Gopālacampū, P1-33, U1-3, U5-6, U29 · Chapter 1.22
[anu]
iti śrī-śrī-gopāla-campūm anu
kumārī-vastra-haraṇa-sukumārī-samasta-karṣaṇaṃ nāma
ekaviṃśaṃ pūraṇam
||21||
(22)
atha dvāviṃśaṃ pūraṇam
yajña-bhāryā-sad-upacaryā-paryāptiḥ
[1] atha prabhāta-kathāyāṃ prabhāta-prathāyāṃ madhukaṇṭhaḥ sphurad-utkaṇṭhas tal-līlāntaraṃ śaṃsan śaṃsad-upalabdhaṃ kartum ārabdhavān |
[2] tatra śrī-daśama-skandha-prabandha-saṅgamana-maṅgalācaraṇa-pūrvakaṃ tat-kathanam, yathā-
gatvā kāmyakam adri-dhātu-rucimuk kurvan vrajaṃ dakṣiṇaṃ
gharmartau dhavalānikhavraśatatṛḍ-nirjiṣṇu-kṛṣṇāṃ vrajan |
vṛkṣān suṣṭhu pathi stuvan dhavalayā pītāṃ ca kṛṣṇāṃ piban
kṣud-vyājād adhiyajña-patni-karuṇā-kārī hariḥ pātu vaḥ
tathā hi-
atha gopaiḥ parivṛto yaśodānanda-nandanaḥ |
vṛndāvanād gato dūraṃ cārayan gāḥ sahāgrajaḥ
nidāghārkātape tigme cchāyābhiḥ svābhirātmanaḥ |
ātapatrāyitān vīkṣya drumān mitrāṇy abhāṣata
[BhP 10.22.29-30]
[3] tatra ca megha-nirghoṣa-nibha-gambhīratā-sambhṛta-madhura-svarata eva harṣam utkarṣayan mitra-mukhyān pratyekaṃ racitābhimukhyāṃś cakāra | yathā-
he stoka-kṛṣṇa he aṃśo śrīdāman subalārjuna |
viśāla rṣabha tejasvin devaprastha varūthapa ||[BhP 10.22.31]
[4] tata eva ca tān amṛta-kṛtābhiṣekān iva kṛtvā sa-kautukam uvāca-māṃ sukhayantu evābhimukhatas ete taravo virājante, tasmād bhavadbhir vilokya pṛthak pṛthag upaślokyantām |
[5] sarve vihasya procuḥ-bhavān evāsmāsu vismāyakatayā kavi-maṇḍalākhaṇḍala-gaṇḍa-maṇḍanam asti | tasmād ātmanaiva varṇayatu |
[6] kṛṣṇaḥ sa-smitam uvāca-śrūyatāṃ nāma-
etenāṅgata eva kintu guṇato' py addhā mahānto matā
yat tāpādi-nivāraṇaiḥ sva-vapuṣo jīvānavantaḥ sthitāḥ |
eṣām eva ca janma yat tu phalavad dṛśyeta tac cettham apy
ūhadhvaṃ yad aśeṣa-jīvanatayā rājanty amī sarvataḥ
kiṃ ca-
phalaiḥ puṣpaiś chāyā-cchadana-samid-ādyaiś ca taravaḥ
svabhāvād viśveṣām upakṛti-vidhā dhanya-tanavaḥ |
narāḥ karhy apy eke vidhi-vaśatayā tat-kṛti-kṛtas
tato bhaktāḥ pūrve sukṛtam anu bhāktāḥ kila pare
[7] atra vṛndāvana-vāstavyatā punar eṣāṃ stavyatām apy atikrāmati iti gūḍham abhimatam |
[8] sarve sa-smitam ūcuḥ-kavi-cakra-cakravartinā bhavatā na kiṃ vā supraśastaṅkaraṃ bhavitā, tato yad eva yojayiṣyate, tad eva vijeṣyate | tathā hi-
vāco-yukti-paṭur yatra tvaṃ vadāvadatāṃ gataḥ |
vācaspatiś ca tatra syān na vācaḥ-patir aṇv api
[9] kṛṣṇo' pi sa-smitam uvāca-bhavatu, kadācid etad apy anubhaviṣyatha iti nānā-sukha-vitarakara-puruha-bhūruhāṇāṃ vanyayā mihira-kanyā-tīram udanyayā mudā jagāma | tatra ca-
