Gopālacampū, P1-33, U1-3, U5-6, U29 · Chapter 1.32
[88] atha kathaṃcid api jāta-sāntvane tan-manasāṃ tv aneka-vikāre pāre manoratha-patham akhila-śobhā-śubha-pathya-nepathya-sāratanya-māna-dānatas tau sūta-kumārāv ārādhayāmāsur āśu rādhā-ramaṇa-prabhṛtayaḥ kṛta-sādhāraṇātikrama-prakṛtayaḥ sadaḥ-sadaḥ-sadayatayā śubhāśīrbhir abhyudayam āsādayāmāsuś ca | tataś ca pūrva-pūrvavad eva sarve svadhāma samāsannāḥ svapnataś ca tat-tad-anubhavantaś carita-jāgarā iva vāsarādim āsāditavantaḥ |
iti śrī-śrī-gopāla-campūm anu
nānā-rāga-vicitra-caritra-citram
ekaviṃśaṃ pūraṇam
||31||
(32)
atha dvātriṃśaṃ pūraṇam
keśi-dhvaṃsana-śaṃsanaṃ
[1] atha punaḥ prātaḥ-kathāṃ yathāvat prathayiṣyāmaḥ, yathā-
[2] madhukaṇṭhaḥ prathamataḥ kaṇṭha-ravam akṛtvā manasi nirṇiktam idaṃ viviktavān-
[3] etad-anantaraṃ yadyapi ye khalv asmāsu bālyād eva stuhi-kṛṣṇatāṃ gatās teṣāṃ bhagaval-līlā-sukha-varṣi-devarṣi-vara-caraṇānāṃ kaṃsaṃ prati śaṃsanaṃ śaṃsanīyatām āsannam |
[4] tathāpi bhagaval-līlādhikṛtim anuvartamānānāṃ sarvadopākurvāṇānāṃ na tūdākurvāṇānāṃ teṣāṃ tatraucitīm apy anaucitīṃ citī-kurvanty avipaścita iti tathaivaiṣāṃ parama-vipaścitām api vraja-vāsināṃ viniścita-nija-prema-jātīya-lasad-advitīya-sukha-prakarṣāṇāṃ nātiharṣāya syād iti cānirṇeya-vaktra-nāmnā tad-āmnātavyam iti | [5] atha sāpalāpaṃ spaṣṭam abhyācaṣṭa-
[6] śrī-hariṇāriṣṭe vidviṣṭe kliṣṭena ca kaṃsena varṣaṃ yāvan na kaścit prasthāpitaḥ | keśī ca gacchan punaḥ sva-veśma praveśitaḥ | vṛthā vairaṃ mā kṛthā iti | [7] atha mukhya-māgha-kṛṣṇaikādaśyāṃ kaścid diviṣṭhaḥ sārvadika-jñāna-mahiṣṭhas taṃ prati pratikūla eva sann anukūla iva śrī-vasudevasya rahasyaṃ vṛttam anuvṛttaṃ cakāra yena khalu rāma-kṛṣṇāv api vasudeva-sutatayodāya-sātām | [8] tataś ca tat-kṛta-pratirodhād dhantum aśakyatayā vasudeva-devakyau punar maṅkṣu loha-śṛṅkhalayā kārāgāre kruddhena satā satāṃ viruddhena tena niruddhe |
[9] nirudhya cārva-matinārva-dānavaḥ samāhūya bhūyaś ca niyuktaḥ | niyukta-mātraś cāyaṃ vrajāya kṛta-yātraḥ prātar eva tatrāyātaḥ | vrajaś cāriṣṭa-vadhād adhastān nandiśvara-girim ārabhya para-parastāt kṛta-vāsa iti dūrata eva taṃ labdhavān | [10] yatra ca sa prakharatara-khara-khura-ghṛṣṭi-cchinna-kṣoṇi-pṛṣṭhatayā goṣṭham āgacchan saṭāghaṭāmudasya nabhasy abhibhramayan bhreṣa-vaśād adabhra-bhayādabhra-pracchannatayā tat-tad-vṛtta-māṣa-cchatāṃ vimāna-paricchadānāṃ vimānān ucchādayāmāsa pūrva-pūrvamānān iva | yata eva nirjarāś ca te sphūrjad-ūrjasvalatā-varjanataḥ sa-jarā iva jātāḥ | [11] tataś ca jaṅghālagatilaṅghitāṅghripaḥ sa punarakharvagarvataḥ sarvameva dhunvannarvadānavaḥ siṃhasaṃhatiriva ghargharitanirghoṣamātatāna
|
[12] ātate ca nirghoṣe samyag-argalita-mahārgalāvarga-durghaṭṭa-vikaṭa-kaṇṭaka-kavāṭa-durghaṭa-nirgama-maty-udagra-durgāyamāṇa-gariṣṭha-goṣṭha-viśaṅkaṭa-kuṭha-śākhāvṛti-saṅghaṃ saṅghaśaḥ samullaṅghitavatyaḥ sāsnāvatyaḥ pluta-gatyā sodbhramaṃ sapady aṭavīṃ praty eva ca drutaṃ paridrutavatyaḥ | [13] tad agaṇayann eva goṣṭhasyopaśalyaṃ praviṣṭaḥ paritaś ca ghoṭamānaḥ sa deva-dviḍ-ghoṭakas tu tamariṣṭa-moṭakam eva dhorita-rīti-gaty-anviṣṭavān | [14] atha gavāṃ dravācchokāviṣṭāḥ praṣṭhagoṣṭhapativiśiṣṭāḥ sarva eva gomino lokā nijānyokāṃsi jhagiti samujjhantastadabhimukhameva paramunmukhatayā cakrumuḥ |
[15] yān samagrān apy atikramya samyag-rabhasam agrata eva gacchaṃs chātāsacchāta-karmā rāmāvara-janmā rāmam apy atikramyābhyamitrīyatayā citrīyate sma | [16] tataḥ samagra-vyagratāṃ gatā vraja-janāgraṇyas tam abhikramamāṇaṃ pratyācakṣāṇās tad etad ācakṣata |
ayaṃ vājī vajrat-tanuruha-tatir vajri-vijayī
nija-dhvāna-sphūrjād-vijita-divija-projjhita-pathaḥ | bhavāṃś chāyā-prāya-prabhava-nava-tāpiñcha-tulitas
tatas tvaṃ mā yāsīḥ sapadi puratas tasya purataḥ
[17] tad evam atyāhite pratyāsanne mātara-putrayor apīdaṃ vivadanam āsīt-
putra kva gacchasi hayaṃ kalayāmi mātaḥ
proddāma-durvyavasitaḥ khalu hanta so' yam | kiṃ naḥ kariṣyati sa vā vigata-svasādī
tvaṃ yāhi geham aham asmi vicetanaḥ kim
[18] tataś ca kṣobhāt prodbhāvita-dhārṣṭyā goṣṭhādhīśam api sedaṃ nirdiṣṭavatī-
mayā bālyān naiva tvayi gṛha-patāv uddhura-vacaḥ
prayuktaṃ kiṃ tv adya prakaṭayitum iṣṭaṃ niśāmaya | kathaṃ na tvaṃ sarvaiḥ saha sapadi gṛhṇāsi pṛthukaṃ
kathaṃ vā nānye' pi pratihayam ayanti vraja-pate
[19] anādita eva ditīkṛta-diti-tanujaḥ śrī-rāmānunajas tu tad evaṃ varṇyamānam avakarṇya vihasya mātaraṃ viśvāsya viśva-viśvāsāspada-sukhadas taṃ sāsūkṣaṇaṃ kṣaṇaṃ nirīkṣya svam upahvaram ānetum āhvayata | [20] sa ca pūtanāriṇāhūtas tat-tejasāpy antaḥ paribhūtaḥ śūraṃ-manyatayā tasminn adhūtaḥ prathamatas tāvan nija-parākrama-kramaṇāya kramaśaḥ pratyag-gaty-anukrama-mantharatayā vikramamāṇas taṃ prati samprati yamunāṃ yāvad avakāśa-kṣoṇīṃ viśrāṇitavān | dūratas tu nijābhidravasya tejasvitā bhaved iti kṣoṇīṃ viśrāṇya ca kṛṣṇaṃ nidhāryatayā nirdhārya devāry-arvā garvād dharyakṣa-lakṣasyeva garjitam arjann ari-pakṣaṃ tarjati sma | [21] tataś ca sarvaṃ
yugapad aririṣatīva cikariṣatīva jigariṣatīva ca tasmiṃs tad-asahamānaḥ sahasā siṃha-nādaṃ bṛṃhayan siṃha-saṃhananaḥ sa ca kṛṣṇas taṃ dhṛṣṇajam abhisāgraham abhigraham eva jagrāha | samagra eva vrajaś ca vyagratayā tad-anugatim iti sthite sa tu tat paśyann utteritākhyayā gatyā tam eva roṣāda-mandam abhyavacaskanda, yatra-
vyoma so' yam atiyan nirāplavat
tat pibanniva mukhaṃ vyadīdarat | evam aṅghri-yugalena yad vyahaṃs
tac ca tat-pratigataṃ harir vyadhāt
tataś ca-
drāg-ucchalac-caraṇa-puccham atuccham etam
ucchūna-roma-tati-gucchavad unnamayya | cikṣepa cāpaśataka-kṣiti-lakṣitāgre
ḍiṇḍīra-piṇḍam iva vāridhi-bhaṅga-saṅghaḥ
sa labdha-saṃjñaḥ punar utthitas tadā
vyādāya vaktraṃ tarasāpatad dharim | so' py asya vaktre bhujam uttaraṃ hasan
