હરિવંશ · ભાગ 301320

જુહ્વાનમ્ અગ્નિં વિધિવદ્ ધવ્યૈર્ મેધ્યૈર્ જગત્પતિમ્ ॥
ગરુડાહૃતકાષ્ઠં તુ જટિલં ચીરવાસસમ્ ।
ચક્રેણાનીતકુસુમં ખડ્ગાનીતકુશં તથા ॥
ગદાકૃતસમાચારં દેવદેવં જનાર્દનમ્ ॥
ઇન્દ્રાદ્યૈર્ દેવસંઘૈશ્ ચ વૃતં મુનિગણૈઃ સહ ।
અચિન્ત્યં સર્વભૂતાનાં ધ્યાયન્તં કિમ્ અપિ પ્રભુમ્ ॥
અવરુહ્ય વૃષાચ્ છર્વો ભગવાન્ ભૂતભાવનઃ ।
તતઃ પ્રીતઃ પ્રસન્નાત્મા લલાટાક્ષ ઉમાપતિઃ ।
તતો ભૂતપિશાચાશ્ ચ રાક્ષસા ગુહ્યકાસ્ તથા ।
મુનયો વિપ્રવર્યાશ્ ચ જયશબ્દં પ્રચક્રિરે ॥
જય દેવ જગન્નાથ જય રુદ્ર જનાર્દન ।
જય વિષ્ણો હૃષીકેશ નારાયણ પરાયણ ॥
જય રુદ્ર પુરાણાત્મઞ્ જય દેવ હરેશ્વર ।
આદિદેવ જગન્નાથ જય શંકર ભાવન ॥
જય કૌસ્તુભદીપ્તાઙ્ગ જય ભસ્મવિરાજિત ।
જય ચક્રગદાપાણે જય શૂલિંસ્ ત્રિલોચન ॥
જય મૌક્તિકદીપ્તાઙ્ગ જય નાગવિભૂષણ ।
ઇતિ તે મુનયઃ સર્વે પ્રણામં ચક્રિરે હરિમ્ ॥
તત ઉત્થાય ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા દેવમ્ અવસ્થિતમ્ ।
વૃષધ્વજં વિરૂપાક્ષં શંકરં નીલલોહિતમ્ ।
તતો હૃષ્ટમના વિશ્ણુસ્ તુષ્ટાવ હરમ્ ઈશ્વરમ્ ॥
નમસ્ તે શિતિકણ્ઠાય નીલગ્રીવાય વેધસે ।
નમસ્ તે અસ્તુ શોચિષે નમસ્ તે ઉપવાસિને ॥
નમસ્ તે અસ્તુ મીઢુષે નમ્સ્ તે ગદિને હર ।
નમસ્ તે વિશ્વમૂર્તયે વૃષાય વૃષરૂપિણે ॥
ઉપનિર્યાય ચ નમો વૃષાય વૃષ્રૂપિણે ।
અમૂર્તાય ચ દેવાય નમસ્ તે ઽસ્તુ પિનાકિને ।
નમો ઘોરાય ઘોરાય ઘોરઘોરપ્રિયાય ચ ।
નામઃ કુબ્જાય કૂપાય શિવાય શિવરૂપિણે ॥
નમસ્ તુણ્ડાય તુષ્ટાય નમસ્ તુટિતુટાય ચ ।
નમઃ શિવાય શાન્તાય ગિરિશાય ચ તે નમઃ ॥
નમો હરાય હિપ્રાય નમો હરિહરાય ચ ।
નમો ઽઘોરાય ઘોરાય ઘોરઘોરપ્રિયાય ચ ॥
નમો ઽઘણ્ટાય ઘણ્ટાય નમો ઘટિઘટાય ચ ।
નમઃ શર્વાય શાન્તાય ભૂતાધિપતયે નમઃ ॥
નમો નમો વિરૂપાય પુરાય પુરહારિણે ।
નમ આદ્યાય બીજાય શુચયે ભસ્મરૂપિણે ॥
નમઃ પિનાકહસ્તાય નમઃ શૂલાસિધારિણે ।
નમસ્ તે ખટ્વહસ્તાય નમસ્ તે કૃત્તિવાસસે ॥
નમસ્ તે વામદેવાય નમ આકાશમૂર્તયે ।

હરાય હરિરૂપાય નમસ્ તે તિગ્મતેજસે ॥
ભક્તપ્રિયાય ભક્તાય ભક્તાનાં વરદાયિને ।
નમો ઽભ્રમૂર્તયે દેવ જલમૂર્તિધરાય ચ ॥
નમશ્ ચન્દ્રાય દેવાય સૂર્યાય ચ નમો નમઃ ।
નમઃ પ્રધાનદેવાય ભૂતાનાં પતયે નમઃ ॥
નમઃ કરાલમુણ્ડાય વિકૃતાય કપર્દિને ।
અજાય ચ નમસ્ તુભ્યં ભૂતભાવન ભાવન ॥
નમો ઽસ્તુ હરિકેશાય પિઙ્ગલાય નમો નમઃ ।
નમસ્ તે ઽભીશુહસ્તાય ભીરુભીરુહરાય ચ ॥
હરાય ભીતિરૂપાય ઘોરાણાં ભીતિદાયિને ।
નમો દક્ષમખઘ્નાય ભગનેત્રાપહારિણે ॥
ઉમાપતે નમસ્ તુભ્યં કૈલાસનિલયાય ચ ।
આદિદેવાય દેવાય ભવાય ભવરૂપિણે ॥
નમઃ કપાલહસ્તાય નમો ઽજમથનાય ચ ।
ત્ર્યમ્બકાય નમસ્ તુભ્યં ત્ર્યક્ષાય ચ શિવાય ચ ॥
વરદાય વરેણ્યાય નમસ્ તે ચન્દ્રશેખર ।
નમ ઇધ્માય હવિષે ધ્રુવાય ચ કુશાય ચ ॥
નમસ્ તે શતુદ્યુમ્નાય નાગપાશપ્રિયાય ચ ।
વિરૂપાય સુરૂપાય ભદ્રપાનપ્રિયાય ચ ॥
શ્મશાનરતયે નિત્યં જયશબ્દપ્રિયાય ચ ।
ખરપ્રિયાય ખર્વાય ખરાય ખરરૂપિણે ॥
ભદ્રપ્રિયાય ભદ્રાય ભદ્રરૂપધરાય ચ ।
વિરૂપાય સુરૂપાય મહાઘોરાય તે નમઃ ॥
ઘણ્ટાય ઘણ્ટનાદાય ઘણ્ટભૂષણભૂષિણે ।
તીવ્રાય તીવ્રરૂપાય તીવ્રરૂપપ્રિયાય ચ ॥
નગ્નાય નગ્નરૂપાય નગ્નરૂપપ્રિયાય ચ ।
ભૂતાવાસ નમસ્ તુભ્યં સર્વાવાસ નમો નમઃ ॥
નમઃ સર્વાત્મને તુભ્યં નમસ્ તે ભૂતિદાયિને ।
નમ્સ્ તે વામદેવાય મહાદેવાય તે નમઃ ॥
કા નુ વાક્સ્તુતિરૂપા તે કો નુ સ્તોતું પ્રશક્નુયાત્ ।
કસ્ય વા સ્ફુરતે જિહ્વા સ્તુતૌ સ્તુતિમતાં વર ॥
ક્ષમસ્વ ભગવન્ દેવ ભક્તો ઽહં ધ્યાહિ માં હર ।
સર્વાત્મન્ સર્વભૂતેશ ધ્યાહિ માં સતતં હર ॥
રક્ષ દેવ જગન્નાથ લોકાન્ સર્વાત્મના હર ।
ધ્યાહિ ભક્તાન્ સદા દેવ ભક્તપ્રિય સદા હર ॥
તતો વૃષધ્વજો દેવઃ શૂલી સાક્ષાદ્ ઉમાપતિઃ ।
કરં કરેણ સંસ્પૃશ્ય વિષ્ણોશ્ ચક્રધરસ્ય હ ॥
પ્રોવાચ ભગવાન્ રુદ્રઃ કેશવં ગરુડધ્વજમ્ ।
શૃણ્વતાં સર્વદેવાનાં મુનીનાં ભાવિતાત્મનામ્ ॥
કિમ્ ઇદં દેવદેવેશ ચક્રપાણે જનાર્દન ।

તપશ્ચર્યા કિમ્ અર્થં તે પ્રાર્થના તવ કા વિભો ।
સ્વયં વિષ્ણુર્ ભવાન્ નિત્યસ્ તપસ્ ત્વં તપસાં હરે ॥
પુત્રાર્થં યદિ તે દેવ તપશ્ચર્યા જનાર્દન ।
પુત્રો દત્તો મયા દેવ પૂર્વમ્ એવ જગત્પતે ॥
શૃણુ તત્રાપિ ભગવન્ કારણં કારણાત્મક ॥
તપશ્ ચર્તું પ્રવૃત્તો ઽહમ્ કુતશ્ચિત્ કારણાદ્ ધરે ।
વર્ષાયુતં મહાઘોરમ્ પુરા કૃતયુગે તદા ॥
ભવાની તત્ર મે દેવ પરિચર્તું તદાભવત્ ।
પિત્રા નિયુક્તા દેવેશ ઉમૈષા વરવર્ણિની ।
ભીત ઇન્દ્રસ્ તદા દેવ મારં માં પ્રૈષયત્ તદા ॥
મધુના સહ સંયુક્તો મારો મામ્ આગતસ્ તદા ।
લક્ષ્યં મામ્ અકરોત્ તત્ર બાણસ્ય પ્રેષિતસ્ય હ ॥
એષા માં સેવતે તત્ર દાનાત્ પુષ્પાદિના હરે ॥
તતઃ ક્રુદ્ધો ઽહમ્ અભવં દૃષ્ટ્વા મારં તથાવિધમ્ ।
ક્રુધ્યતો મમ દેવેશ નેત્રાદ્ અગ્નિઃ પપાત હ ॥
સો ઽયમ્ અગ્નિસ્ તદા મારં ભસ્મસાત્ કૃતવાંસ્ તદા ।
અચિન્તયં તદા વિષ્ણો શક્રસ્યૈતચ્ ચિકીર્ષિતમ્ ॥
તતઃપ્રભૃતિ દેવેશ દયા તં પ્રતિ વર્તતે ।
બ્રહ્મણા ચ નિયુક્તો ઽસ્મિ પ્રીતસ્ તત્ર જનાર્દન ॥
નિયુક્તઃ પુત્રરૂપેણ સ તે દેવ જગત્પતે ।
જ્યેષ્ઠસ્ તવ સુતો દેવ પ્રદ્યુમ્નેત્ય્ અભિવિશ્રુતઃ ॥
સ્મરં તં વિદ્ધિ દેવેશ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પુનર્ આહેદં યાથાત્મ્યં દર્શયન્ન્ ઇવ ।
મુનીનાં શ્રોતુકામાનાં યાથાત્મ્યં તત્ર સત્તમ ॥
અઞ્જલિં સંપુટં કૃત્વા વિષ્ણુમ્ ઉદ્દિશ્ય શંકરઃ ।
ઉમયા સાર્ધમ્ ઈશાનો યાથાત્મ્યં વક્તુમ્ ઐહત ॥
હરે કુર્વતિ તત્રૈવમ્ અઞ્જલિં કુરુસત્તમ ।
મુનયો દેવગન્ધર્વાઃ સિદ્ધાશ્ ચ સહકિંનરાઃ ।
અઞ્જલિં ચક્રિરે વિષ્ણૌ દેવદેવેશ્વરે હરૌ ॥
યત્ તત્ કારણમ્ આહુસ્ તત્ સાંખ્યાઃ પ્રકૃતિસંજ્ઞિતમ્ ।
ત્રિધાભૂતં જગદ્યોનિં પ્રધાનં કારણાત્મકમ્ ॥
સત્ત્વં રજસ્ તમો વિષ્ણો જગદણ્ડં જનાર્દન ।
તસ્ય કારણમ્ આહુસ્ ત્વાં સાંખ્યાસ્ તત્ત્વવિદો હરે ।
તદ્રૂપેણ ભવાન્ વિષ્ણો પરિણમ્યાધિતિષ્ઠતિ ॥
તતો મહાન્ સમુત્પન્નઃ પ્રકૃતિર્ યસ્ય કારણમ્ ।
તસ્માત્ તુ મહતો ઘોરાદ્ અહંકારો મહાન્ અભૂત્ ।
સ ત્વમ્ આદૌ જગન્નાથ પરિણામસ્ તથા હિ સઃ ॥
અહંકારાત્ પ્રભો દેવ કારણાનિ મહાન્તિ ચ ।
તન્માત્રાણિ તથા પઞ્ચ ભૂતાનિ પ્રભવન્ત્ય્ ઉત ॥
તાનિ ત્વામ્ આહુર્ ઈશાનં ભૂતાનીતિ જગત્પતે ।

પૃથિવી વાયુર્ આકાશમ્ આપો જ્યોતિશ્ ચ પઞ્ચમમ્ ॥
ચક્ષુર્ ઘ્રાણં તથા સ્પર્ષો રસના શ્રોત્રમ્ એવ ચ ।
મનઃ ષષ્ઠં તથા દેવ પ્રેરકં તત્ર તત્ર હ ॥
કર્મેન્દ્રિયાણિ ચાપ્ય્ આહુઃ પાદાદીનિ જનાર્દન ।
ત્વમ્ એવ તાનિ સર્વાણિ કરોષિ નિયતાત્મવાન્ ॥
સ્વેષુ સ્વેષુ જગન્નાથ વિષયેષુ તથા હરે ।
નિવેશયસિ દેવેશ યોગ્યામ્ ઇન્દ્રિયપદ્ધતિમ્ ॥
યદા ત્વં રજસા યુક્તસ્ તદા ભૂતાનિ સૃષ્ટવાન્ ।
યદા ચ સત્ત્વયુક્તો ઽસિ તદા પાતા જગત્ત્રયમ્ ॥
યદા તે તમ ઉત્કૃષ્ટં તદા સંહરસે જગત્ ।
ત્રિભિર્ એવ ગુણૈર્ યુક્તઃ સૃષ્ટિરક્ષાવિનાશને ॥
વર્તસે વિવિધાં ભૂતિમ્ આદાય નિયતાત્મવાન્ ।
ઇન્દ્રિયાણીન્દ્રિયાર્થેષુ નિયોજયસિ માધવ ॥
પ્રાણિનામ્ ઉપભોગાર્થમ્ અન્તઃ સ્થિત્વા જગદ્ગુરો ।
તસ્માત્ સર્વત્ર ભૂતેષુ વર્તસે સર્વગો ભવાન્ ॥
બ્રહ્મા ત્વં સૃષ્ટિકાલે તુ સ્થિતૌ વિષ્ણુર્ અસિ પ્રભો ।
સંહારે રુદ્રનામાસિ ત્રિધામા ત્વમ્ ઇતિ પ્રભો ॥
ભૂમિર્ આપો ઽનલો વાયુઃ ખં મનો બુદ્ધિર્ એવ ચ ।
એતાઃ પ્રકૃતયો દેવ ભિન્નાઃ સર્વત્ર તે હરે ॥
સહસ્રશીર્ષા પુરુષઃ સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્ ।
સહસ્રોદરસાહસ્રી સહસ્રાત્મા દિવસ્પતિઃ ॥
ભૂમિં સર્વામ્ ઇમાં પ્રાપ્ય સપ્તદ્વીપાં સસાગરામ્ ।
અણુઃ સર્વત્રગો ભૂત્વા અત્યતિષ્ઠદ્ દશાઙ્ગુલમ્ ॥
ત્વમ્ એવેદં જગત્ સર્વં યદ્ ભૂતં યદ્ ભવિષ્યતિ ।
ત્વત્તો વિરાટ્ પ્રાદુર્ અભૂત્ સમ્રાટ્ ચૈવ જનાર્દન ॥
તવ વક્ત્રાજ્ જગન્નાથ બ્રાહ્મણો લોકરક્ષકઃ ।
પ્રાદુર્ આસીત્ પુરાણાત્મન્ ષટ્કર્મનિરતઃ સદા ॥
રાજન્યસ્ તુ તથા બાહ્વોર્ આસીત્ સંરક્ષણે રતઃ ।
ઊર્વોર્ વૈશ્યસ્ તથા વિષ્ણો પાદાચ્ છૂદ્ર ઉદાહૃતઃ ।
એવં વર્ણા જગન્નાથ તવ દેહાત્ સનાતનાત્ ॥
મનસસ્ તવ દેવેશ ચન્દ્રમાઃ સમપદ્યત ।
સુખકૃત્ સર્વભૂતાનાં શીતાંશુર્ અમૃતપ્રભઃ ॥
અક્ષ્ણોઃ સૂર્યઃ સમુત્પન્નઃ સર્વપ્રાણિવિલોચનઃ ।
યસ્ય ભાસા જગત્ સર્વં ભાસતે ભાનુમાનસૌ ॥
મુખાદ્ ઇન્દ્રશ્ ચાગ્નિશ્ ચ પ્રાણાદ્ વાયુર્ અજાયત ।
નાભેર્ અન્તરિક્ષમ્ ઉત્પન્નં તવ દેવ જનાર્દન ॥
દ્યૌર્ આસીત્ તુ મહાઘોરા શિરસસ્ તવ ગોપતે ।
પદ્ભ્યાં ભૂમિઃ સમુત્પન્ના દિશઃ શ્રોત્રાજ્ જગત્પતે ।
એવં સૃષ્ટ્વા જગત્ સર્વં વ્યાપ્ય સર્વં વ્યવસ્થિતઃ ॥
વ્યાપ્ય સર્વાન્ ઇમાંલ્ લોકાન્ સ્થિતઃ સર્વત્ર કેશવ ।

તતશ્ ચ વિષ્ણુનામાસિ ધાતોર્ વ્યાપ્તેશ્ ચ દર્શનાત્ ॥
નારા આપઃ સમાખ્યાતાસ્ તાસામ્ અયનમ્ આદિતઃ ।
યતસ્ ત્વં ભૂતભવ્યેશ તન્ નારાયણશબ્દિતઃ ॥
વસનાદ્ દેવનાદ્ દેવ વાસુદેવેતિ શબ્દિતઃ ।
હરસિ પ્રાણિનો દેવ તતો હરિર્ ઇતિ સ્મૃતઃ ॥
શં કરોષિ સદા દેવ તતઃ શંકરનામવાન્ ।
બૃહત્ત્વાદ્ બૃંહણત્વાચ્ ચ તસ્માદ્ બ્રહ્મેતિ શબ્દિતઃ ।
મધુર્ ઇન્દ્રિયનામેતિ તતો મધુનિષૂદનઃ ॥
હૃષીકાણીન્દ્રિયાણ્ય્ આહુસ્ તેષામ્ ઈશો યતો ભવાન્ ।
હૃષીકેશસ્ તતો વિષ્ણો ખ્યાતો વેદેષુ પઠ્યતે ॥
કો બ્રહ્મેતિ સમાખ્યાત ઈશો ઽહં સર્વદેહિષુ ।
આવાં તવાઙ્ગે સંભૂતૌ તતઃ કેશવનામવાન્ ॥
મા વિદ્યા ચ હરે પ્રોક્તા તસ્યા ઈશો યતો ભવાન્ ।
તસ્માન્ માધવનામાસિ ધવઃ સ્વામીતિ શબ્દિતઃ ॥
ગૌર્ એષા તુ યતો વાણી તાં ચ વેદ યતો ભવાન્ ।
ગોવિન્દસ્ તુ તતો દેવ મુનિભિઃ કથ્યતે ભવાન્ ॥
ત્રિર્ ઇત્ય્ એવ ત્રયો વેદાઃ કીર્તિતા મુનિસત્તમૈઃ ।
ક્રમતે તાંસ્ તથા સર્વાંસ્ ત્રિવિક્રમ ઇતિ સ્મૃતઃ ॥
અણુર્ વામનનામાસિ યતસ્વં વામનાખ્યયા ।
મનનાન્ મુનિર્ એવાસિ યમનાદ્ યતિર્ ઉચ્યસે ॥
અપશ્ ચરસિ યસ્માત્ ત્વં તપસ્વીતિ ચ શબ્દિતઃ ।
વસન્તિ ત્વયિ ભૂતાનિ ભૂતાવાસસ્ તતો હરે ॥
ઈશસ્ ત્વં સર્વભૂતાનામ્ ઈશ્વરો ઽસિ તતો હરે ।
પ્રણવઃ સર્વવેદાનાં ગાયત્રી છન્દસાં પ્રભો ॥
અક્ષરાણામ્ અકારસ્ ત્વં સ્ફોટસ્ ત્વં વર્ણસંશ્રયઃ ।
રુદ્રાણામ્ અહમ્ એવાસ્મિ વસૂનાં પાવકો ભવાન્ ।
આદિત્યાનાં ભવાન્ વિષ્ણુર્ ઇન્દ્રો દેવેશ્વરો ભવાન્ ॥
અશ્વત્થો વૃક્ષજાતીનાં બ્રહ્મા લોકગુરુર્ ભવાન્ ।
મેરુસ્ ત્વં પર્વતેન્દ્રાણાં દેવર્ષીણાં ચ નારદઃ ॥
દાનવાનાં ભવાન્ દૈત્યઃ પ્રહ્રાદો ભક્તવત્સલ ।
સર્પાણામ્ એવ સર્વેષાં ભવાન્ વાસુકિસંજ્ઞકઃ ॥
ગુહ્યકાનાં ચ સર્વેષાં ભવાન્ ધનદ એવ ચ ।
વરુણો યાદસાં રાજા ગઙ્ગા ત્રિપથગા ભવાન્ ॥
આદિસ્ ત્વં સર્વભૂતાનાં મધ્યમ્ અન્તસ્ તથા ભવાન્ ।
ત્વત્તઃ સમભવદ્ વિશ્વં ત્વયિ સર્વં પ્રલીયતે ॥
અહં ત્વં સર્વગો દેવ ત્વમ્ એવાહં જનાર્દન ।
આવયોર્ અન્તરં નાસ્તિ શબ્દૈર્ અર્થૈર્ જગત્પતે ॥
નામાનિ તવ ગોવિન્દ યાનિ લોકે મહાન્તિ ચ ।
તાન્ય્ એવ મમ નામાનિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥
ત્વદુપાસા જગન્નાથ સૈવાસ્તુ મમ ગોપતે ।

