samuddeśaṃ piśācau keśavasya ha /
tatas tāv ūcatur viṣṇum antarīkṛtya keśavam //
ko bhavān kasya vā martya kutaś cāgamyate tvayā /
kimartham iha saṃprāpto vane ghoramṛgākule //
nirmanuṣye dvīpivṛte piśācagaṇasevite /
śvāpadaiḥ sevyamāne ca vipine vyāghrasaṃkule //
sa kumāro 'navadyāṅgaḥ sākṣād viṣṇur ivāparaḥ /
padmapatrekṣaṇaḥ śyāmaḥ padmābhaḥ śrīpatiḥ svayam //
asmatprītikaraḥ sākṣāt prāpto viṣṇur ivāparaḥ /
devo vā yadi vā yakṣo gandharvaḥ kiṃnaro 'pi vā //
indro vā dhanado vāpi yamo 'tha varuṇo 'pi vā /
ekākī vipine ghore dhyānārpitamanā iva //
brūhi martya yathātattvaṃ jñātum icchāmi mānada /
evaṃ pṛṣṭaḥ piśācābhyām āha viṣṇur urukramaḥ //
kṣatriyo 'smīti māṃ prāhur manuṣyāḥ prakṛtisthitāḥ /
yaduvaṃśe samutpannaḥ kṣātraṃ vṛttam anuṣṭhitaḥ //
lokānām atha pātāsmi śāstā duṣṭasya sarvadā /
kailāsaṃ gantukāmo 'smi draṣṭuṃ devam upāpatim //
ity evaṃ mama vṛttāntaḥ kathyatāṃ kau yuvām iti /
yuvām iha samāyātau kiṃarthaṃ brāhmaṇāśramam //
eṣā hi badarī puṇyā nānāvipraniṣevitā /
badarīyaṃ samākhyātā na kṣudrair āśritā kvacit //
tapasvibhis tapoyuktair juṣṭā siddhaniṣevitā /
śvagaṇā nātra dṛśyante piśācā māṃsabhojanāḥ //
na hantavyā mṛgāś cātra mṛgayā nātra vartate /
na tu kṣudraiḥ praveṣṭavyā na kṛtaghnair na nāstikaiḥ //
aham asya tu deśasya rakṣitā nātra saṃśayaḥ /
vyatikramo yadi bhavet tasya śāstāsmi yatnataḥ //
kau bhavantau kva nu yuvāṃ kasyeyaṃ mahatī camūḥ /
nātaḥ paraṃ praveṣṭavyam ṛṣayas tatra saṃsthitāḥ //
vighnas tatra pravarteta tapaḥsu ca tapasvinām /
ihaiva sthīyatāṃ tāvad vaktavyaṃ ca tataḥ sukham //
anyathāhaṃ niṣeddhā syāṃ balād bāhvos tathaiva ca /
evaṃ pṛṣṭau piśācau tu vaktum evaṃ pracakratuḥ //
tayor eko mahāghoraḥ piśāco dīrghabāhukaḥ /
uvāca vacanaṃ tatra yathā hṛdi samarpitam /
śrūyatām abhidhāsyāmi samāhitamanā bhava //
namaskṛtya jagannāthaṃ hariṃ kṛṣṇaṃ jagatpatim /
ādidevam ajaṃ viṣṇuṃ vareṇyam anaghaṃ śucim /

vakṣyāmi sakalaṃ yadvat tathā śṛṇu yadīcchasi //
ghaṇṭākarṇo 'smi nāmnāhaṃ piśāco ghoradarśanaḥ /
māṃsādo vikṛto ghoraḥ sākṣān mṛtyur ivāparaḥ //
dhanadasyānugantāhaṃ sākṣād rudrasakhasya ca /
mamāyam anujaḥ sākṣād antakasyāntako hy ayam //
mṛgayāyāṃ samāyātā viṣṇoḥ pūjārtham ity uta /
mameyaṃ vartate senā śvagaṇo 'pi mamaiva tu //
āgato 'yaṃ mahāśailāt kailāsād bhūtasevitāt /
ahaṃ piśācaveṣeṇa saṃviṣṭaḥ pāpakarmakṛt //
satataṃ dūṣayan viṣṇuṃ ghaṇṭām ābadhya karṇayoḥ /
mama na praviśen nāma viṣṇor iti vicintayan //
ahaṃ kailāsanilayam āsādya vṛṣabhadhvajam /
ārādhya taṃ mahādevam astuvaṃ satataṃ śivam //
tataḥ prasanno mām āha vṛṇīṣveti varaṃ haraḥ /
tato muktir mayā tatra prārthitā devasaṃnidhau //
muktiṃ prārthayamānaṃ māṃ punar āha trilocanaḥ /
muktipradātā sarveṣāṃ viṣṇur eva na saṃśayaḥ //
tasmād gatvā ca badarīṃ tatrārādhya janārdanam /
muktiṃ prāpnuhi govindān naranārāyaṇāśrame //
ity ukto devadevena śūlinā jñātavān aham /
tam eva paramaṃ matvā govindaṃ garuḍadhvajam /
tasmāt prārthayamānaḥ san muktideśam imaṃ gataḥ //
anyac ca śṛṇu me kāryaṃ yadi kautūhalaṃ tava /
purī dvāravatī nāma paścimasyodadhes taṭe //
yaduvṛṣṇisamākīrṇā sāgarormisamākulā /
adhyuvāsa harir viṣṇus tāṃ purīṃ puruṣottamaḥ //
draṣṭuṃ lokahitārthāya vasantaṃ dvārakāpure /
nirgatāḥ sāṃprataṃ martya vayam etaiḥ sahānugaiḥ /
viṣṇuḥ sarveśvaraḥ sākṣād draṣṭavyo 'smābhir adya hi //
lokānāṃ prabhavaḥ pātā kartā hartā jagatpatiḥ /
āder ādiḥ samastasya prabhavaṃ kāraṇaṃ hariḥ //
kartā samastasya hariḥ purātanaḥ @
prabhuḥ prabhūṇām api yaḥ sadātmakaḥ |
tam ādidevaṃ varadaṃ vareṇyaṃ @
draṣṭuṃ hariṃ saṃprati saṃyatāḥ smaḥ ||
yasya prasādāj jagad evam āsīt @
saprāṇigandharvamahoragaugham |
devaṃ jagadyonim ajaṃ janārdanaṃ @
draṣṭuṃ hariṃ saṃprati saṃyatāḥ smaḥ ||
yasyodarād viśvam idaṃ prabhūtaṃ @

