Haribhaktirasāmṛtasindhu · Chapter 2.2
iti śrī-śrī-bhakti-rasāmṛta-sindhau dakṣiṇa-vibhāge
bhakti-rasa-sāmānya-nirūpaṇe vibhāva-laharī prathamā |
dakṣiṇa-vibhāgaḥ
[2.2]
anubhāvākhyā dvitīya-laharī
anubhāvās tu citta-stha-bhāvānām avabodhakāḥ |
te bahir vikriyā prāyāḥ proktā udbhāsvarākhyayā
nṛtyaṃ viluṭhitaṃ gītaṃ krośanaṃ tanu-moṭanam |
huṅkāro jṛmbhaṇaṃ śvāsa-bhūmā lokānapekṣitā |
lālā-sravo 'ṭṭahāsaś ca ghūrṇā-hikkādayo 'pi ca
te śītāḥ kṣepaṇāś ceti yathārthākhyā dvidhoditāḥ |
śītāḥ syur gīta-jṛmbhādyā nṛtyādyāḥ kṣepaṇābhidhāḥ
tatra nṛtyaṃ, yathā--
muralī-khuralī-sudhā-kiraṃ
hari-vaktrendum avekṣya kampitaḥ |
gaṇane sagaṇeśa-ḍiṇḍima-
dhvanibhis tāṇḍavam āśrito haraḥ
viluṭhitaṃ, yathā tṛtīye (3.1.32)
kaccid budhaḥ svasty-anamīva āste
śvaphalka-putro bhagavat-prapannaḥ |
yaḥ kṛṣṇa-pādāṅkita-mārga-pāṃsuṣv
aceṣṭata prema-vibhinna-dhairyaḥ
yathā vā--
navānurāgeṇa tavāvaśāṅgī
vana-srag-āmodam avāpya mattā |
vrajāṅgane sā kaṭhine luṭhantī
gātraṃ sugātrī vraṇayāñcakāra
gītaṃ, yathā--
rāga-ḍambara-karambita-cetāḥ
kurvatī tava navaṃ guṇa-gānam |
gokulendra kurute jalatāṃ sā
rādhikādya-dṛṣadāṃ suhṛdāṃ ca
krośanaṃ, yathā--
hari-kīrtana-jāta-vikriyaḥ
sa vicukrośa tathādya nāradaḥ |
acirān nara-siṃha-śaṅkayā
danujā yena dhṛtā vililyire
yathā vā--
urarīkṛta-kākur ākulā
kararīva vraja-rāja-nanda |
muralī-taralī-kṛtāntarā
muhur ākrośad ihādya sundarī
tanu-moṭanaṃ, yathā--
kṛṣṇa-nāmani mudopavīṇite
prīṇite manasi vaiṇiko muniḥ |
udbhaṭaṃ kim api moṭayan
vapus troṭayaty akhila-yajña-sūtrakam
huṅkāro, yathā--
vaiṇava-dhvanibhir udbhramad-dhiyaḥ
śaṅkarasya divi huṅkṛti-svanaḥ |
dhvaṃsayann api muhuḥ sa dānavaṃ
sādhu-vṛndam akarot sadā navam
jṛmbhaṇam, yathā--
vistṛta-kumuda-vane 'sminn
udayati pūrṇe kalānidhau purataḥ |
tava padmini mukha-padmaṃ
bhajate jṛmbhām aho citram
śvāsa-bhūmā, yathā--
upasthite citra-paṭāmbudāgame
vivṛddha-tṛṣṇā lalitākhya-cātakī |
niḥśvāsa-jhañjhā-marutāpavāhitaṃ
kṛṣṇāmbudākāram avekṣya cukṣubhe
lokānapekṣitā, yathā śrī-daśame (10.23.41)--
aho paśyata nārīṇām api kṛṣṇe jagad-gurau |
duranta-bhāvaṃ yo 'vidhyan mṛtyupāśān gṛhābhidhān
yathā vā padyāvalyām (73)--
parivadatu jano yathā tathā vā
nanu mukharo na vayaṃ vicārayāmaḥ
hari-rasa-madirā madātimattā
bhuvi viluṭhāma naṭāma nirviśāma
lālā-sravo, yathā--
śaṅke prema-bhujaṅgena daṣṭaḥ kaṣṭaṃ gato muniḥ |
niścalasya yad etasya lālā sravati vaktrataḥ
aṭṭahāsaḥ--
hāsād bhinno 'ṭṭahāso 'yaṃ citta-vikṣepa-sambhavaḥ
yathā--
śaṅke ciraṃ keśava-kiṅkarasya
cetas taṭe bhakti-latā praphullā |
yenādhi-tuṇḍa-sthalam aṭṭahāsa-
prasūna-puñjāś caṭulaṃ skhalanti
ghūrṇā, yathā--
dhruvam agharipur ādadhāti vātyāṃ
nanu murali tvayi phutkṛti-cchalena |
kim ayam itarathā dhvanir vighūrṇanaṃ
sakhi tava ghūrṇayati vrajāmbujākṣīḥ
hikkā, yathā--
na putri racayauṣadhaṃ visṛja romam atyuddhataṃ
mudhā priya-sakhīṃ prati tvam aśivaṃ kim āśaṅkase |
hari-praṇaya-vikriyākulatayā bruvāṇā muhur
varākṣi harir ity asau vitanute 'dya hikkā-bharam
vapur-utphullatā-raktodgamādyāḥ syuḥ pare 'pi ye |
atīva-viralatvāt te naivātra parikīrtitāḥ
Original text: Haribhaktirasāmṛtasindhu · Edition: the 1984 reprint of Haridas Das's edition. · Data entry Jagadananda Das · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0