યશ્ ચ ત્વાં દ્વેષ્ટિ દેવેશ સ માં દ્વેષ્ટિ ન સંશયઃ ॥
ત્વદ્વિસ્તારો યતો દેવ અહં ભૂતપતિસ્ તતઃ ।
ન તદ્ અસ્તિ વિના દેવ યત્ તે વિરહિતં હરે ॥
યદ્ આસીદ્ વર્તતે યચ્ ચ યચ્ ચ ભાવિ જગત્પતે ।
સર્વં ત્વમ્ એવ દેવેશ વિના કિંચિત્ ત્વયા ન હિ ॥
સ્તુવન્તિ દેવાઃ સતતં ભવન્તં સ્વૈર્ ગુણૈઃ પ્રભો ।
ઋક્ ચ ત્વં યજુર્ એવાસિ સામાસિ સતતં વિભો ॥
કિં ઉચ્યતે મયા દેવ સર્વં ત્વં ભૂતભાવનઃ ।
નમઃ સર્વાત્મને દેવ મુનીન્ આહ પુનઃ શિવઃ ।
એવં જાનીત હે વિપ્રા યે ભક્તા દ્રષ્ટુમ્ આગતાઃ ।
એતદ્ એવ પરં વસ્તુ નૈતસ્માત્ પરમ્ અસ્તિ વઃ ॥
નમઃ સર્વાત્મને દેવ વિષ્ણો માધવ કેશવ ॥
નમસ્ કરોમિ સર્વાત્મન્ નમસ્ તે ઽસ્તુ સદા હરે ।
નમઃ પુષ્કરનાભાય વન્દે ત્વામ્ અહમ્ ઈશ્વર ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા દેવદેવેશં મુનીન્ આહ પુનઃ શિવઃ ।
એવં જાનીત હે વિપ્રા યે ભક્તા દ્રષ્ટુમ્ આગતાઃ ॥
એતદ્ એવ પરં વસ્તુ નૈતસ્માત્ પરમ્ અસ્તિ વઃ ।
એતદ્ એવ વિજાનીધ્વમ્ એતદ્ વઃ પરમં તપઃ ॥
એતદ્ એવ સદા વિપ્રા ધ્યેયં પ્રથતમાનસૈઃ ।
એતદ્ વઃ પરમં શ્રેય એતદ્ વઃ પરમં તપઃ ॥
એતદ્ વો જન્મનઃ કૃત્યમ્ એતદ્ વસ્ તપસઃ ફલમ્ ।
એષ વઃ પુણ્યનિચય એષ ધર્મઃ સનાતનઃ ॥
એષ વો મોક્ષવશગ એષ માર્ગ ઉદાહૃતઃ ।
એષ પુણ્યપ્રદઃ સાક્ષાદ્ એતદ્ વઃ કર્મણાં ફલમ્ ॥
એતદ્ એવ પ્રશંસન્તિ વિદ્વાંસો બ્રહ્મવાદિનઃ ।
એષા ત્રયીગતિર્ વિપ્રાઃ પ્રાર્થ્યા બ્રહ્મવિદાં સદા ॥
એતદ્ એવ પ્રશંસન્તિ સાંખ્યયોગસમાશ્રિતાઃ ।
એષ બ્રહ્મવિદાં માર્ગઃ કથિતો વેદવાદિભિઃ ॥
એવમ્ એવ વિજાનીત નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।
હરિર્ એકઃ સદા ધ્યેયો ભવદ્ભિઃ સત્ત્વસંસ્થિતૈઃ ॥
નાન્યો જગતિ દેવો ઽસ્તિ વિષ્ણોર્ નારાયણાત્ પરઃ ।
ઓમ્ ઇત્ય્ એવં સદા વિપ્રાઃ પઠધ્વં ધ્યાત કેશવમ્ ।
તતો નિઃશ્રેયસપ્રાપ્તિર્ ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ॥
એવં ધ્યાતો હરિઃ સાક્ષાત્ પ્રસન્નો વો ભવિષ્યતિ ।
ભવનાશમ્ અયં દેવઃ કરિષ્યતિ ન સંશયઃ ॥
સદા ધ્યાત હરિં વિપ્રા યદીચ્છા પ્રાપ્તુમ્ ઈશ્વરમ્ ।
એષ સંસારવિભવં વિનઙ્ક્ષ્યતિ જગદ્ગુરુઃ ॥
સ્મરધ્વં સર્વદા વિષ્ણું પઠધ્વં ત્રિશરીરિણમ્ ॥
મનઃસંયમનં વિપ્રાઃ કુરુધ્વં યત્નતઃ સદા ।
શુદ્ધે ઽન્તઃકરણે વિષ્ણુઃ પ્રસીદતિ તપોધનાઃ ॥

ધ્યાત્વા માં સર્વયત્નેન તતો જાનીત કેશવમ્ ।
ઉપાસ્યો ઽયં સદા વિપ્રા ઉપાયો ઽસ્મિ હરે સ્મૃતૌ ॥
ઉપાયો ઽયં મયા પ્રોક્તો નાત્ર સંદેહ ઇત્ય્ અપિ ।
અયં માયી સદા વિપ્રા યતધ્વં માયનાશને ॥
યથા વો બુદ્ધિર્ અખિલા શુદ્ધા ભવતિ યત્નતઃ ।
તથા કુરુત વિપ્રેન્દ્રા યથા દેવઃ પ્રસીદતિ ॥
એવમ્ ઉક્તાસ્ તતઃ સર્વે યતયઃ પુણ્યશાલિનઃ ।
યથાવદ્ ઉપગૃહ્ણાના નિરસ્તાઃ સંશયાન્ નૃપ ॥
એવમ્ એવેતિ તે વિપ્રાઃ પ્રાહુઃ પ્રાઞ્જલયો હરમ્ ।
છિન્નો નઃ સંશયઃ સર્વો ગૃહીતો ઽર્થઃ સ તાદૃશઃ ॥
એતદર્થં સમાયાતા વયમ્ અદ્ય તવાલયમ્ ।
સંગમાદ્ યુવયોઃ સર્વો નષ્ટો મોહો મહાન્ ઇહ ।
યથા વદસિ દેવેશ તથા નઃ શ્રેયસે પરમ્ ॥
યથાહ ભગવાન્ રુદ્રો યતામઃ સતતં હરૌ ।
ઇતિ તે મુનયઃ પ્રીતાઃ પ્રણેમુઃ કેશવં હરિમ્ ॥
તતઃ સ ભગવાન્ રુદ્રઃ સર્વાન્ વિસ્માપયન્ન્ ઇવ ।
સ્તુત્યા પ્રચક્રમે સ્તોતું વિષ્ણું વિશ્વેશ્વરં હરિમ્ ।
અર્થ્યાભિઃ શ્રુતિયુક્તાભિર્ મુનીનાં શૃણ્વતાં તદા ॥
નમો ભગવતે તુભ્યં વાસુદેવાય ધીમતે ।
યસ્ય ભાસા જગત્ સર્વં ભાસતે નિત્યમ્ અચ્યુત ।
નમો ભગવતે દેવ નિત્યં સૂર્યાત્મને નમઃ ॥
યઃ શીતયતિ શીતાંશુર્ લોકાન્ સર્વાન્ ઇમાન્ પ્રભુઃ ।
નમસ્ તે વિષ્ણવે દેવ તુભ્યં સોમાત્મને નમઃ ॥
યઃ પ્રજાઃ પ્રાણયત્ય્ એકો વિશ્વાત્મા ભૂતભાવનઃ ।
નમઃ સર્વાત્મને દેવ નમો વાય્વાત્મને હરે ॥
યો દધાર કરેણાસૌ કુશચીરાદિ યત્ સદા ।
દધાર વેદાન્ સર્વાંશ્ ચ તુભ્યં બ્રહ્માત્મને નમઃ ॥
સર્વાન્ સંહરતે યસ્ તુ સંહારે વિશ્વદૃક્ સદા ।
ક્રોધાત્મા વિશ્વરૂપો ઽસિ તુભ્યં રુદ્રાત્મને નમઃ ॥
સૃષ્ટૌ સ્રષ્ટા સમસ્તાનાં પ્રાણિનાં પ્રાણદાયિને ।
અજાય વિષ્ણવે તુભ્યં સ્રષ્ટ્રે વિશ્વસૃજે નમઃ ॥
આદૌ પ્રકૃતિમૂલાય ભૂતાનાં પ્રભવાય ચ ।
નમસ્ તે દેવદેવેશ પ્રધાનાય નમો નમઃ ॥
પૃથિવ્યાં ગન્ધરૂપેણ સંસ્થિતઃ પ્રાણિનાં હરે ।
દૃઢાય દૃઢરૂપાય તુભ્યં ગન્ધાત્મને નમઃ ॥
અપાં રસાય સર્વત્ર પ્રાણિનાં સુખહેતવે ।
નમસ્ તે વિશ્વરૂપાય રસાય ચ નમો નમઃ ॥
તેજસા ભાસ્વરો યસ્ તુ ગુણો જન્તુહિતઃ સદા ।
તસ્મૈ દેવ જગન્નાથ નમો ભાસ્વરરૂપિણે ॥
વાયોઃ સ્પર્શો ગુણો યત્ર શીતોષ્ણસુખદુઃખદઃ ।

નમસ્ તે વાયુરૂપાય નમઃ સ્પર્શાત્મને હરે ॥
આકાશે ઽવસ્થિતઃ શબ્દઃ સર્વશ્રોત્રનિવેશનઃ ।
નમસ્ તે ભગવન્ વિષ્ણો તુભ્યં શબ્દાત્મને નમઃ ॥
યો દધાર જગત્ સર્વં માયામાનુષદેહવાન્ ।
નમસ્ તુભ્યં જગન્નાથ માયિને ઽમાયદાયિને ॥
નમ આદ્યાય બીજાય નિર્ગુણાય ગુણાત્મને ।
અચિન્ત્યાય સુચિન્ત્યાય તસ્મૈ ચિન્ત્યાત્મને નમઃ ॥
હરાય હરિરૂપાય બ્રહ્મણે બ્રહ્મવાદિને ।
નમો બ્રહ્મવિદે તુભ્યં બ્રહ્મબ્રહ્માત્મને નમઃ ॥
નમઃ સહસ્રશિરસે સહસ્રચરણાય ચ ।
નમઃ સહસ્રવક્ત્રાય સહસ્રનયનાય ચ ॥
વિશ્વાય વિશ્વરૂપાય વિશ્વકર્ત્રે નમો નમઃ ।
વિશ્વહર્ત્રે નમો નિત્યં ભૂતાવાસ નમો નમઃ ॥
ઇન્દ્રિયાયેન્દ્રરૂપાય વિષયાય સદા હરે ।
નમો ઽશ્વશિરસે તુભ્યં વેદાહરણરૂપિણે ॥
અગ્નયે ઽગ્નિપતે તુભ્યં જ્યોતિષાં પતયે નમઃ ।
નમઃ સૂર્યાય ભદ્રાય તેજસાં પતયે નમઃ ॥
નમઃ સોમાય સૌમ્યાય નમઃ શીતાત્મને હરે ।
રુદ્રાય રુદ્રરૂપાય વિષયાય સદા હરે ।
નમો વષટ્કૃતે તુભ્યં સ્વધાસ્વાહાસ્વરૂપિણે ॥
નમો યજ્ઞાય ઈજ્યાય હવિષે હવ્યસંસ્કૃતે ।
નમઃ સ્રુવાય પાત્રાય યજ્ઞાઙ્ગાય પરાય ચ ॥
નમઃ પ્રણવદેહાય ક્ષરાયાપ્ય્ અક્ષરાય ચ ।
વેદાય વેદરૂપાય અક્ષય્યાય ક્ષયાય ચ ।
વેદાય વેદરૂપાય શસ્ત્રિણે શસ્ત્રરૂપિણે ॥
ગદિને ખડ્ગિને તુભ્યં શઙ્ખિને ચક્રિણે નમઃ ।
શૂલિને ચર્મિણે નિત્યં વરદાય નમો નમઃ ॥
બુદ્ધપ્રિયાય બુદ્ધાય પ્રબુદ્ધાય સુખાય ચ ।
હરયે વિષ્ણવે તુભ્યં નમઃ સર્વાત્મને ગુરો ॥
નમસ્ તે સર્વલોકેશ સર્વકર્ત્રે નમો નમઃ ।
નમઃ સ્વભાવશુદ્ધાય નમસ્ તે યજ્ઞસૂકર ॥
નમો વિષ્ણો નમો વિષ્ણો નમો વિષ્ણો નમો હરે ।
નમસ્ તે વાસુદેવાય વાસુદેવાય ધીમતે ॥
નમઃ કૃષ્ણાય કૃષ્ણાય સર્વાવાસ નમો નમઃ ।
નમો ભૂયો નમસ્ તે ઽસ્તુ પાહિ લોકાઞ્ જનાર્દન ॥
ઇતિ સ્તુત્વા જગન્નાથમ્ ઉવાચ મુનિસત્તમાન્ ।
ઇદં સ્તોત્રમ્ અધીયાના નિત્યં વ્રજત કેશવમ્ ।
શરણ્યં સર્વભૂતાનાં તત્ર શ્રેયો વિધાસ્યતિ ॥
યે ચેમં ધારયિષ્યન્તિ સ્તવં પાપવિમોચનમ્ ।
તેષાં પ્રીતઃ પ્રસન્નાત્મા પઠતાં શૃણ્વતાં હરિઃ ।

