Language

ENहिગુ
Scripture Library

Gheranda Samhita · Chapter 2

2.1

āsanāni samastāni yāvanto jīvajantavaḥ
caturaśīti lakṣāṇi śivena kathitaṃ purā //

2.2

teṣāṃ madhye viśiṣṭāni ṣoḍaśonaṃ śataṃ kṛtam
teṣāṃ madhye martyaloke dvātriṃśad āsanaṃ śubham //

2.3

siddhaṃ padmaṃ tathā bhadraṃ muktaṃ vajraṃ ca svastikam
siṃhaṃ ca gomukhaṃ vīraṃ dhanurāsanam eva ca //

2.4

mṛtaṃ guptaṃ tathā mātsyaṃ matsyendrāsanam eva ca
gorakṣaṃ paścimottānam utkaṭaṃ saṃkaṭaṃ tathā //

2.5

mayūraṃ kukkuṭaṃ kūrmaṃ tathā uttānakūrmakam
uttānamaṇḍukaṃ vṛkṣaṃ maṇḍūkaṃ garuḍaṃ vṛṣam //

2.6

śalabhaṃ makaraṃ coṣṭraṃ bhujaṃgaṃ ca yogāsanam
dvātriṃśad āsanāny eva martyaloke ca siddhidā //

2.7

yonisthānakam aṅghrimūlaghaṭitaṃ saṃpīḍya gulphetaraṃ $
meḍhropary atha saṃnidhāya cibukaṃ kṛtvā hṛdi sthāpitam &
sthāṇuḥ saṃyamitendriyo 'caladṛśā paśyan bhruvor antare %
etan mokṣakapāṭabhedanakaraṃ siddhāsanaṃ procyate //

2.8

vāmor ūpari dakṣiṇaṃ hi caraṇaṃ saṃsthāpya vāmaṃ tathā $
dakṣor ūpari paścimena vidhinā kṛtvā karābhyāṃ dṛḍham &
aṅguṣṭhau hṛdaye nidhāya cibukaṃ nāsāgram ālokayed %
etad vyādhivikāranāśanakaraṃ padmāsanaṃ procyate //

2.9

gulphau ca vṛṣaṇasyādho vyutkrameṇa samāhitau
pādāṅguṣṭhau karābhyāṃ ca dhṛtvā ca pṛṣṭhadeśataḥ //

2.10

jālaṃdharaṃ samāsādya nāsāgram avalokayet
bhadrāsanaṃ bhaved etat sarvavyādhivināśakam //

2.11

pāyumūle vāmagulphaṃ dakṣagulphaṃ tathopari
śirogrīvāsame kāye muktāsanaṃ tu siddhidam //

2.12

jaṅghayor vajravat kṛtvā gudapārśve padāv ubhau
vajrāsanaṃ bhaved etad yogināṃ siddhidāyakam //

2.13

jānūrvor antare kṛtvā yogī pādatale ubhe
ṛjukāyaḥ samāsīnaḥ svastikaṃ tat pracakṣate //

2.14

gulphau ca vṛṣaṇasyādho vyutkrameṇordhvatāṃ gatau
citimūlau bhūmisaṃsthau karau ca jānunopari //

2.15

vyāttavaktro jalaṃdhreṇa nāsāgram avalokayet
siṃhāsanaṃ bhaved etat sarvavyādhivināśakam //

2.16

pādau bhūmau ca saṃsthāpya pṛṣṭhapārśve niveśayet
sthirakāyaṃ samāsādya gomukhaṃ gomukhākṛti //

2.17

ekapādam athaikasmin vinyased ūrusaṃsthitam
itarasmiṃs tathā paścād vīrāsanam itīritam //

2.18

prasārya pādau bhuvi daṇḍarūpau $
karau ca pṛṣṭhaṃ dhṛtapādayugmam &
kṛtvā dhanustulyavivartitāṅgaṃ %
nigadyate vai dhanurāsanaṃ tat //

2.19

uttānaṃ śavavad bhūmau śayānaṃ tu śavāsanam
śavāsanaṃ śramaharaṃ cittaviśrāntikāraṇam //

2.20

jānūrvor antare pādau kṛtvā pādau ca gopayet
pādaupari ca saṃsthāpya gudaṃ guptāsanaṃ viduḥ //

2.21

muktapadmāsanaṃ kṛtvā uttānaśayanaṃ caret
kūrparābhyāṃ śiro veṣṭya matsyāsanaṃ tu rogahā //

2.22

udare paścimaṃ tānaṃ kṛtvā tiṣṭhati yatnataḥ
namrāṅgaṃ vāmapadaṃ hi dakṣajānūpari nyaset //

2.23

tatra yāmyaṃ kūrparaṃ ca yāmyakare ca vaktrakam
bhruvor madhye gatā dṛṣṭiḥ pīṭhaṃ matsyendram ucyate //