vyajjann aṅghripa-śaṃsana-svavacanaṃ yajñāṅganānugrahaṃ
cātmīyāgami bhojya-vartma sa yadā santyajya kṛṣṇāṃ gataḥ |
tarhi svacchatarā himāḥ śubha-karāḥ svādūr apaḥ pītavān
aghnyānāṃ nikaras tataḥ svayam apur gopālakās tan-mukhāḥ
[10] tataś ca vidūraṃ samujjhitātalina-phalinatara-taru-vrajasya vraja-rājñī-prahita-mādhyāhnika-bhojya-sampatti-viyojyatā-bhāg-upasattikasya kṛṣṇasya tat-tṛṣṇatāṃ vitarkya tad-bhāva-bhāvitatayā svayam apy atīva tat-tṛṣṇā-bhājaḥ stokakṛṣṇādayas tad-abhāva-bhāvanā api praṇaya-maya-paryutsukatayā vyañjita-tat-kṛta-bhojana-vartma-vañcanāḥ karāñcala-cālana-pūrvakaṃ tad-yācñām akurvata-
rāma rāma mahā-bāho kṛṣṇa duṣṭa-nibarhaṇa |
ito' vidūre su-mahad vanaṃ tālāli-saṅkulam ||[BhP 10.23.1]
[11] kṛṣṇas tu sa-smitam uvāca-atrāloka-pathāśoka-vanikāyām anaśanīya-prasavāyām aśanāyantas te bhavantaḥ kutra vā psātavyaṃ lapsyante ?
[12] ārtiś ced varivarti, tarhi nikaṭām api kuṭilayā sūratanayā-ghaṭanayā dūrāyamāṇām itas tu dakṣiṇāhi yā śūrasena-purī, tām uttareṇa niravajñaṃ yajña-śālā-mālām ālokayanta evānena samyag upatiṣṭhamānena pathā pratiṣṭhadhvam | gatvā ca tān kārmān karmaṭhācāryatamasya mama ca nāmnā yācadhvam | kintu bhikṣākāṇāṃ titikṣā-mātram ucitam iti śikṣā manasi kāryā |
[13] atha te' pi ke' pi saṃvalitāś calitāḥ | svayam ayaṃ tu tadīya-gatyāgati-dṛṣṭy-artham upanadaṃ mahā-kuṭṭimam adhitaṣṭhau | tataś ca-
saurabhyaṃ dhūma-dhārā yajur-anupaṭhanaṃ śubhra-śālā dvijānāṃ
gatyāgatyādi-ceṣṭāḥ śubha-yuta-hutabhug-vedi-bhāg-ṛtvijaś ca |
gatvā natvāpy abhīkṣṇaṃ puṭita-karatayā nādare' py asthur ete
yasmād brahmaṇya-deva-svatulita-suhṛdaḥ kintv idaṃ māṃ dunoti
[14] tataś ca tān prakṛti-śleṣeṇa kenāpy ākṛti-viśleṣeṇa veṣeṇa ca gopān jñātvā vipratā-garva-parvatam ārūḍhās te tu vyūḍha-bahula-sthala-dṛṣṭayas tiṣṭhanti sma | tathāpi sakhāyas te kṛṣṇasya bubhukṣā-sukṣāmatāṃ sākṣād ivānubhūya dūyamāna-manasaḥ svayam eva nivedayāmāsuḥ | yataḥ-
huṃ phaṭ śrauṣaḍ-vauṣaḍ ity evam ādyāḥ
śabdāḥ yasmin na kvacit kṛṣṇa-mukhyāḥ |
tasmiṃs teṣāṃ kiṃ ruciḥ syāt parantu
śrī-kṛṣṇārthaṃ kiṃ na te mānayanti
[15] atha nivedanaṃ cedam--bho bho bhūmi-devāḥ ! kiñcid evāvadhānaṃ vidhīyatām | rāma-rāmānujau khalu parama-prabhāva-yujau śrutavadbhir bhavadbhir avadhāritāv eva staḥ | tau cātra bhavad-vidhānāṃ sannidhānam eva dhenu-sevanānurodhād āgatavantau | kintv adya sadya evānavadya-krīḍā-maya-śūratā-kautuka-puratas tata itaḥ saṅgatyāsannāpi pratyāsannāpi śrī-gopādhibhū-sadana-bhūr vidūrāyamāṇāsmākaṃ bhāti sma | gṛha-lokena ca na tathālocayāmbabhūvimahe | tata eva sākṣāl-lakṣmī-pati-gṛhāyamāṇa-gṛhād bhojana-saṃyojanaṃ vinā krīḍā-yudhi ca kṣudhitāv abhūtām | tataś ca kula-paramparā-prāpta-vyavahāraṃ paryāyatayā pitṛ-paryāyatayā bhavatsu saṅkocam aparyālocamānau pitṛ-bhavanād iva bhavadīya-savanād annaṃ yācitam akurvātām