શ્રેયો દાસ્યતિ સર્વાત્મા નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥
અવશ્યં મનસા ધ્યાત કેશવં ભક્તવત્સલમ્ ।
શ્રેયઃ પ્રાપ્તું યદીચ્છન્તિ ભવન્તઃ સંશિતવ્રતાઃ ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ભગવાન્ રુદ્રસ્ તત્રૈવાન્તરધીયત ।
સગણઃ શંકરઃ સાક્ષાદ્ ઉમયા ભૂતભાવનઃ ॥
તતસ્ તે મુનયઃ સર્વે પરાં નિર્વૃતિમ્ આપ્નુયુઃ ।
તમ્ એવ પરમં તત્ત્વં મત્વા નારાયણં હરિમ્ ।
વિસ્મયં પરમં ગત્વા મેનિરે સ્વકૃતાર્થતામ્ ॥
લોકપાલાસ્ તદા વિષ્ણું નમસ્કૃત્ય હરિં તદા ।
જગ્મુઃ સ્વાન્યથ વેશ્માનિ ગણૈઃ સર્વૈર્ નૃપોત્તમ ॥
આરુહ્ય ભગવાન્ વિષ્ણુર્ ગરુડં પક્ષિપુંગવમ્ ।
શઙ્ખી ચક્રી ગદી ખડ્ગી શાર્ઙ્ગી તૂણીતલત્રવાન્ ॥
યથાગતં જગન્નાથો યયૌ બદરિકામ્ અનુ ।
સાયાહ્ને પુણ્ડરીકાક્ષો નિત્યં મુનિનિષેવિતામ્ ॥
તત્ર ગત્વા યથાયોગં વિશ્રમ્ય હરિર્ ઈશ્વરઃ ।
અર્ચિતો મુનિભિઃ સર્વૈર્ નિષસાદ સુખાસને ॥
એતસ્મિન્ન્ એવ કાલે તુ પૌણ્ડ્રો નૃપવરો નૃપ ।
બલવાન્ સત્ત્વસંપન્નો યોદ્ધા વિપુલવિક્રમઃ ॥
વૃષ્ણિશત્રુસ્ તદા રાજા કૃષ્ણદ્વેષ્ટા બલાત્ તદા ।
નૃપાન્ સર્વાન્ સમાહૂય પ્રોવાચ નૃપસંસદિ ॥
જિતા ચ પૃથિવી સર્વા જિતાશ્ ચ નૃપસત્તમાઃ ।
વૃષ્ણયસ્ તે બલોન્મત્તાઃ કૃષ્ણમ્ આશ્રિત્ય ગર્વિતાઃ ॥
ન દાસ્યન્તિ કરં સર્વે મમ તે કૃષ્ણસંશ્રયાત્ ।
સ તુ કૃષ્ણશ્ ચ બલવાન્ મામ્ અવજ્ઞાય તિષ્ઠતિ ॥
અહં ચક્રીતિ ગર્વો ઽભૂત્ તસ્ય ગોપસ્ય સર્વદા ।
શઙ્ખી ચક્રી ગદી શાર્ઙ્ગી તૂણીશરસહાયવાન્ ।
એવમાદિર્ મહાગર્વસ્ તસ્ય સંપ્રતિ વર્તતે ॥
લોકે ચ મમ યન્ નામ વાસુદેવેતિ નિત્યશઃ ।
અગૃહ્ણાન્ મમ તન્ નામ ગોપો મદબલાન્વિતઃ ॥
તસ્ય ચક્રસ્ય યચ્ ચક્રં મમાપિ નિશિતં મહત્ ।
ગર્વહન્તૃ સદા તસ્ય બલિ નામ્ના સુદર્શનમ્ ॥
સહસ્રારં મહાઘોરં તસ્ય ચક્રસ્ય નાશનમ્ ।
અનેન મહતા ચક્રં ગોપકસ્ય નૃપોત્તમાઃ ॥
મમાપ્ય્ એતદ્ ધનુર્ દિવ્યં શાર્ઙ્ગં નામ મહાવરમ્ ।
નાશયામિ ન સંદેહશ્ ચક્રં તસ્ય યદ્ અદ્ભુતમ્ ॥
પાઞ્ચજન્યો મહાશઙ્ખો મહાનાદઃ સદા બભૌ ।
તસ્ય શઙ્ખસ્ય જેતાસૌ પશ્યધ્વં નૃપસત્તમાઃ ॥
ગદા કૌમોદકી નામ મમેયં મહતી દૃઢા ।
કાલાયસસહસ્રસ્ય ભારેણ સુકૃતા મયા ॥
ખડ્ગો નન્દકનામાસૌ મમાયં વિપુલો દૃઢઃ ।

અન્તકસ્યાન્તકો ઘોરસ્ તસ્ય ખડ્ગસ્ય નાશકઃ ॥
તતશ્ ચાહં ગદી ખડ્ગી શાર્ઙ્ગી ચક્રી તલત્રવાન્ ।
યુધિ જેતાસ્મિ કૃષ્ણસ્ય નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥
માં ચ બ્રૂત નૃપાશ્ ચૈવં ગદિનં ચક્રિણં તથા ।
શઙ્ખિનં શાર્ઙ્ગિણં વીરં બ્રૂત નિત્યં નૃપોત્તમાઃ ।
વાસુદેવેતિ માં બ્રૂત ન તુ ગોપં યદૂત્તમમ્ ॥
એકો ઽહં વાસુદેવો હિ હત્વા તં ગોપદારકમ્ ।
સખ્યુર્ મમ નિહન્તારં નરકસ્ય મહાત્મનઃ ॥
માં તથા યદિ ન બ્રૂત દણ્ડ્યા ભારં શતં શતમ્ ।
સુવર્ણસ્ય ચ નિષ્કસ્ય ધાન્યાનાં બહુશસ્ તથા ॥
તથા બ્રુવતિ રાજેન્દ્રે મનસા દુઃસહં તદા ।
કેચિલ્ લજ્જાસમાયુક્તા આસતે વીર્યવત્તરાઃ ।
રસજ્ઞા બલવીર્યસ્ય કેશવસ્ય સદા નૃપાઃ ॥
અપરે તુ નૃપા રાજન્ન્ એવમ્ એવેતિ ચુક્રુશુઃ ।
અન્યે બલમદોત્સિક્તા જેષ્યામઃ કેશવં રણે ॥
તતઃ કૈલાસશિખરાન્ નિર્ગતો મુનિસત્તમઃ ।
નારદઃ સર્વલોકજ્ઞઃ પૌણ્ડ્રસ્ય નગરં પ્રતિ ॥
અવતીર્ય નભોમાર્ગાત્ પ્રત્યાગમ્ય નૃપોત્તમમ્ ।
દ્વાઃસ્થેન ચ સમાજ્ઞપ્તઃ પ્રવિવેશ ગૃહોત્તમમ્ ॥
અર્ઘ્યાદિસમુદાચારં નૃપાલ્ લબ્ધ્વા મહામુનિઃ ।
નિષસાદાસને શુભ્રે સ્વાસ્તૃતે શુભ્રવાસસા ॥
કુશલં પૃષ્ટવાન્ ભૂયો નૃપસ્ય મુનિસત્તમઃ ।
ઉવાચ નારદં ભૂયઃ પૌણ્ડ્રકો બલગર્વિતઃ ॥
ભવાન્ સર્વત્ર કુશલઃ સર્વકાર્યેષુ પણ્ડિતઃ ।
પ્રથિતો દેવસિદ્ધેષુ ગન્ધર્વેષુ મહાત્મસુ ॥
સર્વત્રગો નિરાબાધો ગન્તા સર્વત્ર સર્વદા ।
અગમ્યં તવ વિપ્રેન્દ્ર બ્રહ્માણ્ડે ઽત્ર ન કિંચન ॥
નારદૈવં વદ ત્વં હિ યત્ર યત્ર ગતઃ સદા ।
તત્ર તત્ર તપઃસિદ્ધો લોકે પ્રથિતવીર્યવાન્ ॥
પૌણ્ડ્ર એવ બલી ખ્યાતો વાસુદેવેતિ શબ્દિતઃ ।
શઙ્ખી ચક્રી ગદી શાર્ઙ્ગી ખડ્ગી તૂણીતલત્રવાન્ ॥
વિજેતા રાજસિંહાનાં દાતા દાનસ્ય સર્વદા ।
ભોક્તા રાજ્યસ્ય સર્વસ્ય શાસ્તા રાજ્ઞાં બલાદ્ બલી ।
અજેયઃ શત્રુસૈન્યાનાં રક્ષિતા સ્વજનસ્ય હ ॥
યો ઽન્યો ગોપકનામાસૌ વાસુદેવેતિ શબ્દિતઃ ।
તસ્ય વીર્યબલે ન સ્તો નામ્નશ્ ચ મમ ધારણે ॥
સ હિ ગોપો વૃથા બાલ્યાદ્ ધારયત્ય્ એવ નામ મે ।
ઇદં નિશ્ચિનુ વિપ્રેન્દ્ર એક એવ ભવામ્ય્ અહમ્ ॥
વાસુદેવો જગત્ય્ અસ્મિન્ નિર્જિત્ય બલિનં યદુમ્ ।
વૃષ્ણીન્ સર્વાન્ બલાજ્ જિત્વા નિર્દહિષ્યે ચ તાં પુરીં ॥

