Gopālacampū, P1-33, U1-3, U5-6, U29 · Chapter 1.12
[anuṣṭubh]
[57] tad evaṃ kathakayoḥ kathāṃ prathayitvā sabhyeṣu sākṣād iva kalita-tat-tat-keli-sandhayoḥ kṛtāñjali-bandhayos tad-dine' pi pūrvavad eva sarve gṛha-vartmani vartamānā nija-nija-spṛhaṇīyaṃ karma nirmimāṇā api tām eva līlāṃ bṛṃhitāṃ hṛdi jagṛhire |
iti śrī-śrī-gopāla-campūm anv
agha-brahmāgha-mocanam nāma
ekādaśaṃ pūraṇam
||11||
(12)
atha dvādaśaṃ pūraṇam
gocāraṇa-pracāraṇaṃ
[1] atha paredyavi ca kathā prathate sma, [2] yathā snigdhakaṇṭha uvāca-yadyapi kālenālpena [BhP 10.8.26] ityādi-rītyā varṣa-traya-traya-paryāyeṇa tayor vayo-gaṇanā nirṇītā, tathāpi kaumāraṃ tu varṣam ekam adhikam adhirūḍham, bāla-vatsānāṃ śrīvatsa-vatsasya ca mitho vatsara-viraha-mayānullāsena vyatīta-kṣaṇa-maya-saṃvatsara-kāla-bāla-vatsānurodhena vā tasya stabdhībhāvāt | [3] tatas tad-bhāvānugāmitayā rāmasya ca tathā vṛttaṃ sutarām eva vṛttam | tad-anantaram akhaṇḍaṃ paugaṇḍaṃ tu varṣa-dvayenaivāpūryata, cirāl labdha-bandhu-saṃvāsena samyag ullāsena jhaṭiti kaiśora-ghaṭanāt | tathā ca prathāṃ karavāma dhenuka-vadhāvama-dhāma-gamanānte | tad evam eva saṅgacchate kālenālpena ityādi |
tāvad evātmabhūr ātma-mānena truṭy-anehasā |
purovad ābdaṃ krīḍantaṃ dadṛśe sakalaṃ harim ||[BhP 10.13.40] iti |
tataś ca paugaṇḍa-vayaḥ-śritau [BhP 10.15.1] ityādi ca |
[4] atha prakṛtam anusarāmaḥ | tad evaṃ viharatoḥ sarveṣāṃ mano harator anayoḥ pañcamaṃ varṣam añcat kaumārataḥ pāra-bhūtaṃ vayaḥ samayāñcakre | yathā-
aiṣamo' bhavad asau parut parāry
evam ādi nikhilair yadāgaṇi |
hanta tarhi sahasā bakāntakaḥ
prāpta-kānti vijahau kumāratām
[rathoddhatā]
udgacchad-buddhi-śakti-prathama-ruci-jayi-śyāmatā-śubhratā-yuk
kiñcid-vistīrṇa-vakṣaḥ-prabhṛti valayitāyāma-netrādi-gātram |
keśaṃ veśaṃ ca pūrvād adhika-mitim ayat keli-śikṣā-pravīṇaṃ
paugaṇḍaṃ prāg acaṇḍaṃ sphurad alam anayor māṃ didṛkṣuṃ karoti
[sragdharā]
[5] tadā ca kadācic chrī-vraja-rājñī sabhāntaḥ prātar āyātā śrīmad-abhinanda-patnī sayatnī-bhavantī tāṃ papraccha-yātaḥ kṛṣṇa-mātar, adya sadyaḥ prātar eva kutra vā bhavaj-jātaḥ prayātaḥ?