iti |
[16] atha tathāpi manasy abhakti-rasikatā-vaśikatayā tad asat-kṛtya tuṣṇīm-bhuṣṇuṣu teṣv antar-vāṇiṃ-manyeṣu tādṛg-adhanyeṣu punar amī manasi mīmāṃsayāmāsuḥ-[17] nūnam asmān ete mūḍhān matvā gūḍhānubhāsaṇā babhūvus tasmād gaty-antara-racana-niṣiddha-bhāvāya siddhāntataś cāmīṣāṃ suṣṭhu mauna-biddhāntastāṃ kurma iti | [18] atha spaṣṭaṃ punar ūcuḥ-
dīkṣādy-agnīṣoma-paśvaṅga-homa-
prāntaṃ vijñair yājñikānnaṃ na bhojyam |
sautrāmaṇyāṃ sarvadā neti viprās
tābhyām anyatrāsti tad grāhyam eva
iti |
[19] tatra-bhavad-bhavad-anuṣṭhāna-dṛṣṭita evāsmābhis tad-avasaraḥ sphuṭaṃ niṣṭaṅkita iti bhāvaḥ |
[20] tad evaṃ bhikṣā-niṣṭhānām iva tasminn upatiṣṭhamānānām api śāstrārthaṃ nayamānānāṃ tad avadhārya te vāryācāryā manasi paryālocayāmāsuḥ-hanta ! brāhmaṇā evāsmākam etān brahma-vicāram api viśiṣṭatayā lobhād anuśiṣṭavantaḥ santi | yena tatrāpi kṛta-mukhatayā mukharatām āpannāḥ | bhavatu, tathāpy ete paramebhyayopalabhyamānāḥ kiñcid dāna-rūpam avadānaṃ vinā pratyutādānāya param atrāgatāḥ | aho ! kali-praveśa-deśasya deśa-rūpam idam |
[21] kiṃ ca, kecic ca vipaścitas tayor īśvaratām āropayanti | tarhi bata garhitaṃ kṣudhādikaṃ katham etāvarhataḥ ?
[22] tad etad vibhāvya durbhāva-bhāvatayā tathā sthiteṣu bahu-pacanatāyām api mitampaceṣu dvirjātatāyām api yathā-jāteṣu yājñika-kitavatāṃ yāteṣu teṣu yācñāyāṃ vadanānatā-kadanataḥ parasparam īkṣitvā mandaṃ mandaṃ mandākṣa-mandatayā śrī-govindam eva te vindate sma |
[23] govindaś ca tāṃs tathāvidhān netra-pathān vidhāya manohatān vijñāya ca hasati sma-ehi manyāmahe, yājñikebhyaḥ sva-labhyam abhyādadidhve yathā vṛkṣebhyaḥ iti |
[24] te' pi sa-smitam ūcuḥ-tat tu bhavanta eva jānanti, vayam api yat-preraṇa-samīraṇa-vikīrṇa-manaso jātāḥ |
[25] kṛṣṇas tv antar yajña-patnīnāṃ svāvaloka-prayatnānāṃ sañjānaṃs tatra cāvaśya-lābhaṃ pratijānānaḥ prahasya provāca-ā evaṃ manyadhve tarhi bhadram | mayā tu patriṇām eṣāṃ satriṇāṃ ca teṣāṃ tāratamyāvadhāraṇārtham eva tatra-bhavantaḥ prasthāpitāḥ | tataś ca-
amānināṃ yathā dharmaḥ sthitas tadvan na māninām |
adyāpi cen na pratītha drāk tat-patnīḥ pratīta ca
