Gopālacampū, P1-33, U1-3, U5-6, U29 · Chapter 1.30
iti śrī-śrī-gopāla-campūm anu
rahaḥ-kutūhala-vaha-bahala-rahaḥ krīḍākhyam
ekonatriṃśaṃ pūraṇam
||29||
(30)
atha triṃśaṃ pūraṇam
nirvrīḍa-horikā-vikrīḍanaṃ
[1] atha madhukaṇṭhaḥ prabhātakathāṃ kramataḥ prakramate sma-
ambikā-vana-gatir babhūva sā keli-karmaṇi hareḥ samardhanī |
āgatāvapi tadā punar vraje horikā-pramada-parva-paddhatiḥ
[2] tatra ca parvaṇi sarva eva strī-puṃsa-janaḥ pramatta-gaṇa iva gāyan nṛtyan yudhyan kriḍatīti madhya-deśataḥ samudācāraḥ pracarati bhaviṣyottara-purāṇa-prāmāṇyasya purāṇānāṃ mānyatayā |
[3] atha tatra yadā pūrṇa-guṇa-phālguna-pūrṇimā-niśāyāṃ kutuka-tṛṣṇak kṛṣṇaś ca rāmaś ca ḍhuṇḍhā-paraparyāya-horikā-gṛha-gṛhyāyāṃ bhuvi ramate sma | tadākasmād uttarasmād āgataḥ kaścid yadyapi guhyakādhipa-saṃgrāhyas tathāpi guhyaka-garhyatayā kaṃsa-śubhāśaṃsanas tatra krīḍantīr vraja-yuvatīḥ prati durdṛṣṭiṃ vidhāya tad-ākṛṣṭiṃ cintitavān |
[4] cintayann eva ca sahasā tatra praviṣṭaḥ sa khalu durdhyānāviṣṭas tasmād akasmād aṅganānāṃ gaṇam udajavaj javataḥ kālayāmāsa |
[5] atha sāgrajaḥ so' yaṃ gadāgrajastamasabhyasvabhāvamupalabhya pūrvaṃ tatparvarasikavaihāsikaveśaviśeṣaṃ dadhṛṣaṃ manvānaḥ sthagita ivāsīt | tataś ca-
pratihari-gati-ceṣṭā śaṅkhacūḍena ruddhā
dṛg api rutir api drāk kṛṣṇa-rāmeti tāsām |
yad ayam atula-vega-drohi-rūpāti-śabdaiḥ
pratipadam anuvartī vṛtti-lopaṃ cakāra
[6] atha tatra śrī-kṛṣṇa-vākyam-
pratyayantyo' py atijava-bharād asya ghorān nivṛttāḥ
paśyantyo nāv api dhig amutas trāsa-vidhvasta-netrāḥ |
krośantyo' pi pratirutikṛtānena nīruddha-śabdāḥ
bhrātas tarhy apy ahaha kim amū rakṣituṃ na dravāva
[7] tad evaṃ niścinvānau taṃ bhīṣaṇārambhatayā stambhayituṃ vicinvānau sahasā śāla-dvayaṃ sahasā troṭayantau punas tad-viṭapādikam api pramoṭayantau sudṛḍha-bhujāgra-jāgrat-tad-yugalatayā prabalatayā ca tāv anudadruvatuḥ | tad anu vidrava-vaśād anye' pi saṃvidrate sma | tadā ca-
itthaṃ na tarkitaṃ laukair anayoḥ śāla-hastayoḥ |
śālau kiṃ laghutāṃ yātau vigrahau gurutām uta
tataś ca-
agre śubhraṃ rauhiṇeyaṃ vidhāya
śrī-govindaḥ pradravac chaṅkhacūḍam |
kīrti-stoma-prāyatāṃ tasya tanvann
eṣa prāyas taṃ purastāt karoti
vilokya sa-balaṃ hariṃ parama-vikramaṃ sa-kramaṃ
visṛjya vanitā-janaṃ tvaritam adravad guhyakaḥ |
balasya kila kālatām amata mṛtyutāṃ yad dharer
mṛgaṃ tad ucitaṃ yataḥ sa sa jagāma tat tat kṛtim