દ્વારકાં વૃષ્ણિનિલયાં યોદ્ધા ચાહં મહામતે ।
એતે ચ બલિનઃ સર્વે નૃપા મમ સમાગતાઃ ॥
અશ્વાશ્ ચ વેગિનઃ સન્તિ રથા વાયુજવા મમ ।
નાગા મત્તાઃ સહસ્રં ચ શતં નિયુતમ્ એવ ચ ॥
એતેનૈવ બલેનાજૌ હનિષ્યે કેશવં રણે ।
તસ્માદ્ એવં સદા વિપ્ર વદ બ્રહ્મન્ પુરે મમ ॥
ઇન્દ્રસ્યાપિ સદા વિપ્ર વદ નારદ સાંપ્રતમ્ ।
પ્રાર્થનૈષા મમ વિભો નમસ્યે ત્વાં તપોધન ॥
સર્વત્રગઃ સદા ચાસ્મિ યાવદ્ બ્રહ્માણ્ડસંસ્થિતિઃ ।
અવાર્યઃ સર્વલોકેષુ ગમને કેનચિન્ નૃપ ॥
કિં તુ વક્તું તથા રાજન્ નોત્સહે નૃપસત્તમ ।
મહીં શાસતિ દેવેશે ચક્રપાણૌ જનાર્દને ॥
વિષ્ણૌ સર્વત્રગે દેવે દુષ્ટાન્ હત્વા સબાન્ધવાન્ ।
વાસુદેવેતિ કો નામ તિષ્ઠત્ય્ અસ્મિન્ હરાવ્ ઇતિ ।
કો નામ વક્તુમ્ એવં હિ કૃષ્ણે શાસતિ ગોપતૌ ॥
અજ્ઞાનાદ્ વક્તુમ્ એવં ચેત્ સમર્થઃ પ્રાકૃતો જનઃ ।
હરિઃ સર્વત્રગો વિષ્ણુર્ દર્પં તે વ્યનેષ્યતિ ॥
અચિન્ત્યવિભવો વિષ્ણુઃ શાર્ઙ્ગધન્વા ગદાધરઃ ।
આદિદેવઃ પુરાણાત્મા દર્પં તે વ્યપનેષ્યતિ ॥
હાસ્યમ્ એતન્ મહારાજન્ યચ્ ચક્રં તવ સંસ્થિતમ્ ।
શાર્ઙ્ગં શઙ્ખં તથા રાજન્ ગદા ઘોરતરા હિ તે ।
અતીવ હાસકાલો ઽયં તવ સંપ્રતિ વર્તતે ॥
તતઃ ક્રુદ્ધો મહારાજ પૌણ્ડ્રો બલમદાન્વિતઃ ।
નારદં વિપ્રવર્યં તં પ્રોવાચ નૃપસંસદિ ॥
મા મૈવં વદ દેવર્ષે રાજાહં વિજયી સદા ।
ગચ્છ ત્વં કામમ્ અદ્યૈવ મુનિઃ શાપપ્રદઃ સદા ।
ભીતસ્ ત્વત્તો મહાબુદ્ધે ગચ્છ ત્વં કામમ્ અત્ર હ ॥
ઇત્ય્ ઉક્તો નૃપવીર્યેણ તૂષ્ણીમ્ એવ સ નારદઃ ।
જગામાકાશગમનો યત્ર તિષ્ઠતિ કેશવઃ ।
સ ગત્વા વિષ્ણુસકાશં વિષ્ણોઃ સર્વં શશંસ હ ॥
તચ્ છ્રુત્વા ભગવાન્ વિષ્ણુર્ યથેષ્ટં વદતામ્ ઇતિ ।
ગર્વં તસ્યાપનેષ્યામિ શ્વોભૂતે મુનિસત્તમ ।
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા વિરરામૈવ તસ્મિન્ બદરિકાશ્રમે ॥
તતઃ પૌણ્ડ્રો મહાવીર્યો બલૈર્ બહુભિર્ ઈશ્વરઃ ।
અશ્વૈર્ અનેકસાહસ્રૈર્ ગજૈર્ બહુભિર્ અન્વિતઃ ॥
સપ્તકોટિરથૈર્ યુક્ત ઈશ્વરઃ સત્યસંગરઃ ।
અનેકશતસાહસ્રૈઃ પત્તિભિશ્ ચ સમન્વિતઃ ।
એકલવ્યપ્રભૃતિભી રાજભિશ્ ચ સમન્વિતઃ ॥
અષ્ટૌ હયસહસ્રાણિ નાગાનાં નિયુતં તથા ।
પ્રયુતં પત્તિસાહસ્રં તદ્ બલં સમપદ્યત ॥

એતેન તુ બલેનાજૌ પ્રસ્ફુરન્ નૃપસત્તમ ।
વિરરાજ મહારાજ ઉદયસ્થો યથા રવિઃ ॥
યયૌ મધ્યમરાત્રેણ નગરીં દ્વારકામ્ અનુ ।
પત્તયો દીપિકાહસ્તા રાત્રૌ મહતિ દારુણે ॥
યયુર્ વિવિધશસ્ત્રૌઘાઃ સંપતન્તો મહાબલાઃ ।
દ્વારકાં વીર્યસંપન્નાં મહાઘોરાં નૃપોત્તમાઃ ॥
રથં મહાન્તમ્ આરુહ્ય શસ્ત્રૌઘૈશ્ ચ સમન્વિતમ્ ।
પટ્ટસાસિસમાકીર્ણં ગદાપરિઘસંકુલમ્ ॥
શક્તિતોમરસંકીઋનં ધ્વજમાલાસમાચિતમ્ ।
કિંકિણીજાલસંયુક્તં શરાસિપ્રાસશોભિતમ્ ॥
મહાઘોરં મહારૌદ્રં યુગાન્તજલદોપમમ્ ।
ધનુર્ગદાસમાકીર્ણં મહાવાતજવોપમમ્ ।
અગ્ન્યર્કસદૃશાકારં યયૌ દ્વારવતીમ્ અનુ ॥
ગૃહીતદીપિકો રાજા વીર્યવાન્ બલવાન્ નૃપ ।
હન્તુમ્ ઐચ્છજ્ જગન્નાથં વૃષ્ણીંશ્ ચૈવ સમન્તતઃ ॥
આકર્ષન્ બલમુખ્યાંસ્ તાન્ રાજ્ઞઃ સર્વાન્ મહાદ્યુતિઃ ।
પૂર્વદ્વારં સમાગમ્ય બલં સંસ્થાપ્ય યત્નતઃ ।
ઇદં પ્રોવાચ રાજા તુ નૃપાન્ સર્વાન્ અવસ્થિતાન્ ॥
તાડ્યતામ્ અત્ર ભેરી તુ નામ વિશ્રાવ્ય મામકમ્ ।
યુધ્યતાં યુધ્યતામ્ અત્ર દેયં વા પ્રતિદીયતામ્ ॥
આગતઃ પૌણ્ડ્રરાજો ઽયં યુદ્ધાર્થી વીર્યવત્તરઃ ।
હન્તુકામઃ સમગ્રાન્ વઃ કૃષ્ણબાહુબલાશ્રયાન્ ॥
ઇતિ તે પ્રેષિતાઃ સર્વે સમાઘ્નંસ્ તૂર્યકાન્ બહૂન્ ।
દીપિકાશ્ ચ પ્રદીપ્યન્તે બહ્વ્યઃ શતસહસ્રશઃ ॥
ઇતશ્ ચેતશ્ ચ રાજાનો વર્તન્તે યુદ્ધલાલસાઃ ।
પુરીં તે પરિતસ્ તસ્થુઃ ક્ષત્રિયાઃ શસ્ત્રિણસ્ તથા ॥
સિંહનાદં પ્રકુર્વન્તઃ શસ્ત્રધારાસમાકુલાઃ ।
કુતો નુ વૃષ્ણિપ્રવરઃ કુતો રાજા જગત્પતિઃ ॥
કુતશ્ ચ સાત્યકિર્ વીરઃ કુતો હાર્દિક્ય એવ ચ ।
કુતો નુ બલભદ્રશ્ ચ સર્વયાદવસત્તમઃ ।
ઇત્ય્ એવં કથયન્તો વૈ રાજાનઃ સર્વ એવ તુ ॥
આદાય શસ્ત્રાણિ બહૂનિ સર્વતઃ @
શરાંશ્ ચ ચાપાનિ મહાન્તિ સર્વે ।
યુદ્ધાય સંનાહનિબદ્ધદૃષ્ટયો @
યયુઃ પુરીં દ્વારવતીં નૃપોત્તમાઃ ॥
તતશ્ ચ યાદવાઃ સર્વે દૃષ્ટ્વા સૈનિકસંચયમ્ ।
રાત્રૌ ચ સમનુપ્રાપ્તં મહાશસ્ત્રસમાકુલમ્ ॥
મહાવાતસમુદ્ધૂતં કલ્પાન્તે સાગરોપમમ્ ।
અચિન્ત્યં સર્વભૂતાનાં કાલાન્તકયમોપમમ્ ॥
સંનદ્ધાઃ સમપદ્યન્ત શસ્ત્રિણો યુદ્ધલાલસાઃ ।

ગૃહીતદીપિકાઃ સર્વે યાદવાઃ શસ્ત્રયોધિનઃ ॥
સાત્યકિર્ બલભદ્રશ્ ચ હાર્દિક્યો નિશઠસ્ તથા ।
ઉદ્ધવો ઽથ મહાબુદ્ધિર્ ઉગ્રસેનો મહાબલઃ ॥
અન્યે ચ યાદવાઃ સર્વે કવચપ્રગ્રહે રતાઃ ।
સામન્તા યુદ્ધકુશલા રાત્રૌ સંનાહયોધિનઃ ॥
ખડ્ગિનઃ શસ્ત્રિણશ્ ચૈવ સર્વે શસ્ત્રસમાકુલાઃ ।
યુદ્ધાય સમપદ્યન્ત બહવો બાહુશાલિનઃ ॥
રથિનો ગજિનશ્ ચૈવ સાદિનઃ સાયુધાસ્ તથા ।
નિત્યયુક્તા મહાત્માનો ધન્વિનઃ પુરુષોત્તમાઃ ॥
નિર્યયુર્ નગરાત્ તૂર્ણં દીપિકાભિઃ સમન્તતઃ ।
કુતઃ પૌણ્ડ્રક ઇત્ય્ એવ બ્રુવન્તઃ સર્વસાત્વતાઃ ॥
દીપિકાદીપિતો દેશો નિસ્તમાઃ સમપદ્યત ।
તતો વિતિમિરો દેશઃ સમન્તાત્ પ્રત્યપદ્યત ।
યુદ્ધં સમભવદ્ ઘોરં વૃષ્ણીનાં ક્ષત્રિયૈઃ સહ ॥
તતો મહાન્ સમભવત્ સંનાદો લોમહર્ષણઃ ।
હયા હયૈઃ સમાયુક્તાઃ ગજાશ્ ચ રથયૂથપૈઃ ॥
રથા રથૈઃ સમાયુક્તાઃ સાદિનઃ સાદિભિસ્ તથા ।
ખડ્ગિભિઃ ખડ્ગિનો રાજન્ ગદિભિર્ ગદિનસ્ તથા ॥
પરસ્પરવ્યતિકરો રણ આસીત્ સુદારુણઃ ।
મહાપ્રલયસંક્ષોભઃ શબ્દસ્ તેષાં મહાત્મનામ્ ॥
આધાવત પ્રહરત દ્રુતં વિપરિધાવત ।
નિઘ્નતૈતાન્ ઇત્ય્ અવોચન્ વૃષ્ણયઃ સર્વતો નૃપાન્ ॥
અયમ્ એષ મહાબાહુઃ ખડ્ગી પતતિ વીર્યવાન્ ।
અયમ્ એષ શરી ઘોરો વર્તતે નઃ સુદારુણઃ ।
ગદી ચાયં મહાવીર્યઃ સર્વાન્ નો બાધતે નૃપઃ ॥
અયં રથી શરી ચાપી ગદી તૂણીરવાન્ પ્રભો ।
પટ્ટસી સર્વતો યાતિ કુન્તપાણિર્ અયં બલી ॥
અયમ્ અત્ર મહાશૂલી સંસ્થિતઃ સર્વતોદિશમ્ ।
ગજો ઽયં સુવિષાણાગ્રો વર્તતે સર્વતઃ પથિ ॥
અશ્વી સર્વત્રગઃ શૂરો વેગવાન્ વાતસંનિભઃ ।
શરાઞ્ શરૈઃ સમાહન્તિ દણ્ડાન્ દણ્ડૈર્ જગત્પતે ॥
કુન્તાન્ કુન્તૈઃ સમાજઘ્નુર્ ગદાભિશ્ ચ ગદાસ્ તથા ।
પરિઘાન્ પરિઘૈશ્ ચૈવ શૂલાઞ્ શૂલૈઃ સમન્તતઃ ॥
એવં તેષાં મહારાજ કુર્વતાં રણમ્ ઉત્તમમ્ ।
સંગ્રામઃ સુમહાન્ આસીચ્ છબ્દઃ સમભવન્ મહાન્ ॥
તૂર્યાણિ સુબહૂન્ય્ આજૌ શબ્દવન્તિ મહાન્તિ ચ ।
પ્રાદુર્ આસન્ સહસ્રાણિ શઙ્ખાનાં ચૈવ નિસ્વનાઃ ॥
રાત્રૌ પ્રાદુર્ અભૂચ્ છબ્દઃ સંગ્રામે લોમહર્ષણઃ ।
વર્તમાને મહાયુદ્ધે વૃષ્ણીનાં ચૈવ તૈઃ સહ ॥
કેચિદ્ ધતાઃ સમાપેતુઃ પૃથિવ્યાં પૃથિવીક્ષિતઃ ।

કેચિન્ મથિતમસ્તિષ્કા વિપ્રકીર્ણશિરોધરાઃ ।
પેતુર્ ઉર્વ્યાં મહાવીર્યા રાજાનઃ શસ્ત્રપાણયઃ ॥
કેચિત્ તુ ભિન્નવર્માણઃ સમાપેતુસ્ તતસ્ તતઃ ।
પરસ્પરં સમાહત્ય પરસ્પરવધૈષિણઃ ॥
ન્યસ્તશસ્ત્રા મહાત્માનઃ સમાંસારક્તવિગ્રહાઃ ।
પેતુર્ ગતાસવઃ કેચિદ્ યમરાષ્ટ્રવિવર્ધનાઃ ।
એવં તે નિહતા રાજન્ રાજાનઃ સર્વ એવ તુ ॥
એતસ્મિન્ન્ અન્તરે શૂર એકલવ્યો નિષાદપઃ ।
ધનુર્ ગૃહ્ય મહાઘોરં કાલાન્તકયમોપમમ્ ॥
શરૈર્ અનેકસાહસ્રૈર્ અર્દયામ્ આસ યાદવાન્ ।
પરઃશતૈઃ શરાણાં તુ નિશિતૈર્ મર્મભેદિભિઃ ॥
વૃષ્ણિવીરબલં સર્વં પોથયામ્ આસ સર્વતઃ ।
યુધ્યતઃ શસ્ત્રપાણીંશ્ ચ ક્ષત્રિયાન્ વીર્યવત્તમાન્ ॥
નિશઠં પઞ્ચવિંશત્યા શરાણાં નતપર્વણામ્ ।
સારણં દશભિર્ વિધ્વા હાર્દિક્યં પઞ્ચભિઃ શરૈઃ ॥
ઉગ્રસેનં નવાશીત્યા વસુદેવં ચ સપ્તભિઃ ।
ઉદ્ધવં દશભિશ્ ચૈવ અક્રૂરં પઞ્ચભિઃ શરૈઃ ॥
એવમ્ એકૈકશઃ સર્વાન્ નિહત્ય નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
વિદ્રાવ્ય યાદવીં સેનાં નામ વિશ્રાવ્ય વીર્યવાન્ ॥
એકલવ્યો યદૂન્ આહ વીર્યવાન્ બલવાન્ અહમ્ ।
ઇદાનીં સાત્યકિર્ વીરઃ ક્વ યાસ્યતિ મહાબલઃ ॥
મદમત્તો હલી સાક્ષાત્ ક્વ યાતીહ ગદાધરઃ ।
ઇત્ય્ આહ સિંહનાદેન સર્વાન્ વિસ્માપયન્ન્ ઇવ ॥
વિદ્રુતેષુ ચ સૈન્યેષુ વૃષ્ણિવીરેષુ ચૈવ હિ ।
ભીતેષ્વ્ અથ મહારાજ હતેષુ યુધિ સર્વતઃ ॥
દીપિકાસુ પ્રશાન્તાસુ નિઃશબ્દે સતિ સર્વતઃ ।
જિતમ્ ઇત્ય્ એવ તન્ મત્વા વૃષ્ણીનાં બલમ્ ઉત્તમમ્ ॥
તતઃ પૌણ્ડ્રો મહાવીર્યો બભાષે સૈનિકાન્ સ્વકાન્ ।
શીઘ્રં ગચ્છત રાજેન્દ્રાષ્ ટઙ્કૈઃ કુન્તૈઃ પુરીમ્ ઇમામ્ ॥
કુઠારૈઃ કુન્તલૈશ્ ચૈવ પાષાણૈઃ સર્વતોદિશમ્ ।
કર્પણસ્થૈશ્ ચ પાષાણૈઃ સર્વતો યાત ભૂમિપાઃ ॥
ભિદ્યન્તાં પ્રાકારચયાઃ પ્રાસાદાશ્ ચ સમન્તતઃ ।
યોષિતો વારમુખ્યાશ્ ચ નાગાશ્ ચૈવ સમન્તતઃ ।
ગૃહ્યન્તામ્ અશ્વમુખ્યાશ્ ચ ધનાનિ સુબહૂનિ ચ ॥
ગૃહ્યન્તાં કન્યકાઃ સર્વા દાસ્યશ્ ચૈવ સમન્તતઃ ।
ગૃહ્યન્તામ્ અશ્વમુખ્યાશ્ ચ ધનાનિ સુબહૂન્ય્ અથ ॥
તથેતિ તે મહાત્માનો રાજાનઃ સર્વ એવ તુ ।
કુઠારૈઃ સર્વતશ્ ચૈવ ચિચ્છિદુઃ પૌણ્ડ્રકાજ્ઞયા ।
પ્રાકારાંશ્ ચૈવ સર્વત્ર પ્રાસાદાન્ રત્નસંચયાન્ ॥
અથ તત્ર મહાશબ્દઃ પ્રાદુર્ આસીત્ સમન્તતઃ ।

ટઙ્કેષુ પાત્યમાનેષુ પ્રાકારેષુ મહાબલૈઃ ।
પૂર્વદ્વારે મહારાજ ભિન્નાઃ પ્રાકારસંચયાઃ ॥
શ્રુત્વા શબ્દં મહાઘોરં સાત્યકિઃ ક્રોધમૂર્છિતઃ ।
મયિ સર્વં સમારોપ્ય કેશવો યાદવેશ્વરઃ ।
ગતઃ કૈલાસશિખરં દ્રષ્ટુમ્ ઈશ્વરમ્ અવ્યયમ્ ॥
અવશ્યં સર્વથા રક્ષ્યા પુરી દ્વારવતી મયા ।
ઇતિ સંચિન્ત્ય મનસા ધનુર્ આદાય સત્વરમ્ ॥
રથં મહાન્તમ્ આરુહ્ય દારુકસ્ય મહાત્મનઃ ।
પુત્રેણ સંસ્કૃતં ઘોરં યન્તા ચ સ્વયમ્ એવ હ ॥
ધનુર્ મહત્ તમ્ આદાય શરાંશ્ ચાશીવિષોપમાન્ ।
આમુચ્ય કવચં ઘોરં શસ્ત્રસંપાતદુઃસહમ્ ॥
અઙ્ગદી કુણ્ડલી તૂણી શરી ચાપી ગદાસિમાન્ ।
યયૌ યુદ્ધાય વેગેન સંસ્મરન્ કૈશવં વચઃ ॥
દીપિકાદીપિતે દેશે યયૌ સાત્યકિર્ ઉત્તમઃ ॥
તથા ચ બલદેવો ઽપિ રથમ્ આરુહ્ય ભાસ્વરમ્ ।
ગદી શરાસિમાન્ વીરઃ પ્રાયાદ્ રણચિકીર્ષયા ॥
સિંહનાદં પ્રકુર્વંસ્ તુ વિમુઞ્ચન્ ભૈરવં રવમ્ ।
ઉદ્ધવો ઽપિ બલી સાક્ષાદ્ ગજમ્ આરુહ્ય સત્વરમ્ ॥
મત્તં મહારવં ઘોરં સંગ્રામં નીતિમત્તરઃ ।
યયૌ નીતિં વિચિન્વાનઃ પરાં પ્રીતિં મહાબલઃ ॥
અન્યે ઽપિ વૃષ્ણયઃ સર્વે યયુઃ સંગ્રામલાલસાઃ ।
રથાન્ ગજાન્ સમારુહ્ય હાર્દિક્યપ્રમુખાસ્ તદા ॥
દીપિકાભિશ્ ચ સર્વત્ર પુરોવૃત્તાભિર્ ઈશ્વરાઃ ।
સિંહનાદં પ્રકુર્વન્તઃ સ્મરન્તઃ કૈશવં વચઃ ॥
પૂર્વદ્વારિ સમાગમ્ય વૃષ્ણયો યુદ્ધલાલસાઃ ।
તે સમેત્ય યથાયોગં સ્થિતાસ્ તત્ર મહાબલાઃ ॥
સ્થિતે સૈન્યે મહાઘોરે દીપિકાદીપિતે પથિ ।
શિનિર્ વીરઃ શરી ચાપી ગદી તૂણીરપાણિમાન્ ॥
વાયવ્યાસ્ત્રં સમાદાય યોજયિત્વા મહાશરમ્ ।
આકર્ણપૂર્ણમ્ આકૃષ્ય ધનુઃ પ્રવરમ્ ઉત્તમમ્ ॥
મુમોચ પરસૈન્યેષુ શિનિવીરઃ પ્રતાપવાન્ ॥
વાયવ્યાસ્ત્રેણ તે સર્વે તત્રસ્થા નૃપસત્તમાઃ ।
વિદ્રુતા હ્ય્ અસ્ત્રવીર્યેણ યત્ર તિષ્ઠતિ પૌણ્ડ્રકઃ ॥
તત્ર ગત્વા સ્થિતાઃ સર્વે નિર્ધૂતા વાતરંહસા ।
યત્ર પૂર્વં સ્થિતાઃ સર્વે વિદ્રુતા રાજસત્તમાઃ ॥
તત્ર સ્થિત્વા સ શૈનેયઃ શરમ્ આદાય સત્વરમ્ ।
નિશિતં સર્પભોગાભં બભાષે સાત્યકિસ્ તદા ॥
ક્વેદાનીં સ મહાબાહુઃ પૌણ્ડ્રકો રાજસંજ્ઞકઃ ।
સ્થિતો ઽસ્મિ વ્યવસાયેન શરી ચાપી મહાબલઃ ॥
યદિ દ્રષ્ટા દુરાત્માનં તતો હન્તા નૃપાધમમ્ ।