[26] bhavanti ca bhavanta iva yajña-patnī-janā mat-prema-mātra-sayatna-dhanāḥ | ye khalu dhṛta-mada-nava-loka-dharmaṃ dvyaha-tarṣaṃ jalaṃ pibanti, try-ahātyāsaṃ dvitra-grāsaṃ bhuñjate |
[27] sarve sa-vailakṣyam ācakṣata-hanta satyam evedam |
[28] kṛṣṇa uvāca-bāḍham |
[29] sarve sāścaryam ūcuḥ-tarhi kutukam idaṃ vidāṅkarvāma |
[30] iti kṛṣṇodyam anu sodyamatayā tatra tan-nimeṣata eva jigamiṣatsu teṣu sa-praṇayavatsu kṛṣṇaḥ sa-tṛṣṇam uvāca-annaṃ ca tatra śrīmad-āryādi-sahita-mad-artham arthayadhvam |
[31] atha punar atīva kautuka-dravataḥ parasparam atītya dravanaḥ patnī-śālāyāṃ dvija-patnīr vilokayāmāsus tābhir vilokayāmāsire ca, kṛṣṇāt prati ca iti ca niśckyire |
[32] vilokanāt pūrva-kramas tu yathā-
sā kāpi dhvani-mādhurī-svara-kalā-rāga-valla-valgutā
varṇa-nyāsa-śubhaṃyutā kavi-jana-stavyārtha-citra-prathā |
kaṃsārer guṇa-rūpa-keli-kalanā bāṣpādibhiḥ sārdratā
yajña-strī-kalitā kramād iha sakhīn ārdrān akārṣīn muhuḥ
[33] tataś ca tāḥ-
gavādhva-sambandha-nibandha-vastravān
praśasta-vetrān muralī-puraskṛtān |
piñchāvataṃsān avataṃsa-sundarān
vilokya kṛṣṇāgam apy amaṃsata
tataś ca yat kṛṣṇa-samāgamaṃ te
vyajijñapan vijña-varāḥ praṇamya |
tās tad dviruktāyitam apy apūrvaṃ
pūrvaṃ ca matvā na viduḥ sma kṛtyam
yasyājasra-didṛkṣayā vidalita-prāyāḥ sadāmūḥ sthitās
tasya prāṇa-suhṛd-varāḥ svayam amī tat-preraṇād āgatāḥ |
tat-samprāptim avādiṣuḥ punar adaḥ prārthyaṃ ca kiñcit tad apy
annaṃ tatra kathaṃ kathaṃ kathaya tāḥ prāpsyanti dhairya-sthitim
tataś ca-
yogyam atra kim ayogyam ity amū-
neyabhojya-vivṛtāv anirṇayāḥ |
tat-tadīyam akhilaṃ ca bhājanaṃ
kṣipram ādadata vipra-subhruvaḥ
atha puraskṛta-gopa-sutāyutā
vividha-bhojana-bhājana-mastakāḥ |
pratipada-kramaṇaṃ kiyad agrataḥ
sa iti tarṣi-giraḥ paricakramuḥ
āmodaḥ kānti-pūraḥ sukhadadapadatā garjad ūrjasvi-bhāṣā
vidyud vidyud-ghana-śrīḥ smita-vadana-vidhu-dyota-lakṣmī-pracāraḥ |
āyāntv ity ukti-hasta-prathana-madhurimā yat-kramād āvirāsīt
kaṃsārātes tad āsāṃ pratipadam udabhūd bāḍham ākarṣaṇāya
yāmune samam aśoka-kānane
gopakaiḥ sa viharan mudānvitaḥ |
aikṣi bhūsura-vadhūbhir īkṣyatāṃ
dhyānam eva gatam ity amāni ca
yatra bhūsura-bhāryās taṃ sura-bhāvya-padaṃ yayuḥ |
aśoka-kānanaṃ tat tu babhūvāśoka-kānanam
[34] tataś ca tāḥ sapulaka-pulakatayā tam avalokayāmāsuḥ |
[35] tathā hi lokānāṃ gītam-
kṛṣṇam apaśyan pīta-dukūlam |
bibhratam arcitatamam arcir nava-ghana-capalāruci-mūlam ||dhruvam||a||
śirasi śikhaṇḍāvalim urasi srajam api dadhataṃ giri-dhātum |