[6] vraja-rājñī tu sa-hāsam āha sma-hanta, tad etad vartamāna-samaya-paryantaṃ tasyodvartana-snāna-paridhāna-mayāni karmāṇi mayā nirmīyante sma | samprati mad api lajjām āsajjan svaka-savayaḥ-sevaka-priyaḥ pṛthag eva kṛta-tat-kriyaḥ sa mā samayā samāyāti | āgatya ca pratyahaṃ māṃ pitaraṃ yathā-yatham itaraṃ ca guru-janaṃ puru-gauraveṇa namaskāreṇa puraskaroti | [7] kiṃ ca, tad-avadhi yadā sandhyāyāṃ mayā dhyāyamānāgamanaṃ saha-vatsaḥ samāgacchati, tadā tad-upari vāri vāra-trayaṃ bhramayitvā pibantī bhavāmi sma | samprati tu, sa-śapatham edhamāna-yatnavatā tat-pratiṣedhatā tena mama hastau vihastau kriyete | evam eva rauhiṇeyaś ca iti | tad etad arvācīnaṃ tad-varṇanam apūrvatayākarṇya tan-mukhaṃ nirvarṇya sarvā hasanti sma | [8] sā punar uvāca-tad etad abālyam
iva ca tasyāsamaya-mayatvād bālyam eva matvā sukham upalabhāmahe, anena tu duḥkhākriyāmahe |
[9] sarvāḥ sāśaṅkam ūcuḥ-hanta, kiṃ tat?
[10] sā prāha-svayam acirād eva gavāṃ vicāram antarā cicārayiṣitaṃ yat |
[11] sarvā ūcuḥ-nātrāpy anyathā manyasva | gopa-kula-tilakāyamāna-bālakānāṃ sa eṣa eva svabhāvaḥ sarvatra nābhāvam āsīdati | kim uta teṣv api parama-citra-caritrasya tasya iti |
[12] atha vraja-rājasya sadasy api tasya vṛttam idaṃ vṛttam āsīt | yathāha sma sa-smitaṃ samāsannau sannanda-nandanau nandita-samājaḥ śrīman-nanda-rājaḥ-bhoḥ āyuṣmantāv, adya-jāta iva yuṣmad-bhrātṛ-jātaḥ sa yathā samprati yuvāṃ prati vartate, na tathā mām iti lakṣyate | yataḥ kiñcit saṅkucita-vilocanena mām avalocayann ālocyate | yuvābhyāṃ saha tu madhura-vārtāṃ vartayann eva dṛśyate |
[13] sannanda uvāca-sāmpratam evedaṃ, yataḥ sāmprataṃ tatra-bhavatā tatra śikṣā-maya-vīkṣā gāmbhīryam ācaryate | āvābhyāṃ tu kaumāra-kālīne' pi tasminn atiśālīne vidheyatayā paryālocituṃ na pāryate | [14] pāśya paśya
prathamaṃ namam iha mātaram atha pitaraṃ tvāṃ tathaivāsmān |
pratyūṣaḥ pratisuhṛdaṃ sat-kurute' sāv atīva bālye' pi
[udgīti]
[15] atha kramāgateṣu vatsalatayā samāna-mateṣu tad-ākarṇanārtham akiñcidvādiṣu śrīmad-upanandābhinandādiṣu tad-varṇyamānam anya-mukhād ākarṇya sānanda-vikasita-manda-hasita-bhrājiṣu punaḥ sannanda-nandanau prati śrī-vraja-rāja uvāca-bhavantāv ekāntam anubhavantāv anugamya tau ramya-kātarākṣi-prāntāv asakṛt prātar ārabhya prārthitavantāv iva hyaḥ pūrve' hni samantād bhrātarāv atidūrād adṛkṣātām | tat kim ucyatām?
[16] nandana uvāca-tadānīm eveti kiṃ vaktavyam? kintu cirād eva tayos tad abhirucitam upacitam asti | saṅkucita-bhāvābhyām āvābhyāṃ tu bhavatsu na śrāvitam |
[17] vrajarāja uvāca-kiṃ tat?
[18] sannandaḥ sasmitam uvāca-svayam eva gavāṃ sevanam iti yat |
[19] upananda uvāca-kim ūcatus tau?
