Garuda Purana · Chapter 1.157

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍer'śonidānā nāma ṣaṭpañcāśaduttaraśatatamo 'dhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 157
dhanvantariruvāca /
atīsāragrahaṇyośca nidānaṃ vacmi suśruta /
doṣairvyastaiḥ samastaiśca bhayācchokācca ṣaḍvidhaḥ

atīsāraḥ sa sutarāṃ jāyate 'tyambupānataḥ /
viśuṣkānnavasāsnehatilapiṣṭavirūḍhakaiḥ

madyarūkṣātimātrādirasātisnehavibhramāt /
kṛmighoṣavirodhācca tadvidheḥ kupitānilaḥ

vistraṃsayatyadhovātaṃ hatvā tenaiva cānalam /
vyāpāryānnaśakṛtkoṣṭhapurīṣadravatādayaḥ

prakalpate 'tīsārasya lakṣaṇaṃ tasya bhāvinaḥ /
bhedo hṛdgudakoṣṭheṣu gātrasvedo malagrahaḥ

ādhmānamavipākaśca tatra vātena vijvaram /
alpālpaṃ śabdaśūnyāḍhyaṃ viru (ba)ddhamupaveśyate

rūkṣaṃ saphenamacchaṃ ca gṛhītaṃ va muhurmuhuḥ /
tathādagdhagadābhāsaṃ picchilaṃ parikartayan

saśuṣkabhraṣṭapāyuśca hṛṣṭaromā viniśvasan /
pittena pītamaśitaṃ hāridraṃ śādvalaprabham

saraktamatidurgandhaṃ tṛṇmūrchāsvedadāhavān /
saśūlapāyusantāpapākavāñchleṣmaṇā ghanam

picchilaṃ tatrānusāramalpālpaṃ sapravāhikam /
saromaharpaḥ sekleśo gurubastigudodaraḥ

kṛte 'pyakṛtasaṅgaśca sarvātmā sarvalakṣaṇaḥ /
bhayena kṣubhite citte śāyite drāvayetsa (ccha) kṛt

vāyustato nivāryeta kṣipramuṣṇaṃ dravaṃ plavam /
vātapitte samaṃ liṅgamāhustadvacca śokataḥ

atīsāraḥ samāsena dvedhā sāmo nirāmakaḥ /
sāsṛgjātaṃ rasadrogo gauravādapsu muñcati? /
śakṛddurgandhamāṭopaviṣṭambhārtiprasekinaḥ

viparīto nirāmastu kaphātko 'pi na majjati /
atīsāreṣu yo nāti yatnavān grahaṇīgadaḥ

tasya syādagninirvāṇakāryairatyarthasañcitaiḥ /
sāmaṃ śakṛnnirāmaṃ vā jīrṇaṃ yenātisāryate

so 'tisāro 'tisaraṇā dāśukārīḥ svabhāvataḥ /
sāmaṃśīrṇamajīrṇena jīrṇe pakvaṃ tu naiva ca

cirakṛd grahaṇīdoṣaḥ sañcayāṃścopaveśayet /
akasmādvārasurvedhamakasmātsandhinīmuhuḥ? /
sa caturdhā pṛthagdoṣaiḥ sannipātācca jāyate

prāgrūpāṅgasya sadanaṃ cirātpavana alpakaḥ /
praseko vaktravairasyamarucistṛṭśramobhramaḥ

āba (na) ddhodaratā chardiḥ karṇake 'pyanukūjakam /
sāmānyalakṣaṇaṃ kārśyaṃ vamaka stamako jvaraḥ

mūrchā śiroruviṣṭambhaḥ śvayathuḥ karapādayoḥ /
tandrānilāttāluśoṣastimiraṃ karṇayoḥ svanaḥ

pārśvoruvaṅkṣaṇagrīvārujā tīkṣṇaviṣūcikā /
rugṇeṣu vṛddhiḥ sarvaṣu kṣuttṛṣṇāparihartrikā

jīrṇejīryati cādhmānaṃ bhukte svāsthyaṃ samaśnute /
vātāddhṛdrogagulmārśaḥplīhapāṇḍuraśaṅkitāḥ

cirādduḥ khaṃ dravaṃ śuṣkaṃ tundāraṃ śabdaphenavat /
punaḥ punaḥ sṛjedvarcaṃ pāyurucchvāsakāsavān

pītena pītanīlābhaṃ pītābhaṃ sṛjati dravam /
pūtyamlodgārahṛtkaṇṭhadāhārucitṛḍarditaḥ

śleṣmaṇā pacyate duḥkhe manaśchardirarocakaḥ /
āsyopadāhaniṣṭhīvakāsahṛllāsapīnasāḥ

hṛdayaṃ manyate styānamudaraṃ stimitaṃ guru /
udgāro duṣṭamadhuraḥ sadanaṃ sapraharṣaṇam

sambhinnaśleṣmasaṃśliṣṭagurucāmlaiḥ (varcaḥ) pravartacam /
akṛśasyāpi daurbalyaṃ sarvaje sarvadarśanam

vibhāge 'ṅgasya ye proktā pipāsādyāstrayo malāḥ /
te 'pyasya grahaṇīdoṣāḥ samanteṣvasti kāraṇam

vātavyādhyaśmarīkuṣṭhamehodarabhagandaram /
arśāṃsi grahaṇītyaṣṭau mahārogāḥ sudustarāḥ