Scripture Library

Garuda Purana · Chapter 2.7

2.7.1

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvidṛ dhadṛpretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde vṛṣotsargamāhātmyanirūpaṇaṃ nāma ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 7
garuḍa uvāca /
śrutaṃ me mahādākhyānaṃ vṛṣotsargaphalaṃ hare /
punaranyāṃ kathāṃ brūhi yatra te mahimādbhutaḥ

2.7.2

śrīkṛṣṇa uvāca /
ahaṃ te kathayāmyadya saṃvādaṃ paramādbhutam /
santaptakasya ca pretaistadrūpajñāpanāya vai

2.7.3

vipraḥ santaptakaḥ kaścit tapasādagdhakilbiṣaḥ /
saṃsārāsāratāṃ jñātvāraṇyaṣveva cacāra ha

2.7.4

vaikhānasamunivrātaiḥ prāṇipātakṛtekṣaṇaḥ /
sa kadācit tīrthayātrāmuddiśya smāṭatidvijaḥ

2.7.5

pratyākṛṣṭendriyatvācca bahirvṛttinirodhakaḥ /
saṃskāramātragamano mārgabhraṣṭo babhūva ha

2.7.6

calannevaṃ snānakāle madhyāhne 'thābhilāṣukaḥ /
jalasyonmīlya nayane diśaḥ sarvā nyabhīlayat

2.7.7

sa dadarśa tadā gulmairvorudvṛkṣaśataiścitam /
tvaksāraiḥ śākhiśākhābhiḥ saṃkulaṃ gahanaṃvanam

2.7.8

tatra tālāstamālāśca priyālāḥ panasāstathā /
śrīparṇo śālaśākhoṭasyandanāstindukāstathā

2.7.9

sarjārjunāmrātakāśca śleṣmā takabhibhītakau /
picumardaściñciṇī ca karkandhūkarṇikārakāḥ

2.7.10

ete cānye ca bahavo vṛkṣāsteṣu na dṛśyate /
pakṣiṇāmapi vai panthā manuṣyasya kutaḥ punaḥ

2.7.11

tasmin vane mahāghore siṃhavyāghrasamākule /
tarakṣugavayairṛkṣairmahiṣaiśca niṣevite

2.7.12

kuñja rairurubhirnāgairmarkaṭaiśca tathāmṛgaiḥ /
śvāpadaiśca tathā cānyaiḥ piśācai rākṣasairvṛte

2.7.13

santaptako dvijaḥ kiñcidbhayasantrastamānasaḥ /
kāndiśīkaḥ samabhavaḍh yadbhaviṣyo yayau punaḥ

2.7.14

jhaṅkāreṣu ca jhillīnāṃ ghūkānāṃ ghūtkṛteṣvapi /
dattakarṇaḥ kunīlāṅgaścacāla padapañcakam

2.7.15

sa tatra vaṭavṛkṣāgre snāyuvaddhaṃ śavaṃ tathā /
dadarśa tadbhujaścaiva pañca pretān sudāruṇām

2.7.16

śirāsthicarmaśeṣāṅgān pṛṣṭhalagnodarān khaga /
tyaktānnāsikayā netrakūpapātabhayādiva

2.7.17

sūcīkrakakacakavrātaghātapātitakīkasān /
vasāktanavamastiṣkasvādanityamahotsavān

2.7.18

raṇatkoṭimahādaṃṣṭrānasthigranthyavaghaṭṭitān /
tāndṛṣṭvā trastahṛdayo gatimākuñcya saṃsthitaḥ

2.7.19

te vilokyāgataṃ vipramaṭavīṃ janavarjitām /
ahaṃ pūrvamahaṃ pūrvaṃ yāmītyāktvā pradudruvuḥ

2.7.20

teṣu dvaudvāvagṛhṇītāmasya hastāvathāpare /
dvaudvau pādāvagṛhṇītāṃ mūrdhānaṃ pañcamo 'grahīt

2.7.21

svajātyucitavākyena sphuṭavarṇavatābruvan /
ahaṃ jakṣāmyahaṃ bhakṣāmīti karṣaṇatatparāḥ