layaṃ ca yasmin samupaiti kalpe |
yasyaiva sākṣād vaśavarti viśvaṃ @
drakṣyāma devaṃ puruṣottamaṃ harim ||
sraṣṭā ca yo 'sau sakalasya devaḥ @
pātā ca hartā ca hariḥ sa eva |
drakṣyāma nityaṃ bhuvaneśvaraṃ hariṃ @
purāṇamādyaṃ prabhaviṣṇum avyayam ||
draṣṭuṃ hariṃ saṃprati saṃyatāḥ sma ||
ajasya kartā bhuvanasya goptā @
bhuvaś ca kartā harir eka eva |
taṃ yoginaṃ yogaviśuddhabuddiṃ @
labhema keneti matiḥ samākulā ||
nigīrya viśvaṃ sakalaṃ jagatpatiḥ @
śete śiśutvaṃ samavāpya sākṣāt |
vaṭasya patre jagatāṃ nivāsaḥ @
pādau ca vikṣipya karau ca dhūnvan ||
yasyodare devamuniḥ purātano @
dadarśa lokān akhilān svamāyayā |
praviśya viśvaṃ sakalaṃ yathāvad @
bahir yathābhūtam abhūd idaṃ mahat ||
nigīrya viśvaṃ jagadādikāle @
śete mahāhau jaladher jalaughe |
devyā śriyā cāmaralolahas tayā @
niṣevyamāṇaḥ puruṣottamas tadā ||
nābheś ca yasyāvir abhūt sapatraṃ @
padmaṃ mahat kāñcanasaprabhaṃ prabho |
janmāspadaṃ lokaguror yadāsīd @
vistāri padmaṃ jagadādisṛṣṭau ||
dadhāra yo bhūtapatir mahān mahīṃ @
daṃṣṭrāgrasaṃsthāpitarūḍhamūlām |
nadan mahāmegha ivādikāle @
kurvan varāho munigītakīrtiḥ ||
hariḥ purāṇaḥ puruṣottamaḥ prabhuḥ @
kartā samastasya samastasākṣī |
yajñātmako yajñapatir jagatpatir @
draṣṭuṃ tam īśaṃ vayam udyatāḥ smaḥ ||
kecid bahutvena vadanti devam @
ekātmanā kecid imaṃ purātanāḥ |
vedāntasaṃsthāpitasattvayuktaṃ @
draṣṭuṃ tam īśaṃ vayam udyatāḥ smaḥ ||

anekam ekaṃ bahudhā vadanti @
śrutismṛtinyāyaniviṣṭacittāḥ |
āhur yamātmānam ajaṃ purāvido @
draṣṭuṃ tam īśaṃ vayam udyatāḥ smaḥ ||
yaṃ prāhur īḍyaṃ varadaṃ vareṇyam @
ekāntatattvaṃ munayaḥ purātanāḥ |
yaṃ sarvagaṃ devam ajaṃ janārdanaṃ @
draṣṭuṃ hariṃ saṃprati saṃyatāḥ smaḥ ||
yasmin sarvam idaṃ protam ādikāle jagatpatau /
taṃ draṣṭum adya saṃvṛttāḥ kiṃ nu vakṣyāma sāṃpratam //
gacchāmo vayam anyatra gaccha tvaṃ kāmam anyataḥ /
niyamo 'py asti no martya yatheṣṭaṃ gaccha sāṃpratam /
rātrimadhyam anuprāptaṃ nātra kāryā vicāraṇā //
ity uktvā ghorarūpo 'sau piśāco vikṛtānanaḥ /
tasminn eva same deśe pītvā ca rudhiraṃ bahu //
bhakṣayitvā yathākāmaṃ māṃsarāśiṃ vicakṣaṇaḥ /
apaḥ samspṛśya tatraiva pārśve saṃsthāpya sādhanam //
āntrapāśaṃ mahāghoraṃ saṃsthāpya vipulaṃ mahat /
āsanaṃ kuśasaṃyuktaṃ kṛtvā cābhyukṣya vāriṇā //
utsārya śvagaṇān sarvān yatnena mahatā tadā /
sukhāsanaṃ samāsthāya samādhau yatate śvapaḥ //
ekacittas tadā bhūtvā namaskṛtya ca keśavam /
imaṃ mantraṃ paṭhan ghoraḥ piśāco bhaktavatsalam //
namo bhagavate tasmai vāsudevāya cakriṇe /
namaste gadine tubhyaṃ vāsudevāya dhīmate //
oṃ namo nārāyaṇāya viṣṇave prabhaviṣṇave /
mama bhūyān manaḥśuddhiḥ kīrtanāt tava keśava //
janmedam īdṛśaṃ ghoraṃ mā bhūn mama durāsadam /
devabhūto bhaviṣyāmi smaraṇāt tava gopate //
atra pūto bhaviṣyāmi smaraṇāt tava keśava /
tava cakraprahāreṇa kāyo naśyatu māmakaḥ /
mama bhūyo bhavo mā bhūd eṣā me prārthanā tava //
arthināṃ kalpavṛkṣo 'si dātā sarvasya sarvadā /
yatra yatra bhavej janma tatra tatra bhavān hṛdi //
vartatāṃ mama deveśa prārthanaiṣā mamāparā /
namas tubhyaṃ namas tubhyaṃ bhavatv evaṃ sadā mama //
nirvighnā prārthanā deva namas te 'stu sadā mama //
yadā me maraṇaṃ bhūyāt tadā mā bhūt smṛtibhramaḥ //
dine dine kṣaṇaṃ cittaṃ tvayi saṃsthaṃ bhavatv iti /
evaṃ preraya māṃ deva mā bhūt te cittam īdṛśam //