2.24

jānūrvor antare pādau uttānau vyaktasaṃsthitau
gulphau cācchādya hastābhyām uttānābhyaṃ prayatnataḥ //

2.25

kaṇṭhasaṃkocanaṃ kṛtvā nāsāgram avalokayet
gorakṣāsanam ity āhur yogināṃ siddhikāraṇam //

2.26

prasārya pādau bhuvi daṇḍarūpau $
saṃnyastabhālaṃ citiyugmamadhye &
yatnena pādau ca dhṛtau karābhyāṃ %
yogendrapīṭhaṃ paścimatānam āhuḥ //

2.27

aṅguṣṭhābhyām avaṣṭabhya dharāṃ gulphau ca khe gatau
tatropari gudaṃ nyased vijñeyam utkaṭāsanam //

2.28

vāmapādaciter mūlaṃ saṃnyasya dharaṇītale
pādadaṇḍena yāmyena veṣṭayed vāmapādakam
jānuyugme karayugmam etat saṃkaṭam āsanam //

2.29

dharām avaṣṭabhya karadvayābhyāṃ $
tat kūrpare sthāpitanābhipārśvam &
uccāsane daṇḍavad utthitaḥ khe %
mayūram etat pravadanti pīṭham //

2.30

bahukadaśanabhuktaṃ bhasma kuryād aśeṣaṃ $
janayati jaṭharāgniṃ jārayet kālakūṭam &
harati sakalarogān āśu gulmajvarādīn %
bhavati vigatadoṣaṃ hy āsanaṃ śrīmayūram //

2.31

padmāsanaṃ samāsādya jānūrvor antare karau
kūrparābhyāṃ samāsīno mañcasthaḥ kukkuṭāsanam //

2.32

gulphau ca vṛṣaṇasyādho vyutkrameṇa samāhitau
ṛjukāyaśirogrīvaṃ kūrmāsanam itīritam //

2.33

kukkuṭāsanabandhasthaṃ karābhyāṃ dhṛtakandharam
khagakūrmavad uttānam etad uttānakūrmakam //

2.34

pādatalau pṛṣṭhadeśe aṅguṣṭhau dvau ca saṃspṛśet
jānuyugmaṃ puraskṛtya sādhayen maṇḍukāsanam //

2.35

maṇḍūkāsanabandhasthaṃ kūrparābhyāṃ dhṛtaṃ śiraḥ
etad bhekavad uttānam etad uttānamaṇḍukam //

2.36

vāmorumūladeśe ca yāmyaṃ pādaṃ nidhāya tu
tiṣṭhati vṛkṣavad bhūmau vṛkṣāsanam idaṃ viduḥ //

2.37

jaṅghorubhyāṃ dharāṃ pīḍya sthirakāyo dvijānunā
jānūpari karayugmaṃ garuḍāsanam ucyate //

2.38

yāmyagulphe pāyumūlaṃ vāmabhāge padetaram
viparītaṃ spṛśed bhūmiṃ vṛṣāsanam idaṃ bhavet //

2.39

adhyāsya śete padayugmavakṣe $
bhūmim avaṣṭabhya karadvayābhyām &
pādau ca śūnye ca vitasti cordhvaṃ %
vadanti pīṭhaṃ śalabhaṃ munīndrāḥ //

2.40

adhyāsya śete hṛdayaṃ nidhāya $
bhūmau ca pādau pravisāryamāṇau &
śiraś ca dhṛtvā karadaṇḍayugme %
dehāgnikāraṃ makarāsanaṃ tat //

2.41

adhyāsya śete padayugmam astaṃ $
pṛṣṭhe nidhāyāpi dhṛtaṃ karābhyām &
ākuñcya samyag ghy udarāsyagaṇḍam %
uṣṭraṃ ca pīṭhaṃ yatayo vadanti //

2.42

aṅguṣṭhanābhiparyantam adho bhūmau ca vinyaset
karatalābhyāṃ dharāṃ dhṛtvā ūrdhvaṃ śīrṣaṃ phaṇīva hi //

2.43

dehāgnir vardhate nityaṃ sarvarogavināśanam
jāgarti bhujagī devī sādhanād bhujaṃgāsanam //

2.44

uttānau caraṇau kṛtvā saṃsthāpya jānunopari
āsanopari saṃsthāpya uttānaṃ karayugmakam //

2.45

pūrakair vāyum ākṛṣya nāsāgram avalokayet
yogāsanaṃ bhaved etad yogināṃ yogasādhane //

Original text: Gheraṇḍasaṃhitā · Edition: Gherandasamhita : Sanskrit-deutsch. Ed. Peter Thomi. Wichtrach: Institut fuer Indologie, 1993 (ISBN 3 7187 0013 1). · Data entry Peter Thomi · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc