Garga Samhita · Chapter 10.48

aśvamedhakhaṇḍaḥ - aṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
kauravagaṇakṛtaṃ aśvagrahaṇam -
śrīgarga uvāca -
kṛṣṇāṃ samuttīrya tataḥ prapaśya-
ñjagāma vājī kurupattanañca //
karoti rājyaṃ nṛpacakravartī
vaicitravīryo balavānhi yatra

tato dadarśa turagaḥ kauravāṇāṃ puraṃ varam //
taṃ nānopavanairyuktaṃ taḍāgaiśca sarovaraiḥ

durgeṇa gaṃgayā yuktaṃ tathā parikhayā nṛpa //
suvarṇaraupyasadanairmahāśūrajanairvṛtam

suyodhanasya purādvinirgato
haṃtuṃ mṛgānvai vanagocarānnṛpa //
dadarśa yajñasya hayaṃ sapatrakaṃ
rathasthito vīrajanairvibhūṣitaḥ

dṛṣṭvā turaṃgamaṃ prītaḥ svarathādavatīrya ca //
mānī duryodhano rājaṃstvaraṃ jagrāha līlayā

karṇabhīṣmakṛpadroṇabhūriduḥśāsanādibhiḥ //
yuktastad‌bhālapatraṃ ca vācayāmāsa harṣitaḥ

caṃdravaṃśe yadukula ugraseno virājate //
indrādayaḥ suragaṇā yasyādeśānuvartinaḥ

sahāyo yasya bhagavāñchrīkṛṣṇo bhaktapālakaḥ //
asti vai dvārakāpuryāṃ tad‌bhaktyā nivasanhariḥ

tadvākyāddhayamedhaṃ sa ugraseno nṛpeśvaraḥ //
cakravartī haṭhādyajñaṃ svayaśo'rthe karoti hi

mocitastena turago hayānāṃ pravaraḥ śubhaḥ //
tad‌rakṣakaḥ kṛṣṇapautro'niruddho vṛkadaityahā

gajāśvarathavīrāṇāṃ senāsaṃghasamanvitaḥ //
rājāno ye kariṣyaṃti rājyaṃ kau śūramāninaḥ

te gṛhṇaṃtu yajñahayaṃ svabalātpatraśobhitam //
taṃ mocayati dharmātmā gṛhītaṃ ca hayaṃ nṛpaiḥ

svabāhubalavīryeṇāniruddho līlayā haṭhāt //
tasyānyathā ca pādayoḥ patitvā yāṃtu dhanvinaḥ

garga uvāca -
tatpatraṃ vācayitvaivaṃ kauravāste tu śatravaḥ //
ūcuḥ parasparaṃ kruddhā mānino raktalocanāḥ

kauravā ūcuḥ
aho kiṃ likhitaṃ dhṛṣṭairbhālapatre hayasya ca //
na saṃti kiṃ hi rājāno yādavānāṃ ca saṃmukhe

rājasūye purāsmābhiryādavā ye vinirjitāḥ //
hayamedhaṃ kariṣyaṃti punaste gatabuddhayaḥ

tasmātsarvānvijeṣyāmo na dāsyāmasturaṃgamam //
paścādvayaṃ kariṣyāmo hayamedhaṃ kratūttamam

ka ugrasenaḥ kaḥ kṛṣṇo hayarakṣākarastu kaḥ //
yādavaiḥ sahitā hyete kiṃ kariṣyaṃti pauruṣam

kṛṣṇādyā yādavāḥ sarve vihāya mathurāṃ purīm //
gatāḥ samudraṃ śaraṇaṃ yuddhaṃ tyaktvā bhayācca naḥ

rājyaṃ dattaṃ purā hyeṣāmasmābhiśca kṛpānvitaiḥ //
kṛtaghnāste ca manyaṃte svātmānaṃ cakravartinam

pāṃḍavānāṃ ca sammānādyādavā na hi māritāḥ //
niṣkāsitāśca te'smābhiḥ pāṃḍavāḥ śatravaḥ kila

yadūnadya vinirjitya saṃgrāme ca palāyitān //
darśayāmaścāhukāya sahasā cakravartitām

evaṃ śrīkṛṣṇavimukhā vācaḥ sarve vadaṃti hi //
tṛptāste kauravā rājañchriyā rājavibhūtibhiḥ

tataśca jagṛhuḥ sarve nānāśastrāṇi vegataḥ //
hayaṃ praveśayāmāsuḥ pure tatra tu saṃsthitāḥ

gate ca turage dūraṃ sāṃbaḥ kṛṣṇena noditaḥ //
tvaraṃ kṛṣṇāṃ samuttīrya gaṃbhīrāṃ mārgadāyinīm

akṣauhiṇībhirdaśabhiḥ pṛṣṭhato daṃśito ruṣā //
hastināpuramakrūrayuyudhānādibhiryayau

evaṃ te yādavāḥ sarve hastināpurasannidhau //
āyātā hayahartṝṃśca kauravāndadṛśuḥ sthitān

ūcuste vīkṣya balino lokadvayajigīṣavaḥ //
tānsarvāṃśca tṛṇīkṛtya yādavāḥ kṛṣṇadevatāḥ

aho babaṃdha kaścāśvaṃ kasya hṛṣṭaḥ kṛtāṃtarāṭ //
prāpsyate kastu saṃgrāme nārācaiḥ paramāṃ vyathām

aho vai kiṃ na jānaṃti vṛṣṇīndraṃ cakravartinam //
ugrasenaṃ rājarājaṃ devadānavavaṃditam

rājasūyasya karttāramadvitīyaṃ nṛpeśvaram //
nṛpāḥ svātmavināśāya gṛhṇaṃti turagaṃ tataḥ

hemāṃgadaśceṃdranīlo bako bhīṣaṇa eva ca //
balvalaśca nṛpāḥ sarve raṇe'smābhirvinirjitāḥ

iti śrutvā kauravāste krodhaprasphuritādharāḥ //
pratyūcustānhi paśyaṃtastiraścīnaiśca cakṣubhiḥ

kauravānugā ūcuḥ -
gṛhītasturago'smābhiryūyaṃ kiṃ nu kariṣyatha //
yuṣmānsarvānnayiṣyāmaḥ sāyakairyamasādanam

ugrasenaḥ katidinai rājyaṃ labdhvā tu kṛṣṇataḥ //
mānaṃ karoti taṃ baddhvā rājyaṃ kurmo vayaṃ kila

aniruddhastu kutrāste hyasmākaṃ ca bhayād‌gataḥ //
vadatainaṃ śarairyuddhe pūjayāmo na saṃśayaḥ

garga uvāca -
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā yādavāḥ krodhamūrcchitāḥ //
cikṣipuḥ sāyakāṃścāpaiḥ kauravāṇāṃ mukheṣu ca

kecidbabhūvurbāṇaiśca chinnajihvāśca kauravāḥ //
bhagnadaṃtāśchinnamukhā vamaṃto rudhiraṃ bahu

duryodhanaṃ chinnamukhā nihatāste yayurdrutam //
pṛṣṭāste kathayāmāsuryādavaiḥ prakṛtaṃ ca tat

iti śrīgargasaṃhitāyāṃ hayamedhakhaṇḍe
kauravaiḥ śyāmakarṇagrahaṇaṃ nāmāṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

hariḥ ॐ tatsat śrīkṛṣṇārpaṇamastu //
vargaḥgarga saṃhitā