ભૃત્યો ઽસ્મિ કેશવસ્યાહં જિઘાંસુઃ પૌણ્ડ્રકં સ્થિતઃ ॥
છિત્ત્વા શિરસ્ તુ તસ્યાહં સર્વક્ષત્રસ્ય પશ્યતઃ ।
દાસ્યામિ વળગૃધ્રેભ્યઃ શ્વભ્યશ્ ચૈવ દુરાત્મનઃ ॥
કો નુ નામેદૃશં કર્મ ચોરવચ્ ચ સમાચરેત્ ।
સુપ્તેષુ નિશિ સર્વત્ર યાદવેષુ મહાત્મસુ ॥
ચોરો ઽયં સર્વથા રાજા ન હિ રાજા બલાન્વિતઃ ।
યદિ શક્તો ન કુર્યાચ્ ચ ચૌર્યમ્ એતન્ નૃપાધમઃ ॥
અહો ઽસ્ય બાલતા રાજ્ઞશ્ ચોરકાર્યં પ્રકુર્વતઃ ।
સર્વથા ગમનં તસ્ય ન હિ પશ્યામિ સાંપ્રતમ્ ॥
ઇત્ય્ ઉચ્ચૈઃ સાત્યકિર્ વીરઃ પ્રજહાસ મહાસ્વનમ્ ।
વિસ્ફાર્ય સુદૃઢં ચાપં સંદધે કાર્મુકે શરમ્ ॥
આકર્ણ્ય વચનં વીરઃ સાત્યકેસ્ તસ્ય ધીમતઃ ।
વાસુદેવો મહાવીર્યઃ પૌણ્ડ્રકો નૃપસત્તમઃ ॥
આદાય નિશિતં બાણમ્ આગત્ય પુરતો યદોઃ ।
બભાષે વાસુદેવસ્ તુ હસન્ બહુવિધં નૃપઃ ॥
સાત્યકે શૃણુ મે વાક્યં યદિ યોદ્ધું વ્યવસ્થિતઃ ।
ક્વ નુ કૃષ્ણઃ ક્વ ગોપાલઃ કુતઃ સ ઇહ વર્તતે ॥
સ્ત્રીહન્તા પશુહન્તા ચ ક્વ ચ સ્વામીતિ શબ્દ્યતે ।
સ ઇદાનીં ક્વ વર્તેત ગૃહીત્વા મમ નામ તત્ ।
હન્તા સખ્યુર્ મહાવીર્યો નરકસ્ય મહાત્મનઃ ॥
મમૈવ નામ તદ્ ભૂયાદ્ ધતે તસ્મિન્ દુરાત્મનિ ।
ગચ્છ ત્વં કામતો વીર યોદ્ધું ન ક્ષમતે ભવાન્ ॥
અથ વા તિષ્ઠ કિંચિત્ તુ તતો દ્રષ્ટાસિ મે બલમ્ ।
શિરસ્ તે પાતયિષ્યામિ શરૈર્ ઘોરૈર્ દુરાસદૈઃ ॥
હતસ્ય તવ વીરસ્ય ભૂમિઃ પાસ્યતિ શોણિતમ્ ।
શ્રોષ્યતે સ તથા ગોપો હતઃ સાત્યકિર્ ઇત્ય્ અપિ ॥
યો ગર્વસ્ તસ્ય ગોપસ્ય સર્વદા વર્તતે મહાન્ ।
વિનઙ્ક્ષ્યતિ સ તુ ક્ષિપ્રં હતે ત્વયિ યદૂત્તમ ॥
ત્વયિ રક્ષાં સમાદિશ્ય ગોપઃ કૈલાસપર્વતમ્ ।
ગત ઇત્ય્ એવમ્ અસ્માભિઃ શ્રુતં પૂર્વં મહામતે ॥
શરં ગૃહાણ નિશિતં યદિ શક્નોષિ મત્પુરઃ ।
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા બાણં આદાય યોદ્ધું વ્યવસિતઃ કિલ ॥
તતઃ ક્રુદ્ધો મહારાજ સાત્યકિર્ વૃષ્ણિપુંગવઃ ।
ઉવાચ વચનં રાજન્ વાસુદેવં સ્મયન્ન્ ઇવ ॥
મા વોચ ઈદૃશં વાક્યં વાસુદેવં નૃપાધમ ।
કો નામ જગતાં નાથમ્ ઇત્થં બ્રૂયાજ્ જિજીવિષુઃ ॥
મૃત્યુસ્ ત્વાં સર્વથા યાતિ વદન્તં તાદૃશં વચઃ ।
જિહ્વા તે શતધા દીર્યાદ્ વદતસ્ તાદૃશં વચઃ ॥
એષ તે પાતયિષ્યામિ શિરઃ કાયાચ્ ચ પૌણ્ડ્રક ।
યન્ નામ વાસુદેવેતિ તવ સંપ્રતિ વર્તતે ॥

યાવત્ પતતિ કાયાત્ તુ શિરસ્ તાવત્ તુ વર્તતામ્ ।
સ એવ શ્વો હિ ભગવાન્ વાસુદેવો ભવિષ્યતિ ॥
એક એવ જગન્નાથઃ કર્તા સર્વસ્ય સર્વગઃ ।
દુરાત્મન્ સર્વથા દેવો ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ॥
એષ તે સ્વશિરઃ કાયાત્ પાતયિષ્યામિ રાજક ।
યદ્ય્ અસૌ ભગવાન્ વિષ્ણુર્ નાગમિષ્યતિ સાંપ્રતમ્ ॥
અસ્ત્રં વીર્યં બલં ચૈવ સર્વં દર્શય સાંપ્રતમ્ ।
નાતઃ પરં બલં રાજન્ વીર્યં તવ ચ વર્તતે ॥
સર્વં દર્શય યત્નેન સ્થિતો ઽસ્મિ વ્યવસાયવાન્ ।
શરી ચાપી ગદી ખડ્ગી સર્વથાહમ્ ઉપસ્થિતઃ ॥
નેતો નગરમ્ આયાસિ સત્યેનૈતદ્ બ્રવીમ્ય્ અહમ્ ।
સર્વથા કૃતકૃત્યો ઽસ્મિ દૃષ્ટ્વા ત્વાં વાસુદેવક ।
તવાઙ્ગં તિલશઃ કૃત્વા શ્વભ્યો દાસ્યામિ રાજક ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા બાણમ્ આદાય વાસુદેવં મહાબલમ્ ।
આકર્ણપૂર્ણમ્ આકૃષ્ય વિવ્યાધ નિશિતં શરમ્ ॥
સ તેન વિદ્ધો યદુના વાસુદેવઃ પ્રતાપવાન્ ।
વમઞ્ શોણિતમ્ અત્યુષ્ણમ્ અઙ્ગાન્ નેત્રાન્ નૃપોત્તમ ॥
તતશ્ ચુક્રોધ સ નૃપો વાસુદેવઃ પ્રતાપવાન્ ।
નવભિર્ દશભિશ્ ચૈવ શરૈઃ સંનતપર્વભિઃ ।
વિવ્યાધ સાત્યકિં રાજા નદંશ્ ચ બહુધા કિલ ॥
તતો નારાચમ્ આદાય નિશિતં યમસંનિભમ્ ।
ધનુર્ આકૃષ્ય બલવાન્ વાસુદેવો નૃપોત્તમઃ ।
વિવ્યાધ સાત્યકિં ભૂયો નિશિ પ્રહ્લાદયન્ સ્વકાન્ ॥
નારાચેન સમાવિદ્ધઃ સાત્યકિઃ સત્યસંગરઃ ।
લલાટે સુદૃઢં વીરો વૃષ્ણીનામ્ અગ્રણીસ્ તદા ।
નિષસાદ રથોપસ્થે નિશ્ચેષ્ટ ઇવ સત્તમ ॥
તતસ્ તત્ તત્ક્ષણેનૈવ ગતમોહઃ પ્રતાપવાન્ ।
સંક્રુદ્ધઃ શિનિવીરો ઽસૌ પ્રહસન્ન્ ઇદમ્ અબ્રવીત્ ।
પાતયિષ્યામિ તે વીર્યમ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા બાણમ્ આદદે ॥
તતઃ સ પૌણ્ડ્રકો રાજા વિધ્વા દશભિર્ આશુગૈઃ ।
સારથિં પઞ્ચવિંશત્યા હયાંશ્ ચ ચતુરો દૃઢમ્ ॥
તે હયા રુધિરાક્તાઙ્ગાઃ સારથિશ્ ચ સમન્તતઃ ।
વિહ્વલાઃ સમપદ્યન્ત વાસુદેવસ્ય પશ્યતઃ ।
વાસુદેવો રથી ચાપી સિંહનાદં સમાદદે ॥
તેન નાદેન તત્રાભૂદ્ વિબુદ્ધઃ સાત્યકિસ્ તદા ।
વિદ્ધાન્ હયાંસ્ તથા દૃષ્ટ્વા સારથિં ચ તથાગતમ્ ॥
શૈનેયો ઽથ મહાવીર્યો રુષિતો નૃપસત્તમ ।
અરે દ્રક્ષ્યામિ તે વીર્યમ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા બાણમ્ આદદે ।
વિવ્યાધ તેન બાણેન વક્ષસ્ય્ એનં મહાબલમ્ ॥
તતશ્ ચચાલ તેનાજૌ વાસુદેવઃ શરેણ હ ।

સુસ્રુવે રુધિરં ઘોરમ્ અત્યુષ્ણં વક્ષસો નૃપ ॥
રથોપસ્થે પપાતાશુ નિઃશ્વસન્ બહુશો નૃપ ।
કૃત્યં ચાપિ ન જાનાતિ કેવલં નિષસાદ હ ॥
સાત્યકિસ્ તુ રથં વિધ્વા દશભિઃ સાયકૈસ્ તદા ।
ધ્વજં ચિચ્છેદ ભલ્લેન વાસુદેવસ્ય વૃષ્ણિપઃ ।
હયાંશ્ ચ ચતુરો હત્વા બાણૈઃ સારથિમ્ એવ ચ ॥
યુયુધાનો ઽથ રાજેન્દ્ર ભલ્લેન નિશિતેન હ ।
સારથેશ્ ચ શિરઃ કાયાદ્ અહરત્ સાત્યકિસ્ તદા ॥
રથગ્રન્થિં ચ ચિચ્છેદ હયાશ્ ચ વ્યસવો ઽભવન્ ।
અશ્વાંશ્ ચ ચતુરો હત્વા ચતુર્ભિઃ પત્રિભિસ્ તદા ॥
ચક્રં ચ તિલશઃ કૃત્વા બાણૈર્ દશભિર્ અઞ્જસા ।
જહાસ વિપુલં રાજન્ વાસુદેવો મહાબલઃ ॥
સાત્યકિશ્ ચ તદા રાજન્ રથાદ્ આપ્લુત્ય સત્વરમ્ ।
ધનુર્ આદાય વિપુલં તસ્થૌ ભૂમૌ યદૂત્તમઃ ॥
તતો ભલ્લેન તીક્ષ્ણેન જ્યાં ચ ચિચ્છેદ સત્વરમ્ ।
નિમેષાદ્ ઇવ વીરસ્ તુ સાત્યકિઃ સત્યવિક્રમઃ ।
ધનુશ્ ચિચ્છેદ ભલ્લેન સર્વાન્ વિસ્માપયન્ન્ ઇવ ॥
તતસ્ ત્યક્ત્વા મહાચાપમ્ અન્યદ્ ઘોરં મહામૃધે ।
અન્યત્ કાર્મુકમ્ આદાય વિવ્યાધ નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥
વાસુદેવો ઽપિ નિઃશ્વસ્ય ધનુર્ આદાય સત્વરમ્ ।
શરાંશ્ ચ કતિચિદ્ રાજન્ ગદાં ખડ્ગં ચ યત્નતઃ ।
યાવદ્ બલં સમાદાય તતો ભૂમૌ વ્યતિષ્ઠત ॥
ભૂમિષ્ઠો વાસુદેવસ્ તુ સાત્યકિં સત્યવિક્રમમ્ ।
શરૈર્ અનેકસાહસ્રૈઃ અર્દયામ્ આસ સત્વરમ્ ॥
સાત્યકેર્ ધ્વજવંશં તુ ચિચ્છેદ રણમૂર્ધનિ ।
રથં જઘાન નિશિતૈઃ શરૈર્ દશભિર્ આશુગૈઃ ॥
સાત્યકિઃ ક્રૂરકર્માણમ્ ઇન્દ્રો વૃત્રવધે યથા ॥
તતશ્ ચ યુયુધાનસ્ તુ વાસુદેવં નૃપોત્તમ ।
દશભિર્ દશભિશ્ ચૈવ પઞ્ચભિઃ પઞ્ચભિસ્ તથા ॥
ષડ્ભિઃ ષડ્ભિસ્ તથાષ્ટાભિર્ બિભેદ રણમૂર્ધનિ ।
યથા દેવાસુરે યુદ્ધે બલિં બલિરિપુર્ નૃપ ॥
સ ચ ચાપં મહાઘોરં પૌણ્ડ્રો યદુવૃષસ્ય હ ।
મુષ્ટિદેશે દ્વિધા કૃત્વા બાણૈર્ દશભિર્ અઞ્જસા ।
જહાસ વિપુલં રાજન્ વાસુદેવો મહાબલઃ ॥
તતો ઽપરં મહચ્ ચાપં સાત્યકિર્ વૃષ્ણિપુઙ્ગવઃ ।
સજ્યં કૃત્વા બલી સાક્ષાત્ સર્વક્ષત્રસ્ય પશ્યતઃ ।
શરૈઃ સપ્તતિસાહસ્રૈઃ અર્દયામ્ આસ સત્વરમ્ ॥
તે શરાઃ શલભાકારા નિપેતુઃ સર્વતસ્ તદા ।
શિરસ્તઃ પાર્શ્વતશ્ ચૈવ પૃષ્ઠતઃ પુરતસ્ તથા ॥
આસ્યે ચૈવ મહારાજ જઙ્ઘયોર્ જઘને તથા ।

