Garga Samhita · Chapter 10.49

aśvamedhakhaṇḍaḥ - ekonapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ
yādava-kaurava yuddham -
duryodhanaḥ svavīrāṇāṃ bhīṣmadroṇakṛpādibhiḥ //
dṛṣṭvā mukhāni bhagnāni kopaṃ kṛtvedamabravīt

aho vai yādavāstucchā āgatā mṛtyusaṃmukhe //
kiṃ na jānaṃti te mūḍhā dhṛtarāṣṭrabalaṃ mahat

ityuktvā preṣayāmāsuḥ svāṃ senāṃ caturaṃgiṇīm //
gajāśvarathavīraiśca yuktāṃ yuddhe ca yādavān

sā cacāla mahāsenā kaṃpayaṃtī mahītalam //
akṣauhiṇībhirdaśabhistrāsayaṃtī balād‌ripūn

āyāṃtīṃ tāṃ tato dṛṣṭvā sāṃbo jāṃbavatīsutaḥ //
svāṃ senāṃ nodayāmāsa harṣādvīrairvibhūṣitaḥ

tataśca kauravāḥ sarve rakṣaṇārthaṃ tu svātmanaḥ //
krauṃcavyūhaṃ vinirmāya tatra sarve hi saṃsthitāḥ

āsīttasya mukhe bhīṣmo grīvāyāṃ droṇa eva ca //
pakṣayoḥ karṇaśakunī tasya pucche suyodhanaḥ

madhye tasya mahāsenā caturaṃgabalairyutā //
kṛtaṃ hi dadṛśurvyūhaṃ krauñcaṃ vai śatrudurjayam

krauṃcavyūhaṃ tatra dṛṣṭvā yadavo yuddhaśaṃkitāḥ //
ūcurhe sāṃba tvamapi kuru vyūhaṃ prayat‍nataḥ

iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā sāṃbaḥ saṃgrāmakovidaḥ //
na cakāra raṇe vyūhaṃ kauravānagaṇayya ca

yuddhaṃ kartuṃ pracalite te dve sene yadā nṛpa //
tadā muhūrtaparyaṃtaṃ cakaṃpe vasudhā bhṛśam

jaghnurbheryyaśca śaṃkhāśca hyubhayoḥ senayostadā //
ṭaṃkārāścaiva cāpānāṃ śrūyaṃte tatra tatra ha

garjanti dantinastatra hayā heṣaṃti tatra ha //
śabdaṃ śūrāḥ prakurvaṃti naṃdaṃti rathanemayaḥ

sainyapādarajobhiśca hyaṃdhakāro'bhavad‌raṇe //
malinaṃ gaganaṃ bhūtvā sūryastatra na dṛśyate

ubhayoḥ senayoryuddhaṃ tataḥ samabhavad‌bhṛśam //
bāṇairgadābhiḥ parighaiḥ śataghnībhiśca śaktibhiḥ

parasparaṃ te yuyudhurāhave niśitaiḥ śaraiḥ //
gajā gajai rathā rathairhayā hayairnarā naraiḥ

śarāṃdhakāre saṃjāte sāṃbo bāṇairdhanurddharaḥ //
raṇe bhīṣmeṇa yuyudhe'krūraḥ karṇena tatra ca

yuyudhānaḥ śakuninā droṇācāryeṇa sāraṇaḥ //
duryodhanena saṃgrāme sātyakiḥ śīghrameva ca

balī duḥśāsanenāpi kṛtavarmā tu bhūriṇā //
evaṃ parasparaṃ hyāsītsaṃgrāmo bhayakārakaḥ

tataḥ sāṃbastu saṃkruddhaḥ sajjaṃ kṛtvā dhanurdṛḍham //
ṭaṃkārayāmāsa tadā śūrāṇāṃ kampayanhṛdi

śrīkṛṣṇaṃ prathamaṃ natvā mumuce sāyakāndaśa //
tānāgatāñcharānbhīṣmaściccheda svaśarairapi

raṇe sāṃbaḥ punastasya kavace sāyakāndaśa //
nicakhāna svarṇamayānnādaṃ kṛtvā tu siṃhavat

caturbhiḥ sāyakaistasya nijaghne caturo hayān //
ciccheda bāṇairdaśabhistatkodaṃḍaṃ guṇānvitam

sa chinnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ //
utthāya bhīṣmaḥ sahasā gadāṃ jagrāha roṣataḥ

sāṃbaḥ prāha tvayā sārddhaṃ kathaṃ yuddhaṃ karomyaham //
padātinā rathaṃ cānyaṃ tubhyaṃ dāsyāmi saṃyuge

saśastraṃ syaṃdanaṃ yuddhe tvaṃ gṛhāṇa kurūdvaha //
jaya māṃ nistrapaṃ mūḍhaṃ vṛddhastvaṃ pujya eva ca

sa uvāca tataḥ sāmbaṃ krodhātprasphuritādharaḥ //
daṃtāndatairlihannoṣṭhaṃ jihvayā raktalocanaḥ