indradhanur yuga-madhya-madhuratara-sandhyāṃ dhurvam atiyātum ||b||
udayad-aruṇa-dara-kiraṇaṃ tama iva viracita-ciratara-śobham |
nava-kisalaya-dala-valitaṃ kaca-kulam anu kalitākhila-lobham ||c||
bhālopari-milad-alaka-tatiṃ śruti-kumudam udañci kapolam |
smita-mukham upamita-lakṣaṇa-tārā-yuga-dhara-śaśadara-golam ||d||
kṛta-naṭa-veṣa-viśeṣa-vilakṣaṇa-lakṣaṇa-kṣaṇam upacita-rūpam |
kartum ivāmṛta-vṛṣṭim uditam iha kañcana jaladhara-bhūpam ||e||
citraṃ tatra ca mitra-skandhārpita-bandhāvara-hastam |
nirmala-kamala-vidhūnana-dakṣiṇa-dakṣiṇa-kara-ruci-śastam ||f
iti |
śrutvā śaśvat sphuṭam ahaha yaṃ draṣṭum āśā nibaddhā
sa drāg aikṣi svayam iti gatas tat-kṛtas tāpa-vargaḥ |
yaḥ kaścid vā vyavahitatayā tasya leśas tu śiṣṭaḥ
so' py āveśān milana-tulitāt tāsu na sphūrtim āpa
[36] atha bhojana-bhājanāni śirastaḥ-kṛtya sthitāsu tāsu sakala-bhāva-vicaksaṇaḥ smitāvaloka-lakṣaṇa-svamukha-mādhurya-dhuryaḥ suvicārya yasya kṛte prayasyanti sma, tās tad etad avadhārya tāsāṃ vāñchitaṃ kiñcid añcayan vañcayaṃś ca kāñcana-vasanaḥ kāñcana vācam uvāca-svāgataṃ vo mahābhāgāḥ [BhP 10.23.25] iti prāyaś cāyamm asyābhiprāyaḥ-
aho bata mahābhāgā yuṣmākaṃ bhūri-bhāratā |
jātā saṅkocayaty asmān pṛcchadhve svāgataṃ tataḥ
iti |
[37] tad evam ehi-svāgatāṃ kriyām ācarya tat-pratyuttara-saṅkathane tāsāṃ saṅkocaṃ vicārya punar uvāca āsyatām iti |
[38] asya cāyam abhiprāyaḥ-
svāgata-pṛcchādikam api
viśrama-kāryaṃ vilambitaṃ tanute |
tasmāt tat-paripāṭīm
ajahāṃ bhavatībhir āsyatām eva
iti |
[39] tataś ca praṇaya-praṇeyatayā vikhyātaḥ so' yam āsām asaṅkocāya svayaṃ bhāram avatārayann eva samupaviśann eva ca tāḥ sadeśa eva samupaveśayāmāsa |
[40] punar uvāca ca-karavāma kiṃ iti |
[41] atra cedaṃ nivedanam iva vibhāvitavān-
asmān yam upakartuṃ vāñchati
tad-ṛte sa tu saṅkucann āste |
iti saṅkucitātmānaḥ svayam
anujānantu tat tu bhū-devyaḥ
[42] atha tāsām ātma-darśana-mātra-vāñchā-vimarśana-pūrvam uvāca-yan no didṛkṣayā prāptā upapannam idaṃ hi vaḥ [BhP 10.23.25] iti |
[43] atra cāyam arthaḥ-
asmad-darśana-mātraṃ yad vo' bhīṣṭaṃ tad eva yuktaṃ ca |
tatra hi hetur yūyaṃ tādṛśa-suṣṭhu-svabhāvāḥ stha
[44] atha tasya svabhāvasya suṣṭhu-bhāvatvaṃ vibhāvayan punar uvāca-
mad-viṣayā vaḥ prītiḥ kauśalyād eva nānyataḥ sacate |
yan mayi kuśalāḥ sarve vīkṣyante prīti-kartāraḥ
[45] tatra kuśalānāṃ kaimutyaṃ pratyāyann uvāca-
paśyāmy aham iha sarvaṃ
mat-premāṃśād aśeṣaga-prītim |
nirupadhi yan mayi jantuḥ