2.7.22

sahasaiva sahaivāmuṃ gṛhātvā vyagamanviyam /
kiyatsthitaṃ baṭau māṃsaṃ kriyannetinyabhālayan

2.7.23

te 'paśyannijadaṃṣṭrāyaḥ pāṭitāntramimaṃ śavam /
avatīrya tato vyomno gṛhītvā caraṇaiḥ

2.7.24

svakhaṇḍitaśarīrantu punarvyomaiva cakramuḥ /
sa nīyamānamātmānaṃ vilokya viyati dvijaḥ

2.7.25

jagāma manasā māṃ sa śaraṇaṃ bhayavihvalaḥ /
namaścakre cakradharaṃ cetasā cinmayaṃ samam

2.7.26

vakraṃ nakraṃ cakrapātena dūre kṛtvā hṛtvā tasya duḥ khaṃ mukundaḥ /
mātaṅgaṃ yo 'mūmucannakravaktrātpāśaṃso 'sau karmaṇāṃ me lunātu

2.7.27

ruddhāñśuddhān bhūpatīnmāgadhena bhīmenainaṃ ghātayitvā murāriḥ /
nirbaddhānyo bhargayajñāya muktaścakro me 'sau karmapāśaṃ lunātu

2.7.28

manasaivaiha māmastautstūyamāno 'hamutthitaḥ /
agacchaṃ sahasā tatra yatra pretaiḥ sa nīyate

2.7.29

dṛṣṭvā tairnoyamānantu kautukaṃ me 'bhavatkhaga /
papraccha na kiyantaṃ vai kālaṃ tānpṛṣṭhato 'nvagām

2.7.30

mama sannidhimātreṇa dvijātiṃ tañca sarpahan /
tatkālaṃ śivikāsuptabhūpālasukhamāviśat

2.7.31

maṇibhadrāstato meruṃ gacchandṛṣṭo mayā pathi /
nikocyākṣi svapārśvaṃ sa nīto vai yakṣarāṇmayā

2.7.32

tamavocaṃ mahāyakṣaṃ tvaṃ hi pratibhaṭo bhava /
pretānnāśaya tadbhūyaḥ śavañca hara tadgatam

2.7.33

ityuktaḥ sa mahāghoraṃ kṛtvā roṣaṃ suduḥ saham /
jagrāha pretarūpaṃ tatpretānāmapi duḥ khadam

2.7.34

sa vivṛtya svakau bāhū sṛkkiṇī parilelihan /
bhedayannuruvātena pretāṃstānsaṃmukho yayau

2.7.35

bāhubhyāṃ dvau dvau ca padbhyāṃ mūrdhnaikaṃ ca samāharat /
pretānathāpi sahasā jaghāna dṛḍhamuṣṭinā

2.7.36

te vivarṇamukhāḥ sarve taṃ dvijañca śavaṃ tathā /
ekaikaṃ hastapādaiśca gṛhītvā yuddhamārabhan

2.7.37

te nakhaistalaghātaiśca pādaghātaistathaiva ca /
daṃṣṭrāghātaiśca sarve tamekaṃ pretaṃ vyadārayan

2.7.38

teṣāṃ prahārānviphalānkṛtvā saṃprati tānatha /
jīvaṃ na tu śavaṃ teṣāṃ jahre prāṇamivāntakaḥ

2.7.39

hṛtamātre śave te tu pāriyātre girau dvijam /
muktvādhamātre pramuditā ekaṃ pretaṃ sudāruṇāḥ

2.7.40

sa vāyugamanaḥ pretaḥ prāptastaiḥ kṣaṇamātrataḥ /
adṛśyatāṃ yayau te 'tha hatāśā vipramāgaman

2.7.41

prārabdhamātre viprasya pāṭane tatra parvate /
mama sthānasya viprasya mahimneva ca tatkṣaṇe

2.7.42

sadyaḥ smṛtiḥ samutpannā teṣāṃ pūrvasya janmanaḥ /
vipraṃ pradakṣiṇīkṛtyadvijarṣabhamathābruvan