[20] sannanda uvāca-āvayoḥ prathama-vayo' tītayos tāta-caraṇānāṃ svayaṃ gocāraṇam anācāratām ācarati iti |
[21] tad etad varṇyamānam ākarṇya tayor mukhaṃ nirvarṇya sa-vismayaṃ tūṣṇīmbhūṣṇutayā virājamāne vrajeśāne sarve' pi tam ūcuḥ-yadyapy adya-jātāv iva sujātāv amū, tathāpi kramaṃ vinā buddhi-niṣkramasya bala-saṃvalanasya ca sad-bhāvād asmākaṃ vismāyakāv eva bhavataḥ | itas tu na vismāyakau bhavatas tapaḥ-prabhāva eva khalv evaṃ bhāvam āvahatīti | na khalu tat-tat-khalānāṃ yat parimalanaṃ jātam, tatra sahāyatānāṃ sahāyatā kācid api paricitā | tasmān maṅgalam eva saṅgataṃ bhaviṣyati iti |
[22] atha tadā kadācin nija-gṛhiṇyāpi saha rahasi śrī-vraja-rājasya sa eṣa prastāva-viśeṣa āsīt-yatra ca tau putra-prema-yantritatayā tad etan mantritavantau, paśyāmaḥ samaya-viśeṣam iti |
[23] tadā ca dina-katipayānantaraṃ sabhāyāṃ bhāsamānāyāṃ śrī-vraja-rājasya vailakṣyam ālakṣya sarve' narvācīna-gopā mitho nirīkṣya hasanti sma | [24] tatra ca śrī-vraja-rāje kathaṃ katham? iti sa-smitam uktavati vadanti sma, yad asmābhir akasmād vismāyanam anubhūtam, tad eva bhavadbhir apīti sambhāvyate |
[25] vraja-rāja uvāca-kathyatāṃ tāvat tathyaṃ bhavadbhiḥ |
[26] sarva ūcuḥ-yadyapi cirata evedaṃ caritam, tathāpi bhavatāpi gocaritena gocaritenātīva racitam, yat khalu sarvaṃ go-jātam na tu bhavaj-jātam antarā padam api padaḥ pradadāti | kathañcit tenaivāgrāvasthitenādya tāḥ prasthāpitāḥ santi |
[27] vrajarāja uvāca-tad idam akasmāt kathaṃ jātam?
[28] sarva ūcuḥ-bhavat-putraḥ kutracid yatra snehaṃ vyañjayati, tatra sarvatra caivaṃ dṛśyate |
[29] vraja-rāja uvāca-tarhi kim agarhitam arhitaṃ syāt?
[30] sarva ūcuḥ-yatra gaty-antaraṃ nāsti, tat khalv anantaram eva vidhātuṃ yuktam | yat tu tatra-bhavantas tatra bhītāyante, tat punar vatsa-pālane' pi na tucchāyate | kintu bhavat-tapa eva pratapati pratīpān iti pratīyate | tasmād bhavatād bhavatām anujñā, yā paramparayāpi paraṃ param apy amaṅgalaṃ tāra-yiṣyati |
[31] athedam ākarṇya nirvarṇanata eva jñāpitānujñā-nija-samāje śrīman-nanda-rāje sarvānumati-labdhānandaḥ śrīmān upanandaḥ prathita-samajñān samaya-jñān jijñāsayāmāsa | tair api budha-śravaṇa-sukha-prada-maṅgala-śravaṇa-saṅgata-budha-śravaṇa-viśiṣṭhāyām abahula-bāhulāṣṭamyāṃ bahulā-pālanaṃ bahulam etad iṣṭam ity ādiṣṭam | [32] śrīman-nandādayaś ca sarve dundubhi-nirghoṣeṇa ghoṣe tasmin nirviśeṣam ahas-tritayam ahamahamikayā mahaḥ pracārayantas, tad-vatsa-cāraṇa-bṛhad-utsavam apy aticarantas tat samācaranti sma |
ekasyaikasya ced vaktur vaktrāṇi syuḥ sadāyutam |
tadā tad vaktum icchantu yady āyuḥ sarvadāyutam
[anuṣṭubh]
[33] dig-darśanaṃ tu yathā,
gopālocita-navya-veṣa-valanai rakṣā-vidhānair dvijādy-
āśībhiḥ sudināha-labhya-racanair vrajyārha-nīrājanaiḥ |
saṅgānānvita-vādya-nṛtya-nikaraiḥ śaśvaj-jayādy-āravaiḥ
śrīmān gopa-mahendra-sūnur agamad rāmeṇa dhenūr anu
[śārdūlavikrīḍita]
[34] tad anu gati-rītir itīva ca gantavyā-vādya-gīta-maṅgala-parītaṃ purodhasaḥ purodhāya dhenūḥ sannidhāya tāś ca pādyādibhir arcitā vidhāya madhura-grāsais tāsāṃ samagrāṇāṃ tṛptim ādhāya tāsu nati-prabhṛtibhir mānam upadhāya punaś ca pradāna-dakṣiṇābhiḥ purohitādīn akṣīṇānandān sandhāya, śrīmat-pitṛ-caraṇādīn mañjulāñjali-valitam agrato nidhāya sthitavati sāgraje tasminn avaraje, śrīmāṃs tat-pitā vrajarājas tāvan maṇi-maya-lakuṭiṃ tat-kare ghaṭayāmāsa | śrīmatī tan-mātā ca vraja-rājñī bhāle tilakaṃ nidadhe, nidhāya ca sā-
rāma prāg asya paścād bhava subala yuvāṃ śrīla dāman sudāman
doḥ pārśva-sthau bhavetaṃ diśi vidiśi pare santu cātmīya-bandhoḥ |
itthaṃ haste vidhṛtya pratiśiśu diśatī tatra kṛṣṇasya mātā
tat-tat-karmādhikāra-śriyam api dadatī netra-nīrair asikta
[sragdharā]
[35] atha rohiṇī-bṛṃhita-śuci-sampad-upananda-gṛhiṇī-saṃhita-mahita-mahilābhiḥ sahitaṃ yathāyathaṃ saṅgamite nānā-maṅgale, bhuvi divi ca mahā-maha-bahala-kuśala-kutūhalam anu, mātaraṃ pitaraṃ kāṃścid anyāṃś ca namaskṛtya, kṛta-kṛtyatayā jihi-jihi-kāreṇeritāś ca gāvaḥ svābhimukham eva sthitā na prasthitavatya ity anupapattyā pratyāsannān gurūn parāvartya, tāsām purata eva sa-bala-sakhaḥ sa prasthitavān | prasthitavati ca tatra śyāma-varṇe tarṇakāgrimatā-nirvarṇaneneva mandaṃ mandaṃ gacchantaṃ gāvas tam anvagacchan |
[36] tad evaṃ śrī-kṛṣṇa-rāmāv etāv atha svānugamana-kamana-manaskān janān kathaṃ katham api tataḥ pathaḥ ślathayitvā, svātmānam api tal-locana-śṛṅkhalā-mocanān mocayitvā, sakhibhir apy akhila-vilambi-lalitair nava-gopa-mahasopavalitaiḥ saha sahasā hasantau lasantau cārāya madhye madhye stabdha-nikhila-gavīkau labdha-mano-gavīkau suvalita-calitaṃ govardhana-diśam uddiśya calataḥ sma |
[37] yatra gāvaḥ saṅketita-svarādi-viśeṣeṇaiva mithaḥ saṅkīrṇā vikīrṇāś ca bhavanti sma, na tu daṇḍenopaghātaṃ viśīrṇāḥ kriyante sma | yatra ca sakhiṣu tābhyāṃ saha parasparaṃ maṇḍayanteṣu nandayanteṣu krīḍā-janayanteṣu ca parama-kautukam āvirbhavati sma |
[38] tad etan nirvarṇya devair varṇitaṃ yathā-
pratyekaṃ gāva etā bahir api ca hareḥ prāṇa-rūpā yad āsāṃ
śaśvat tṛptau ca tṛptiṃ kṣudhi ca kalayati kṣud-vikāraṃ sa eṣaḥ |
ānīyānīya caitā nijahṛdi vidadhad ghrāṇa-saukhyaṃ dadhānaḥ
śliṣyann uccair vicinvann aśanam upadadat pālayan svena bhāti
[sragdharā]
usrāṇāṃ prāṇa-sāmyaṃ vahati harir amūs taṃ vinā rikta-cittāś
citra-prāyāḥ samantād yad iha vana-tati-śrī-nibhā visphuranti |
