Language

ENहिગુ
Scripture Library

Gopālacampū, P1-33, U1-3, U5-6, U29 · Chapter 1.25

1.25.1

[anuṣṭubh]
iti śrī-śrī-gopāla-campūm anu
śrī-rādhā-saubhāgya-śravaṇa-subhāgyaṃ nāma
caturviṃśaṃ pūraṇam
||24 ||
(25)
atha pañcaviṃśaṃ pūraṇam
vipralambhana-stambhana-śrī-kṛṣṇa-lambhanam
[1] atha madhukaṇṭha uvāca-tac ca gānam avadhīyatām | yathā-
vrajavidho daśāsmākam īkṣyatām
vrajavidho daśāsmākam īkṣyatām

1.25.2

jayati te' dhikaṃ janmanā vrajaḥ
śrayata indirāpy asya bhūrajaḥ |
tad api hā'jahā nas tvam atra bho
vayam imaḥ kathaṃ vānyatāṃ prabho

1.25.3

parama-jāti-bhāg uttamaṃ svataḥ
śaradijaṃ ca yat paṅkajaṃ tataḥ |
dala-kulāvṛteḥ kānti-devatāṃ
harasi yad dṛśā śaśvad eva tām

1.25.4

katham aho vayaṃ svacchatām itā
bhavitum īśmahe tad-bahiḥ-sthitāḥ |
api kila tvayā yācñayā sitāḥ
svayam amūr vareṇāpi sanditāḥ

1.25.5

iti gatās tava preṣyatāṃ punaḥ
kim u tayā dṛśā haṃsi tās tu naḥ? |
yad iha śastrataḥ kevalaṃ vadhaḥ
sphurati nākṣitas tan-mataṃ tv adhaḥ

1.25.6

bahu-vidhād bhayād yat tvayāvitaṃ
sakala-gokulaṃ kānanānvitam |
tad api manmahe svāvanaṃ yatas
tvad-anurāgataḥ so' pi kiṃ hataḥ?

1.25.7

kṛpaṇa-pālaka śrī-vrajeśvarī-
tanuja yogya-dhīr asti naśvarī |
iti tavātmaval lipti-riktatā
paraga-pīḍayā bhāti tiktatā

1.25.8

tvam asi nānyavat ko' pi kopanaḥ
sphurasi yat prabho viśva-gopanaḥ |
tad iha padmajābhyarthitaḥ sva-bhūḥ
parama-sātvatād anvayād abhūḥ

1.25.9

iti taveśituḥ suṣṭhu yaḥ karaḥ
prathita-saṃsṛter bhīti-bhīkaraḥ |
śirasi naḥ kuru śrī-kara-grahaṃ
tam iha nānyathā bhāvayāgraham

1.25.10

vrajaga-bhī-hṛtau vīra yoṣitāṃ
śamayasi smitenaiva roṣitām |
tad iha nānyathā daṇḍanaṃ kuru
prakaṭayānana-śrī-mahaḥ puru

1.25.11

yad api te padaṃ śrī-niketanam
vṛjinajin mahā-puṇya-ketanam |
tad api go-gaṇasyānuvartanaṃ
viṣa-bhṛtaḥ śiro-varti-nartanam

1.25.12

yad adhi tat tad apy ātta-duḥsthiti
svayam abhūt tataḥ śāntatākṣitiḥ |
ahaha tan manāg nas tu vakṣasi
sva-viraha-jvale kiṃ na rakṣasi?

1.25.13

madhura-līlayā karṇa-ramyayā
viśada-vākyayā vyakta-gamyayā |
mukha-sugandhitāsātmyayā cirāt
tṛṣam itā vayaṃ hanta te girā

1.25.14

tava kathāmṛtaṃ tapta-jīvanaṃ
kavibhir īḍitaṃ kalmaṣārdanam |
pravitaranti ye teṣu durjanāḥ
sapadi naḥ kṛte jñapta-varjanāḥ

1.25.15

prahasitaṃ tava preṅkhi-locanaṃ
viharaṇa-kramād bhāva-rocanam |
muralikā-rutaṃ sarva-śocanaṃ
vipinatas tu naḥ prāṇa-mocanam

1.25.16

calasi yarhi vā dhenu-cāraṇe
dalati dhīs tu nas tatra kāraṇe |
śila-tṛṇāṅkurair yāva-sannatā
kila bhavat-padoḥ sāsmakān gatā