nṛśaṃso 'yaṃ piśāco 'yaṃ dayā kāsmin bhaved iti /
evaṃ cintaya māṃ deva bhṛtyo mahyam iti prabho //
parapīḍā na matto 'stu namas te bhagavan prabho /
indriyāṇīndriyārtheṣu mā bhūvan sāṃpratam hi me //
antakāle mamāpy evaṃ prasādāt tava keśava /
pṛthivī pātu me ghrāṇam rasanā pātu me payaḥ //
sūryaś ca pātu me cakṣuḥ sparśaṃ pātu ca mārutaḥ /
śrotram ākāśam apyetu manaḥ prāṇaṃ ca gacchatu //
jalaṃ māṃ rakṣatān nityam pṛthivī rakṣatāṃ hare /
sūryo māṃ rakṣatāṃ viṣṇo namas te sūryatejase //
vāyur māṃ rakṣatāṃ duḥkād ākāśaṃ ca janārdana /
na manaḥ sarvagaṃ deva rakṣatāṃ viṣayād dhare //
manoviparyayaṃ ghoraṃ puruṣān hanti nityaśaḥ /
pāpeṣu yojayet puṃsaḥ parapīḍādikeṣu ca //
manas tad rakṣatāṃ deva bhūyo bhūyo janārdana /
mā bhūn manasi kāluṣyaṃ mano me nirmalaṃ bhavet //
kaluṣaṃ yasya tac cittaṃ narake pātayaty amum /
bāhyāni nirmalāny evam indriyāṇi bhavanti cet /
na tāni kāryavantīha manaś cet kaluṣaṃ bhavet //
tathā hi muṣṭināmedhyaṃ gṛhītvā yo vyavasthitaḥ /
bahiḥ prakṣālanaṃ kurvan kiṃ bhavet tasya keśava /
vyartho hi kevalaṃ tasya pragraho bāhyagocaraḥ //
tasmāt sarvaprayatnena cittaṃ rakṣa janārdana /
balavān indriyagrāmo vārayainaṃ janārdana //
parivādāj jagannātha vācaṃ rakṣa durudvahām /
paradravyān mano rakṣa paradārāj janārdana /
sarvatra me dayā bhūyāt prasādāt tava keśava //
tvayy eva bhaktir acalā bhūyād bhūteṣu me dayā /
bahunātra kim uktena śṛṇuṣvedaṃ vaco mama //
sukhe duḥkhe ca rāge ca bhojane gamane tathā /
jāgratsvapneṣu sarvatra tvayy eva ramatāṃ manaḥ //
māmakaṃ devadeveśa namaste 'stu janārdana /
iti bruvan ghoratamo jātyā hīno na cittatah //
piśāco bhagavad bhaktaḥ samādhiṃ samapadyata /
dṛḍhaṃ badhvātmanaḥ kāyam āntrapāśena māṃsapaḥ //
niścalenaiva manasā sukham āste sa māṃsapaḥ /
dhyāyan hariṃ jagadyoniṃ viṣṇuṃ pītāmbaraṃ śivam //
kundābham ādipuruṣam ekākāram anāmayam /
nityam śuddhaṃ jñānagamyaṃ kāraṇaṃ sarvadehinām //
nāsikāgraṃ samālokya paṭhan brahma sanātanam /

nivātastho yathā dīpaḥ proccaran praṇavaṃ sadā //
praṇavaṃ vācakaṃ matvā vācyaṃ brahmeti niścitaḥ /
ekāgraṃ satataṃ kṛtvā cittaṃ viṣṇau samarpitam //
vikalparahitaṃ cittaṃ hṛdi madhye nyaveśayat /
puṇḍarīke śubhadale samāveśya jagatpatim //
āste sukhaṃ mahāyogī piśitāśas tadā mahān /
tridhāmānaṃ japaṃs tatra smaran viṣṇuṃ sanātanam //
tataḥ sa bhagvān viṣṇuḥ piśācaṃ dṛṣṭavāṃs tadā /
cintayantaṃ svam ātmānaṃ śuddhaṃ buddhisamanvitam //
ātmany eva sthitaṃ sākṣāt paṭhantaṃ praṇavaṃ sakṛt /
prārthayantaṃ svam ātmānam ekānte niyataṃ hariḥ /
acintayaj jagannāthaḥ kāraṇaṃ puṇyasaṃcaye //
dhyātvā tu suciraṃ viṣṇuḥ kāraṇaṃ puṇyakarmaṇaḥ /
dhanadasyopadeśena paṭhan subahuśaḥ kṣitau /
vāsudeveti kṛṣṇeti mādhaveti ca māṃ sadā //
janārdana hare viṣṇo bhūtabhāvanabhāvana /
narakāre jagannātha nārāyaṇa parāyaṇa //
iti māṃ nāmabhir nityaṃ paṭhaty eṣa divāniśam /
svapañjāgrat tathā tiṣṭhan bhuñjan gacchaṃs tathā vadan //
bhakṣayan māṃsapiṭakaṃ pibañ śoṇitam eva ca /
bādhamānaṃ ca suciraṃ hatvāpi ca mṛgān bahūn //
hanane bhojane caiva jāgratsvapne tathaiva ca /
sarveṣv api ca kāryeṣu kartāham iti manyate //
etasya karmaṇaḥ pāka eṣa ghorasya sarvataḥ /
niścityaivaṃ jagannāthaḥ prītas tasya babhūva ha //
adarśayat svam ātmānam ananyasya jagatpatiḥ /
śuddhe 'ntaḥkaraṇe tasya piśācasyātha bhūmipa //
sa ca ghoraḥ piśāco 'pi dadarśātmani keśavam /
pītakauśeyavasanaṃ padmākṣaṃ śyāmalaṃ harim //
śaṅkhinaṃ cakriṇaṃ viṣṇuṃ sragviṇaṃ gadinaṃ vibhum /
kirīṭinaṃ kaustubhinaṃ śrīvatsācchāditorasam //
nīlameghanibhaṃ kāntam garuḍasthaṃ prabhañjanam /
caturbhujaṃ śubhagiraṃ niścalaṃ sarvagaṃ śubham //
anādim ajaram nityaṃ māyāvinam amāyinam /
satyayuktaṃ sadā śuddhaṃ buddhigamyaṃ sadāmalam //
manasaiva jagannāthaṃ dṛṣṭvā viṣṇum anekadhā /
animīlyaiva nayane kṛtārtho 'smīty amanyata //
adya dṛṣṭo harir viṣṇuḥ sākṣāt sarvatragaḥ śubhaḥ /
prasanno hi harir mahyaṃ tenāhaṃ dṛṣṭavān harim //
siddhaṃ me janmanaḥ kṛtyaṃ kim ataḥ kṛtyam asti me /