tal-lābhād ghrāṇa-dṛṣṭi-śravaṇa-sarasana-sparśa-yogād valante
kintu syāc citram etad bahir upavalitaṃ teṣu taṃ svādayanti
[sragdharā]
āhūtaṃ kurute hariḥ sakhi-janaṃ, so' py enam evaṃ tathā
vakti śliṣyati jighrati prahasati skandhaṃ spṛśan karṣati |
āstāṃ tac ca mahādbhutaṃ śṛṇuta bho yady antaraṃ tarkyate
naivātmā pṛthag asya tasya ca bhaved ity eva vijñāyate
[śārdūlavikrīḍitam]
vadati sakhi-samūhaḥ kṛṣṇa-rāmāv itīdaṃ
kvacid api vinimāya prāha tat tac ca yuktam |
kalayata yad imāv apy ātmanaḥ sthāna eva
sphuṭam iha vidadhāte yan mithas tatra tatra
[mālinī]
[39] atha tad evaṃ ca sthite, pūrvata eva tadīya-vimala-parimala-mādhurī-dhārā-nandita-vidūraga-vṛndāvana-sthira-cara-jīvāvalībhir jīvātutayājīvyamānau, samprati tu sarvā eva tā devatā-pūrvāḥ paramāpūrva-darśana-sparśanādibhir labdha-parvaṇaḥ kurvāte sma | [40] yāḥ khalu sarvātiyāyi-sukha-dāyitayānyeṣām api puṇyāya puṇya-phalāya naipuṇyam āseduḥ | [41] tatraiva ca sarva-sukha-śaṃsinī vaṃśī sarvam ātmānaṃ ca kṛtārthatāṃ prāpitavatī | yataḥ-
na tad vanaṃ yan na vihāra-maṅgalaṃ
nāyaṃ vihāraḥ śubha-gīta-bhṛn na yaḥ |
gītaṃ na tad yan na hi vaṃśīkākṛtaṃ
vaṃśī na sā kṛṣṇa-mukhānugā na yā
[upajāti 12]
[42] tad-dine tu kāntaḥ so' yaṃ vṛttāntaḥ karṇāntaḥ kriyatām-
udīrṇa-muralīkalaḥ sva-guṇa-gātṛ-gopāvṛtir
balena sahitaḥ sphurad-vividha-mādhurī-vistṛtiḥ |
rasārdram aniśa-smitaṃ tad-atihārda-bhājāṃ gavāṃ
hitaṃ svajana-cittavad vanam athāviśan mādhavaḥ
[pṛthvī]
[43] sa ca nitānta-priya-jana-bhānaḥ kānanāntaḥ-sāra-sarasa-gandha-sarasa-sugandha-gandha-vāha-vāhita-nava-pallava-pāṇibhiḥ sphuran-madhura-sakhi-tatiṃ madhupatim āliṅgann utasaṅga-saṅginaṃ vidhāya, svānuvrata-madhuvrata-khaga-mṛga-mañju-guñjitādi-vyañjanayā khelitum iva protsāhayāmāsa |
[44] tataś ca kautuka-viśeṣa-lambhanāya vraja-rāja-tanūjaḥ sa-smitam īkṣamāṇaḥ sa-vismayavad utprekṣamāṇaś ca nijāgrajaṃ prati sādara-narma-gandha-prabandhi-vana-varṇanaṃ nirmame, yathā-
nūnaṃ bhavān viśva-patir namanti yad
baliṃ gṛhītvā taravaḥ padaṃ tava |
paśya prasūnādi-śatena tan nata-
pravāla-śākhā-śikhayā spṛśanti te
[upajāti 12]
tvaṃ rājase deva vane' tra sāmprataṃ
vayaṃ na paśyāma tathāpi tāmasāḥ |
itīva cakṣuṣmati janma-lambhanaṃ
vṛkṣā vṛṇānāś caraṇaṃ tavāśritāḥ
[upajāti 12]
gāyanti tvāṃ ṣaṭpadāś cānuyāntaḥ
śrī-rohiṇyāḥ putram antarhitaṃ ca |
itthaṃ mitrāṇy āhur ūhe' ham evaṃ
sarveśas tvaṃ na tv amī san-munīśāḥ
[śālinī]
suramyaṃ nṛtyanti pramada-śikhinaḥ sneha-valitaṃ
hariṇyaḥ paśyanti sphuṭa-mṛdu-kalaṃ bibhrati pikāḥ |
naṭā rāmāḥ sūkta-prapaṭhana-vidaḥ kānana-sadām
amī dhanyā yasmād vidadhati tavārād atithitām
[śikhariṇī]
aṅghrisparśair dharitrīgiritṛṇasaritas te nakhaśreṇilekha-