[8] tena visṛṣṭāyāṃ cāvalāvalāvayaṃ balābhidhas tat-saṃvalanāya tatra sthitaḥ |
[9] atha śrīmān danuja-gajasiṃhas tad-anujas tu sa-vikramaṃ vikramamāṇaḥ prahasya sphuṭam auttarāhvasya ca tasya dākṣiṇātyaṃ palāyanam avetya dūretyaṃ taṃ pratyavajñayā taru-yaṣṭiṃ hastād vibhraṣṭāṃ cakāra |
[10] vidrutya labdha-sanīḍaṃ punar asau vikrīḍana-catura-cittas tata itas taṃ vidrāvya ceṣṭitena veveṣṭi sma | nṛsiṃha iva hiraṇyakaśipuṃ ripuṃ sa-nigraham eva jagrāha ca |
[11] tatas taṃ hasta-rodhaṃ gṛhṇann ahnāya maṇi-gṛhītaye sphurann urasilaḥ kara-sarasijena tac-chirasi kakkhaṭī-bhāva-vighaṭita-tad-adhīci-muny-asthijena gṛhīta-saṃgrāha-sāraṃ prahāram ājahāra uttarasminn anehasi mṛta-deha-pratīkādānam anuttaram itīva bhraṃśayāmāsa ca tasya tam uttaṃsam |
[12] sa punar ātatāyī durmāyī maṇim anu prāṇān api vyaktam eva tyaktavān | tad-dhana-mātra-jīvana-yātraḥ khalv asau | tataś ca-
jīvo ratnaṃ veti bhedākṣamaṃ taj-
jyotir-mātraṃ vastu yakṣād gṛhītvā |
paśyantīnāṃ yoṣitāṃ kaṃsa-vairī
ninye kāmaṃ rāma-sāyujyam eva
[13] taṃ cābhipannaṃ mukhaṃ vyādāya vinnapātaṃ panna-maṇiṃ vyāpannaṃ dṛṣṭvā śrī-kṛṣṇābhiprāyam abhiprayadbhir diviṣadbhir upahasitam, yathā-
strī-ratnaṃ puru parakīyam ādithas tvaṃ
svaṃ cūḍāmaṇim api hārayāṃ cakartha |
atyākṣīr bata nija-jīvanaṃ ca dhik tvāṃ
vyādāḥ kiṃ mukham atha vaktram atra yakṣa
[14] tad evaṃ karṇa-rasanayā rasyamānam ācarya rahasyaṃ vihasya ca snigdhakaṇṭhaḥ punaḥ sa-bāṣpa-kaṇṭham uvāca-
tat-kṣobhaṇaṃ tad dravaṇaṃ tathā tad-
vikrīḍanaṃ tad-dhananaṃ sva-śatroḥ |
tad-rakta-rajyan-maṇi-pāṇi-rocir
mayy adya sadyaḥ prabham asya bhāti
[15] punar madhukaṇṭha uvāca-tad evaṃ dalita-cūḍe śaṅkhacūḍe niṣpīḍite krīḍite ca vrīḍitena nivṛtte kolāhala-paramparātaḥ kātaratā-virata-prakṛtayaḥ sarva eva vrajorvīpati-prabhṛtayaḥ samāgatya vismitya ca tādṛśa-duṣṭa-naṣṭībhāvataḥ punar bhaya-sandehenāspṛṣṭāḥ spaṣṭānanda-sandoha-dohās tat-parva-krīḍāṃ nirvrīḍā iva vivavruḥ |
[16] vivṛtya ca śāstra-vipratipatti-viprayojayitṛ-viprebhyaḥ sūta-sarvānanda-guṇa-prabhūta-sūta-māgadha-vandibhyaś ca paramāvadānāni dānāni bahūni cakruḥ | tābhyaś ca śasta-vastrādīni prasthāpayāmāsuḥ | svasthāyamānāḥ samājagmuś ca kṛṣṇa-kṛṣṇāgrajau puraskṛtya nijaṃ vrajam iti |
evaṃ vicitra-vikrīḍaḥ putras te goṣṭha-nāyaka |
taṃ krodha-vahnau ḍhuṇḍhāgre yakṣor abhraṃ jahāva yaḥ