granthayo mama nirbhinnā vaśyāny evendriyāṇi me //
prāyeṇa jitam ity eva mano manye smṛte harau /
eṣaṇāś ca nirastā me prasanno 'haṃ tathābhavam //
ebhyo 'thāpi piśācebhyo nirmuktaḥ sāṃprataṃ tathā /
yo 'sau mamānujaḥ sākṣāt sa ca bhaktas tathā harau /
kālena caiva nirmukto viṣṇoḥ sāyujyam āpnuyāt //
ity evaṃ cintayitvā sa āntrapāśaṃ vibhidya ca /
krameṇa prāṇam unmucya vilokya ca diśas tathā /
śarīraṃ susamaṃ kṛtvā prātiṣṭhat sa sukhena ha //
piśitāśo jagannāthaṃ dadarśa jagatāṃ patim /
samādhau ca yathā dṛṣṭaṃ bhūmau caiva jagatpatim //
ayaṃ viṣṇur ayaṃ viṣṇur ity ūce piśitāśanaḥ /
samādhau ca yathā dṛṣṭaḥ so 'yam atrāpi dṛśyate /
ity uvāca punar brūte nṛtyann iva hasann iva //
ayaṃ sa cakrī śaraśārṅgadhanvā @
gadī rathī sadhvajatūṇapāṇiḥ |
sahasramūrdhā sakalāmareśo @
jagatprasūtir jagatāṃ nivāsaḥ ||
viṣṇur jiṣṇur jagannāthaḥ purāṇaḥ puruṣottamaḥ /
viśvātmā viśvakartā yaḥ so 'yam eṣa sanātanaḥ //
asyaiva devasya hareḥ stanāntare @
virājate kaustubharatnadīpaḥ |
yasya prasādāj jagad etad ādau @
virājate candramas eva rātriḥ ||
yo 'sau pṛthvīṃ dadhārāśu daṃṣṭrayā jalasaṃcayāt /
yo 'yam eṣa hariḥ sākṣād vārāhaṃ vapur āsthitaḥ //
badhvā tathā dānavam ugrapauruṣam @
dattvā ca śakrāya tato 'nu rājyam |
baliṃ balād eṣa hariḥ sa vāmanaḥ @
stutaś ca bhaktyā munibhiḥ purātanaiḥ ||
daṃṣṭrākarālaḥ sumahān hatvā yo dānavaṃ raṇe /
niḥśokaṃ nikhilaṃ lokaṃ cakārāsau janārdanaḥ //
ādau dadhāraikabhujena mandaraṃ @
nirjitya sarvān asurān mahārṇave |
dadau ca śakrāya sudhāmayaṃ mahat @
sa eṣa sākṣād iha mām avasthitaḥ ||
yaḥ śete jaladhau nāge devyā lakṣmyā sukhāvahe /
hatvā tau dānavau ghorau madhukaiṭabhasaṃjñitau //
yam āhur ādyaṃ vibudhā jagatpatiṃ @
sarvasya dhātāram ajaṃ janitram |

aṇor aṇīyāṃsam atipramāṇaṃ @
sthūlāt sthaviṣṭhaṃ harim eva viṣṇum ||
yatra sthitam idaṃ sarvaṃ prāpte lokasya nāśane /
ādau yasmāt samutpannaṃ so 'yaṃ viṣṇur iha sthitaḥ //
yasyecchayā sarvam idaṃ pravartate @
nivartate cāpi janārdanasya |
ayaṃ sa viṣṇuḥ puruṣottamaḥ śivaḥ @
prapadyate mām iha yādaveśvaraḥ ||
bhṛgor vaṃśe samutpanno jāmadagnya iti śrutaḥ /
śiṣyatvaṃ samavāpyaiva mṛgavyādhasya yaḥ sthitaḥ //
jaghāna vīryād balinaṃ mahāraṇe @
kuṭhāraśastreṇa girīśaśiṣyaḥ |
sahasrabāhuṃ kṛtavīryasaṃbhavaṃ @
hayaiś ca nāgaiś ca rathaiś ca nirgatam ||
kurukṣetraṃ samāsādya yaś cakāra pitṛkriyām /
niḥkṣatriyam imaṃ lokaṃ kṛtavān ekaviṃśatim //
raghor atha kule jāto rāmo nāma janārdanaḥ /
sītayā ca śriyā yukto lakṣmaṇānucaraḥ kṛtī //
kṛtvā ca setuṃ jaladhau janārdano @
hatvā ca rakṣaḥpatim āśugaiḥ śaraiḥ |
dattvā ca rājyaṃ sa vibhīṣaṇāya @
daśāśvamedhān ayajac ca yo 'sau ||
vasudevakule jāto vāsudeveti śabditaḥ /
gokule krīḍate yo 'sau saṃkarṣaṇasahāyavān //
uttānaśāyī śiśurūpadhārī @
pītvā stanaṃ pūtanikāpradattam |
vyasuṃ cakārāśu janārdanas tadā @
danoḥ sutāṃ tām avasat sukhaṃ hariḥ ||
payaḥpānaṃ tathā kurvan bhakṣayan dadhipiṇḍakam /
dāmnā baddhodaro viṣṇur mātrā ruṣitayā dṛḍham //
tataś ca dāmnā sudṛḍhena baddho @
jaghāna yo 'sau yamalārjunau ca |
krīḍan hariṛ gokulavāsavāsī @
gopībhir āsvādya mukhaṃ stanaṃ ca ||
vṛndāvane vasan viṣṇur gopair gokulavāsibhiḥ /
tatra hatvā hayaṃ ghoraṃ virarājāṃśumān iva //
yaḥ krīḍate nāgaphaṇe janārdano @
niṣevyamāṇaḥ sa ha gopadārakaiḥ |
mahāhrade nāgapatiṃ jagatpatir @
mamarda vīryātiśayaṃ pradarśayan ||