prīṇāty anyatra sopādhi
[46] tad evaṃ sādhāraṇatāvadhāraṇaṃ tathā sannidhāna-sthiti-vidhānam upasīdat pratyācakṣāṇaḥ prāha sma-
sarvatra tu mat-sphūrtir na bhavati bata sarvadeti pūrtir naḥ |
bhavatīr anu sā nityā yaiva ca mat-sannidhāna-rūpaiva
tasmāt pati-suta-valitaṃ nilayaṃ tvarayā prayāta tā yūyam |
mama ca tataḥ sukham uccaiḥ sāmañjasyaṃ hi sarvato vaśmi
[47] tad evaṃ vrajadeva-kumārataḥ śrutaṃ sukumāram apīdaṃ vacanam āpāta-sampāta-hīnatayā duḥsaha-racanaṃ manyamānāḥ prativacanam āceruḥ-
etat-prakāram api nārhasi vaktum īśa
prāhur bhavān iva bhavān iti tat prasīda |
satyaṃ kuruṣva karavāma kim evam aṅgī-
kāraṃ nijāṅghri-parivāra-daśāṃ diśasva
vihāya suhṛdaḥ parān vraja-nareśa-geheśvarī-
padāmbujam upāśritāḥ paricarema taṃ tvā sadā |
imāṃ vacana-cāturīṃ bata turīya-pūrtiṃ gatām
urīkuru puru-śravaḥ śravaṇa-maṅgala śrīpate
[48] atha vikacamāna-kamala-samāna-locanaḥ saṅkocam anayaṃ cālocamānaḥ savainayam uvāca-
yathā vo bāndhavā nābhyasūyeran na ca majjanāḥ |
sureśāś cānumoderaṃs tathā kuruta nānyathā
yuṣmākaṃ vipra-bhāryāṇāṃ paricaryārtham āhṛtiḥ |
kenāpi nānumodyeta pratīkṣya samayas tataḥ
[49] tad evaṃ locana-tṛṣṇāspadāya ca kṛṣṇāya tāś cira-sthiratāṃ pratyarocamānās tasya saṅkocam ālocamānās tatra nātivilambamānās tad-ājñām ālambamānāḥ patrāmatrādiṣu bhojyaṃ saṃyojya nija-kupya-pātrāṇy ādadamānās tena sādaraṃ visarjamānāḥ sakhibhir anuvrajyamānā muhuḥ parāvṛtya tam eva vilokamānā bhṛśaṃ saṃvardhi-kṛcchraṃ kalayamānāḥ kathaṃ katham api gṛha-gatiṃ prati sacamānāḥ sva-vaṃśa-prathamānāṃ yaśaḥ-prathāṃ prathayamānā veśmāntaḥ praviśanti sma | kintu-
yāṃ yām āśām ahaha vanitās tā dvijānām apaśyann
āśā-pūrtiṃ pratipada asāv ācarat tāsu śīghram |
sā hi śyāmaṃ kanaka-vasanaṃ vīkṣitākāram āsāṃ
vāraṃ vāraṃ dṛśi vidadhatī citra-bhāvaṃ cakāra
[50] evaṃ cireṇa gṛhaṃ gṛhītavatīṣu tu tāsu-
anna-pātrāṇi pātrāṇi ratnānāṃ vīkṣya sakṣaṇāḥ |
gṛhāṇi ca gṛhādhīśā na hīśāmāsur ūhitum
[51] anantaraṃ tu-
bālya-krīḍā-kṛīta-phalenānena maṇi-pūritān |
sva-gṛhān vīkṣya te viprāḥ sva-patnī-matim anvayuḥ
[52] ūcire ca-
tasmai viśva-janīnāya yās tad-bhogīnam āharan |
tā evāsann ātmanīnā dīnās tu bata mādṛśāḥ
mā jīvan yasya kṛṣṇāya kramate cakṣur ādi na |
mriyamāṇaś ca mā yasya tasmai tan na pravartate
sa kiñjīvaḥ sa kubrahmaḥ suparva-hatakaś ca saḥ |
rājīva-nayanaṃ yas tu nājīvanatayā bhajet
atha kṛṣṇāya tṛṣṇāṃ te dadhur vṛṣṇi-pura-dvijāḥ |
kintu dhṛṣṇak kaṃsa-bhiyā nājagmuḥ kṛṣṇam īkṣitum