2.7.43

adya naḥ kṣantumarhe 'sītyuktvā te suradāmbhikāḥ /
gireriva parāvartaṃ samudrasyeva śoṣaṇam

2.7.44

teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvāpṛcchatkeyūyamityatha /
kiṃ māyā kimu vā svapna utāho cittavibhramaḥ

2.7.45

pretā ūcuḥ /
avehi tattvamevaitatpretā vai karmajā vayam /
brāhmaṇa uvāca /
kiṃnāmānaḥ kimācārāḥ kathañcemāṃ daśāṃ gatāḥ

2.7.46

avinītāḥ kathaṃ pūrvaṃ vinītāḥ sāmprataṃ katham /
pretā ūcuḥ /
śṛṇu viprendra vakṣyāmaḥ praśrānāmanupūrvaśaḥ

2.7.47

uttarāṇi mahāyogiṃstvaddarśanagatāṃhasaḥ /
ahaṃ paryuṣito nāmnā eṣa sūcīmukhaḥ smṛtaḥ

2.7.48

tṛtīyaḥ śīghragasturyorodhako lekhakaḥ paraḥ /
brāhmaṇa uvāca /
pretānāṃ karmajātānāṃ kuto nāma nirarthakam

2.7.49

niruktimeṣāṃ nāmnāṃ vai pretā vadata mā ciram /
śrīkṛṣṇa uvāca /
evamuktāstu vipreṇa pṛthaguttaramabruvan

2.7.50

paryuṣita uvāca /
kadācicchrāddhakāle vai mayā vipro nimantritaḥ

2.7.51

sa ca kṛtvā vilambena vṛddho madgṛhamāgataḥ /
akṛtaśrāddhakarmāhaṃ taṃ pākaṃ bhuktavān kṣudhā

2.7.52

adadāmannamākṛṣya vipre paryuṣitaṃ kiyat /
tasmāt pāpānmṛtaḥ pāpo yoniṃ vai kutsitāṃ gataḥ

2.7.53

yataḥ paryuṣitaṃ dattaṃ tataḥ paryuṣitaḥ smṛtaḥ /
sūcīmukha uvāca /
kadācidbrāhmaṇī kācittīrthaṃ bhadravaṭaṃ yayau

2.7.54

pañcavarṣasutā vṛddhā putramātraikajīvitā /
ahaṃ kṣattriyadāyādastasyā rodhamakāriṣam

2.7.55

vane tu vijane tatra pāpādhvagagatiṃ gataḥ /
tasyāḥ savastraṃ pātheyaṃ tatsūnorvasanāni ca

2.7.56

gṛhītāni mayā vipra śirasyāpīḍya muṣṭinā /
tṛṣārtastatkṣaṇaṃ bālaḥ pātrasaṃsthaṃ jalaṃpiban

2.7.57

tāvanmātrodake deśe mayā huṅkṛtya vāritaḥ /
mayātha sakalaṃ pītaṃ jalaṃ pātrāttṛṣāvatā

2.7.58

bālo 'pi bhayasantrastaḥ pipāsurvyasurāpatat /
putraśokānmṛtā mātā kūpe prāsya nijaṃ vapuḥ

2.7.59

etasmātpātakādvipra pretatvaṃ prāptavānaham /
sūcyagraprāyavivaramukhaḥ parvatadehavān

2.7.60

yadyapi prāpnuyāṃ bhakṣyaṃ bhakṣituntu na śakyate /
mayā kṣudhānalenāpi jvalatāsyaṃ nikocitam

2.7.61

ata āsye tu vivaraṃ sūcyagreṇa samaṃmama /
etasmātkāraṇādvipre nāmnā sūcīmukho 'smyaham

2.7.62

śīghraga uvāca /
purāhaṃ vaiśyajātīyaḥ sākaṃ sakhyā ca kenacit /
vāṇijyaṃ kartumagamaṃ deśamanyaṃ mahādhanaḥ

2.7.63

mitraṃ ca me bahudhanaṃ tasya lobho mahāṃstataḥ /
jāto 'pyadṛṣṭavaimukhyānme naṣṭaṃ mūlamapyuta

2.7.64

tatastasmāttu niṣkrāntāvāvāṃ nāvātha nimnagām /
mārgagāṃ tartumārabdhau lohitāyati bhāskare

2.7.65

sakhā sa ca madutsaṅge suṣvāpādhvaklamākulaḥ /
abhūttadāti pāpasya krūrā matiratīva me

2.7.66

tamutsaṅgagataṃ sūre naṣṭe pūre 'kṣipaṃ tadā /
katkṛtyaṃ kurvato nāvi lokaistu jñātameva na

2.7.67

tasya yadvastu tatsarvaṃ maṇimuktādikāñcanam /
ādāya śīgragastasmāddeśātsvagṛhamāgataḥ

2.7.68

tatsarvaṃ svagṛhe muktvā tasya patnyai nyavedayam /
dasyubhirme hato bhrātā dhanamācchidya vai pathi

2.7.69

prajāvati pradruto 'haṃ mā rodītyevamabravam /
śokārtā sāpi tatkālaṃ mamatvaṃ gṛhabandhuṣu

2.7.70

tyaktvā cāti priyānprāṇāñjuhāvāgnau yathāvidhi /
tato niṣkaṇṭakaṃ taddhi vīkṣya hṛṣṭo gato gṛham

2.7.71

abhuñjaṃ sarvamāgatya yāvajjīvaṃ tu taddhanam /
mitraṃ pūre hi niḥ kṣipya yadahaṃ śīghramāgataḥ

2.7.72

etasmātkāraṇātpretaḥ śīghrago 'haṃ tu nāmataḥ /
rodhaka uvāca /
ahantu śūdrajātīyaḥ purābhūvaṃ munīśvara

2.7.73

rājaprasādāptamahāśatagrāmādhikāravān /
vṛddhau me pitarāvāstāṃ laghurekaḥ sahodaraḥ

2.7.74

śīghraṃ sa ca mayā bhrātā lubdhenaikaḥ pṛthakkṛtaḥ /
āptavānparamaṃ duḥkhaṃ sonnavastravivarjitaḥ

2.7.75

adattāṃ pitarau cchannaṃ kiñcitkiñcittu tasya ca /
tasmai pitṛbhyāṃ yaddattamāptebhyastanmayā śrutam

2.7.76

tatsarvaṃ tattvato jñātvā pitro rodhamakārayam /
śūnyamandira ekasminbaddhvā tu nigaḍairdṛḍhaiḥ

2.7.77

tatastau jahatuḥ prāṇānduḥ khitau viṣapānataḥ /
sosau bālo 'pi babhrāma pitṛbhyāṃ rahito dvija

2.7.78

puraḥ pattanakharvācān kheṭānapi mṛtaḥ kṣudhā /
etasmātpātakādvipra mṛtaḥ pretatvamāgataḥ

2.7.79

ruddhau tu pitarau yasmānnāmnāhaṃ rodhakastataḥ /
lekhaka uvāca /
ahaṃ vipra purābhūvamavantyāṃ dvijalasattamaḥ

2.7.80

bhadrasya rājño devānāṃ pūjane 'dhikṛto hyaham /
bahvyastu pratimāstatra babhūvurbahunāmikāḥ

2.7.81

hemnastadaṅgeṣu bahu ratnajātaṃ babhūva ha /
tāsāṃ me kurvataḥ pūjāṃ pāpā matirajāyata

2.7.82

akhilaṃ tīkṣṇalohena tāsāmaṅgaṃ viśīrya ca /
ullekhanañca ratnānāṃ netrādibhyaḥ kṛtaṃ mayā

2.7.83

tathākṛtānyathāṅgāni pratimānāṃ nirīkṣya ca /
netrāṇi ca viratnāni nṛpaścukrodha vahnivat

2.7.84

pratijajñe nṛpaḥ paścādeṣa brāhmaṇapuṅgavaḥ /
ābhyo ratnaṃ suvarṇañca hṛtaṃ yena bhaviṣyati

2.7.85

jñātaśca sa hi me vadhyo bhaviṣyati na saṃśayaḥ /
ahaṃ tatsakalaṃ jñātvā rātrāvasidharo gṛham

2.7.86

rājñaḥ praviśya rājānaṃ paśumāramamārayam /
gṛhītvātha maṇīn svarṇaṃ niśīthe 'haṃ gato 'nyataḥ

2.7.87

vyāghreṇa mahātāraṇye nakhaṭaṅkairviṭaṅkitaḥ /
lekhanātpratimāyā yanmayā lohena kartitam

2.7.88

etasmātpātakātpreto lekhako nāmato 'smyaham /
āsīnnarakabhogānte naḥ pretatvamidaṃ dvija

2.7.89

brāhmaṇa uvāca /
saṃjñāstādṛśya ākhyātā yathaitā bhavatā daśāḥ /
vadantvācāramātraṃ me pretā āhāramapyuta

2.7.90

pretā ūcuḥ /
vedamārgānusaraṇaṃ lajjā dharmo damaḥ kṣamā /
dhṛtirjñānaṃ naiva yatra vayaṃ tatra vasāmahe

2.7.91

tasya pīḍāṃ vapaṃ kurmo naiva śrāddhaṃ na tarpaṇam /
yasya gehe tadaṅgāttu māṃsañca rudhiraṃ kramāt

2.7.92

jakṣāmaśca pibāmaśca ukta ācāra eṣa naḥ /
śṛṇu cāhāramasmākaṃ sarvalokavigarhitam

2.7.93

dṛṣṭastvayā ca kiñcidvai brūmojñātaṃ tvayānagha /
vamanaṃ viḍū dūṣikā ca śleṣmā mūtrāśruṇī tathā

2.7.94

etadbhakṣyañca pānañca mā pṛcchātaḥ paraṃ dvija /
lajjā no jāyate svāminnāhāraṃ vadatāṃ svakam

2.7.95

ajñānāstāmasā mandā kāndiśīkā vayaṃ vibho /
akasmājjanmanāṃ vipra smṛtiḥ prāptā tu paurvikī

2.7.96

vinītatvāvinītatve jānīmo naiva naḥ prabho /
śrīkṛṣṇa uvāca /
evaṃ vadatsu preteṣu tathā śrutavati dvije

2.7.97

adarśayamahaṃ rūpaṃ tadā tārkṣyedameva vai /
sa tu dṛṣṭvā dvijaśreṣṭho hṛdgataṃ puruṣaṃ puraḥ

2.7.98

stotraistuṣṭāva pakṣīśa daṇḍavatpraṇanāma mām /
te 'pi tepustataḥ pretā āścaryotphullacakṣuṣaḥ

2.7.99

praṇayena skhaladvācaḥ khaga nocuḥ kimapyuta /
rajasā goracittānāṃ tamasā mūḍhacetasām /
kṛpayā yaḥ samuddhāraṃ kuruṣe vai namo 'sta te

2.7.100

evaṃ dvijātau bruvati prabhū taprabhaiśca mukhyāṃbaracāriyuktaiḥ /
tadā madicchāprabhavairvimānaiḥ ṣaḍbhiḥ samantādruruce giriḥ saḥ

2.7.101

itthaṃ vimānena madīyalokaṃ gato dvijaraso 'pyatha pañcamistaiḥ /
pretā yayuḥ svargamagaṇyapuṇyaṃ satsaṅgasaṃsargavaśātsuparṇam

2.7.102

pretāḥ saṃgavaśena nākamavansantaptako brāhmaṇo viṣvaksana iti prasiddhavibhavo nāmnā gaṇe me 'bhavat /
etatte sakalaṃ mayā nigāditaṃ yaścaitadutkīrtayedyaścedaṃ śṛṇuyānna so 'pi puruṣaḥ pretatvamāpnoti hi

Original text: Garuḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0