yo dhenukaṃ tālavane tatphalaiḥ samamacchinat /
hatvā dānavam ugraṃ taṃ gopān vismāpayann iva //
dadhāra yo godharam ugrapauruṣo @
mahāmatir meghasamāgame sati |
viḍambayañ śakrabalaṃ pramodayan @
gopāṃś ca gopīś ca sagokulaṃ hariḥ ||
gopīnāṃ stanamadhye tu krīḍate kāmam īśvaraḥ /
yo 'sau pibaṃs tadadharaṃ māyāmānuṣadehavān //
gopībhir āsvādya mukhaṃ vivikte @
śete sma rātrau sukham eva keśavaḥ |
stanāntareṣv eva tadā ca tāsāṃ @
kāmīva kantādharapallavaṃ piban ||
akrūreṇa samāhūtas tena gacchan hi yāmune /
jale yo 'bhyarcitas tena nāgaloke sa eva hi //
tataś ca gacchan balavāñ janārdano @
hatvā tam ugraṃ rajakaṃ balāt pathi |
hṛtvā ca vastrāṇi yatheṣṭam īśvaro @
yayau sarāmo mathurāṃ purīṃ hariḥ ||
labdhvā ca dāmāni bahūni kāmado @
dattvā varaṃ mālyakṛte mahāntam |
labdhvānulepaṃ surabhiṃ ca yādavaḥ @
kubjāṃ cakārāśu mahārharūpām ||
yo 'sau cāpaṃ samādāya madhye chittvā mahad dhanuḥ /
siṃhanādaṃ mahac cakre kalpānte jalado yathā //
hatvā gajaṃ ghoram udaghrarūpaṃ @
viṣāṇam ādāya tato 'nu keśavaḥ |
nanarta raṅge bahurūpam īśvaraḥ @
kaṃsasya dattvā bhayam ugravīryaḥ ||
yo 'sau hatvā mahāmallaṃ cāṇūraṃ nihatadviṣam /
yādavebhyo dadau prītiṃ kaṃsasyaiva tu paśyataḥ //
jaghāna kaṃsaṃ ripupakṣaghātinaṃ @
pitṛdviṣaṃ yādavanāmadheyam |
saṃsthāpya rājye harir ugrasenaṃ @
sāṃdīpaniṃ kāśyam upāgamadyaḥ ||
vidyām avāpya sakalāṃ dattvā putraṃ mahāmuneḥ /
sāgrajo 'tha jagāmāśu mathurāṃ yādavīṃ purīm //
hatvā niśumbhaṃ narakaṃ mahāmatiḥ @
kṛtvā sughoraṃ kadanaṃ janārdanaḥ |
rarakṣa viprān munivīrasaṃghān @
devāṃś ca sarvāñ jagato jagatpatiḥ ||

sa eṣa bhagavān viṣṇur adya dṛṣṭo janārdanaḥ /
kṛtakṛtyo 'smi saṃjātaḥ sāyujyaṃ prāpnuyām aham //
yena dṛṣṭo hariḥ sākṣāt tasya muktiḥ karasthitā /
so 'yam eṣa hariḥ sākṣāt pratyakṣam iha vartate //
ko nu janmāntare pūrvaṃ dharmaḥ saṃcita eva me /
yasya pākaḥ samutpanno yenāsau dṛśyate mayā //
sarvathā puṇyavān asmi naṣṭasaṃsārabandhanaḥ /
kim asmai dīyate vastu kiṃ tu vakṣyāmi sāṃpratam /
kariṣye kim ahaṃ viṣṇo vadasvādya yathepsitam //
ity uktvā visvaraṃ nādaṃ nanāda bahuśas tadā /
jahāsa vikṛtaṃ bhūyo nanarta piśitāśanaḥ //
namo namo hare kṛṣṇa yādaveśvara keśava /
pratyakṣaṃ ca hares tatra nanarta vividhaṃ nṛpa //
vihasya vikṛtaṃ bhūyaḥ pranṛtya ca yathābalam /
brāhmaṇasya hatasyātha śavam ādāya satvaram //
dvidhākṛtya mahāghoraṃ piśitaṃ keśaśāḍvalam /
tataḥ khaṇḍaṃ samādāya adbhir abhyukṣya yatnataḥ //
nidhāya pātre suśubhe namaskṛtya janārdanam /
idaṃ provāca deveśaṃ prāñjaliḥ praṇataḥ sthitaḥ //
gṛhāṇedaṃ jagannātha bhakṣyaṃ yogyaṃ tava prabho /
bhavādṛśair jagannātha grāhyaṃ sarvātmanā hare //
bhaktinamrā vayaṃ viṣṇo nātra kāryā vicāraṇā /
dattaṃ yadbhaktinamreṇa grāhyaṃ tatsvāminā hare //
navaṃ susaṃskṛtaṃ bhakṣyaṃ brāhmaṇaṃ śavam uttamam /
sarveṣām eva varṇānāṃ śavaṃ brāhmaṇam uttamam /
asmākaṃ piśitāśānāṃ śāstre niyatam eva hi /
tato gṛhāṇa bhagavan yadi doṣo na vidyate //
ity uktvā vikṛtaṃ bhūyo vihasya sa tu kāmataḥ /
dātum aicchat tadā khaṇḍam aspṛśyasya śavasya ha //
tataḥ prīto haris tasmai manasāpūjayac ca tam /
aho 'sya snehakāruṇyaṃ mayi sarvatra vartate //
iti saṃcintya manasā provāca yadupuṃgavaḥ /
alam etena sarvatra piśāca piśitānana /
aspṛśyaṃ mādṛśair etad brāhmaṇaṃ śavam uttamam //
brāhmaṇaḥ sarvathā pūjyo jantubhir dharmakāṅkṣibhiḥ /
piṣācā ghorakaṛmāṇo yatante brahmahiṃsane //
na hantavyāḥ sadā viprās taddhiṃsā narakāvahā /
tasmād aspṛśyam asmābhir nātra kāryā vicāraṇā //
tasmāt prīto 'smi bhadraṃ te manonirmalatā yathā /
manaḥ śuddhiṃ yadāpannaṃ tataḥ prīto 'smi māṃsapa //