[17] athātra rātri-kathāyāṃ madhukaṇṭhas tāṃ horikā-kathām eva viśeṣataḥ sevayāmāsa |
śiva-kṣapāyām atha yāpitāyāṃ
valgūtsavā phālguna-pūrṇimāgāt |
pakṣa-dvayasyāsya yathaiva kāntiḥ
parva-dvayasyāsya ca tadvad asti
hime gate hima-rucir ujjvalaṃ babhāv
aphalguni sva-mahasi phalgu-parva ca |
na vābhavan katham atha tatra gopikā
madotkarād api paribhūta-gopikā
[18] atha balakṣa-pakṣa-sapakṣakair avaprakara-śobhākara-karani-kara-karambitāṃ sva-manoratha-prathanāvalambitāṃ kṣapam anvīkṣya sarvās tat-parvānarvācīna-samudācāra-garvān mudā bahir āvirbhavanti sma, yathā-
muhur agaṇita-gauravāḥ samantāt
praṇaya-madāt paridhāya divya-veśam |
api bata janatāsu horikāyāṃ
harim abhisasrur aho vrajasya nāryaḥ
[19] tad evaṃ sadma-sadmanāṃ sakhī-padma-varūthinībhiḥ saha yūtha-nātha-kavaca-sthiti-racana-kañculikādi-vastraiḥ surabhi-kaṣāya-mocana-yantra-prabhṛti-śastrair bahula-kāhalādi-vāditra-vicitra-kutūhalaiḥ sa-keli-gāli-rīti-maya-gīti-kolāhalaiḥ sārvatrika-tat-pārvaṇa-rītyā nirlajjatayā sajjatayā ca vraja-pura-dvāra-puraḥ-sthita-horikāyatanāgrīya-samagrāyata-prāṅgaṇa-vihāra-saṅgara-raṅga-bhuvi saṃgatā babhūvuḥ |
[20] yāḥ khalu bala-balānujayor yathāsvaṃ pṛthak pṛthag anurāga-dharaṇād vibhāgam āgatās tat-tan-niṣṭha-dṛṣṭitayā tiṣṭhanti sma |
[21] tatra tābhir īryamāṇaṃ vardhita-śauṭīrya-parimāṇaṃ kala-kalam ākalayya jayyatāmayyas tā iti bhāvanāṃ paryavasāya-sāhāyyāya sakhi-ghaṭayā kaṭakaṃ saṅghaṭayya tadvad eva sajjatayā bala-balānujāv api valgu valgantau tatraiva gacchataḥ sma |
[22] gatau cānavadya-vādya-ghoṣeṇa ghoṣaṃ vadhirayantau pratisenām avadhīrayāmāsatuḥ | yena samuddīpita-mānāḥ pratisenāyamānāś ca tās tathā vādyataḥ saṃmukhatām āsādya paritas tān api sarvān aticitrayāmāsuḥ |
[23] yatra pratispardhayā vardhamānayos tayor yūtha-varūthinī-pramāṇayor ekatra mādhavaḥ paratra tu rādhā rājāyate sma | jāyate sma ca tena janānām ativismayaḥ | tathā hi-
yadvac chubhratara-prakīrṇaka-maṇi-cchatrādikaṃ śrī-harer
āsīt tadvad amūbhir aprathi tadā śrī-rādhikāyām api |
kiṃ cābhyāṃ na parasparaṃ nayanayoḥ prāntaś ca sehe
yathā jetṛtvaṃ kva nu jeyatā ca bhavitā kutreti nātrohitam