વ્યથાં ચ દદુર્ અત્યન્તં વાસુદેવસ્ય મર્મગાઃ ॥
સંભ્રાન્તઃ પર્વતાકારો નિશ્ચલઃ સમપદ્યત ।
કેવલં ધૈર્યનિચયસ્ તૃષાર્તઃ શરવાન્ યથા ।
યથા મનસ્વી રિક્તશ્ ચ તથા તિષ્ઠતિ પૌણ્ડ્રકઃ ॥
તતશ્ ચુક્રોધ બલવાન્ વાસુદેવઃ પ્રતાપવાન્ ।
અર્ધચન્દ્રં સમાદાય વિવ્યાધ યુધિ સાત્યકિમ્ ।
વિધ્વા સપ્તભિર્ આયાન્તં ક્રોધેન પ્રસ્ફુરન્ન્ ઇવ ॥
વિદ્ધો ઽથ સાત્યકિસ્ તેન શરૈઃ પઞ્ચભિર્ આશુગૈઃ ।
ચાપં ચિચ્છેદ પૌણ્ડ્રસ્ય સિંહનાદં વ્યનીનદત્ ॥
વાસુદેવો ગદાં ગૃહ્ય ભ્રામયિત્વા પદાત્પદમ્ ।
ત્વરિતં પાતયામ્ આસ સાત્યકેર્ વક્ષસિ પ્રભો ॥
સવ્યેન તાં સમાકૃષ્ય કરેણ યદુનન્દનઃ ।
શરં પ્રગૃહ્ય વિવ્યાધ સાત્યકિર્ યુધિ પૌણ્ડ્રકમ્ ॥
તમ્ અન્તરે ગૃહીત્વાશુ વાસુદેવઃ પ્રતાપવાન્ ।
શક્તિભિર્ દશભિશ્ ચૈવ સાત્યકિં નિજઘાન હ ॥
તાભિર્ વિદ્ધો રણે વીરઃ સાત્યકિઃ સત્યસંગરઃ ।
વાસુદેવં જગન્નાથં ન્યહનત્ સત્યસંગરઃ ।
અપાસ્ય ધનુરત્નં તદ્ ગદામ્ આદાય સત્વરમ્ ।
આજઘાન તદા વીરો વૃષ્ણીનામ્ અગ્રણીર્ નૃપ ॥
તતઃ ક્રુદ્ધો ગદાપાણિઃ સાત્યકિર્ વૃષ્ણિનન્દનઃ ।
વાસુદેવં જઘાનાશુ ગદયા તીક્ષ્ણયા નૃપ ।
સાત્યકિં વાસુદેવસ્ તુ ગદયાભ્યહનદ્ બલી ॥
તાવ્ ઉદ્યતગદૌ વીરૌ શુશુભાતે તદા રણે ।
દૃપ્તૌ યથા વને સિંહૌ પરસ્પરવધૈષિણૌ ॥
તતઃ સ સાત્યકિઃ ક્રુદ્ધઃ સવ્યં મણ્ડલમ્ આગમત્ ।
જઘ્નતુસ્ તૌ તદા યુદ્ધે ગદાભ્યાં ગદિનૌ નૃપ ॥
સ્તનયોઃ પાર્શ્વયોઃ પૃષ્ઠે તાડિતૌ ગદધારિણૌ ।
ઉભૌ તૌ રુધિરાક્તાઙ્ગૌ પુષ્પિતાવ્ ઇવ કિંશુકૌ ॥
સિંહનાદં પ્રકુર્વન્તૌ પ્રાવૃષીવ મહાઘનૌ ।
તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ ભાષન્તૌ પરસ્પરવધૈષિણૌ ॥
દક્ષિણં વાસુદેવસ્ તુ તં જઘાન સ્તનાન્તરે ।
યુયુધાનો ઽથ વીરસ્ તુ બાહ્વોર્ મધ્યમ્ અતાડયત્ ॥
દૃઢં સ તાડિતો વીરો જાનુભ્યામ્ અપતદ્ ભુવિ ।
તત ઉત્થાય ભૂયસ્ તુ લલાટે ઽભ્યહનદ્ યદુમ્ ॥
વિષણ્ણઃ કિંચિદ્ આયસ્તસ્ તત ઉત્થાય સત્વરમ્ ।
ગદયાભ્યહનદ્ વીરઃ સાત્યકિઃ પૌણ્ડ્રસત્તમમ્ ॥
વાસુદેવો બલી વીરઃ સાક્ષાન્ મૃત્યુર્ ઇવાપરઃ ।
જઘાન ગદયા વૃષ્ણિં નિર્દહન્ન્ ઇવ ચક્ષુષા ॥
સ તયા તાડિતો વૃષ્ણિર્ ગદયા બાહુમુક્તયા ।
આલમ્બ્ય ભૂમિં સહસા મૃત્યોર્ અઙ્કગતો યથા ॥

સંજ્ઞાં પુનઃ સમાલમ્બ્ય પાણિભ્યાં દૃઢમ્ એવ ચ ।
ગદાં તસ્ય મહારાજ ગૃહીત્વા પ્રગ્રહેણ હ ॥
દ્વિધા કૃત્વા મહાગુર્વીં ગદાં કાલાયસીં શુભામ્ ।
ઉત્સૃજ્ય સહસા વીરઃ સિંહનાદં વ્યનીનદત્ ॥
તત ઉત્પ્લુત્ય રાજા તુ વાસુદેવો મહાબલઃ ।
સવ્યેન સાત્યકિં ગૃહ્ય દક્ષિણેન કરેણ હ ॥
મુષ્ટિં કૃત્વા મહાઘોરાં વાસુદેવઃ પ્રતાપવાન્ ।
તાડયામ્ આસ મધ્યે તુ સ્તનયોઃ સાત્યકિં નૃપ ॥
શૈનેયો વૃષ્ણિવીરસ્ તુ ગદામ્ ઉત્સૃજ્ય સત્વરમ્ ।
તલેનાભ્યહનદ્ વીરો વાસુદેવં રણાજિરે ॥
તલેન વાસુદેવો ઽપિ સાત્યકિં સત્યસંગરમ્ ।
તયોર્ એવં મહાઘોરં તલયુદ્ધમ્ અવર્તત ॥
જાનુભ્યાં મુષ્ટિભિશ્ ચૈવ બાહુભ્યાં શિરસા તથા ।
ઉરસોરઃ સમાહત્ય જાનુભ્યાં શિરસા તથા ।
કરાભ્યાં કરમ્ આહત્ય તૌ યુદ્ધં સંપ્રચક્રતુઃ ॥
તાલયોસ્ તત્ર રાજેન્દ્ર વૃક્ષયોઃ સંનિકૃષ્ટયોઃ ।
વને યથાગ્નિર્ ઉત્પન્નસ્ તથૈવાસીત્ સુદારુણઃ ॥
તાવ્ આજૌ પ્રથિતૌ વીરાવ્ ઉભૌ પૌણ્ડ્રકસાત્યકી ।
નિશિ સ્તિમિતમૂકાયાં શસ્ત્રં ત્યક્ત્વા મહાબલૌ ।
યુયુધાતે મહારઙ્ગે મલ્લૌ દ્વાવ્ ઇવ વિશ્રુતૌ ॥
ઉભે સેને મહારાજ સંશયં જગ્મતુસ્ તદા ।
કિં નુ સ્યાત્ સાત્યકિર્ વીરો હતો ઽનેન દુરાત્મના ।
આહોસ્વિદ્ વાસુદેવસ્ તુ હતો ઽનેન ભવિષ્યતિ ॥
અથ વૈતૌ મહાવીરૌ પરસ્પરવધૈષિણૌ ।
હત્વા પરસ્પરં વીરૌ વીરસ્વર્ગં ગમિષ્યતઃ ।
અન્યથા નોપરમ્યેતાં યુદ્ધાદ્ વીરૌ સુવિશ્રુતૌ ॥
અહો વીર્યમ્ અહો ધૈર્યમ્ એતયોર્ બલશાલિનોઃ ।
એતૌ મહાભટૌ લોકે નૈતૌ પ્રાકૃતસંમતૌ ॥
નૈવં યુદ્ધં મહાઘોરમ્ આસીદ્ દેવાસુરેષ્વ્ અપિ ।
ન શ્રુતો ન ચ વા દૃષ્ટઃ સંગ્રામો ઽયં કદાચન ॥
એવં તે સૈનિકા બ્રૂયુઃ સેનયોર્ ઉભયોર્ અપિ ।
રાત્રૌ નિશાતમે ઘોરે દૃષ્ટ્વા યુદ્ધં સુદારુણમ્ ॥
અથ તૌ બાહુભિર્ ઘોરૈઃ સંનિપેતતુર્ ઓજસા ।
દશભિર્ મુષ્ટિભિર્ જઘ્ને સાત્યકિઃ પૌણ્ડ્રનન્દનમ્ ।
પઞ્ચભિઃ સાત્યકિં પૌણ્ડ્રઃ સમાજઘ્ને મહાબલઃ ॥
તયોશ્ ચટચટાશબ્દો બ્રહ્માણ્ડક્ષોભણો મહાન્ ।
પ્રાદુર્ આસીત્ તુ સર્વત્ર સર્વાન્ વિસ્માપયન્ન્ ઇવ ॥
એતસ્મિન્ન્ અન્તરે ક્રુદ્ધ એકલવ્યો નિષાદપઃ ।
બલભદ્રમ્ અભિપ્રેક્ષ્ય ધનુર્ આદાય સત્વરમ્ ।
આરુહ્ય સ રથં વીરો યયૌ યત્ર હલી સ્થિતઃ ॥