śrīmac-citrair vicitra-druma-samudayaga-dyota-vīrud-vibhedāḥ |
snigdhekṣābhiś ca dhanyā mṛga-vihaga-gaṇā vakṣasaḥ saṅga-lābhād
eṣā tatrāpi gopī-vratatir atitarāṃ yat-spṛhā sāpi lakṣmīḥ
[sragdharā]
pitṛvyān me kṣatrād avataraṇam āptaḥ sa tu bhavān
pitur gopeśasyātmaja-padam agād dharma-vidhinā |
atas tvaṃ gopīnāṃ pariṇayanam āptāsi tad iyaṃ
latā gopī-nāmnī tava hṛdaya-lagnā prathayati
[śikhariṇī]
[45] athāgrajaś cānuja-vācam amṛtam ivācamya smitam ācarann uvāca-bhavādṛśa eva tādṛśa-guṇa-gaṇa-bhāg īśvaraḥ katham anyaṃ tatra gaṇyaṃ karoti? iti |
[46] tad evam akhila-sakhibhiḥ saha hasan narmaṇā teṣāṃ śarma sphuṭam uttambhayan, śrīmad-vṛndāvana-vana-śobhām api svam iva tān upalambhayan, paśūn api mānasa-gaṅgā-rodhāṃsi lambhayan svayam apy ayam atitarāṃ reme | tac ca prātyahika-prāyam evaṃ prathayiṣyāmaḥ | yathā-
ramate rāmaṃ paritaḥ kṛṣṇaḥ | sakhi-gaṇa-gīta-guṇeṣu sa-tṛṣṇaḥ ||
anugāyati pika-ṣaṭpada-gānam | parijalpati śuka-haṃsa-samānam ||
evaṃ cakra-cakora-bakādi | anurauti sphuṭa-hāsa-vivādi ||
dvīpi-mukhārpita-bhīti paśūnām | rutim iva sṛjati bhayāya śiśūnām ||
pakṣi-mṛgādikam aharahar acalam | viracita-nāmabhir āha ca sakalam ||
bhramati sakhā yadi tasmin ko' pi | karṣati vihasan paṇam amuto' pi ||
dūraga-paśum āhvayati ca nāmnā | kṛta-go-gopa-manorama-sāmnā ||
gavyāhūtau śikhināṃ hūtiḥ | jātā yad asau ghana-ruti-bhūtiḥ ||
vyatiyuñjāno bhrātrā sva-karam | śaṃsati hasati sakhī-hita-nikaram ||
sakhibhir viśramayann ayam āryam | praṇayati tat-pada-lālana-kāryam ||
sulalita-pallava-talpa-vidhānaḥ | suhṛd-ūru-sthira-mūrdha-nidhānaḥ ||
keli-śramam anu kṛta-śayanehaḥ | puṇyatamair upavījita-deḥaḥ ||
atra ca kair api lālita-caraṇaḥ | asmat-tṛṇ-mātrada-paricaraṇaḥ ||
yaḥ snigdhānāṃ gāna-vinodaiḥ | nidrām itavān svara-kṛta-modaiḥ ||
smaratāṃ tan naḥ kim api manaḥ-stham | samayaṃ sahate nānyāvastham ||
vayam iha ke vā lubdhaṃ-manyāḥ | lubdhā yasmin śuka-mukha-dhanyāḥ
[mātrā-samaka]
[47] tad evam eva valgu valayite līlā-valaye pūrvavan nilayād ākalitam iṣṭa-miṣṭānnādikaṃ rasanayā śliṣṭaṃ vidhāya, gavāṃ jālaṃ cālayan pālayan sāgraja-vraja-rāja-tanūjaḥ savayobhir āyatīgavam avasaram avagatya gotrā-mātrāṇāṃ tatiṃ śanair upavrajam anaiṣīt | nītvā ca tārṇaka-vātsaka-bhedānāṃ tathā strī-gavīnāṃ tāsv apy upasāryāsandhinī-praṣṭhauhī-dhenu-baṣkayiṇī-gṛṣṭi-samāṃsamīnā-naicikī-kapilā-vaśā-gopati-prabhṛtīnāṃ tatra ca gaṅgādi-nāmnāṃ tathā puṅgavānāṃ teṣu cārṣabhya-damya-jāta-kakutpūrṇa-kakuj-jātokṣa-mahokṣa-vṛddhokṣa-yugya-prāsaṅgya-śākaṭa-praṣṭhavāṭ-pramukhānāṃ tatra ca haṃsādi-nāmnāṃ paraḥ-koṭīnāṃ kūṭān pṛthak pṛthag avīvasat | tatra tatra
