Haribhaktirasāmṛtasindhu · Chapter 1.4

iti śrī-śrī bhakti-rasāmṛta-sindhau
purva-vibhāge bhāva-bhakti-laharī tṛtīyā ||
[1.4]
atha premā
samyaṅ-masṛṇita-svānto mamatvātiśayāṅkitaḥ |
bhāvaḥ sa eva sāndrātmā budhaiḥ premā nigadyate

yathā pañcarātre--
ananya-mamatā viṣṇau mamatā prema-saṅgatā |
bhaktir ity ucyate bhīṣma-prahlādoddhava-nāradaiḥ

bhaktiḥ premocyate bhīṣma-mukhyair yatra tu saṅgatā |
mamatānya-mamatvena varjitety atra yojanā

bhāvottho 'ti-prasādotthaḥ śrī-harer iti sa dvidhā

tatra bhāvotthaḥ--
bhāva evāntar-aṅgāṇam-aṅgānām-anusevayā |
ārūḍhaḥ parama-utkarṣam bhāva-uttaḥ parikīrtitaḥ

tatra vaidha-bhāvottho, yathaikādaśe (11.2.40)--
evaṃ-vrataḥ sva-priya-nāma-kīrtyā
jātānurāgo druta-citta uccaiḥ |
hasaty atho roditi rauti gāyaty
unmādavan nṛtyati loka-bāhyaḥ

rāgānugīya-bhāvottho, yathā pādme--
na patiṃ kāmayet kañcid brahmacarya-sthitā sadā |
tam-eva mūrtiṃ dhyāyantī candrakantir-varānanā

śrī-kṛṣṇa-gāthāṃ gāyantī romāṇcodbheda-lakṣaṇā |
asmin-manvantare snigdhā śrī-kṛṣṇa-priya-vartayā

atha harer atiprasādotthaḥ--
harer atiprasādo 'yaṃ saṅga-dānādir ātmanaḥ

yathaikādaśe (11.12.7)--
te nādhīta-śruti-gaṇā nopāsita-mahattamāḥ |
avratātapta-tapasaḥ mat-saṅgān mām upāgatāḥ

māhātmya-jñāna-yuktaś ca kevalaś ceti sa dvidhā

atha ādyo, yathā pañcarātre--
māhātmya-jñāna-yuktas tu sudṛḍhaḥ sarvato 'dhikaḥ |
sneho bhaktir iti proktas tayā sārṣṭyādinānyathā

kevalo, yathā tatraiva--
manogatir avicchinnā harau prema-pariplutā |
abhisandhi-vinirmuktā bhaktir-viṣṇu-vaśaṅkarī

iti |
mahima-jñāna-yuktaḥ syād vidhi-mārgānusāriṇām |
rāgānugāśritānāṃ tu prāyaśaḥ kevalo bhavet

ādau śraddhā tataḥ sādhu-saṅgo 'tha bhajana-kriyā |
tato 'nartha-nivṛttiḥ syāt tato niṣṭhā rucis tataḥ

athāsaktis tato bhāvas tataḥ premābhyudañcati |
sādhakānām ayaṃ premnaḥ prādurbhāve bhavet kramaḥ

dhanyasyāyaṃ navaḥ premā yasyonmīlati cetasi |
antarvāṇībhir apy asya mudrā suṣṭhu sudurgamā

ataeva śrī-nārada-pañcarātre, yathā--
bhāvonmatto hareḥ kiñcin na veda sukham ātmanaḥ |
dukhaṃ ceti maheśāni paramānanda āplutaḥ

premṇa eva vilāsatvād vairalyāt sādhakeṣv api |
atra snehādayo bhedā vivicya na hi śaṃsitāḥ

śrīmat-prabhupadāmbhojaiḥ sarvā bhāgavatāmṛte |
vyaktīkṛtāsti gūḍhāpi bhakti-siddhānta-mādhurī

gopāla-rūpa-śobhāṃ dadhad api raghunātha-bhāva-vistārī |
tuṣyatu sanātanātmā prathama-vibhāge sudhāmbu-nidheḥ