Garuda Purana · Chapter 1.158

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍetisāranidāna nāma saptañcāśaduttaraśatamo 'dhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 158
dhanvantariruvāca /
athāto mūtraghātasya nidānaṃ śṛṇu suśruta /
bastibastiśiromeḍhrakaṭīvṛṣaṇapāyu ca

ekasaṃvahanāḥ proktā gudāsthivivarāśrayāḥ /
adhomukho 'pi bastirhi mūtravāhiśirāmukhaiḥ

pārśvebhyaḥ pūryate ślakṣṇai (sūkṣmaiḥ) syandamānairanāratam /
taistaireva praviśyaivandoṣānkuvanti viṃśatim

mūtrāghātaḥ pramehaśca kṛcchrānmarma samāśrayet /
bastivaṅkṣaṇameḍhrārtiyuktolpālpaṃ muhurmuhuḥ

mūtrāṇyāvātaje kṛcchrapītte pītaṃ sadāharuk /
raktaṃ vā kaphajo bastimeḍhragauravaśothavān

sapicchaṃ saniruddhaṃ ca sarvaiḥ sarvātmakaṃ malaiḥ /
yadā vāyurmukhaṃ bastervyāvartya pāriśoṣayan

mūtraṃ sapittaṃ sakaphaṃ saśukraṃ vā tadā kramāt /
saṃjāyate 'śmarī ghorā pittaṃ goriva rocanā

śleṣmāśrayā ca sarvā syādathāsyāḥ pūrvalakṣaṇam /
bastyādhmānaṃ tadāsannadeśohi parito 'tiruk

bastau ca mūtrasaṅgitvaṃ mūtrakṛcchraṃ jvaro 'ruciḥ /
sāmānyaliṅgaṃ ruṅnābhisīvanībastimūrdhasu

vistīrṇavā saṃ mūtraṃ syāttathā mārganirodhane /
baddhaṃ baddhvā sukhaṃ mehedacchaṃ gomedakopamam

tatsaṃkṣobhādbhavetsāsṛṅmāṃsamadhvani rugbhavet /
tatra bātābhisṛtyārtodantān khādati vepate

gṛhṇāti mehanaṃ nābhiṃ pīḍayatyatilakṣaṇam /
sānilaṃ muñcati śakṛnmuhurmehati binduśaḥ

śyāmarūkṣāśmarī cāsya syāccitā kaṇṭakairiva /
pittena dahyate bastiḥ pacyamāna ivoṣṇavān

bhallātakāsthisaṃsthānā raktā pītā sitāśmarā /
bastirnistudyata iva śleṣmaṇā śītalo guruḥ

aśmarī mahatī ślakṣṇā madhuvarṇātha vā sitā /
etā bhavanti bālanāṃ teṣāmeva ca bhūyasām

āśayopacayālpatvādgahaṇāharaṇe sukhī /
sukrāśmarī tu mahatī jāyate śukradhāraṇāt

sthānacyutamabhuktaṃ vā aṇḍayorantare 'nilaḥ /
śoṣayatyupasaṃgṛhya śukraṃ tacchukramaśmarī

bastirukkṛcchramūtratvaṃ śuklā śvayathukāriṇī /
tasyāmutpannamātrāyāṃ śuṣkametya vilīyate

pīḍite jvarakāse 'sminnaśmaryeva ca śarkarā /
asau vā vāyunā bhinnā sā tvasminnamulomage

nireti saha mūtreṇa pratilome vipacyate /
mūtrasaṃdhāraṇaṃ kuryātkruddho bastermukhe marut

mūtrasaṅgaṃ rujaṃ kaṇḍūṃ kadācicca suvāmataḥ /
pracchādya bastimuddhṛtya garmāntaṃ sthūlaviplutām

karoti tatra rugdāhaṃ spandanodveṣṭanāni ca /
binduśaśca pravarteta mūtraṃ bastau tu pīḍite

dhārāvarodhaścāpyeṣa vātabastiriti smṛtaḥ /
dustaro dustarataro dvitīyaḥ prabalo 'nilaḥ

śakṛpmārgasya basteśca vāyurantaramāśritaḥ /
aṣṭhīlābhaṃ ghanaṃ granthiṃ karotyaca (ba) lamunnatam

vātāṣṭhīleti sātmānaṃ viṣṇūtrānila (ti) sargakṛt /
viguṇaḥ kuṇḍalībhūto bastau tīvravyathonilaḥ

ābadhya mūtraṃ bhramati saṃstambhodveṣṭagauravam /
mūtramalpālpamathavā vimuñcati sakṛtsakṛt

vātakuṇḍaliketyeva mūtraṃ tu vidhṛte 'ciram /
na nireti niruddhaṃ vā mūtrātītaṃ tadalparuk

vidhāraṇātpratihataṃ vātādāvartitaṃ yadā /
nābheradhastādudaraṃ mūtramāpūrayettadā

kuryāttīvrarugādhmānamaśaktiṃ malasaṃgraham /
tanmūtraṃ jāṭharacchidravaiguṇyenānilena vā

ākṣiptamalpamūtrasya vastau nābhau ca vā male /
sthitvā plavecchanaiḥ paścātsarujaṃ vāthavārujam

mūtrotsargaṃ savicchinnaṃ tacchreyo guruśephasoḥ /
antarvasti mukhe tṛṣṇā sthirālpaṃ sahasā bhavet

aśmarītulyaruggranthirmūtragranthiḥ sa ucyate /
mūtritasya striyaṃ yāto vāyunā śukramuddhṛtam

sthānāccyutaṃ mūtrayataḥ prāk paścādvā pravartate /
bhasmodakapratīkāśaṃ mūtraśukraṃ taducyate

rūkṣadurbalayorvātenodāvartaṃ śakṛdyadā /
mūtrasroto 'nuparyeti saṃsṛṣṭaṃ śakṛtā tadā

mūtrabinduṃ tulyagandhaṃ syādvighātaṃ tamādiśet /
pittavyāyāmatīkṣṇāmlabhojanādhmānakādibhiḥ

pravṛddhavāyunā mūtre vastisthe caiva dāhakṛt /
mūtraṃ vartayate pūrvaṃ saraktaṃ raktameva vā

uṣṇaṃ punaḥ punaḥ kṛcchrāduṣṇavātaṃ vadanti tam /
rūkṣasya klāntadehasya bastisthau pittamārutau

mūtrakṣayaṃ sarugdāhaṃ janayetāṃ tadāhvayam /
pittaṃ kapho dvādapi vā saṃhanyetenilenacet

kṛcchrānmūtraṃ tadā pītaṃ raktaṃ śvetaṃ ghanaṃ sṛjet /
sadāhaṃ rocanāśaṅkhacūrṇavarṇaṃ bhavecca tat

śuṣkaṃ samastavarṇaṃ vā mūtrasādaṃ vadantitam /
iti vistārataḥ proktā rogā mūtrapravartitāḥ