prādān mahā-dardūrakasya nāgavat
divyāhivat kṛṣṇa-bhujaś ca tad-galā-
vaṭe sphuṭaṃ vīra-rasād avardhata | mahā-viṣa-jvāla-hatā ivāpi tad-
radās tadā petur amuṣya tejasā
dantā nipetuḥ samaindriyāṇy apy
uddhūtim āpur vapur āpa kampam | jarātra tat kālam uditya mṛtyuṃ
pratīkṣamāṇā kila vartate sma
yadāsya kaṇṭhaṃ rurudhe sa tad-bhujas
tadākhilāṅgāni vidīrṇataṃ yayuḥ | tasyaiva śokād iva tāni yat paraṃ
tadāśrayāṇy eva bhavanti sarvaśaḥ
ekaṃ dvāraṃ ruddham etad galākhyaṃ
man-niṣkrāntau tāni bhūyāṃsi kuryām | itthaṃ kiṃ tat-prāṇa-vargaḥ samantāc
chidrāṇy ācaryātha tasmāt pratasthe
tasya prāṇe nirgate deha-gehāt
kārṣṇo bāhur nirgataḥ prāghuṇābhaḥ | gehaṃ tac ca svāminaṃ taṃ vinābhūt
khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ diṣṭataḥ kiṃ ca naṣṭam
keśikaṇṭhā-vaṭāt tena nirakoṣi yadā bhujaḥ | tadā svabhāvam evāptaḥ saṃhāre divya-bāṇavat
ante muktaṃ tena gūtham ity uktaṃ yuktam iṣyate | tādṛśāṃ mukti-kṛt-kṛṣṇa-kṛpā yā sātiyuktikā
[22] tad evam aśva-daiteye vapuṣā labdha-dvaite svarūpeṇa tu labdhādvaite pramanasāṃ vikīrṇa-sumanasāṃ sumanasāṃ kṛṣṇābhiprāyam abhiprayatām uktir yathā-
āsyaṃ vyādāḥ sapadi nikhilaṃ mad-vapus tvaṃ
garītuṃ tatrāhaṃ tat parikalayituṃ tad-gale bāhum ādhām | tenaivāsīr yadi vigalita-prāṇakas tarhi tāvad
garvinn arvann ahaha sahasā sāhasaṃ kiṃ nv akārṣīḥ
iti |
atha vrajaḥ kala-kala-śabdam abdavat
sṛjan muhur harim acalaṃ mudāvṛṇot | sa vṛṣṭivat pramadajam asram asravaj
jhara-prabhaṃ sa ca tad asūta bhūtale
[23] atha sarve sa-tṛṣṇā madhyam adhyāsita-kṛṣṇāḥ prematāratamya-ramyatayā yathāsvam antar-antar-labdhāntarās tad-anta-vyantaritatve' pi tad-anantaraṃ-manyās te dhanyās tad-aparam apy āliṅganatas tam eva manvānā vikāra-vṛndam avindata |
[23] tataś ca kṣaṇa-katipayāt pratigata-bahir-matitayā saha-kṛṣṇāḥ kṛṣṇāghaṭṭam aṭitvā sasnuḥ | yat khalv adyāpi keśi-tīrthatayā tīrtha-varyāḥ paryavayanti | yasya ca bhāsvat-putryāḥ pratiloma-gatiṃ prati kiṃcin nikaṭata eva kuṭha-kūṭa-ghaṭita-taṭa-ghaṭṭāntaram adhiṣṭhāya tat-pariśrama-śamanāya viśaśramuḥ | dvitīya-ghaṭṭaś cāyaṃ cenaghaṭṭa iti vṛddhaiś cīra-ghaṭṭa iti cādhunikair udghaṭyate | ceneti viśrama-sukhasya hi māthura-bhāṣā | [25] atha viśramya ca kaṃsa-bhraṃśana-śaṃsanam idaṃ keśi-dhvaṃsanam iti ramya-sukhaṃ samyag avagamya dvi-guṇa-phullam ullasantas taṃ tanyamāna-kīrti-nartita-mukhair vandi-mukhair vanditam antar-vindamānaṃ śrī-govindam āvṛṇvantaḥ śrīmantaṃ vraja-devam anu vrajantas te vraja-janāḥ
prathamaṃ go-vrajam ayojayan |
hī-hī-jāte go-duhāṃ tatra jāte
kārṣṇaṃ tat tu prasphuṭaṃ paryacāyi | āsārāṇāṃ nardite yadvad uccair
ambhodasya snigdha-gambhīra-śabdaḥ
Original text: Gopālacampū, P1-33, U1-3, U5-6, U29 · Edition: Puridasa (1947). · Data entry Jan Brzezinski · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0