asmatsaṃkīrtanācchaśvac chuddaṃ hi karaṇaṃ tava /
atīva manasā prīta ity uktvā bhagavān hariḥ //
paspaṛśāṇgaṃ tadā viṣṇuḥ piśācasyātha sarvataḥ /
kareṇa mṛdunā devaḥ pāpān nirmocayad dhariḥ /
tatas tasya babhau rūpaṃ kāmarūpasamaprabham //
dīrghakuñcitakeśāḍhyo dīrghabāhuḥ sulocanaḥ /
samāṅguliḥ samanakhaḥ samavaktraḥ samunnasaḥ /
padmākṣaḥ padmavarṇābhaḥ padmakesarabhūṣaṇaḥ //
keyūrī cāṅgadī caiva kauśeyavasanas tadā /
jñānavān sattvasaṃpannaḥ sākṣād indra ivāparaḥ /
gandharva iva gāyaṃs tu siddhaḥ siddha iva svayam //
sākṣāt spṛṣṭaṃ tadā viṣṇoḥ kareṇa mṛdupūrvakam /
na nūnaṃ tādṛśaṃ rūpam āsīt kalpāntareṣv api //
adyāpi naiva munayo labhante tādṛśaṃ vapuḥ /
kṛtvā subahuśo ghoraṃ tapaḥ paramaduścaram //
yac ca labdhaṃ tadā tena piśācena nṛpottama /
ko nu nāma jagannātham āśritaḥ sīdate nṛpa //
na hi sarvatra kalyāṇo yo hi nityaṃ janārdanam /
dhyāyan paṭhañ japan vāpi tasya kiṃ nāsti bhūpate //
tataḥ provāca bhagavān sthitaṃ kāmam ivāparam /
akṣayaḥ svargavāsas te yāvad indro bhaviṣyati //
tāvat svargī bhavān astu śāsanān mama nānyataḥ /
naṣṭe śakre tataḥ svargāt sāyujyaṃ mama gaccatu //
yo 'yaṃ bhrātā tava svargī yāvad indro bhavet tadā /
varaṃ varaya bhadraṃ te yat te manasi vartate /
dātāsmi sarvataḥ sarvaṃ nātra kāryā vicāraṇā //
yaś cemaṃ saṃgamaṃ deva saṃsmaren niyatātmavān /
bhaktis tasyācalā deva tvayi bhūyāj janārdana //
manaḥśuddhir bhavet tasya mā bhūt kaluṣatā hare /
kāluṣyaṃ manasas tasya mā bhūd eṣa varo mama //
evam astv iti deveśaḥ svargaṃ gaccheti keśavaḥ /
indrātithir bhavān astu tvāṃ pratīkṣya hariḥ sthitaḥ //
ity uktvā bhagavān viṣṇus tato deśād apāgamat /
tena stuto jagannāthaḥ pūjayitvā ca taṃ dvijam /
tato visṛjya govindas tasmād deśād upāgamat //
yatra te munayaḥ siddhā agnihotram upāsate /
sa ca svargī tataḥ svargam ājñayā keśavasya ha //
tasmāt paṭha sadā rājan manaḥśuddhiṃ yadīcchasi /
manaś ca śuddhaṃ bhavati paṭhatas te jagatpate //
tataḥ sa bhagavān viṣṇur munibhyas tattvam āditaḥ /

kathayām āsa yad vṛttaṃ piśācasya mahātmanaḥ //
tac chrutvā munayaḥ sarve vismayaṃ paramaṃ gatāḥ /
aho 'sya karmaṇaḥ pākas tava saṃdarśanād iti //
arcito munibhiḥ sarvaiḥ prītaḥ prītimatāṃ priyaḥ /
tataḥ prabhāte vimale sūrye cābhyudite sati //
āruhya garuḍaṃ viṣṇur yayau kailāsam uttamam /
bhavadbhis tatra gantavyam ity uktvā munisattamān //
yatra viśveśvarāḥ siddhās tapasyanti yatavratāḥ /
yatra vaiśravaṇaḥ sākṣād upāste śaṃkaraṃ sadā /
yatra tanmānasaṃ nāma saro haṃsālayaṃ mahat //
yatra bhṛṅgī riṭir devam upāste śaṃkaraṃ śivam /
gāṇapatyam avāpyātha nityaṃ pārśvacaro hare //
yatra siṃhā varāhāś ca dvipadvīpimṛgaiḥ saha /
krīḍanti vanyaratayaḥ parasparahite ratāḥ //
yatra nadyaḥ samutpannā gaṅgādyāḥ sāgaraṃgamāḥ /
yatra viśveśvaraḥ śaṃbhur acchinad brahmaṇaḥ śiraḥ /
yatrotpannā mahāvetrā bhūtānāṃ daṇḍatāṃ yayuḥ //
umayā yatra sahitaḥ śaṃkaro nīlalohitaḥ /
ṛṣibhiḥ prārthitaḥ pūrvaṃ dadau yatra nagaḥ sutām /
śaṃkarāya jagaddhātre śivāya pṛthivīpate //
yatra lebhe hariś cakram upāsya bahubhir dinaiḥ /
puṣkaraiḥ śatapatraiś ca netreṇa ca jagatpatim //
guhāṃ yatra samāśritya krīḍante siddhakiṃnarāḥ /
priyābhiḥ saha modante pibante madhu cottamam //
yam uddhṛtya bhujaiḥ sarvaiḥ paulastyo virarāma ha /
tam āruhya mahāśailaṃ devakīnandano hariḥ /
mānasasyottaraṃ tīraṃ jagāma yadunandanaḥ //
tapaś cartuṃ kila harir viṣṇuḥ sarveśvaraḥ śivaḥ /
jaṭī cīrī jagannātho mānuṣaṃ vapur āsthitaḥ /
tapase dhṛtacittas tu śucau bhūmāv upāviśat //
avaruhya tato yānād garuḍād vedasaṃmitāt /
dvādaśābdaṃ tapaś cartuṃ mano dadhre jagatpatiḥ //
phālgunena tu māsena samārebhe janārdanaḥ /
śākabhakṣaḥ kṛtajapo vedādhyayanatatparaḥ //
kim uddiśya jagannāthas tapaś carati mānadaḥ /
tan na vidmo yathākāmaṃ durjñeyeśvaracintanā //
tapasyati tadā viṣṇau parvate bhūtasevite /
garuḍas tārkṣyatanaya indhanāni samācinot /
homārthaṃ vāsudevasya caratas tapa uttamam //
cakrarājo 'tha puṣpāṇi saṃcinoti tadā hareḥ /

dikṣu sarvāsu sarvatra rarakṣa jalajas tadā //
khaḍga āhṛtya yatnena kuśān subahuśas tadā /
gadā kaumodakī caiva paricaryāṃ cakāra ha //
dhanuḥpravaram atyugraṃ śārṅgaṃ dānavabhīṣaṇam /
sthitaṃ hi puratas tasya yatheṣṭaṃ bhṛtyavat svayam /
juhoti bhagavān viṣṇur edhobhir bahubhiḥ sadā //
ājyādibhis tadā havyair agniṃ saṃpūjya mādhavaḥ /
saptārciṣaḥ samāptiṃ ca samastavyas tataḥ kṛtī //
ekasminn ekadā māse bhuñjāno niyatātmavān /
dvitīye tv atha paryāye bhuñjann ekena kenacit //
ekasmin vatsare bhuñjaṃs tathaivaikena kenacit /
samāpya vatsaraṃ sarvam evam eva jagatpatiḥ //
dvādaśābde tathā pūrṇe ūnamāse jagatpatiḥ /
juhvann agniṃ samādhyāyan paṭhan mantrāñ janārdanaḥ //
āraṇyakaṃ paṭhan viṣṇuḥ sākṣāt sarveśvaro hariḥ /
āste dhyānaparas tatra paṭhan praṇavam uttamam //
tata indraḥ svayaṃ tatra āruhya gajam uttamam /
draṣṭuṃ sarveśvaraṃ viṣṇuṃ tapasyantaṃ samāyayau //
tato yamas tu bhagavān āruhya mahiṣaṃ varam /
kiṃ karaiś ca svayaṃ sākṣād āyayau nagam uttamam //
pracetā haṃsam āruhya vāruṇaiś ca samanvitaḥ /
śvetacchatrasamāyuktaḥ śvetavyajanavījitaḥ /
yayau kailāsaśikharaṃ draṣṭuṃ keśavam añjasā //
anye 'pi ca tathā devā ādityā vasavas tathā /
rudrāś caiva tathā rājan draṣṭuṃ keśavam āyayuḥ //
siddhāś ca munayaś caiva gandharvā yakṣakiṃnarāḥ /
sarvāś cāpsaraso rājan nṛttagītaviśāradāḥ //
tato devagaṇaḥ sarvaḥ kailāsaṃ samapadyata /
parvato nāradaś caiva tathānye munisattamāḥ /
vismayasthitalolākṣāḥ sarve devagaṇās tathā //
ko nv atra vismayo bhūyād iti te menire gaṇāḥ /
āścaryaṃ khalu paśyadhvaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati /
yogidhyeyaḥ svayaṃ kṛṣṇo yat tapyati guruḥ svayam /
ko nv atra samayo bhūyād iti te menire gaṇāḥ //
tatah samāpte sakale jagatpater @
vrate samūle sakaleśvaraḥ śivaḥ |
draṣṭuṃ hariḥ lokahitaiṣiṇaṃ prabhuṃ @
yayau bhavānyā saha bhūtasaṃghaiḥ ||
sārdhaṃ kubereṇa saguhyakena @
priyeṇa sakhyā prabhur īśvaraḥ śivaḥ |