/
tvaddatte syaṃdane sthitvā yadā yuddhaṃ karomyaham //
tadā bhavati me'kirtiḥ pāpaṃ nirayameva ca

pratigrahaparā viprā dātāraśca vayaṃ smṛtāḥ //
dattaṃ rājyaṃ yadubhyaśca purāsmābhiḥ kṛpālubhiḥ

śrutvā tadvacanaṃ sāṃbaḥ pratyuvāca ruṣānvitaḥ //
bhayādrājyaṃ pradāsyaṃti rājāno maṃḍaleśvarāḥ

nirīkṣya bhūmau śāstāraṃ saṃsthitaṃ cakravartinam //
ityevaṃ vākyamākarṇya bhīṣmaḥ śūraśiromaṇiḥ

jaghāna gadayā gurvyā sāṃbavakṣasthale nṛpa //
gadāprahāravyathitaḥ sāṃbaḥ saṃmūrcchito'bhavat

sārathistaṃ rathe kṛtvāpovāha śaṃkito raṇāt //
kolāhalastadaivāsīdyadusainye nṛpeśvara

bhīṣmo'nyaṃ rathamāruhya daṃśitaḥ saśarāsanaḥ //
yayau suyodhanaṃ śīghraṃ yādavānmārayanpathi

saṃgrāme tatra rājendra sātyakiśca suyodhanam //
cakre bāṇaiśca virathaṃ gṛdhapakṣaiḥ sphuratprabhaiḥ

viratho'pi rathaṃ cānyaṃ sa samāruhya vegataḥ //
taṃ śatruṃ virathaṃ cakre śarairāśīviṣopamaiḥ

sa cānyaṃ rathamāruhya sātyakiḥ śīghravikramaḥ //
bāṇenaikena tadyānaṃ cikṣepa nṛpa yojanam

rathaḥ papāta bhūmadhye sasūtaḥ saturaṃgamaḥ //
aṃgāravadviśīrṇo'bhūnmūrcchito'bhūtsuyodhanaḥ

tadā droṇastu saṃkruddho bāṇenāgnimayena ca //
jaghāna sātyakiṃ yuddhe svaśatruṃ tu vihāya vai

rathastu tasya dagdho'bhūtsaturaṃgaḥ sasārathiḥ //
abhavanmūrcchitaḥ so'pi dagdhāṃgo bāṇajvālayā

kṛtavarmā tataḥ kruddho bhūriṃ jitvā raṇāṃgaṇe //
ājagāma nadan rājandroṇopari ruṣānvitaḥ

sa gatvā pradhane roṣād‌droṇācāryaṃ śarairapi //
cakre padātinaṃ vīro niḥśastraṃ chinnakaṃcukam

tataḥ karṇastu saṃkruddhastyaktvākrūraṃ raṇāṃgaṇe //
tatāḍa kṛtavarmāṇaṃ śaktyā śaktīva tārakam

sā śaktistattanuṃ bhitvā viveśa dharaṇītale //
nirbhinnahṛdayo bhūtvā kṛtavarmā papāta ha

yuyudhānastataḥ kopānnirjitya śakuniṃ mṛdhe //
karṇasyopari rājendra hyājagāma rathena ca

gatvā śarāsanenāpi mumuce sāyakāndaśa //
vīkṣya tānāgatānkarṇo nijaghāna svasāyakaiḥ

saṃghṛṣṭāstatra saṃgrāme tayorbāṇāḥ parasparam //
visphuliṃgānkṣaraṃtaste bhramante'lātacakravat

yuyudhānastataḥ kopātkarṇasya jagatīpate //
jaghāna kavace bāṇānkākapakṣayutāñchitān

te śarāḥ karṇakavace na lagnāḥ patitā bhuvi //
rājanpāpasya kartāro na svarge niraye yathā

tataḥ prahasya karṇastu yuyudhānaṃ ca vismitam //
cakāra virathaṃ yuddhe śarairnānāstrayojitaiḥ

duḥśāsanaṃ baliṃ caiva kṛtvā yuddhe vimūrcchitam //
āyayau saṃyuge karṇaṃ rathenānalavarcasā

āgataṃ balinaṃ dṛṣṭvā karṇo bhāskaranaṃdanaḥ //
pavanāstreṇa bāṇena taṃ cikṣepa savāhanam

papāta yojane so'pi sāṃbastatrāgamatpunaḥ //
aṃdhakāraṃ śaraiḥ kurvankauravānmārayan ruṣā

iti śrīgargasaṃhitāyāṃ hayamedhakhaṇḍe
yadukurusaṃgrāmavarṇanaṃ nāmaikonapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ

hariḥ ॐ tatsat śrīkṛṣṇārpaṇamastu //
vargaḥgarga saṃhitā