ca nastitān api śivaka-baddhān acīkarat |
[48] tataś ca pūrva-pūrvasmād apy apūrvatayā maṅgala-vastu-nikara-karaiḥ puraskṛta-kṣiti-deva-nara-deva-puraḥsarair vrajavāsi-varair upavrajya nīrājya ca sapaśu-pāla-balaḥ sa gopālaḥ sadanaṃ sādaram āsādayāmāse | prasādayāmāse ca sulalita-lālanayā janita-sukha-jananī-mukha-purandhrī-janena |
[49] atha kṣaṇa-mātraṃ tatra viśramya go-dohanāya nirgamya ramya-doha-pātra-sandohaṃ kiṅkara-nikara-karāhṛtaṃ vidhāya, gavās-thānīm abhinidhāya, mahā-mahima-gopa-samūham anukṛtopaveśaṃ śrī-vraja-nareśam anujñāpya vatsa-mocanam ājñāpya dhenuka-madhya-sthitaḥ svasti-vācanādi-praśastaṃ samasta-citta-mohanaṃ go-dohanaṃ nāma karma prathamaṃ nirmame |
[50] tatra ca gṛhān nirgamanaṃ yathā,
hāṭaka-lakuṭi-pāṇir maṇi-cita-niryoga-rājad-uṣṇīṣaḥ |
jita-gajarāja-vilāsaḥ sabalaḥ kṛṣṇo yayau goṣṭham
[āryā]
[51] dohanaṃ yathā,
śrīmat-paṭṭa-vaṭānta-mauktika-lasan-niryoga-rājat-kacau
gāḍhā-naddha-varāntarīya-rucibhiś citrādharāṅga-śriyau |
ūrdhvajñū kṣiti-saṃhitāgra-caraṇau jānu-dvayāntaḥ-sthita-
svarṇāmatra-dharau sitāsita-tanū dhenūr duhāte sma tau
[śārdūlavikrīḍita]
[52] tataś ca ghaṭodhnīnāṃ tāsāṃ nātidugdhānām api dugdhāni tu pracuraṃ dugdhāni vidhāya gavādi-sambhālanam anu gopān saṃvidhāya tāni ca pituḥ purastān nidhāya karābhyām añjaliṃ sandhāya sthitavantau santau, tena dūratas tadīya-turīya-kakṣā-pūrita-cāturī-nirīkṣaṇa-sukha-sthagitena bhūyo bhūyaś cāhūya savyāpasavyayor upaveśitau | yatra ca-
akṣṇā tasyāpasavyena savyaṃ tac cakṛṣe balāt |
api savyenāpasavyaṃ rāmaṃ kṛṣṇaṃ didṛkṣuṇā
[anuṣṭubh]
kiṃ ca-
eka-hetu-mayam eva locane dve ca bāṣpam aparatra vindataḥ |
rāma-kṛṣṇa-yugapad-vilokane te tu gopa-nṛpater yathāyatham
[rathoddhatā]
tathā hi-
savyam akṣi tanujād vrajeśitur
bhrātṛjāt punar asavyam asravat |
yatra mānasam api svayaṃ dvidhā-
bhidyatāśru-miṣam ity abudhyata
[rathoddhatā]
tataś ca-
agrimān agrimān kurvann antyān antyān samaiḥ samam |
so' bhito rāma-kṛṣṇābhyāṃ śobhito gṛham āyayau
[anuṣṭubh]
[53] tauryātrika-carya-paryākulatayeti śeṣaḥ |
gṛham āgatya ca sarvām ātma-goṣṭhīṃ miṣṭānnādibhiḥ suṣṭhu tuṣṭām akārṣīt | [54] tataś cānanda-viśiṣṭeṣu visṛṣṭeṣu śiṣṭeṣu rāma-kṛṣṇau nija-nija-dhāma samāgamya ramyatama-śayyām adhiśayya mātṛbhyām upacaryamāṇau paricārakaiḥ paricaryamāṇau sukhaṃ nidadratuḥ |
[55] atha snigdhakaṇṭhaḥ samāpana-digdhaṃ tad idaṃ vākyaṃ sāñjali vyānañja-
īdṛśas tanayo jātas tava gopa-dharā-pate |
ātmārāmāś ca yat-kīrtyā yānti drāg ātma-vismṛtim
Original text: Gopālacampū, P1-33, U1-3, U5-6, U29 · Edition: Puridasa (1947). · Data entry Jan Brzezinski · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0