[24] tad evaṃ parasparam utsāhamānatām asahamānatām apy adhikṛtya kṛta-kṛtyatā-samāhārayor manoharaṇāyābhihāra-vihārayos tayor anīkinī-sahitayoḥ sarva-mahitayoḥ samañjasatām iva saṃjayantī vrajarāja-savayaḥ-purohita-śvaśurāvaraja-dāratayā gantavya-pakṣaṃ narma-śarmaṇā rañjayantī kācid ardha-vṛddhā tat-prema-samṛddhā madhyastha-padavīm adhyāsya pragalbhatayā gatyā vātyāyamānā rādhā-varga-madhyāt tat-pratipakṣasya kṣmādhavaṃ śrīman-mādhavaṃ saṃnihitavatī | saṃnidhāya ca yathā-yathaṃ prathamāna-smitatayā kṛte' bhivādane' bhivadane ca teṣāṃ sarveṣāṃ śṛṇvatām abravīt-
[25] ahaṃ kila prajñā prājñā ca mahā-dharādhīśa-gaṇa-kṛtārādhāyā śrī-rādhāyā dūta-karmaṇi prabhūtatām āsannāsmi | tad etad avadhāryatām-
[26] ity ukta-mātrām etāṃ madhumaṅgalaḥ sahāsam āha sma-kim uktam avadhāryatām iti |
[27] tac chrutvā sarvasmin prahasati sovāca-vadhiro' yaṃ bhavatāṃ sabhāsad iti |
[28] madhumaṅgala uvāca-yuktaṃ tavedaṃ nirargalatvam | yatas tasyā dharādhiśāyā vaśā bhavatī kasya vānyasya vaśā bhaviṣyati |
[29] śrī-kṛṣṇas tu sa-gāmbhīryam uvāca-nikāmam eva nivedyatām |
[30] dūtī tu tayā śiṣṭācāra-pratipālayitryā viśiṣṭam idam ādiṣṭam ity ardhokte viṣṇu viṣṇv ity uktvā provāca-śacī-jayi-tadīya-saciva-varābhir idam ādiṣṭam | sarvatra prasṛmara-samajñām asmadīya-rājñīm avajñāya dūrataś ca kim uta pūrataś chatrādika-dhāraṇaṃ bhavatām asādhāraṇam |
[31] atha kṛṣṇaḥ sabhābhiḥ saha hasitvā provāca-satyaṃ tad-ādeśatas tad-abhiniveśaṃ tyajāmaḥ | kintu yuddhaṃ vinā rājñāṃ veda-buddhaṃ syād iti yuddhāya saṃnaddhayā bhavatyā bhāvyam ity eva vaktavyam |
[32] atra madhumaṅgalaḥ saṃmukhaṃ gatas tad idam āha sma-deva tad idam eva samākarṇyatām | jātitaḥ strī cāstrī yo janastasmin vāmatārāme nāmamātreṇa rāmāspadamāgate nārjavacaryayā kāryamaryate | tasmādārjavavarjanādūrjasvinaste vayam evadūtyāya sthāpanīyāḥ prasthāpanīyāśca | asmāsu cāham evaprahāpaṇīyaḥ | yataḥ kovido' smi |
[33] dūtī sahāsamāha sma-lālāṭika bhavān yadi kovidas tarhy anyaḥ ko' vidaḥ |
[34] madhumaṅgalaḥ sotprāsam uvāca-jalpāki kalayāmi bhavatī tasyāḥ sabhāyā vindur asti | tathāpi trayītanor mamāgrataḥ sthitir api tava na sthiratāṃ labheta |
[35] dūtī sāvajñam uvāca-viśāradāyā mama purataḥ śāradas tvaṃ kiyad vā vaditāsi | tasmān nīvākavalitam ākalaya |
[36] madhumaṅgalaḥ sa-roṣaṃ śrī-kṛṣṇam avalocya vakti sma-para-vaktavyā khalv iyaṃ vaktavyā bhavatīti nāsmākaṃ vaktavyā bhavitum arhati | kintu seyaṃ tāvad atra nirudhyatām yāvad ahaṃ tad vṛttam avabudhya sudhy-agraṇīr bhavantam avaruṇadhmi |