1.25.17

ahaha jājvalaty antarāṇi naḥ
smara nijān janān dīna-māninaḥ |
caraṇa-paṅkajaṃ hṛdy amūdṛśāṃ
ramaṇa he tvayā dhīyatāṃ bhṛśam

1.25.18

ahaha yarhi yāsy ahni kānanaṃ
kuṭila-kuntalaṃ śrīmad-ānanam |
muhur apaśyatāṃ tarhi sa kṣaṇaḥ
sphurati sarvadā kalpa-lakṣaṇaḥ

1.25.19

kim iha tac ca vā vācyatāṃ vrajen
nimir apīha yac chapyate vraje? |
katham aho vayaṃ tās tu gopikā
na hi bhavāma vā tatra kopikāḥ?

1.25.20

vitata-gītikā-jāla-sanditāḥ
svaka-janān atikramya cārditāḥ |
karam itā mahāraṇya-bhṛd diśi
cchalamayaḥ striyaḥ kas tyajen niśi?

1.25.21

prahasitaṃ priya prema-vīkṣaṇaṃ
vihasitādikaṃ valgu-lakṣaṇam |
bṛhad uraḥ śriyo dhāma vīkṣyate
nija-vimūḍhatāsmābhir īkṣyate

1.25.22

dina-laye' laka-dhvāntam ekataḥ
prasṛta-gorajaḥ sandhyam anyataḥ |
mukhatayā mataṃ yāminīśvaraṃ
darśayan muhur yacchasi smaram

1.25.23

sva-rati-vṛddhito' nanya-kāṅkṣiṇī
bhavati vaṃśikā yatra sākṣiṇī |
tam adhara-dravaṃ śoka-nāśanaṃ
vitara vīra bhoḥ prāṇadāśanam

1.25.24

iti tu yat tvayā kāma-kalpanaṃ
kila kalābalāt tac ca kalpanam |
vayam anārataṃ sneha-bhāvanāḥ
katham ayāmahe jātu kāmanāḥ?

1.25.25

prakaṭatā tu te goṣṭha-vāsināṃ
vṛjina-nāśinī prāṇa-bhāsinām |
vitara naḥ sakṛt tvat-spṛhā-yujāṃ
yad iha sūdanaṃ snigdha-hṛd-rujām

1.25.26

[rājahaṃsī]
[2] tad etad udgāya tad apy etad ity āhuḥ-yat te sujāta-caraṇāmburuhaṃ [BhP 10.31.19] ity ādi |
[3] atra cedaṃ gadyam-yat kila kamalataḥ komalatā-yugalaṃ tava caraṇa-yugalaṃ stanāv anu snehataḥ saṃhananāyehamānāś ca vayaṃ tāv atikarkaśāv iti tarkataś ca stambhamānāḥ, śanair eva tayos tad dadhīmahīti vāñchāmaḥ | tad aho, kaṭhina-manastayā duraṭām aṭavīm anughaṭayati tvayi kūrpādibhis tat kiṃ na vyathate? kintu vyathata eva, yatas tad-bhāvanā-juṣāṃ bhavad-ekāyuṣām asmākaṃ manasi tan maṅkṣu saṅkrāmati | tasmāt tad aṭanam evāsmākaṃ hṛt-pīḍā, tal-lālanam eva tac-chamanam iti tal-lālanam eva dehīti bhāvaḥ |
[4] tad evaṃ sati-
gīter āsīd vipariṇamanaṃ tarhi tāsāṃ vilāpas
tasyāpy uccai ruditam iti yan nādbhutaṃ tat tu tāsu |
kṛṣṇaṃ draṣṭuṃ prabhavati balād yasya tṛṣṇātidhṛṣṇak
tasyānyasyāpy ahaha śatadhā dṛśyate tat tad atra