ekena kenacit pūrvaṃ bhāryāmāryātigam iva |
nivārya vāryatālabdhā vāryatāyām iti śrutam
[53] tataś ca teṣām ucitam eva, yataḥ-
kṣaṇād uccaiḥ kṣaṇān nīcair gati-bhājāṃ kanīyasām |
reṇūnām iva kārmāṇāṃ viṣamā rītir īkṣyate
pūrvī kṛṣṇasya sevāyām iṣṭī vā tatra yaḥ sadā |
adhītī vā bhāgavate bhakta-pūrvī sa taṃ bhajet
[54] tatra ca tair bhojya-madhurādibhir upayojyamānaḥ śrī-kṛṣṇaṃ madhumaṅgala uvāca-suṣṭhu miṣṭam idaṃ pākimatāpannam anna-jātaṃ yācita kam apy amṛtāyate | nedṛśam āpam ity akam amṛtaṃ vā | yat khalu bhūmi-skhalitaṃ sarajasaṃ kaṇam apy abhyavahartum īhāmahe | tasmād asmākam eva parṇaśālābhyarṇe tāḥ kuṭīr vidhāya tiṣṭhantu, tat-kṛta-madhura-paripāka-pāka-śāka-sūpa-pūpa-pūṭīs tu savayaso vayam eva yuṣmabhyam uṣṇāḥ koṣṇā eva samarpayiṣyāmaḥ | tatrāpy āha prāgraharatayā prāgrahara eva bhaviṣyāmīti sthite ko vāyaṃ doṣaḥ | kintu roṣa-bhiyā na vaktuṃ śaktāḥ sma |
[55] kṛṣṇa uvāca-ādyūna nūnam unmadiṣṇutayāpatra-piṣṇutām apy aticariṣṇur jāto' si |
[56] atha sarve' pi hasantaḥ procuḥ-priya-vayasya ! yady apy asau parānnatārocanam āpannas tarhi sa eṣa eva tundaparimṛja iva vipra-sundarīṇāṃ tāsām upāsanāṃ ghaṭayamānas tad-bāṭa-taṭagam uṭajam adhitiṣṭhan sambhavad āśitambhavān miṣṭam iṣṭa-vighasa-bhojanān nijam iṣṭaṃ racayatu |
[57] kṛṣṇa uvāca-sādhūktaṃ vyaktam idaṃ bhagavatī-viditaṃ vidhāsyāmaḥ |
[58] madhumaṅgalas tu sa-krodham ivovāca-yuvarāja ! gardhanatayā kukṣim-bharayas te eta eva muhur aśanāyāṃ smarayantaḥ sarvatra ca ghasmarā eva bhaṇyante, bhikṣāyām akṣāma-samudyamatayā sarvānnīnāś ca lakṣyante, na tu vayam |
[59] sarve' py ūcuḥ-vāvadūka ! vipratayā bhavān eva yāyajūkatāyāṃ jañjapūkatām āsīdan purobhāśānāṃ dandaśūkas tad-āsvādāya jāgarūkatām āsādayati | asmābhis tu bhavaj-jāter dvijāteḥ parīkṣaivācaritā iti |
[60] tad evaṃ hasatsu sakhi-sabhāsatsu svayam āśitambhavenodana-sambhāreṇa bhuktvā suhitaḥ sarva-hitaḥ śrāvita-veṇur dhenuḥ prāpya tat-tat-kathā-kautukatas tad-artham anugavam āsādita-dṛṣṭi-vrajaṃ śrīmad-vrajam avāpya nija-viraha-dahanaṃ nirvāpya svaka-rūpāmṛtenāpyāyayāmāsa |
[61] sakhāyas tu yājñikeṣu jagmivāṃso jakṣivāṃsaś ca vayam iti saṅkocena na kañcid apy ūcivāṃsaś ca |
[62] atha kathakaḥ kathā-samāpanam āha sma-
MISSING!
so' yaṃ śrī-gokulādhīśa kulādhīśas tavoditaḥ |
ākarṣaṇād guṇā yasya sarvān anuguṇān vyadhuḥ
Original text: Gopālacampū, P1-33, U1-3, U5-6, U29 · Edition: Puridasa (1947). · Data entry Jan Brzezinski · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0