[37] dūtī sa-hāsam uvāca-nūnaṃ bhavatāṃ dūtaḥ so' yam agrata eva vyagratām avāpa | yan māmatra ruddhann eva tatra jigamiṣati | tasmān na mādṛg iva niḥśaṅkaṃ so' yam iti bhavatāṃ kalaṅkāya paraṃ pratipatsyate | yuktam eva ca tat-tad-āvayoḥ | svāmi-guṇā hi parijanam anuyanti |
[38] kṛṣṇa uvāca-bhāmini svāmi-guṇatvaṃ punaḥ prakārāntareṇa mantavyam | sā khalu vāmā vayaṃ tu dakṣiṇā iti |
[39] dūty uvāca-yūyaṃ khalv apasavyā iti satyam eva yataḥ sveṣāṃ dakṣiṇatāvācitve' pi pratikūlatāṃ na jahītha |
[40] madhumaṅgalas tu tad aśṛṇvann iva provāca-mahārāja vāmātvam eva khalu tāsāṃ balāya kalpate yasmād abalāḥ |
[41] dūty uvāca-doṣa-jñāḥ khalu bhavantaḥ katham iva guṇānusandhānaṃ kurvantu |
[42] madhumaṅgala uvāca-doṣaika-dṛk purobhāgīty evaṃ yac-chābdikair matam tasmāt tvam eva purataḥ sudhībhis tābhir āhitā |
[43] dūty uvāca-asaṅkhyāvatāṃ bhavatāṃ purataḥ katham eka-saṅkhyāvatī pratyuttaraṃ dadyām | bhavāṃs tu tatrānubandha eva | tathāpi sarve śṛṇvantu | tāsām abalātvaṃ khalu virodhi-lakṣaṇayā yataḥ śastra-śarīratvam eva dṛśyate | tad etac ca tan-mukhyām upalakṣya lakṣyatām |
keśāḥ pāśāś cala-nayana-yugaṃ vāṇa-yugmaṃ namad-bhrūś
cāpaḥ karṇāvari-paridadhatau nāsikā divya-śastrī |
dantā vajrāṇy apara-tad-aparaṃ tarkyam evaṃ tad etac-
chastrai rādhā svayam udayati ko vā balīyān ato' nyaḥ
[44] atra ko vā balīyān ato' nya iti kṛṣṇam eva kaṭākṣeṇa paśyantī prāha sma- [45] evaṃ vivadamānayor anayoḥ kṛṣṇas tu tayā prastutaṃ tasyāḥ saundaryam avadhārya kṣaṇaṃ dhīratāṃ saṃdhārya provāca-dūti jātita eva pratīpadarśiny asi | kiṃ bruve | kintu madīya-dūta-nirmitā rāja-nītir iyaṃ na tu bhītiḥ |
[46] tato bhavatī tāvad atra sthitim anubhavatu | mama dūtas tatra gacchatu | tataḥ saṃcārakāṇām ācāreṇa samācāreṇa sācāre labdha-pracāre yathāyatham ācaritavyam |
[47] punar madhumaṅgalaṃ praty uvāca-bhadraṃ svayam eva tatra gamyatām iti |
[48] dūty uvāca-
nyāye yuktau pramāṇe ca sthito madhyastha ucyate |
paraṃ madhye sthito yaḥ syāt sa madhya-sthāvaraḥ smṛtaḥ
[49] so' yaṃ punaś cheka eva | tataḥ śikṣām api nārhatīti svairam eva gacchatu |
[50] madhumaṅgalas tu viśastā khalv iyaṃ kathaṃ śastaṃ vadatu nāmeti nivedya yathādiśanti mahārāja-mahāśayā iti prasthitavān | prasthāya ca tāsāṃ sthānam āsīdann āśī-rāśibhiḥ prasādam āsādayāmāsa |
[51] sarvāś ca namaskṛtya sa-smitaṃ kṛtyaṃ pṛcchanti sma |
[52] madhumaṅgalas tu bhavatīnām etan-nṛtya-darśanam eva kṛtyam iti procya pratyuvāca-kiṃ ca bhavatīnāṃ dūtī tatra gatā vartate brūte ca | asmākaṃ rājñī sārvabhaumaṃ bhavantaṃ militum icchatīti | tad avadhārya vismayād asmākaṃ rājñā cājñāpitam | sā khalu parānugatā jātāstīti śrūyate | tasmād etan na śraddadhyāma | ataḥ svasya svasā kācid asmāsu kasmaicana vivahanāya dīyatām | tadā tasyāḥ śvovasīyasāya syād iti |
[53] sarvāḥ sa-bhrū-vijṛmbham āhuḥ sma-vācāṭa-tāpāṭavamaya-dhūrtatāyā mūrtir evāyaṃ sphuṭam anyathākāraṃ vadann asmān vañcayitum evānañcitavān asti | sa kadācid evaṃ na kadvadāyate | sā punar asmākaṃ saṃcārikā nemāṃ kucaratām ācaret | kintu baddheti saṃbadhyate |
[54] viśākhovāca-yathākāraṃ tathākāraṃ vā vadatu | so' yaṃ kathaṃkāraṃ yūyam idaṃ vicārayatha | yato viprasyāsya kṛtaṃ khalu viprakṛtam eva bhaṇyate | katham iva prakṛtaṃ syāt |
[55] madhumaṅgala uvāca-ko vātra mama lābhaḥ |
[56] viśākhovāca-aye bhadra vipra labdhamapi tathaivānusandheyam |
[57] tad evaṃ pratyādiṣṭas tu madhumaṅgala uvāca-sarva-klamatha-mathanānāṃ śamatha-damatha-satpatha-prathana-parāṇām atha kathaṃ na bhavaty asmākam evāyaṃ doṣaḥ | yat khalu sandhy-anusandhānam etābhis tu yuddham evānubaddham asti |
[58] atha śrī-rādhikābhidadhāti sma-kiṃ balaḥ saṃvalate bhavadīyaḥ sa rājā | yasmād etāvad garvāyase |
[59] madhumaṅgala uvāca-
uccāṭanaṃ guṇa-gaṇa-prathanād vikṛṣṭir
vaṃśī-kalād vikalanaṃ vara-rūpa-vṛndāt |
stambho vilāsa-valayād vaśatā ca vāṇī
mādhuryataḥ sumukhi yasya balī tataḥ kaḥ
kiṃ ca-
drāghiṣṭa-kṣepiṣṭha-preṣṭha-variṣṭha-sthaviṣṭha-baṃhiṣṭhāḥ |
asman-nṛpateḥ purataḥ sarve garveṇa ricyante
api ca-
vṛndiṣṭha-kṣodiṣṭha-jyeṣṭha-gariṣṭha-hrasiṣṭha-sādhiṣṭhāḥ |
asman-nṛpater agre viparītābhā-parītāḥ syuḥ
[60] atha śrī-rādhā tu tad-avadhāraṇād antaḥ-prema-bādhāṃ katham api samādhāya lalitā-mukham īkṣitavatī | lalitā tu sa-vipralāpam ālalāpa-
sa veṇur mūka-vadhiro yatrāgād vāvadūkatām |
tatrāyaṃ kiṃ na vāgmī syād brahma-vaṃśa-samudbhavaḥ
[61] kintu yathāsmākaṃ dūtī niruddhā tathā tam etam api nirudhya yuddhāya saṃnahyāmaḥ | anantaraṃ tu parama-pracaṇḍāḥ sva-pitṛ-purohita-paugaṇḍāḥ samādiśyantām | te ca strī-veśam evāsya balāt kurvantu | kṛte ca tad-veśe śrī-vrajarāja-purohita-bhāgineyaḥ so' yaṃ na cārbhakas tatra gacchann asmadīya-saṃdeśa-varṇāṃs tat-karṇābhyarṇān karotu | asmākam anyā kanyā na vidyate | kintu siṃhala-dvīpād dīpābhā padminīyam ekā jita-sarvātirekā nītāsti | sā tu svayaṃ rājñā pariṇīyatām |
[62] tatra padminī-prāyeṇa duṣkula-sadmajeti nāvajñātavyā |
viṣād apy amṛtaṃ grāhyam
amedhyād api kāñcanam |
nīcād apy uttamāṃ vidyāṃ
strī-ratnaṃ duṣkulād api ||[GarP 1.110] iti hi smaryate |
[63] madhumaṅgala uvāca-nanu bhavatyaś ca padminyas tarhi tā eva kathaṃ kule nānarhitāḥ |
[64] lalitā sa-roṣam uvāca-
āvṛtā jagati padminī yayā padmayā jitavatī sadāpi tām |
rādhikādir api padminītayā bhaṇyatāṃ tatir aho mṛgī-dṛśām
[65] atha śrī-rādhikā hasitvā cillī-cālanayā lasitvā ca sva-pitṛ-purohita-bālakānāṃ pañcāśataṃ tad-veśāyādiśya rāja-purohita-svasrīyeṇa ca tathā saṃdiśya yuddha-kautukāyābhiniviśya tasya strī-veśasya purataḥ sthitiṃ nidiśya cāmūbhiś camūru-cakṣuś-camūbhir abhikrantavatī yuddhābhimukhatayā ca sthitavatī kṛṣṇaṃ ca manasyāhitavatī | tatra ca-
abībhaṣad ayaṃ horīm ababhāṣad iyaṃ tathā |
adīdipad asau bhāvam asau ca tam adīdipat
[66] tataś ca rājāyamāna-gokula-yuvarājas taṃ nikāra-prakāraṃ baṭu-mukhataḥ kaṭu-nibhaṃ karṇa-puṭam ānīya tāṃ dūtīṃ sva-pakṣa-rakṣitābhiḥ kābhiścit pragalbhatā-lakṣitābhis tādṛśa-strībhiḥ puruṣa-veśāṃ vidhāya tena baṭunā saṃdideśa | tasyāḥ kanyāyāḥ so' yam evadhanyo vara iti |
[67] saṃdiśya ca tām api madhumaṅgalavat puraḥ praḥīyābhiṣeṇayāmāsa |
[68] tad evaṃ mithaḥ kṛte niyate netroḥ kābhiścid anyābhiḥ kutuka-kṛte taṭasthatayā tatra saṅghaṭamānābhiḥ prakaṭa-haṭhatayā dvayos tat-tad-veśa-viśeṣiṇoḥ kṛta-sandhe paṭāñcala-bandhe jāte cobhayataś ca nānā-hāsa-prabandhe śrī-rādhā-pakṣa-lakṣitābhir mṛgākṣībhir idam ākhyāyi |
[69] varṣīyasānena vareṇāsmat-padminīyaṃ dharṣitā | tasmād yuddhārtham udyamaḥ saṃbadhyatām |
[70] tataḥ saṃbaddheṣu śuṣirādibhiḥ sārdhaṃ yuddha-vādyārtham ānaddheṣu |
narmāṅga-gālir udaka-kṣipa-yantra-yuktir
daṇḍī-prapātana-nivartana-keli-rītiḥ |
kāntākṛti-vyati-kṛta-grahaṇaṃ sakhīnāṃ
sāhāyakaṃ yudhi babhau hari-horikāyāḥ
[71] cirataś ca kṛṣṇa-keli-kalāvakalana-kevalatayā vikalita-sva-sva-keli-kalaha-pralāpeṣu rāma-śrīdāma-sudāmādi-kalāpeṣu tal-līlā-tṛṣṇak-kṛṣṇa eva sva-preyasībhiḥ saha sahasāhava-nibhaṃ viharati sma |
[72] prathamaṃ tāvad asāv amūś ca parasparaṃ snigdhā vyatiṣajya vyatibiddhā babhūvuḥ, yataḥ-
bhrū-kārmukā netra-bāṇā ye teṣāṃ māra-saṃyati |
aṅgāstrāṇāṃ hanta kiṃ syād aparāddha-pṛṣatkatā
[73] atha punar daṇḍādaṇḍidaṇḍanapūrvakaṃ bāhābāhavibahalamevāyaṃ harirāhavamuvāha | tathā hi-
dorāndolanam aṅgulī-parimalaṃ keśa-grahaṃ veśanut
pāṇyoś cañcalatāṃ tathā para-paraṃ vācyāṃ vicārāt param |
kurvaṃs tat-para-dāra-sainyam aviśat kṛṣṇas tathā svaṃ yathā
kutrāgād iti veda na sma janatā sāpy astu nāpi svayam
[74] tataś ca kramaśaḥ para-parātikrama-pūrvakam apūrvotsāha-vṛtayoḥ sakhībhir āvṛtayor asādhāraṇa-krīḍā-raṇa-javayo rādhā-mādhavayor eva vyatiṣaṅgaḥ prasaṅga-māyātaḥ | tatra ca | yathā-yathaṃ tat-kautukāvakalanataḥ sva-sva-vyāpāraṃ parityajya rajyamāna-citratayā citrāyamāṇā vara-varṇinyaḥ sauvarṇa-varṇākāratayā vṛṇvānā mithas tad varṇayāmāsuḥ |
[76] tatha hi gītam-
paśya paśya sakhi horīyuddham |
rādhā-mādhava-kṛtam anurahasaṃ suciraṃ bhavad-anuruddham ||dhru||
daṇḍādaṇḍi-gate parikhaṇḍita-taratamato vyatirodham |
vyatiṣañjanam iha bhāti taḍid-ghana-ruci-jaya-lasad-udbodham ||
mastaka-vastra-skhalanārambhāt pihite tan-mukha-yugale |
bhramara-varāyitam ekenāsminn anyasmin bahu kamale ||
bhuja-bhujagena harer bahudhāraci hṛdi tasyāḥ phaṇa-līlā |
cakravāka-yuga-gīrṇir avākali yatra muhuḥ kṛti-śīlā ||
api punar asminn avakalayata kila niravaniruha-tati-deśam |
abhinava-kanaka-latā-parivalayita-taruṇa-tamāla-kuleśam ||
taṃ yuvatī-kula-sāhāyaka-kṛta-bala-rādhā-vaśa-balinam |
racayati nayati ca nija-viṣaye diśi rabhasarasād api valinam ||
nītaṃ taṃ nava-pīta-paṭaṃ mṛga-nābhi-jalair abhiṣiktam |
tanute sutanū-tatir iha vitanu-pramada-madād atiriktam ||
seyaṃ rādhā svayam iha muralīṃ yad bata harati sa-yatnam |
na tad adbhutam iva yad aharad asya prathamaṃ hṛn-maṇi-ratnam ||
atha rāmādiḥ sakhi-janatā taṃ paśyantī viniruddham |
sandhim adhitsata visṛjantī tāḥ prati dūtaṃ guṇa-śuddham ||
rāmaḥ sa yadā phālguna-parvaṇi deyaṃ mene dātum |
pratibhuvam ādāyātha tadā harir ābhir amanyata rātum ||
jāte sandhāv akhilenāpi ca śaṃsati divye loke |
nija-nija-kāntā-moha-virohaṇa-gītiḥ sa sa viluloke ||iti||
[77] evaṃ sthite parasparaṃ carcarikā-racana-nicāyane vismāyake jāte samāja-dvaye ca mithaḥ kiṃcid dūraṃ yāte kasmād apy akasmān mūḍha-dhīḥ śaṅkhacūḍaḥ samāgataḥ | sa tu vigīta evety alam ati-tad-vistareṇa |
[78] atha samāpanam-
śaṅkhacūḍaṃ nihatavān yan maṇiṃ dattavān api |
rādhe kāntas tavāyaṃ tat kṛtavāṃs tvat-kṛte dvayam
Original text: Gopālacampū, P1-33, U1-3, U5-6, U29 · Edition: Puridasa (1947). · Data entry Jan Brzezinski · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0