1.25.27

[mandākrāntā]
[5] atha tathā masṛṇam asṛṇikam aśru nudatīṣu rudatīṣu sudatīṣu, tad-anuṣaṅgata eva tamasaḥ saṅgataḥ kramaśas tan niśamayan niśāmayan mura-śamanaḥ svaka-nayana-salila-kalilatayā nayana-lakṣeṇāpy alakṣitaḥ sahasā mahasāvṛtaḥ sarvāsāṃ madhyam adhyāsitavān, ambarāvṛtatayā sva-prathām āvṛtavāṃś ca |
[6] ekā tu tatra tasya manāg āgamanādhigama-kamana-nayanāpi pūrvavad idam apūrva-sphuraṇa-puraskṛtam iti kevalaṃ kṛṣṇa kṛṣṇety alaṃ kala-kalatayā kalaṃ kalayāmāsa |
[7] ākarṇita-tad-varṇa-karṇāś ca vara-varṇinyas tan-nirṇāyaka-svābhyarṇa-tan-nirvarṇanās tūrṇam eva pūrṇatām avāpuḥ |
[8] mahāghana-ghanāghana-ghana-saṅgamān nidāgha-drāghīyastayātihrasva-doghā hradinya iva | ubhayatra hi gata-prāya-jīvanatābhiprāyam āgatā |
[9] tan-nirvarṇanaṃ ca, yathā-
āvis tāsu babhūva narma tad iti vyañjan viyujyāpi sa
smeraḥ saṅkucad anantaraṃ svam adhiyan pītāmbara-prāvṛtaḥ |
kartuṃ sad vinayaṃ srag-aṃśu-yugalaṃ hasta-dvayenāmṛśan
sragvī manmatha-manmatha-sthitir atiśrīṇām gatiḥ śrīpatiḥ

1.25.28

[śārdūla]
tataś ca-
priyas tyāga-vrīḍād vidadhad iva tāṭasthyam abhitaḥ
sa tābhiḥ kāntābhis tvaritataram āsādi paritaḥ |
samudraḥ saṅkocaṃ samaya-kalitaṃ ced valayate
tadā nadyaḥ sadyaś capala-gatitāṃ sannidadhati

1.25.29

[śikhariṇī]
[10] tatrāhaṃ-prathamikayā samupetāsu tāsu prathamataḥ śrī-parāśareṇa kathitā kācit, yathā-
kācid ālokya govindam
āyāntaṃ atiharṣitā |
kṛṣṇa kṛṣṇeti kṛṣṇeti
prāha nānyad udairayat

1.25.30

[ViP 5.13.43] iyaṃ bhadrā-nāmnī |
[11] atha śrī-bādarāyaṇinā varṇitā varṇyate-
kācit karaṃ murārāter
ācacāra nijāñjalau |
nava-pallava-pātrāntar
yathā kamala-tallajam

1.25.31

[anuṣṭubh] eṣā candrāvalī |
tathā,
kācit tad-aṅghri-kamalaṃ
vyājato kucayor dadhe |
labdha-vāñchita-niṣpattiḥ
kurvatīva śivārcanam

1.25.32

[anuṣṭubh] eṣā padmā |
tathā,
kācid añjalināgṛhṇāt
tanvī tāmbula-carvitam |
yadā tadīya-rāgasya
pātrīvācarati sma sā

1.25.33

[anuṣṭubh] iyaṃ śaivyā |
tathā,
kācid dadhāra tad-bāhuṃ
aṃse candana-rūṣitam |
yā dehataḥ snehataś ca
vyānañja sva-samarthatām

1.25.34

[anuṣṭubh] seyaṃ śyāmalā vāmataḥ |
tathā,
apagamita-nimeṣā yā tu tasyāsyam abjaṃ
nayana-yugam alīndra-dvandvam uccair apīpyat |
avakalitam akārṣīd rūpakaṃ tat tad eṣā
rasa-rasana-vibhūter jigyatus te tu yad yat

1.25.35

[mālinī] asau lalitā |
tathā,
tasmin kāpy avaloka-mātra-balaval lajjā-prasajjan-manā
mīlan-netratayā vicitra-pulakā citrāyamāṇā sthitā |
tām antar-valita-priyāṃ prati mamāścaryaṃ viyoga-sthiter
madhye yogam ihāpi bhogam itavaty eṣeti yā cintyate

1.25.36

[śārdūla]
eṣā khalu viśākhā |
tathā,
premā kopaṃ prasavati vṛthāpy astram atrāsti netraṃ
tac ca sthānād acalam api sad vidhyad udbhāti dūram |
vedhaś cāsau vraṇam api vinā śrīhareḥ kleśadaḥ syād
evaṃ yasyāḥ kim api caritaṃ tām imāṃ varṇayet kaḥ?

1.25.37

[mandākrāntā]
asau tu śrī-rādhā, tā etāḥ sammukhataḥ |
tathā,
kṛṣṇa-meghāgamollāsa-
pallavad-vadana-śriyaḥ |
sarvāś ca labdha-parvāṇaḥ
sadyaḥ siddhāḥ punar navāḥ

1.25.38

[anuṣṭubh] etāḥ sarvataḥ |
atiparimiti-śobhā-bhājanaṃ kṛṣṇa-rūpaṃ
nayad anupama-kāntiṃ yauvataṃ tad vireje |
idam upamiti-śūnyaṃ yat tu kāvyaṃ samāptaṃ
sa iha na mama doṣas tadd hi tattvaṃ tathaiva

1.25.39

[mālinī]
[12] tad evaṃ tāsāṃ tasya ca parasparaṃ parama-madana-mada-prada-vadana-nayana-nilaya-līlayā candra-cakora-śīlatā latāvad utphullatāṃ gatā |
[13] tathā ca kṣaṇa-katipaye labdha-kṣaṇa-pracaye tāḥ sādaram ādāya, jala-jāta-jāta-samīraṇa-samīra-saraṇi-taraṇijā-taralatara-taraṅga-raṅga-nibha-nīra-sanīḍa-tīra-sarasaika-saikata-pulināntaraṃ nirvrīḍaṃ krīḍann eva vṛndāvana-devaḥ sevayāmāsa |
[14] tad eva khalu praśasta-bhaṅga-saṅgha-lakṣeṇa hasta-lakṣeṇa parama-dhanyayā svayam eva ravi-deva-kanyayā kañja-kiñjalka-piñja-latā-mañjula-gandha-gandhavāha-parirabdha-komala-sitābhra-śubhra-bālukābhir atiniścita-citta-yācitam, tatra ca śārada-sudhākara-kara-nikara-sudhā-liptatayā dūrato' pi tamastoma-śamanaṃ, jala-sthala-kusuma-samudayāmodā-moda-madita-mukhara-madhukara-madhurī-kṛtam urīkṛtavān |
[15] urīkṛte ca tasmin paramādeye nādeye puline, smita-vilasita-netraḥ sva-nāmnā sita-śata-patra-netraḥ sarvāsām arvācīna-vayasāṃ savayasāṃ sva-hasta-vinyasta-praśasta-kuṅkuma-grasta-nava-stana-vastra-vistṛtī-kṛta-svastikāsanas tatra stotra-bhaṅgī-saṅgīta-kalā-raṅga-bhūmitām avāpa sa tāpa-nodanaḥ | yathā,
ūrdhvaṃ glaur ātapatraṃ talam anu pulinaṃ hīra-cūrṇācitāṅgaṃ
śrīmat-pīṭhaṃ samantāt kusuma-vana-śataṃ toraṇānīva yasya |
taṃ divya-svarṇa-varṇa-vraja-kulaja-ramā-rāji-vibhrāji-dehaṃ
sneha-śrī-kāmya-gehaṃ hari-maṇi-ruciraṃ prāṇa-nāthaṃ smarāmi

1.25.40

[sragdharā]
[16] tataś ca vṛndāvana-sevikābhir vṛndā-pradhāna-kānana-devikābhiḥ parama-prayatna-pālya-mālya-divya-gandha-sandha-candra-candana-madhura-madhu-madānukūla-tāmbūlādyaṃ dadānābhir, muhūrtārdhaṃ vardhamāna-parihāsa-vilāsaṃ preyasī-sahitaḥ preyān mahita-mahattayā śuśubhe |
[17] śobhamānaś ca nigūḍha-mānābhir amūbhir vraja-camūru-dṛgbhiḥ saṃvādam akpta |
[18] tataś ca tāsāṃ vṛthā-parityāga-doṣa-labdha-poṣa-roṣa-mayābhiprāyakatayā jātaṃ citta-śoṣaṃ moṣaṃ nayantīnāṃ toṣa-prāyaṃ vyañjayantīnām anunaya-garbha-nānā-vinoda-sandarbha-vārtāṃ vartayati tasmin,
kācit karaṃ caraṇam asya parā tathorum
anyāvalagnam aparā mṛdu mardayantī |
antar nigūḍha-kupitā bahir accha-bhāvā
bhrū-locana-prasṛmara-smitam abhyuvāca

1.25.41

[vasantatilakā]
[19] kecid evaṃ ca varṇayanti-
nayana-valanaiś cillī-cālair nigūḍha-mṛdu-smitair
lalita-lapitair antar-bhaṅgair bahir valitārjavaiḥ |
catura-manasas tasmin kṛṣṇaṃ priyaṃ vaśa-vartinaṃ
praṇaya-nayataḥ prāhuḥ pṛkta-prahelikam aṅganāḥ

1.25.42

[hariṇī]
[20] ayi catura-pura-purandara! prahelikā-kalikām ekāṃ vikāśaya | yathā,
bhajanti bhajataḥ kecin nānye' nyān eva kecana |
ubhayāṃś cāpare ke' pi nobhayān agatīn pare

1.25.43

[anuṣṭubh]
[21] śrī-kṛṣṇas tu citte tad avabudhyābhidhatte sma-
arthajñāḥ kṛta-hantāro dhārmikā dharma-gāthinaḥ |
vimūḍha-pūrṇa-muktāś ca dayāvantaś ca te kramāt

1.25.44

[anuṣṭubh]
[22] tac chrutvā ca parasparam asaraṇa-cillibhir amūbhiś cillī-vallī-vellanenedaṃ jñāpitam-
cāturībhir iha nas tu karṣato
dharma-dhāma diśataḥ samujjhataḥ |
nirdayaṃ punar amuṣya śiṣyate
yena nāsmad-atiduḥkham īkṣyate

1.25.45

[rathoddhatā]
[23] atra cāturībhiḥ iti tasyānarthajñatā, dharma-dhāma diśataḥ ity adhārmikatā, tad-ubhayābhyāṃ tad-ubhaya-rahitatā, punaḥ cāturībhiḥ iti vimūḍhatā, tābhir nas tu karṣataḥ iti pūrṇatā muktatā ca | tatra svakṛtānuddeśena kṛta-hantṛtā ca niṣiddhā | tyāge cāsmad-duḥkha-vīkṣaṇābhāvena nirdayatā tu śeṣiteti śliṣyati |
[24] sa tu tad evam avabudhya sva-śuddhy-avagamanāya punar uvāca-
nāhaṃ teṣāṃ sadṛg api tu māṃ lubdham ūhadhvam ṛddhau
premṇas tāṃ tad-viṣaya-virahaṃ hanta kṛtvāpi vaśmi |
yuṣmān vācyaṃ kim iha mayakā māyitāvat-pratīter
etad yan me vyasanam asakṛn māṃ ca duḥkhākaroti

1.25.46

yūyaṃ hitvā nikhilam aniśaṃ kāmayadhve paraṃ māṃ
mat-kāmyās tu prayuta-niyutaṃ prema-bhedena santi |
tasmān na pratyupakṛti-kalāleśa-kalpaṃ vidhātuṃ
śaknomīti prathayata nijaiḥ sad-guṇair eva tuṣṭim

1.25.47

[mandākrāntā]
[25] tad evam anavadyaṃ kṛṣṇa-vadyam avadhārya-
manojñatvena na paraṃ surūpatvam ihānvabhūt |
budhatvenāpi kṛṣṇasya sa-tṛṣṇo' yaṃ priyā-gaṇaḥ

1.25.48

[anuṣṭubh] ||
[26] tatra gīrvāṇīnām ākāśataḥ parihāsavāṇīyam-
rucim anu kuṭilākṣīṇāṃ stutim anu jihmaṃ bruvāṇānām |
mādhava gopa-vadhūnāṃ guṇataḥ kasmān mudaṃ tanuṣe

1.25.49

[upagīti]
sa eko jayatān māna-mātaṅgo vraja-subhruvām |
hariṇā nirjitasyāpi yasya vīryād bibhīyate

1.25.50

[anuṣṭubh] ||
[27] atha samāpanam-
vaidagdhī-digdha-buddhīddhaḥ so' yaṃ rādhe sakhā tava |
alambhūṣṇuṃ tatra mene yas tvāṃ tuṣṇīṃ sthitām api

Original text: Gopālacampū, P1-33, U1-3, U5-6, U29 · Edition: Puridasa (1947). · Data entry Jan Brzezinski · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc