Garuda Purana · Chapter 1.159

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe mūtrāghātamūtrākṛcchanidāna nāmāṣṭapañcāśaduttaraśatatamo 'dhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 159
dhanvanvariruvāca /
pramehāṇāṃ nidānante vakṣye 'haṃ śṛṇu suśruta ! /
pramehā viṃśatistatra śleṣmaṇo daśa pittataḥ

ṣaṭcatvāro 'nilātteca medomatrakaphāvahāḥ /
hāridramehī kaṭukaṃ haridrāsannibhaṃ śakṛt

vistraṃ māñjiṣṭhameheca mañjiṣṭhā salilopamam /
vistramuṣṇaṃ salavaṇaṃ raktābha raktamehataḥ

vasāmehī vasāmiśraṃ vasābhaṃ mūtrayenmuhuḥ /
majjābhaṃ majjamiśraṃ vā majjamehī muhurmuhuḥ

hastī matta ivājastraṃ mūtraṃ vegavivarjitam /
salasīkaṃ vivaddhaṃ ca hastimehī pramehati

madhumehī madhusamaṃ jāyate sa kila dvidhā /
kruddhe dhātukṣayādvāyau doṣāvṛtapathe yadā

āvṛto doṣaliṅgāni so 'nimittaṃ pradarśayet /
kṣaṇātkṣīṇaḥ kṣaṇātpūrṇo bhajate kṛcchrasāghyatām

kālenopekṣitaḥ sarvohyāyāti madhumehatām /
madhuraṃ yacca meheṣu prāyo madhviva mehati

sarve te madhumehākhyā mādhuryācca tanoryataḥ /
avipāko 'ruciśchardirnidrā kāsaḥ sapīnasaḥ

upadravāḥ prajāyante mehānāṃ kaphajanmanām /
bastimehanayostodomuṣkāvadaraṇaṃ jvaraḥ

dāhastṛṣṇāmlikā mūrchā viḍbhedaḥ pittajanmanām /
vātajānāmudāvartaḥ kampahṛdgahalolatāḥ

śūlamunnidrātā śoṣaḥ śvāsaḥ kāsañca jāyate /
śarāvikā kacchapikā jvālinī vinatālajī

masūrikā sarṣapikā putriṇī savidārikā /
vidradhiśceti piḍikāḥ pramehopekṣayā daśa

annasya kaphasaṃśleṣātprāyastatra pravartanam /
svādvamlalavaṇasnigdhagurupicchilaśītam

navaṃ dhānyaṃ surāsūpamāṃsekṣuguḍagorasam /
ekasthānāsanavati śayanaṃ vinivartanam

bastimāśritya kurute pramehāddūṣitaḥ kaphaḥ /
dūṣayitvā vapuḥ kledaṃ svedamedovasāmiṣam

pittaṃ raktamatikṣīṇe kaphādau mūtrasaṃśrayam /
dhātuṃ bastimupānīya tatkṣayeccaiva mārutaḥ

sādhyāsādhyapratītyādyāḥ mehāstenaiva tadbhavāḥ /
same samakṛtā doṣe paramatvāttathāpi ca

sāmānya lakṣaṇanteṣāṃ prabhūtāvilamūtratā /
doṣadūṣyā viśeṣe 'pi tatsaṃyogaviśeṣataḥ

mūtravarṇādibhedena bhedo meheṣu kalpyate /
acchaṃ bahusitaṃ śītaṃ nirgandhamudakopamam

mehatyudakamehena kiñcidāvilapicchilam /
ikṣo rasamivātyarthaṃ madhuraṃ cekṣumehataḥ

sāndrī bhavetparyuṣitaṃ sāndramehena mehati /
surāmehī surātulyamuparyacchamadhoghanam

sahṛṣṭaromā piṣṭena piṣṭabadbahulaṃ sitam /
śukrābhaṃ śukramiśraṃ vā śukramehī pramehati

mūtrayetsikatāmehī sikatārūpiṇo malān /
śītamehī subahuśo madhuraṃ bhṛśaśītalam

śanaiḥ śanaiḥ śanairmehī mandaṃ mandaṃpramehati /
lālātantuyutaṃ mūtraṃ lālāmehena picchilam

gandhavarṇarasasparśeḥ kṣāreṇa kṣāratoyavat /
nīlamehana nīlābhaṃ kālamehī masīnibham

sandhimarmasu jāyante māṃsaleṣu ca dhāmasu /
antonnatā madhyaninmā akledasurujānvitā

śarāvamānasaṃsthānā piḍikā syāccharāvikā /
sadāhā kūrmasaṃsthānā jñeyā kacchapikā budhaiḥ

mahatī piḍikā nīlā vinatā nāma sā smṛtā /
dahati tvacamutthāne jvālinī kaṣṭadāyinī

raktā sitā sphoṭacitā dāruṇā tvalajī bhavet /
masūrākṛti saṃsthānā vijñeyā tu masūrikā

sarṣapopamasaṃsthānā jihvāpākamahārujā /
putriṇī mahatī cālpā susūkṣmā piḍikā smṛtā

vidārīkandavadvṛttā kaṭhinā ca vidārikā /
vidradherlakṣaṇairyuktā jñeyā vidradhikā tu sā

putriṇī ca vidārī ca duḥ sahā bahumedasaḥ /
sadyaḥ pittolbaṇāstvanyāḥ sambhavantyalpamedasaḥ

piḍikāstā bhaveyuḥ syāddoṣodreko yathāyatham /
prameheṇa vināpyetā jāyante duṣṭamedasaḥ

tāvacca nopalakṣyante yāvadvarṇañca varjitam /
hāridraṃ raktavarṇaṃ vā mehaprāgrūpavarjitam

yo mūtrayeta tanmaheṃ raktapittantu tadviduḥ /
svedo 'ṅgagāndhaḥ śithilatvamaṅge śyyāśanasvapnasukhābhiṣaṅgaḥ /
hṛnnetrajihvāśravaṇopadāhā ghanogratā keśanakhābhivṛddhiḥ

śītapriyatvaṃ galatāluśoṣo mādhurya māsye karapādadāhaḥ /
bhaviṣyato mehagaṇasya rūpaṃ mūtre 'pi dhāvanti pipīlikāśca

tṛṣṇā pramehe madhuraṃ prapicchaṃ madhvāmaye syādvividhovikāraḥ /
sampūraṇādvā kaphasambhavaḥ syātkṣīṇeṣu doṣeṣvanilātmako vā

sampūrṇarūpāḥ kaphapittamehāḥ krameṇa ye vai ratisambhavāśca /
sakrāmate pittakṛtāstu yāpyāḥ sādhyo 'sti meho yadi nāsti diṣṭam