svayaṃ jaṭī bhūtapiśācasaṃvṛtaḥ @
śarī ca khaḍgī śaśiśekharaḥ śivaḥ ||
kareṇa bibhrat saha darbhakuṇḍikāṃ @
kareṇa sākṣād apareṇa dīpikām |
anyena bibhran mahatīṃ saḍiṇḍimāṃ @
śūlaṃ ca bibhrann apareṇa bāhunā ||
guṇān sarudrākṣakṛtān samudvahañ @
jaṭābhir āpiṅgalatāmramūrtibhiḥ |
virājamānaḥ prabhur induśekharo @
vṛṣeṇa yuktaḥ susitena śaṃkaraḥ ||
umāstanadvaṃdvasamarpitānanas @
tayā samāśliṣya nipīḍitādharaḥ |
gaṅgāmbuvikṣālitacandraśekharas @
tāṃ cāpi vīkṣan bahuśas tadā śivaḥ ||
bhasmāṅgarāgair anulepitānano @
mahoragair baddhajaṭaḥ sanātanaḥ |
śiraḥkapālaiḥ pariśobhitas tadā @
draṣṭuṃ hariṃ keśavam abhyayāc chivaḥ ||
yam āhur agryaṃ puruṣaṃ mahāntaṃ @
purātanaṃ sāṃkhyanibaddhadṛṣṭayaḥ |
yasyāpi devasya guṇān samagrāṃs @
tattvāṃś caturviṃśatim āhur eke ||
yam āhur ekaṃ puruṣaṃ purātanaṃ @
kaṇādanāmānam ajaṃ maheśvaram |
dakṣasya jajñaṃ vinihatya yo vai @
vināśya devāṃś ca purā purātanaḥ ||
yaṃ vidur bhūtatattvajñaṃ bhūtaṃ bhuteśabhāvanam /
vāmadevaṃ virūpākṣam āhus tattvavido janāḥ //
mahādevaṃ sahasrākṣaṃ kālamurtiṃ caturbhujam /
rudraṃ rodananāmānam āhur viśveśvaraṃ śivam //
aprameyam anādhāram āhur māheśvarā janāḥ /
nagnaṃ nagnaparītaṃ tu nāginaṃ nagnavarcasam /
āhur viśveśvaraṃ śāntaṃ śivam ādiṃ sanātanam //
tasya mūrtir imāḥ sarvā dharādyāḥ sakalā nṛpa //
bhūmir āpo 'nalo vāyuḥ khaṃ sūryaś ca tathā śaśī /
agniś ca yajamānaś ca prakṛtiś caivam aṣṭadhā //
mahādevo mahāyogī girīśo nīlalohitaḥ /
ādikartā mahībhartā śūlapāṇir umāpatiḥ /
draṣṭuṃ viśveśvaraṃ viṣṇuṃ bhūtasaṃghaiḥ samāyayau //
tasyāgre samapadyanta bhūtasaṃghāḥ sahasraśaḥ /

ghaṇṭākarṇo virūpākṣaḥ kuṇḍabhānuḥ kumudvahaḥ //
dīrghalomā dīrghaśikho dīrghabāhur nirañjanaḥ /
uruvaktraḥ śatamukhaḥ śatagrīvaḥ śatodaraḥ //
kuṇḍodaro mahāgrīvaḥ sthūlajihvo dvibāhukaḥ /
pārśvavaktraḥ siṃhamukha unnatāṃso mahāhanuḥ /
tribāhuḥ pañcabāhuś ca vyāghravaktraḥ sitānanaḥ //
ete cānye ca bahavo dīrghāsyā dīrghalocanāḥ /
nṛtyantaḥ prahasantaś ca sphoṭayantaḥ parasparam //
tathānye ghorarūpāś ca tathānye vikṛtānanāḥ /
pretabhakṣāḥ pretavahā māṃsaśoṇitabhojanāḥ //
śavāni subahūny āśu bhakṣayantas tatas tataḥ /
pibanto rudhiraṃ ghoraṃ khaṇḍayantaḥ śavaṃ bahu //
karālā vitatā dīrghā dhamanisnāyusaṃtatāḥ /
nagnāś caiva sacīrāś ca śūlāgraprotamānuṣāḥ //
śiromālāvṛtāḥ kecid āntrapāśāvapāśitāḥ /
ḍiṇḍibhair aṭṭahāsaiś ca nādayanto vasuṃdharām /
kapālino bhairavāś ca jaṭilā muṇḍinas tathā /
evaṃ bahuvidhā ghorāḥ piśācā vikṛtānanāḥ //
tathānye munivīrāś ca dhyāyantaḥ parameśvaram /
paṭhanto vedaśāstrāṇi sāṅgāni vividhāni ca //
kuṇḍikāsthakarāḥ kecit kecit kapiśacīriṇaḥ /
kecit kaupīnavasanāḥ kecit karpaṭasaṃvṛtāḥ //
stuvantaḥ śaṃkaraṃ bhaktyā stotrair māheśvarais tatha /
ekatra te munigaṇā aparatra gaṇās tathā //
anyatra siddhagandharvāḥ priyābhiḥ saha saṃgatāḥ /
nṛtyanti nṛtyakuśalā gāyanti sma ca kanyakāḥ //
vidyādharās tathānyatra stuvantaḥ śaṃkaraṃ śivam /
nanṛtus tasya purato gacchanto 'psarasāṃ gaṇāḥ //
evam etair mahāghoraiḥ piśācair bhūtakiṃnaraiḥ /
munibhiś cāpsarobhiś ca samaṃ śarvaḥ samāyayau //
yatra viśveśvaro viṣṇus tapas tepe sudāruṇam /
yatra te lokapālāś ca tiṣṭhanti sma didṛkṣayā /
umayā lokabhāvinyā gaṅgayā candraśekharaḥ //
sa sarvalokaprabhavo hariḥ śivo @
jaṭī ca sākṣāt praṇavātmakaḥ kṛtī |
draṣṭuṃ hariṃ viṣṇum udāravikramo @
yayau yatheṣṭaṃ piśitāśanair vṛtaḥ ||
evaṃ bahuvidhair bhūtaiḥ piśācair uragaiḥ saha /
āgatya bhagavān rudraḥ śaṃkaro vṛṣavāhanaḥ //
dadarśa viṣṇuṃ deveśaṃ tapantaṃ tapa uttamam /

Original text: Harivaṃśa, Appendix I · Edition: Parashuram Lakshman Vaidya, Poona : Bhandarkar Oriental Research Institute 1969 (For details see the separate introduction on the Zürich server.) · Data entry Atul Agarwala J. Wayne Bass Julie Bélanger Peter Bisschop Horst Brinkhaus John Brockington Eva De Clercq André Couture James Fitzgerald Arlo Griffiths N. Hanemann Petteri Koskikallio Kreshi · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc